III SA/Gl 721/21

III SA/Gl 721/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 728/22 - Wyrok NSA z 2022-10-04
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 374
art. 31 zo ust. 10
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2021 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] nr [...]odmawiającą skarżącemu B. W. (W.) prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r.
W podstawie prawnej organ powołał m.in. art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.) – dalej powoływana jako ustawa, w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa.
W uzasadnieniu ZUS - powołując się na art. 31 zo ust. 10 ustawy - wskazał, że na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami m.in. 90.01.Z i 90.02.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek listopad 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
W ocenie organu I instancji, wyrażonej w decyzji z [...], skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia za określony na wstępie okres, gdyż we wniosku o zwolnienie z [...]. jako przeważający rodzaj działalności zadeklarował kod 90.01.Z. Natomiast zgodnie z danymi zgłoszonymi w rejestrze CEIDG na październik i listopad 2019r. przeważającym rodzajem działalności była działalność oznaczona kodem PKD 90.02.Z. Tym samym brak jest możliwości porównania przychodu uzyskanego w listopadzie 2019r. i listopadzie 2020r. i ustalenia, że w listopadzie 2020r. był on niższy o co najmniej 40% w stosunku do listopada 2019r.
Od tego rozstrzygnięcia skarżący złożył wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak zaskarżoną decyzją z [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podzielając przedstawioną w nim argumentację prawną.
W skardze do sądu administracyjnego na to rozstrzygnięcie skarżący oświadczył, że spełnia wszelkie warunki do udzielenia ulgi. Prowadził bowiem działalność oznaczoną kodem wskazanym w ustawie, był zgłoszony jako płatnik składek do czerwca 2020r. a przychód uzyskany w listopadzie 2020r. był niższy o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego z tej samej działalności w tym samym okresie roku ubiegłego.
Jednocześnie wyjaśnił, że prowadzenie działalności gospodarczej rozpoczął [...] i od początku była ona zarejestrowana jako "A". Przedmiotem działalności było organizowanie i prowadzenie teatru /spektakle teatralne na terenie całego kraju. W 1995r. Wojewódzki Urząd Statystyczny nadając mu numer Regon określił rodzaj działalności podstawowej oznaczonej kodem 923110 jako działalność teatrów dramatycznych: teatry, opery, operetki, estrady. W 2008r., kiedy zmieniały się kody PKD system, który przypisywał zaktualizowane kody wybrał nieprawidłowy kod 90.02.Z, który w PKD przypisany jest do "Działalności wspomagającej wystawianie przedstawień artystycznych." Podklasa ta obejmuje działalność wspomagającą wystawianie przedstawień teatralnych, operowych, baletowych, musicalowych i innych; działalność reżyserów, producentów, scenografów, projektantów i wykonawców dekoracji scenicznych, konferansjerów itp.
Działalność, którą faktycznie prowadzi oznaczona jest kodem 90.01.Z "Działalność związana z wystawianiem przedstawień artystycznych". Podklasa ta obejmuje wystawianie przedstawień teatralnych, operowych, baletowych, musicalowych i innych, działalność grup cyrkowych, orkiestr i zespołów muzycznych, indywidulanych artystów takich jak aktorzy, tancerze, piosenkarze itd.
Natomiast skarżący zawsze prowadził tylko "A", nigdy tej działalności nie zmieniał ani nie rozszerzał. Podkreślił, że nie z jego winy ZUS otrzymał nieprawdziwą informację, jakoby prowadził działalność wspomagającą wystawianie przedstawień artystycznych, co jest nieprawdą. Nadto działalności objęte oboma kodami są tak podobne, że nawet system przypisujący kody po zmianie PKD się pomylił; również oba kody mogą korzystać ze zwolnienia.
Do skargi dołączył zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z [...], gdzie przedmiot działalności określony jest jako "organizowanie i prowadzenie teatru (spektakle teatralne)," zaświadczenie z Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego z [...]. stwierdzające, że rodzajem podstawowej działalności wg EKD jest "działalność teatrów dramatycznych".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że nie można odnieść obecnie osiąganego dochodu do zeszłorocznego, gdyż ten był uzyskiwany z innej działalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż przyjął że – mimo odmiennego oznaczenia skargi – jej przedmiotem jest decyzja z [...]. Takie ustalenie wynika z faktu, że uzasadnienie skargi zawiera zarzuty właściwe obu decyzjom, zaś w załącznikach do skargi strona powołała także "sprzeciw" od decyzji z [...] i decyzję ZUS z [...]. Biorąc pod uwagę, że strona nie jest profesjonalistą w zakresie prawa i wyraziła w skardze wolę skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek, zasadne było przyjęcie, że przedmiotem skargi jest decyzja organu II instancji.
Dokonując zaś kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych na wstępie ramach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842) – dalej powoływana jako ustawa, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami (...) 90.01.Z, 90.02.Z (...), zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
Ust. 11. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.
W ocenie Sądu sformułowanie "działalność oznaczoną wg PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" należy odnosić do działalności rzeczywistej, faktycznie prowadzonej.
Wniosek ten potwierdza art. 31zo ust.10 ustawy, stanowiący o "płatniku składek prowadzącym działalność", z czego wynika, że ulga przysługuje przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym daną działalność.
Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej – t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Ma on charakter formalny i opiera się na oświadczeniach podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Wpis do rejestru należy traktować raczej w kategoriach domniemania prawnego, które ma na celu uproszczenie postępowania o udzielenie ulgi.
Rodzaj deklarowanej działalności jest także oświadczeniem wiedzy i ma charakter faktów. Może być kwestionowany, ponieważ stan stwierdzony takim oświadczeniem jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy albo fałszu. (Tak Sąd Najwyższy w wyrokach z 7 stycznia 2013r., sygn. akt II UK 142/12 i z 23 listopada 2016r., sygn. akt II UK 402/15, publ. https://legalis.pl).
Zdaniem Sądu, wynika z tego, że sama treść wpisu do rejestru REGON w zakresie kodów PKD nie może świadczyć o przeważającej działalności podmiotu.
Wobec powyższego, jeżeli dowody wskazują, że przeważający rodzaj faktycznej, a nie tylko deklarowanej działalności w okresie porównawczym (listopad 2019r. - listopad 2020r.) jest tożsamy, to brak jest podstaw do odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek tylko na tej podstawie, że nie jest możliwe porównanie przychodów uzyskiwanych w obu okresach, jako pochodzących z różnego rodzaju działalności, a w ślad za tym ustalenie, czy nastąpił wymagany ustawą spadek przychodów.
Natomiast w aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące, że skarżący od 1995r. prowadzi taką samą działalność i jest to teatr. Niezależnie zatem, czy winna ona być klasyfikowana do kodu 90.01.Z, pod jakim działalność zadeklarowała strona we wniosku i widniejąca w CEIDG wg stanu na 4 czerwca 2020r., czy też ujęta pod kodem 90.02.Z, pod którym ujawniona była ona po zmianach dokonanych z urzędu wraz ze zmianą PKD, była to ta sama działalność, zatem możliwe jest ustalenie, czy spadek przychodów z tej właśnie tożsamej w roku 2019 i 2020 działalności w porównywalnych okresach tych lat osiągnął próg 40% wymagany przepisami ustawy czy też nie. Z cytowanych przepisów ustawy wynika zaś, że ze zwolnienia w okresie objętym wnioskiem mogła korzystać zarówno działalność objęta jednym, jak i drugim kodem.
Wreszcie podkreślić należy i to, że w aktach administracyjnych (brak numeracji kart) znajduje się pismo Urzędu Statystycznego w K. z [...]. Wynika z niego, że kolejno przeważająca działalność skarżącego klasyfikowana była:
- wg PKD z 1998 r. i PKD z 2004 r. – 92.31.A "Działalność zespołów teatralnych dramatycznych i lalkowych";
- natomiast wg PKD z 2007 "jego działalność (...) została przeklasyfikowana na kod PKD 2007 90.02.Z przez służby statystyki publicznej przy wykorzystaniu urzędowego klucza przejścia PKD 2004 na PKD 2007 czyli bez udziału zainteresowanego podmiotu. Przeklasyfikowania dokonano na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 24 grudnia 2007r. w sprawie polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U. Nr 251,poz. 1885 i Dz. U. z 2009r., Nr 59, poz. 489). Zgodnie z kluczem przejścia podklasa PKD 2004 92.31.A uległa rozbiciu na dwie podklasy PKD 2007:
- PKD 2007 90.01.Z "Działalność związana z wystawianiem przedstawień artystycznych",
_ PKD 2007 90.02.Z "Działalność wspomagająca wystawianie przedstawień artystycznych."
Wskazuje to, że przypisanie skarżącemu określonego kodu PKD nastąpiło z urzędu i bez udziału skarżącego, który nie może ponosić konsekwencji tego, że – niezależnie z jakich przyczyn – zostało to uczynione nieprawidłowo.
Odnosząc się natomiast do zarzutu organu, że nie można ustalić czy nastąpił wymagany ustawą procentowy spadek przychodów strony, gdyż w okresach porównawczych prowadziła ona działalność ujętą pod odrębnymi kodami PKD ponownie należy przypomnieć, że mimo, że kody te były różne, to czynności wykonywane w jej ramach były tożsame. Polegały one na prowadzeniu teatru, co potwierdzają dokumenty przedłożone wraz ze skargą, dotyczące stanu z okresu rejestracji działalności gospodarczej z 1995r., a opisane w części historycznej uzasadnienia. Świadczą one o tym, że w wymienionym okresie przeważającą (bo jak podnosi strona - jedyną) działalnością strony było właśnie prowadzenie teatru, zatem twierdzenie organu, że nie można porównać spadku przychodów z niej osiąganych nie jest prawdziwe.
Okoliczności te podnosił skarżący już w odwołaniu, do czego jednak organ w żaden sposób się nie ustosunkował. Nadto z urzędu winna być mu znana okoliczność, że w latach 2004 i 2008 kierował do strony określonej jako "B.W., Organizowanie i prowadzenie teatru" upomnienie dot. nieopłaconych należności. Wówczas nie kwestionował, że działalność strony polega na prowadzeniu teatru, zatem winien tę okoliczność także wziąć pod uwagę. Skoro tego nie uczynił, naruszył art. 7 Kpa, zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wreszcie stosownie zaś do art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wskazuje to, że organ zaskarżoną decyzją naruszył także i ten przepis poprzez brak odniesienia się do dowodów znanych mu z urzędu.
Wreszcie przypomnieć należy, że stosownie do art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś zgodnie z art. 80 K.p.a. ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu i te regulacje zostały w toku postępowania naruszone poprzez pominięcie oznaczenia adresata upomnień i wspomnianego pisma z Urzędu Statystycznego z 10 marca 2021r.
Należy także wziąć pod uwagę cel ustawy, który wynika wprost z jej tytułu, a jakim jest zapobieganie, przeciwdziałanie i zwalczanie sytuacji kryzysowych wywołanych przez COVID-19, a więc m. in. łagodzenie skutków społeczno – gospodarczych poprzez udzielanie przedsiębiorcom pomocy materialnej, mającej na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe uregulowania prawne i cel ustawy, Sąd stanął na stanowisku, że pomoc przewidziana w rozporządzeniu winna trafić do podmiotów, które faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność objętą kodami w nim wskazanymi, zaś przychód z tej działalności w okresach porównawczych był niższy co najmniej o 40 %.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu.
Sąd stwierdził, że organ naruszył art. 31zo ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyznanie prymatu kodowi PKD nad rzeczywistym rodzajem działalności prowadzonej jako przeważająca. Naruszył także przepisy postępowania, a to art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a.
Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.