III SA/Gl 714/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. B. na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą umorzenia zaległych składek, uznając, że nie zaszły przesłanki do ich umorzenia, a należności są zabezpieczone hipoteką.
Skarżący M. B. domagał się umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, powołując się na trudną sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną oraz przedawnienie należności. Organ II instancji (Prezes ZUS) utrzymał w mocy decyzję odmawiającą umorzenia, wskazując, że nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnione przypadki umorzenia, a należności są zabezpieczone hipoteką, co wyklucza przedawnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.
Sprawa dotyczyła skargi M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący argumentował, że ze względu na jego wiek, niski dochód, stan zdrowia i brak możliwości zarobkowania, a także długi okres bezczynności organu, należności powinny zostać umorzone, podnosząc również kwestię przedawnienia. Organ administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznali, że nie zaszły przesłanki do umorzenia składek, ani te dotyczące całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.), ani te dotyczące uzasadnionych przypadków umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Sąd podkreślił, że dochód skarżącego i jego żony przekracza minimum socjalne, a stan zdrowia nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu. Kluczową kwestią było również zabezpieczenie należności hipoteką na nieruchomościach skarżącego, co zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. wyklucza przedawnienie, choć pozwala na egzekucję jedynie z przedmiotu hipoteki. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły sytuację faktyczną i prawną, a decyzja o odmowie umorzenia była zgodna z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, należności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu w zwykłym trybie, a po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane jedynie z przedmiotu hipoteki.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 24 ust. 5 u.s.u.s., który stanowi, że należności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, a po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 1-3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa przesłanki całkowitej nieściągalności należności, które mogą stanowić podstawę do umorzenia.
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Umożliwia umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
u.s.u.s. art. 24 § ust. 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Stanowi, że należności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, a po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek art. 3 § ust. 1 pkt 3
Określa przesłankę umorzenia związaną z przewlekłą chorobą lub koniecznością opieki nad chorym członkiem rodziny, pozbawiającą możliwości uzyskiwania dochodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Należności zabezpieczone hipoteką nie podlegają przedawnieniu w zwykłym trybie. Dochód skarżącego i jego rodziny jest wystarczający do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Stan zdrowia skarżącego nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę należności.
Odrzucone argumenty
Przedawnienie należności z tytułu składek. Trudna sytuacja majątkowa, rodzinna i zdrowotna jako podstawa do umorzenia składek.
Godne uwagi sformułowania
Okolicznością przesądzającą o braku przedawnienia należności jest fakt, że ich spłata została zabezpieczona poprzez ustanowienie hipotek na nieruchomościach skarżącego. Niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tychże potrzeb przez wnioskodawcę. Stan zdrowia lub nawet fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie stanowią samoistnych przesłanek do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, ponieważ okoliczności te mogą stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawiają zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Skład orzekający
Anna Apollo
przewodniczący
Barbara Brandys-Kmiecik
sprawozdawca
Adam Gołuch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek zabezpieczonych hipoteką oraz przesłanek umorzenia składek w przypadku trudnej sytuacji życiowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zabezpieczenia należności hipoteką i oceny przesłanek umorzenia w kontekście przepisów u.s.u.s. i rozporządzenia wykonawczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia należności ZUS i możliwości ich umorzenia, co jest istotne dla wielu płatników składek. Interpretacja przepisów dotyczących hipoteki jako przeszkody w przedawnieniu jest kluczowa.
“Hipoteka na nieruchomości blokuje przedawnienie długu ZUS – co to oznacza dla Ciebie?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 714/21 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2021-11-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-06-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Adam Gołuch Anna Apollo /przewodniczący/ Barbara Brandys-Kmiecik /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane I GSK 544/22 - Wyrok NSA z 2023-01-26 Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 266 art. 28 ust. 3, 3a, 3b Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Specjalista Joanna Pasiecznik-Sól, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ bądź organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję ZUS Oddział w B. (dalej: organ I instancji) z dnia [...] r. nr [...], odmawiającą M. B. (dalej: strona, skarżący) umorzenia należności z tytułu składek. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r, poz. 256; dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.; dalej u.s.u.s.). Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący wystąpił o umorzenie zadłużenia z tytułu składek w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z [...] r., nr [...] odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ: - nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. - skarżący nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego; - skarżący nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; - skarżący nie wykazał, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się na przedawnienie należności; wskazał, że przy uwzględnieniu jego wieku, wysokości pobieranego świadczenia, stanu zdrowia i braku możliwości zarobkowania oraz stanu zagrożenia epidemiologicznego, konieczna jest zmiana decyzji. Dodał, że w chwili dokonania wpisu do hipoteki był osobą zdolną. Wskazał ponadto, że prowadzenie postępowania z nieruchomości może prowadzić do pozbawienia możliwości zaspokajania elementarnych potrzeb mieszkaniowych. Poza tym, organ przez 20 lat nie podjął żadnych czynności w kwestii zaległych składek. Oświadczył też, że dochód jego rodziny jedynie nieznacznie przekracza wydatki i jego zdaniem nieuczciwe jest tworzenie rozwiązań prawnych, które nie pozwalają wskazać maksymalnego horyzontu czasowego, po którym wygaśnie możliwość wyegzekwowania zaległych należności przez organ władzy publicznej. Zaskarżoną obecnie decyzją z [...] r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu podkreślił, że w świetle art. 24 ust. 5 u.s.u.s. organ I instancji prawidłowo stwierdził, że należności figurujące na koncie skarżącego jako płatnika składek są nadal wymagalne. Okolicznością przesądzającą o braku przedawnienia należności jest fakt, że organ zabezpieczył ich spłatę poprzez ustanowienie hipotek na nieruchomościach skarżącego. Wskazał przy tym, że zaległości mogą być dochodzone jedynie z przedmiotu hipoteki. Określając sytuację majątkową i rodzinną skarżącego organ wyjaśnił, że skarżący jest żonaty, nie pracuje zarobkowo, pobiera świadczenie emerytalne w miesięcznej wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, nie posiada dochodów z innych źródeł, nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy, ponosi miesięczne stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych ([...] zł), kosztów leczenia ([...] zł), innych ([...] zł), prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje dochód w miesięcznej wysokość [...] zł netto, nie określił czy posiada inne zobowiązania pieniężne, jest współwłaścicielem domu w miejscowości R., nie określił czy posiada prawa majątkowe, pojazdy i inne składniki mienia ruchomego (sprzęt RTV/AGD), nie posiada wierzytelności. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono również, że skarżący jest zgłoszony do ubezpieczeń jako emeryt i wysokość świadczenia emerytalnego wynosi [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, a ze świadczenia nie są dokonywane żadne potrącenia, w Centralnej Ewidencji Pojazdów skarżący nie figuruje jako właściciel bądź współwłaściciel pojazdów, w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych skarżący figuruje jako właściciel we wspólności majątkowej małżeńskiej nieruchomości gruntowej. Odnosząc sytuację faktyczną skarżącego do stanu prawnego organ ustalił, że nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W dalszej kolejności organ badał przesłanki z art. z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365). W odniesieniu do przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia organ wskazał, że skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia oraz konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny, a które może stanowić źródło stopniowej spłaty zadłużenia wobec ZUS, wobec czego przedmiotowa przesłanka nie zachodzi. Badając sytuację materialną skarżącego, organ doszedł do przekonania, że dochód jego rodziny przekracza minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego, w związku z czym ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek organ nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji I instancji. Kwestionując zasadność powyższej decyzji skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę i zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji, a to art. 7, 77 par. 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niepoddanie go gruntownej analizie, podczas gdy w świetle ww. przepisów organ był do tego zobowiązany; - naruszenie prawa materialnego, a to art. 24 ust. 5 u.s.u.s. poprzez jego obrazę i jego niezastosowanie na gruncie stanu faktycznego sprawy, a finalnie pominięcie kwestii przedawnienia składek i powoływania się na zabezpieczenie roszczenia hipoteką przymusową; - naruszenie prawa materialnego, a to art. 28 ust. 3 a w zw. z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz par. 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, poprzez jego błędna wykładnię i uznanie, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi sytuacja, w której opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych oraz, że nie zachodzi przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, podczas gdy przedstawione kwestie rodzinne, majątkowe i zdrowotne w świetle treści decyzji nie są kwestionowane przez ZUS, zaś za rozstrzygnięciem negatywnym dla skarżącego ma przemawiać przekroczenie o 200 zł progu socjalnego dla gospodarstw emeryckich i przekonanie ZUS o tym, że skarżący jest bezwzględnie zobowiązany do spłaty zadłużenia, ponieważ mają one charakter publicznoprawny. Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie decyzji w związku z wadliwym przyjęciem braku podstaw do umorzenia należności z tytułu zaległych składek. W uzasadnieniu skarżący podkreślił sytuację bytową i zdrowotną. Nadto podkreślił, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. kwestionowany był w orzecznictwie sądów administracyjnych jako niezgodny z Konstytucją RP. Zdaniem skarżącego, zadłużenie nie przedawniło się, jednakże z przyczyn obiektywnych istniejących po stronie skarżącego brak jest możliwości spłaty zadłużenia gdyż ani stan zdrowia, ani sytuacja rodzinna nie umożliwiają skarżącemu zwiększenie aktywności i podjęcia działań zmierzających do powiększenia dochodów i spłaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko akcentując, że skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za umorzeniem zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Przeprowadzona w zakreślonych ramach kontrola sprawy wykazała, że organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego. W związku z powyższym badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest powołany w decyzjach organów obu instancji art. 28 u.s.u.s. Ustawa ta w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a). Na podstawie pierwszego z powołanych przepisów ZUS może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 1 i 2). Zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w ust. 3 tego przepisu, zgodnie z którym, nieściągalność ta zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498, z późn. zm.); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Podzielić należy stanowisko organu, iż w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wynikające z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W związku bowiem z faktem, że nie było prowadzone wobec skarżącej postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, nie mogą zajść przesłanki określone w pkt 2, 4 i 4b powyższego przepisu. Z przyczyn oczywistych nie może mieć zastosowania pkt 1. Zastosowanie pkt 3, 5 i 6 wyklucza zaś niemożność jednoznacznego stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. W przedmiotowej sprawie to właśnie nad tymi przesłankami należy się pochylić. W odróżnieniu bowiem od przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. - które zachodzą w przypadku całkowitej nieściągalności składek - przesłanki te dotyczą sytuacji innych niż całkowita nieściągalność i odnoszą się do niedookreślonego pojęcia "uzasadnionych wypadków". Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ust. 3b Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Wynika z niego, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności co do rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym odnoszącym się zwłaszcza do uznaniowych decyzji administracyjnych akcentuje się, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (wyrok SN z 20 grudnia 1994 r., III ARN 79/94, POP 1999 r., nr 2, poz. 31). Organ orzekający w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinien zatem wykazać, że w tej konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Zdaniem składu orzekającego tut. Sądu w rozpatrywanej sprawie organ podjął szereg czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, do ustalenia sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wziąwszy pod uwagę pierwszą z wyżej wymienionych przesłanek umorzenia przy ocenie wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek należy brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika. Organ trafnie wykazał, że uzyskiwany przez dwuosobowe gospodarstwo domowe dochód miesięczny przewyższa minimum socjalne, w związku z czym jest wystarczające do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Niezbędne potrzeby życiowe to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tychże potrzeb przez wnioskodawcę. Jak ustalił organ, wyżej wskazany dochód miesięczny gospodarstwa wynosi [...] zł i przewyższa poziom minimum socjalnego za III kwartał 2020 r. ustalony przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych o ponad [...] zł, a nie jak wskazuje skarżący o 200 zł. Treść przepisu § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia odnosi się do dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Omawiana przesłanka występuje w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ocena więc sytuacji wnioskodawcy w kontekście wskazanej przesłanki wymaga rozważenia, czy choroba nie pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Innymi słowami, czy zapłata zaległości przez skarżącego, z uwagi na jego problemy zdrowotne, jest w ogóle możliwa. Należy podkreślić, że stan zdrowia lub nawet fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie stanowią samoistnych przesłanek do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, ponieważ okoliczności te mogą stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawiają zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Problem przedawnienia należności z tytułu składek reguluje art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s. Zgodnie z treścią tych przepisów należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6 (ust. 4). Do kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia przepisów ust. 4 oraz 5-6 nie stosuje się (ust. 4a). Zgodnie z ww. ust. 5 - 6 nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. la, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata. W przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Na gruncie rozpatrywanej sprawy organ jasno wykazał, że okolicznością przesądzającą o braku przedawnienia należności skarżącego jest fakt, że ich spłata została zabezpieczona poprzez ustanowienie hipotek na nieruchomościach skarżącego (wpis z [...] r. i [...] r.). Skarżący powyższego faktu nie kwestionuje. Podsumowując stwierdzić należy, że organ prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną skarżącego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Ponadto organ wyczerpująco odniósł się do kwestii przedawnienia składek. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI