III SA/GL 688/23

III SA/Gl 688/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Anna Apollo /przewodniczący/
Barbara Orzepowska-Kyć
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 100
art. 10d  ust. 8
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 7 lipca 2023 r. nr SKO.IV/424/1737/2023 w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 lipca 2023r. Nr SKO.IV/424/1737/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, (dalej jako: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), rozpatrując odwołanie W. G. (dalej: skarżący, strona), od pisma zatytułowanego: "[...]" z dnia 24 maja 2022 r.nr [...] wydanego przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w C. (dalej jako: organ I instancji, PCPR), stwierdzające, że wniosek strony z dnia 25 kwietnia 2022r. został rozpatrzony negatywnie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
SKO w podstawie prawnej przywołało art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz.570), art. 10d ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2023r, poz. 100), § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr [...], poz. 1694), Uchwała Rady Powiatu C. z dnia 29.03.2022r. Nr [...] w sprawie określenia zadań realizowanych w roku 2022 ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 775).
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2022 r. skarżący zwrócił się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w C. o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON), do turnusu rehabilitacyjnego w 2022 r.
Pismem z 24 maja 2022 r. PCPR poinformowało stronę o negatywnym rozpoznaniu wniosku i o odmowie przyznania dofinansowania.
Skarżący odwołał się od ww. pisma do SKO.
Orzekając na skutek odwołania wniesionego przez skarżącego od ww. pisma, SKO postanowieniem z dnia 1 lipca 2022r. Nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania od ww. informacji z dnia 24 maja 2022r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia SKO stwierdziło, że pismo PCPR nie jest decyzją ani postanowieniem, gdyż przepisy § 5 ust. 14 i 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 230, poz. 1694, dalej: rozp. wykonawcze), przewidują w kwestii rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie, jedynie powiadomienie wnioskodawcy w formie pisemnej. Tym samym od pisma, będącego informacją o sposobie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie turnusu rehabilitacyjnego, nie przysługuje stronie prawo wniesienia środka zaskarżenia w postaci odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co skutkuje stwierdzeniem niedo-puszczalności odwołania.
Od powyższego postanowienia Kolegium nr [...], strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach,
W skardze tej do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie pisma z 24 maja 2022 r. (nazywając je decyzją) oraz postanowienia SKO z 1 lipca 2022 r., zażądała też zasądzenie odszkodowania w kwocie 20.000 zł.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że środki na dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego się jej należą oraz, że ma też prawo złożyć odwołanie od decyzji administracyjnej odmawiającej jej przyznanie tych środków.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Następnie WSA wyrokiem z dnia 8 lutego 2023r., sygn akt III SA/Gl 623/22 uchylił zaskarżone postanowienie.
W wyroku tym Sąd stwierdził: "kwestia formy, w jakiej właściwy organ odmawia dofinansowania ze środków PFRON była sporna w doktrynie i judykaturze, w której prezentowano zarówno pogląd, że nieuwzględnienie takiego żądania stanowi inny akt z zakresu administracji publicznej (por. wyrok WSA z 10 lutego 2015 r. sygn. III SA/Lu 779/141. jak i wskazywano, że rozstrzygnięcie w tej materii stanowi decyzję administracyjną (por. wyrok WSA z 17 stycznia 2013 r. sygn. IV SA/Gl 232/12 LEX nr 1296354, wyroki NSA z: 9 września 2015 r. sygn. II GSK 1846/14. 5 kwietnia 2019 r. sygn. akt I GSK 67/19. dostępne w CBOSA, www.orzeczenia.nsa.goy.pl). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę przychylił się do drugiego z powyżej prezentowanych stanowisk, aktualnie dominującego w orzecznictwie, że negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o dofinansowanie turnusu rehabilitacyjnego ma charakter decyzji administracyjnej o charakterze uznaniowym."
Wobec powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej rozpatrzyło odwołanie strony od informacji z dnia 24 maja 2021r. nr [...], organu I instancji jako odwołanie od decyzji administracyjnej wydając 7 lipca 2023r., zaskarżona decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że dofinansowanie nie zostało przyznane skarżącemu ze względu na nie wystarczające środki na realizację turnusów rehabilitacyjnych w roku 2022 r. oraz uzyskanie dofinansowania przez stronę do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w roku 2021. Organ wskazał, iż zastosował zasadę przyznawania dofinansowania tej samej dorosłej osobie niepełnosprawnej raz na dwa lata zgodnie z przepisem § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie turnusów rehabilitacyjnych, a ponieważ skarżący w 2021 r. otrzymał dofinansowanie do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w wysokości 1637,00zł na podstawie wniosku z dnia 22 kwietnia 2021r., to nie otrzymał dofinansowania w roku 2022 r.
Natomiast jak wskazał organ II instancji w 2022r., ze środków PFRON z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych na turnusy rehabilitacyjne przeznaczono kwotę 600.000,00 zł. na podstawie Uchwała Rady Powiatu C. z dnia 29.03.2022r. Nr [...]. Złożone wnioski są rozpatrywane w miarę posiadanych środków finansowych przeznaczonych na realizację wspomnianego zadania. Kwota 600.000,00zł. pozwoliła na pozytywne rozpatrzenie 262 wniosków tj.:
- 48 wniosków dzieci do 16 roku życia, oraz osób niepełnosprawnych do 18 roku życia uczących się i niepracujących bez względu na fakt uzyskania dofinansowania w roku ubiegłym,
- 67 wniosków osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, które nie uzyskały dofinansowania w roku ubiegłym,
- 90 wniosków osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, które nie uzyskały dofinansowania w roku ubiegłym,
- 25 wniosków osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim, które nie uzyskały dofinansowania w roku ubiegłym,
- 32 wnioski osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym oraz osób
niepełnosprawnych do 24 roku życia uczących się i niepracujących, które uzyskały dofinansowania w roku ubiegłym zgodnie z kolejnością wpływu wniosku. Dofinansowanie nie objęło w sumie 125 wniosków dorosłych osób niepełnosprawnych, które uzyskały dofinansowanie w roku 2021 w tym 44 osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
SKO wskazało też, że wniosek strony został zweryfikowany pozytywnie, jednakże rozpatrzony został negatywnie z uwagi na wyczerpanie środków finansowych przeznaczonych na realizację niniejszego zadania w roku 2022 oraz fakt, iż skarżący otrzymał dofinansowanie w roku 2021.
W związku z powyższym zdaniem SKO uczestnictwo skarżącego w turnusie rehabilitacyjnym nie mogło zostać objęte dofinansowaniem.
W skardze z 25 lipca 2023 r., do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z 7 lipca 2023 r., oraz nałożenie na organ grzywny w wysokości 200 tysięcy zł.
Strona podniosła, że w sprawie jej wniosku o dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego ze środków PFRON, orzekał już WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 lutego 2023r., sygn. akt III SA/Gl 623/22 uchylając zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że środki na dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego się jej należą ponieważ może korzystać z dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego co roku, a zmniejszenie środków na rehabilitację jest w jej ocenie bezpodstawne. Ma też prawo złożyć odwołanie od decyzji administracyjnej odmawiającej jej przyznanie tych środków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcie organu podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd rozpoznając sprawę miał na uwadze, że zaskarżona decyzja objęta jest dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec tego organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku WSA związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku. Należy przy tym podkreślić, że użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", gdyż zawiera się w nim nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" - stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej - dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu (...), art. 153 p.p.s.a.).
Wobec powyższego skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie zobligowany był do zbadania czy organ odwoławczy wywiązał się ze wskazań i zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 623/22. W tym orzeczeniu w konkluzji stwierdzono, że SKO ponownie rozpoznając sprawę dokona oceny charakteru pisma MOPR z 24 maja 2022 r.
Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję uwzględnił stanowisko zawarte w ww. wyroku WSA w Gliwicach z dnia 8 lutego 2023 r. (sygn. akt III SA/Gl 623/22), dotyczące oceny charakteru pisma MOPR z 24 maja 2022 r., w przedmiocie wniosku o dofinansowanie turnusu rehabilitacyjnego w ten sposób, że ma ono charakter decyzji administracyjnej o charakterze uznaniowym.
Wskazać należy, iż przedmiotem skargi jest decyzja SKO z dnia 7 lipca 2023r. utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji informujące o negatywnym rozpatrzeniu wniosku skarżącego o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Zgodnie z art. 10e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) osoba niepełnosprawna może ubiegać się o dofinansowanie ze środków Funduszu uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym pod warunkiem spełnienia kryteriów określonych w tym przepisie. Przy czym w myśl art. 10d ust. 8 pkt 2 powołanej ustawy minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia warunków, jakie powinny spełniać osoby niepełnosprawne ubiegające się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie, tryb składnia i rozpatrywania wniosków o dofinansowanie, wysokość oraz sposób przyznawania i przekazywania tego dofinansowania ze środków Funduszu. Stosownie zatem do § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz.U. Nr 230, poz. 1694) osoba niepełnosprawna ubiegająca się o dofinansowanie składa wniosek w centrum pomocy właściwym dla miejsca pobytu. Wnioski są rozpatrywane przez centrum pomocy w terminie 30 dni od złożenia kompletnego wniosku (§ 5 ust. 8 rozporządzenia), a w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia wniosku centrum pomocy powiadamia w formie pisemnej o sposobie jego rozpatrzenia (§ 5 ust. 14 rozporządzenia).
W ocenie Sądu zatem rozstrzygnięcie co do wniosku o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym należy zakwalifikować jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jak bowiem wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r. (sygn. akt II GSK 1192/10) akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 powinny mieć charakter indywidualny, tzn. powinny być skierowane do zindywidualizowanego adresata, znajdującego się w określonej sytuacji. Poza tym akty lub czynności muszą dotyczyć praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym przypadku chodzi o sytuację prawną, w której uprawnienia lub obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Zaskarżona czynność spełnia te wymogi.
Zostały także spełnione wymogi formalne do wniesienia skargi. W związku z tym, Sąd dokonał merytorycznej oceny zgodności zaskarżonej czynności z zakresu administracji publicznej z przepisami prawa i nie doszukał się uchybień w tym zakresie. Z wyjaśnień organu wynika bowiem, iż z uwagi na ograniczoną ilość środków finansowych ustalono zasady, według których nastąpił rozdział posiadanych środków. Przy czym kryteria przyjęte przez organ nie naruszają reguł określonych w § 5 powołanego rozporządzenia w sprawie turnusów rehabilitacyjnych, które stanowią miedzy innymi, iż pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności. Nie jest przy tym słuszne stanowisko skarżącego, iż skoro spełnia wszystkie przesłanki określone w przepisach, to winien otrzymać dofinansowanie. Jak wskazano wyżej art. 10e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przyznaje jedynie osobie niepełnosprawnej uprawnienie do ubiegania się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Brak jest jednak przepisu obligującego organ do uwzględnienia wniosku strony nawet w przypadku spełnienia wszystkich kryteriów.
Sąd podzielił stanowisko SKO, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie turnusów rehabilitacyjnych oraz Uchwały Rady Powiatu C. z dnia 29 marca 2022r. Nr [...] w sprawie określenia zadań realizowanych w roku 2022 ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych - dofinansowanie nie zostało przyznane skarżącemu ze względu na nie wystarczające środki na realizację w/w zadania w roku 2022r. oraz uzyskanie dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w roku 2021. W związku z czym organ zastosował zasadę przyznawania dofinansowania tej samej dorosłej osobie niepełnosprawnej raz na dwa lata - zgodnie z przepisem § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie turnusów rehabilitacyjnych .
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący w 2021r., otrzymał dofinansowanie do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w wysokości 1637,00zł na podstawie wniosku z dnia 22 kwietnia 2021r.
Natomiast jak wykazał organ I instancji w 2022r. ze środków PFRON z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych na turnusy rehabilitacyjne przeznaczono kwotę 600.000,00zł. na podstawie Uchwały Rady Powiatu C. z dnia 29 marca 2022r. Nr [...]. Złożone wnioski były rozpatrywane w miarę posiadanych środków finansowych przeznaczonych na realizację wspomnianego zadania. Kwota 600.000,00 zł. pozwoliła na pozytywne rozpatrzenie 262 wniosków. Zaś dofinansowanie nie objęło 125 wniosków dorosłych osób niepełnosprawnych, które uzyskały dofinansowanie w roku 2021 w tym 44 osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
Sąd zauważył, że wniosek skarżącego został zweryfikowany pozytywnie, lecz rozpatrzony został negatywnie z uwagi na wyczerpanie środków finansowych przeznaczonych na realizację zadania w 2022 roku oraz fakt, iż skarżący otrzymał dofinansowanie w 2021 roku.
Tym samym w ocenie Sądu brak jest podstaw prawnych do żądania przez skarżącego dofinansowania przedmiotowego turnusu rehabilitacyjnego.
Z powyższych względów skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.