III SA/GL 704/22

III SA/Gl 704/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aleksandra Żmudzińska /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2332
art. 24 ust. 1 pkt 2,  art. 24 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi D.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 5 lipca 2022 r. nr 2401-IOA.48.33.2022.JK w przedmiocie kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 lipca 2022 r. nr 2401-IOA.48.33.2022.JK Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach - po rozpatrzeniu odwołania D. K. (dalej zwanego skarżącym) od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 10 marca 2022 r. znak [...] nakładającej na podmiot odbierający karę pieniężną w kwocie 10.000 zł - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Wskazał, że w dniach 4 i 5 lutego 2020 r. w godz. od [...] w B., funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego samochodem ciężarowym wraz z naczepą, będącymi w dyspozycji P z Ukrainy.
Kontrola obejmowała przestrzeganie przepisów wynikających z obowiązującej w tym czasie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332, ze zm. - określanej dalej jako ustawa SENT). W jej trakcie kierujący przedstawił konieczne dokumenty i według informacji zawartej w zgłoszeniu o numerze referencyjnym [...], które obejmowało olej sojowy klasyfikowany pod pozycją 1507 CN w ilości 22.680 kilogramów, podmiotem wysyłającym był prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą D ze D., a podmiotem odbierającym była P1 z Ukrainy.
W ramach przeprowadzonych czynności kontrolnych, polegających na sprawdzeniu zgodności danych zawartych w ww. zgłoszeniu w systemie SENT ze stanem faktycznym, organ stwierdził niezgodność danych dotyczących podmiotu wysyłającego i podmiotu odbierającego. Z dokumentów towarzyszących przewozowi wynikało, że wysyłającym towar była P1 z Ukrainy, a odbierającym był D. K. ze D.
Mając powyższe na uwadze organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przez podmiot odbierający przepisów obowiązującej w dniu kontroli ustawy SENT. Jednocześnie poinformował skarżącego o możliwości złożenia wyjaśnień lub wniesienia wniosków dowodowych, a także o treści art. 24 ust. 3 ustawy SENT i wezwał do wskazania, czy w sprawie występują okoliczności potwierdzające ważny interes podmiotu odbierającego i uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Skarżący skorzystał z powyższych uprawnień wyjaśniając, że osoba wypełniająca dokument SENT w jego imieniu omyłkowo, w sposób niezamierzony wpisała w miejsce odbiorcy nadawcę i odwrotnie. Podkreślono, że zaistniałą pomyłkę należy uznać za błahą, gdyż przesyłce towarzyszyły dokumenty jasno wskazujące właściwego nadawcę oraz odbiorcę i towarzyszące dokumenty były opatrzone numerem SENT, którego dotyczyły.
Ponadto, podkreślając wystąpienie w sprawie błędu pisarskiego, utrudnienia w funkcjonowaniu firmy w dobie pandemii, określając wymierzenie kary jako działanie na jej szkodę pogłębiającą straty finansowe, skrzący wniósł o odstąpienie od wymierzenia kary za oczywistą pomyłkę pisarską mogącą wynikać z braku kompatybilności pomiędzy formularzem SENT a dokumentem CMR.
Skarżący przesłał dokumenty finansowe w postaci rachunków zysków i strat oraz bilansów obejmujące lata 2016-2020.
Z kolei organ zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z pytaniem, czy przedsiębiorca posiada zaległości w składkach ZUS oraz czy wobec niego jest lub w ciągu ostatnich pięciu lat było prowadzone postępowanie egzekucyjne, a także do Urzędu Skarbowego w S. o informację, czy przedsiębiorca posiada zaległości w podatkach lub innych należnościach publicznoprawnych oraz czy jest lub było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Uzyskał w tym zakresie odpowiedzi negatywne.
W konsekwencji powyższych okoliczności organ I instancji, działając m.in. na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT wydał decyzję z dnia 10 marca 2022 r., którą wymierzył podmiotowi odbierającemu, tj. skarżącemu karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu podania danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu o numerze referencyjnym [...], o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt
1-3 ustawy SENT.
W uzasadnieniu wyjaśnił regulacje ustawy SENT i uznał, że nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary.
Kwestionując powyższą decyzję skarżący złożył odwołanie zarzucając naruszenie:
1. art. 24 ust. 3 ustawy SENT przez jego niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i błędną, zawężającą wykładnię pojęcia "interesu publicznego", naruszenie celu wprowadzenia ustawy SENT oraz pominięcie, że:
- doszło do omyłkowego wpisania w dokumencie SENT (w sposób niezamierzony i nieświadomy) w miejscu odbiorcy danych nadawcy i odwrotnie - w miejscu nadawcy danych odbiorcy;
- błąd skarżącego winien być traktowany jako niezamierzona omyłka pisarska, uchybienie formalne (drobne, nieistotne);
- wskutek omyłki skarżącego nie doszło do uszczuplenia podatku;
- skarżący niezwłocznie podjął działania korygujące zgłoszenie SENT podczas jego zamykania - przedmiotowy błąd nie stworzył realnego zagrożenia uszczuplenia przez skarżącego dochodów podatkowych budżetu państwa, nie był dokonany w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw;
- była to niezamierzona omyłka osoby, która wpisywała dane w zgłoszeniu SENT (pracownik Agencji Celnej);
- była to jednorazowa sytuacja po stronie skarżącego, kiedy miała miejsce nieprawidłowość w zgłoszeniu danych;
- zarówno zasada sprawiedliwości, jak i bezpieczeństwa oraz zaufania do organów państwa, składające się na pojęcie "ważnego interesu publicznego", o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy, wymagają, aby postępowanie w sprawie zostało umorzone lub zakończyło się odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.
Zarzucono również błędną wykładnię i naruszenie:
- art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji poprzez pominięcie dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej przy interpretacji przepisów ustawy SENT, co skutkowało nałożeniem kary niewspółmiernej do skali naruszeń skarżącego, podczas gdy nie doszło do żadnych uszczupleń należności publicznoprawnych;
- art. 24 ust. 1a ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie doszło do oczywistej omyłki w zakresie nadawcy i odbiorcy;
- art. 120, art. 121, art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej.
Nadto nie ustalono relacji nałożonej kary za przedmiotowy przewóz do dochodu skarżącego z tego przewozu, nie zastosowano w sprawie art. 30 ust. 4 ustawy SENT.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji nie uwzględnił zarzutów skarżącego i utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Przedstawiając
obowiązki podmiotu odbierającego w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju (art. 6 ust. 1 ustawy SENT) oraz wskazując na elementy zgłoszenia zawarte w art. 6 ust. 2 pkt 1-3 ustawy SENT, podkreślono, że w zgłoszeniu SENT skarżący wprowadził dane niezgodne ze stanem faktycznym, co zresztą nie jest przez niego negowane, a konsekwencją niewypełnienia należytego obowiązku jest sankcja w postaci kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł (art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT).
Odnosząc się do kwestii braku zastosowania w sprawie regulacji art. 24 ust. 1a ustawy SENT organ odwołał się do literatury i orzecznictwa w zakresie interpretacji pojęcia oczywistego błędu/omyłki, stwierdzając, że taki przypadek nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdyż pomylenia podmiotów wysyłającego z odbierającym nie można stwierdzić "na pierwszy rzut oka", opierając się wyłącznie na treści zapisów w SENT. Organ zauważył ponadto, że towar nie był przewożony ze składu podatkowego, a podatek od importu towarów nie mógł być wpłacony przez podmiot wysyłający (zatem pozostałe przesłanki z ww. regulacji nie zostały spełnione).
Zajmując stanowisko co do wyjaśnień skarżącego w zakresie ewentualnego błędu spowodowanego niedoskonałościami systemów elektronicznych, organ podkreślił, że dane z CMR nie były automatycznie przenoszone do SENT, zatem wypełnienie zgłoszenia wymagało jedynie uwagi przez dokonującego zapisów, a nie niefrasobliwego kopiowania treści z innego dokumentu. Wobec czego twierdzenia o niekompatybilności obu systemów (dokumentów) pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie.
W ocenie organu również analiza pozostałych danych zgłoszenia do SENT nie daje podstaw do wniosku o oczywistej omyłce, gdyż nie można o pomyleniu podmiotów wnioskować z miejsc wjazdu na teren kraju i dostarczenia towaru, czy też (lub) z dat rozpoczęcia i zakończenia przewozu. Dopiero konfrontacja danych zgłoszonych do SENT z wynikającymi z dokumentów przewozowych pozwalana na ustalenie ról podmiotów transportu.
Organ zwrócił uwagę, że przepisy ustawy SENT określają wyraźnie podmiot odpowiedzialny za uchybienia i nie ma znaczenia przy wykonywaniu czynności korzystanie z obcych usług. Bez wpływu pozostają także podjęte przez skarżącego czynności naprawcze, gdyż miały miejsce po zakończeniu kontroli.
Organ podkreślił, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i uzależniają nałożenie kary jedynie od stwierdzenia samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków.
Jednocześnie organ odwoławczy nie dopatrzył się w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT.
Mając uwadze na zarzuty odwołania wskazał, że w toku postępowań w obu instancjach skarżący nie przedstawił dokumentów dotyczących dochodu z "wykonania przedmiotowego transportu", będących w jego posiadaniu i mających według twierdzeń odwołania znaczenie w sprawie. Zarzut o niepoczynieniu rozważań o skutkach ekonomicznych kary w stosunku do tychże dochodów organ odwoławczy uznał zatem za nieuprawniony.
Stwierdzając, że względy ekonomiczne nie uzasadniają odstąpienia od nałożenia kary, organ odwoławczy wskazał, że według zeznań podatkowych za lata 2020-2021 skarżący zadeklarował odpowiednio z pozarolniczej działalności gospodarczej przychody, dochody oraz nadpłaty w kwotach 32.502.365,46 zł; 552.800,13 zł; 216 zł; 34.548.175,57 zł; 971.636,02 zł; 49.104 zł. Aktywność w zakresie kapitałów pieniężnych wedle zeznanych danych za ten sam okres przyniosła stratę w łącznej wysokości 80.197,47 zł. Ponadto jest posiadaczem samochodu osobowego o wartości rynkowej ok. 157.600 zł ([...].pl). Z kolei sygnalizowany w odwołaniu negatywny wpływ pandemii na sytuację finansową nie znajduje pokrycia w rzeczywistości, o czym świadczą wskazane wyżej elementy kalkulacyjne prowadzonej działalności gospodarczej. Organ zauważył również, że wobec braku konkretnych twierdzeń odwołania w zakresie negatywnego wpływu agresji na Ukrainę na sytuację finansową skarżącego, powoduje, że organ nie może się do nich odnieść. Wskazał przy tym, że zadeklarowana podstawa opodatkowania pomniejszona o należny podatek, wynikająca z deklaracji VAT - 7 od początku roku do końca maja, to 41.649.920 zł, co nie może uzasadniać twierdzenia o obiektywnych trudnościach finansowych.
W ocenie organu odwoławczego sytuacja finansowa skarżącego jest zatem stabilna, a zapłata kary nie wskazuje na zagrożenie zdolności do kontynuacji dalszej działalności. W konsekwencji ewentualna egzekucja kary nie spowoduje konieczności sięgnięcia po pomoc społeczną.
W dalszej kolejności organ odwoławczy przedstawił rozważania w zakresie interpretacji pojęcia "interes publiczny", wskazując m.in. na konieczność uwzględnienia art. 84 Konstytucji RP, a także respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Odwołał się ponadto do celów ustawy SENT.
Powołując się na regulację art. 30 ust.1, ust. 4 i ust. 5 pkt 1 ustawy SENT organ odwoławczy także wyjaśnił, że kontrola, o której mowa w sprawie prowadzona była przez funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. na podstawie ustawy SENT i nie dotyczyła prawidłowości rozliczeń podatkowych, lecz przewozu towarów, w szczególności zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym. Zatem brak uszczupleń podatkowych jest w sprawie okolicznością pozbawioną znaczenia, co powoduje, że zarzut jest chybiony.
Jako bez wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie organ ocenił usunięcie na skutek kontroli omawianej wadliwości, podając przy tym, że skarżący w toku postępowania nie wskazał na działania mające zapobiegać takim wadliwościom w przyszłości.
Końcowo organ odwoławczy przedstawił stanowisko odnośnie do proporcjonalności wymierzonej kary do popełnionego uchybienia, zaznaczając, że oceny tej nie zmienia fakt jego jednorazowości. Nie podzielił także zarzutów odwołania w zakresie naruszenia wskazanych w nim przepisów Ordynacji podatkowej.
Kwestionując prawidłowość powyższej decyzji ostatecznej, skarżący wniósł skargę żądając, uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenia kosztów, ponawiając zarzuty zawarte w odwołaniu oraz dodatkowo podnosząc zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy o SENT przez błędną wykładnię pojęcia "interes publiczny", którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w
art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny.
W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący przyznawał, iż doszło do błędnych wpisów w rubrykach przeznaczonych do oznaczenia nadawcy towaru i jego odbiorcy i w tym zakresie składał obszerne wyjaśnienia, przedkładając równocześnie niezbędne dokumenty. Istotnym jednakże jest fakt, iż do ww. błędnych wpisów doszło w sposób niezamierzony przez osobę wypełniającą przedmiotowy dokument. Dokumenty SENT wykonywane są na zlecenie skarżącego przez A Sp. z o.o., która dla skarżącego świadczy od wielu lat usługi w zakresie importu i eksportu towarów. Osoba wypełniająca przedmiotowy dokument SENT w imieniu skarżącego omyłkowo, w sposób niezamierzony, wpisała w miejsce odbiorcy nadawcę i odwrotnie - w miejsce nadawcy odbiorcę.
Podkreślono, że zaistniałą pomyłkę należy uznać za błahą. Zwrócono uwagę, że przesyłce towarzyszyły dokumenty jasno wskazujące właściwego nadawcę oraz odbiorcę i towarzyszące dokumenty były opatrzone numerem SENT, którego dotyczyły. Głównym bowiem powodem zaistniałej pomyłki jest niezgodność formularza SENT 200 z podstawowym dokumentem przewozowym jakim jest CMR.
Następnie przedstawiono argumentację, stosownej do której istniały w sprawie podstawy do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na przesłankę interesu publicznego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz nie uznając zasadności zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz.2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.- dalej zwanej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).
Przeprowadzone w powyżej określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ nie naruszył przepisów prawa.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności nałożenia na podmiot odbierający kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku polegającego na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym (innych niż dotyczących towaru) w zgłoszeniu SENT, w którym jako podmiot wysyłający wskazano skarżącego, zaś jako podmiot odbierający P1 z Ukrainy, podczas gdy z dokumentów towarzyszących zgłoszeniu SENT wynikało, że to ww. Spółka jest podmiotem wysyłającym, a skarżący - podmiotem odbierającym.
Na wstępie należy wskazać, że art. 6 ust. 1 ustawy SENT określa zakres zgłoszenia w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium pastwa trzeciego na terytorium kraju i na jego podstawie podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Jednocześnie z art. 6 ust. 2 ustawy SENT wynika, jakie dane, w przypadku nabycia towarów, zawiera zgłoszenie.
Natomiast zgodnie z normą art. 24 ust 1 pkt 2 ustawy SENT w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości
10. 000 zł. Wykładnia tego przepisu jest jednoznaczna – kara pieniężna w sztywnej wysokości 10.000 zł ma w tym wypadku charakter obligatoryjny. Jest niezależna zarówno od stopnia zawinienia podmiotu, jak i faktu uszczuplenia należności publicznoprawnej. Treść przepisu jest czytelna, jasna i nie zawiera tzw. luzu interpretacyjnego.
W rozpoznawanej sprawie zachodzi właśnie taka sytuacja, bowiem skarżący jako podmiot odbierający w zgłoszeniu SENT wskazał omyłkowo – jak akcentuje to uchybienie - jako podmiot odbierający P1 z Ukrainy, który był w rzeczywistości podmiotem wysyłającym, a siebie jako podmiot wysyłający, a był odbierającym.
Powyższe jest zresztą w sprawie bezsporne. Natomiast sporem objęta jest dopuszczalność odstąpienia od nałożenia tej kary przez organ, który po analizie przepisów nie znalazł do tego podstaw. Natomiast skarżący wskazując, że zaistniała sytuacja miała charakter niezamierzonej omyłki, uchybienia formalnego (drobnego, nieistotnego), nie stworzyła realnego zagrożenia uszczuplenia dochodów podatkowych budżetu państwa, nie była dokonana w ramach oszustwa czy innych przestępstw, była jednorazowa i niezwłocznie podjęto działania w zakresie jej skorygowania - powołuje się na uzasadniony interes publiczny umożliwiający odstąpienie przez organ od nałożenia kary pieniężnej.
Przypomnieć zatem należy, że jak stanowi art. 24 ust. 3 ustawy SENT,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Aby jednak można było zbadać przesłanki z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, muszą najpierw wystąpić przesłanki z art. 24 ust. 3 tej ustawy.
Odnosząc się do w/w przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej sformułowanych w art. 24 ust 3 ustawy SENT, według Sądu, stanowisko organu odwoławczego dotyczące braku podstaw do odstąpienia od nałożenia tej kary nie budzi zastrzeżeń.
Przede wszystkim wskazać należy, że jak przyjmuje Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 25 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 13/22) organowi administracji publicznej pozostawiono w tym przypadku "luz decyzyjny", a więc możliwość wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa, a etap postępowania prowadzonego na podstawie wymienionego przepisu prawa służy sprawdzeniu, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Istotne jest także, że przesłanki stosowania przywołanego przepisu prawa określone zostały przy wykorzystaniu zwrotów oraz pojęć niedookreślonych i nieostrych, to jest "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego".
Z kolei Sąd kontrolując zastosowanie przepisu mającego charakter uznaniowy ocenia, czy organ uwzględnił wszystkie okoliczności mające znaczenie dla odstąpienia od nałożenia kary i czy nie przekroczył granic uznania administracyjnego przez oderwanie się od ustalonych faktów i przyjęcie ich oceny wbrew zasadom porządku prawnego.
Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy nie przekroczyły przyznanego im uznania. Bez wątpienia nie można przypisać organom zlekceważenia tego aspektu sprawy. Wywód organu odwoławczego na ten temat jest wszechstronny i wsparty orzeczeniami sądów administracyjnych. Organ rozważył zagadnienie tak pod kątem interesu publicznego, jak i ważnego interesu odbiorcy.
Jak słusznie wskazuje organ wystąpienie przesłanki ważnego interesu odbiorcy wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych powodów, w konsekwencji których żądanie pełnej i terminowej zapłaty kary może zachwiać podstawami jego egzystencji i osób od niego zależnych. Jest to zatem całokształt okoliczności dotyczących sytuacji odbiorcy, w szczególności sytuacji materialnej, finansowej. W tym kontekście organ odwoławczy badał możliwość odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie powołanych przepisów i we własnym zakresie poczynił ustalenia odnośnie zdolności skarżącego do regulowania zobowiązań publicznoprawnych, w kontekście jej kondycji finansowo-ekonomicznej. W tej mierze, w powołaniu na pisma Urzędu Skarbowego w S. z dnia 17 czerwca 2021 r. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 20 lipca 2021 r., a także nadesłane przez skarżącego rachunki zysków i strat oraz bilansów obejmujące lata 2016-2020 organ I instancji ustalił, że przedsiębiorstwo skarżącego pomimo zmiennych zjawisk ekonomicznych nadal w dobrym stanie kontynuuje działalność gospodarczą i osiąga znaczne przychody ze sprzedaży towarów. Nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz brak było zaległości podatkowych.
Z kolei organ odwoławczy dodatkowo powołał się na zeznania podatkowe za lata 2020-2021 zauważając, że skarżący zadeklarował odpowiednio z pozarolniczej działalności gospodarczej przychody, dochody oraz nadpłaty w kwotach 32.502.365,46 zł; 552.800,13 zł; 216 zł; 34.548.175,57 zł; 971.636,02 zł; 49.104 zł, tymczasem aktywność w zakresie kapitałów pieniężnych, wedle zeznanych danych za ten sam okres, przyniosła stratę w łącznej wysokości 80.197,47 zł. Ponadto skarżący jest posiadaczem samochodu osobowego o wartości rynkowej ok. 157.600 zł. Na tej podstawie organ ustalił zatem, że sytuacja skarżącego jest stabilna. Dokonał zestawienia wartości aktywów z wielkością kary i stwierdził, że jej zapłata nie jest niemożliwa, nie wpłynie znacząco na kondycję finansową skarżącego, nie wskazuje na zagrożenie zdolności do kontynuacji dalszej działalności. Przy czym, zgodzić należy się z organem odwoławczym, że sygnalizowany przez skarżącego negatywny wpływ pandemii COVID-19 na jego sytuację finansową nie znajduje odzwierciedlenia w powyższych ustaleniach. Natomiast wybuch wojny w Ukrainie
w sytuacji, w której skarżący prowadzi działalność w zakresie importu z tego kraju, niewątpliwie może spowodować utrudnienia, lecz jak słusznie zauważa organ odwoławczy, brak konkretnych wskazań w zakresie negatywnego wpływu tych utrudnień na sytuację finansową skarżącego, w tym potrzeb bytowych jego i rodziny, uniemożliwia ustalenie w szczególności wpływu wielkości nałożonej kary. Co istotne, owym trudnościom finansowym przeczy powołana przez organ podstawa opodatkowania wynikająca z deklaracji VAT-7.
Względy ekonomiczne nie stanowiły zatem podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, a skarżący nie wskazał zaś na innego rodzaju okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że odstąpienie od wymierzenia mu kary jest zasadne i pożądane, właśnie z uwagi na jego ważny interes. Argumentów przemawiających za tego rodzaju rozstrzygnięciem nie dostrzegł też Sąd. Zresztą skarżący nie kwestionuje braku ziszczenia w tej sprawie ww. przesłanki, lecz zarzuca błędną, zawężającą wykładnię w zakresie pojęcia "interes publiczny", z naruszeniem celu ustawy SENT, i w tym zakresie pominięcie okoliczności stanu faktycznego sprawy.
Zdaniem Sądu, w analizowanej sprawie nie można było jednak przyjąć, że nienałożenie kary pieniężnej na skarżącego leży w interesie publicznym.
Zauważyć należy, że organ podał, jak rozumie pojęcie "interes publiczny" i odwołał się do celu ustawy SENT. Nie znalazł takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, które przemawiałyby w niniejszej sprawie za odstąpieniem od nałożenia kary. Nie sposób nie zgodzić z organem, że celem regulacji ustawy SENT jest zabezpieczenie sprawności i skuteczności monitorowania obrotu wrażliwymi towarami. Cel ten możliwy jest do osiągnięcia m.in. poprzez zgodne ze stanem faktycznym określenie podmiotów uczestniczących w przewozie towarów, a zatem także nadawcy i odbiorcy towaru. Jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, gdyby nie kontrola przewozu w niniejszej sprawie, to nie byłby on monitorowany w zgodzie z prawem. Z kolei popełnionego błędu nie usprawiedliwia wskazany w skardze powód, tj. niezgodność formularza SENT 200 z dokumentem przewozowym CMR. Świadczy jedynie o braku staranności osoby kopiującej treść pomiędzy ww. dokumentami. Zasadnie również organ ocenia okoliczności związane z usunięciem wadliwości zgłoszenia, wywodząc, że nie wynikały one z własnej inicjatywy skarżącego poprzez uświadomienie sobie błędu, lecz były następstwem przeprowadzonej kontroli drogowej. Dopiero doprowadzenie danych w zgłoszeniu do stanu zgodnego z rzeczywistym umożliwiło zaś dalszą realizację transportu.
Z kolei sam brak wskazania przez organy innych przypadków naruszeń przez skarżącego przepisów ustawy SENT (fakt ukarania po raz pierwszy) nie oznacza, że w realiach niniejszej sprawy za odstąpieniem od nałożenia kary przemawia interes publiczny. Zauważyć bowiem trzeba ponownie, że gdyby nie kontrola przewozu to nie byłby on monitorowany w zgodzie z prawem, w konsekwencji uniemożliwione byłoby osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W interesie publicznym leży powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania (w tym podanie w zgłoszeniu SENT danych zgodnych ze stanem faktycznym) służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi".
Jako chybiony ocenić należało zarzut braku oceny przez organ stosunku nałożonej kary za omawiany przewóz do dochodu skarżącego z tego przewozu. Skarżący wszak nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących jego dochód osiągnięty z przedmiotowego transportu. Jako dysponent wiedzy w tym zakresie sam zatem uniemożliwił ocenę relacji wysokości nałożonej kary do ww. dochodu.
Nie można zgodzić się ze skarżącym, że organ pominął kwestię braku uszczupleń podatkowych, została ona bowiem oceniona przez organ i w kontekście regulacji art. 30 i art. 13 ustawy SENT wobec niespornej okoliczności przeprowadzonej w sprawie kontroli dotyczącej przewozu towarów a nie prawidłowości rozliczeń podatkowych wskazano, że jest ona pozbawiona znaczenia w sprawie, a stanowisko to Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za stwierdzone naruszenia jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla skarżącego, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Nałożona kara pieniężna nie spowoduje konieczności zakończenia prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej bądź udzielenia stronie pomocy publicznej. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
Dodać należy, że wysokość kary została ustalona przez ustawodawcę, a nie przez organ, w związku z tym nie można organom orzekającym w sprawie stawiać skutecznego zarzutu, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że zasada proporcjonalności sformowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji, na poziomie normatywnym w ustawie SENT została uwzględniona przez ustawodawcę poprzez zróżnicowanie kar w zależności od rodzaju naruszenia (2.000 zł, 10.000 zł, 20.000zł, 100.000 zł). Zatem zasada proporcjonalności została w ustawie SENT zachowana, natomiast kara za naruszenie jej przepisów, aby mogła spełniać swa rolę prewencyjną nie może być zbyt niska.
Z tych względów Sąd uznał, że konstytucyjna zasada proporcjonalności nie została w niniejszej sprawie naruszona.
Brak było podstaw do uznania zasadności także zarzutu niezastosowania w sprawie art. 24 ust. 1a ustawy SENT, który stanowi, iż w przypadku, gdy towar był przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym i podatek akcyzowy oraz należny podatek od towarów i usług zostały wpłacone przez podmiot wysyłający a ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu i dotyczą zgłoszonych przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika danych innych niż dotyczące towaru, z wyjątkiem numeru rejestracyjnego środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, odpowiednio, na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 2000 zł. Skarżący w swej argumentacji całkowicie pomija bowiem, że zastosowanie tego przepisu uzależnione jest od łącznego spełnienia ww. przesłanek, a nie tylko od akcentowanej okoliczności oczywistego omyłki (błędu). Tymczasem nie jest sporne w sprawie, że towar nie był przewożony ze składu podatkowego, a podatek od importu towaru nie mógł być wpłacony przez podmiot wysyłający.
Odnosząc się do procesowych zarzutów skargi, należy stwierdzić, że ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, jakie miały zastosowanie w tej sprawie, tj. przede wszystkim art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1 czy też
art. 191 Ordynacji podatkowej. Materiał dowodowy sprawy jest zupełny i został wyczerpująco rozpatrzony, prowadząc do prawidłowych ustaleń faktycznych. Organy nie naruszyły więc przepisów postępowania w sprawie.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, skoro podniesione w niej zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie
art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.