III SA/Gl 675/22

III SA/Gl 675/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-11-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aleksandra Żmudzińska
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący/
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6266 Jednostki pomocnicze
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 554/23 - Wyrok NSA z 2024-02-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 559
art. 91 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 88 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Miasta J. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 29 czerwca 2022 r. nr NPII.4131.1.623.2022 w przedmiocie uchwały w sprawie zmiany nazwy szkoły 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 lipca 2022 r. Miasto J. wniosło skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 29 czerwca 2022 r., nr NPII.4131.1.623.2022 w sprawie stwierdzenia nieważności całości uchwały nr [...] Rady Miasta J. z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie zmiany nazwy [...] Liceum Ogólnokształcącego wchodzącego w skład Zespołu Szkół nr [...] w J.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z 29 czerwca 2022 r. NPII.4131.1.623.2022 Wojewoda Śląski stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Rady Miasta J. z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie zmiany nazwy [...] Liceum Ogólnokształcącego wchodzącego w skład Zespołu Szkół nr [...] w J., w całości, jako sprzecznej z art. 89 ust. 1 w związku z ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.; dalej: ustawa).
Podstawą prawną wydanego rozstrzygnięcia nadzorczego był art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.; dalej: u.s.g.).
Na sesji w dniu 26 maja 2022 r. Rada Miasta J. przyjęła uchwałę Nr [...] w sprawie zmiany nazwy [...] Liceum Ogólnokształcącego wchodzącego w skład Zespołu Szkół nr [...] w J. (dalej: uchwała).
Załącznikiem do uchwały jest Akt założycielski [...] Liceum Ogólnokształcącego Mistrzostwa Sportowego wchodzącego w skład Zespołu Szkół nr [...] im. [...] w J. przy ul. [...].
W podstawie prawnej uchwały wskazano m.in.: art. 29 ust. 1 pkt 1 i art. 88 ust. 1 ustawy.
Powyższa uchwała została doręczona Wojewodzie Śląskiemu w dniu 30 maja 2022 r. W toku badania jej legalności organ nadzoru uznał, iż jest ona niezgodna z prawem. Zgodnie z treścią art. 89 ust. 1 ustawy szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Natomiast zgodnie z dyspozycją ust. 9 przepisy ust. 1-8 i art. 88 stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły lub placówki.
Wojewoda Śląski ustalił, że [...] Liceum Ogólnokształcące w J. powstało na mocy uchwały Nr [...] Rady Miasta J. z dnia 13 lutego 2003 r. w sprawie założenia w Zespole Szkół Nr [...] [...] Liceum Ogólnokształcącego i włączenia go do Zespołu. Z przepisów tej uchwały nie wynika, że nowo tworzona szkoła ma status szkoły mistrzostwa sportowego.
Z regulacji uchwały Nr [...] Rady Miasta J. z dnia 24 października 2019 r. w sprawie stwierdzenia przekształcenia trzyletniego [...] Liceum Ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr [...] im. [...] w J. w czteroletnie [...] Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół nr [...] im. [...] w J. oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta J. z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół ponadpodstawowych i szkół specjalnych prowadzonych przez Miasto J., z uwzględnieniem szkół ponadpodstawowych i specjalnych mających siedzibę na obszarze Miasta J., a prowadzonych przez inne organy prowadzące, obowiązującego od dnia 1 września 2019 roku - również nie wynika, by [...] Liceum Ogólnokształcące posiadało status szkoły mistrzostwa sportowego.
Z informacji zamieszczonych w Systemie Informacji Oświatowej – w [...] Liceum Ogólnokształcącym w Zespole Szkół nr [...] w J. funkcjonują zarówno 3 oddziały ogólnodostępne, jak i 3 oddziały mistrzostwa sportowego (stan na dzień 31 maja 2022 r.). Ustalono również, że w arkuszu organizacji [...] LO w J. (stan na dzień 9 czerwca 2022 r.) były wykazywane klasy mistrzostwa sportowego i realizowane były godziny zajęć sportowych przewidziane dla oddziałów mistrzostwa sportowego w ilości 16 godzin, mimo iż nazwa szkoły nie zawierała wskazania klas mistrzostwa sportowego.
W ocenie Wojewody Śląskiego forma organizacyjna szkoły mistrzostwa sportowego nie wyklucza możliwości funkcjonowania w szkole oddziałów innych niż te, w których prowadzone jest szkolenie sportowe, w tym ogólnodostępnych, dwujęzycznych, sportowych i innych. W treści § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 27 marca 2017 r. w sprawie oddziałów i szkół sportowych oraz oddziałów i szkół mistrzostwa sportowego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2138; dalej: rozporządzenie) wskazano, że szkołą mistrzostwa sportowego jest szkoła, w której są prowadzone zajęcia sportowe obejmujące szkolenie sportowe w jednym lub kilku sportach, w co najmniej jednym oddziale mistrzostwa sportowego, w co najmniej trzech kolejnych klasach szkoły danego typu. Zatem w szkole mistrzostwa sportowego nie wszystkie oddziały muszą być oddziałami mistrzostwa sportowego, co oznacza, że część oddziałów może działać na zasadach ogólnodostępnych. Potwierdza to również § 12 ww. rozporządzenia, z którego wynika, że w przypadku opinii trenera lub instruktora prowadzącego zajęcia sportowe, lub opinii lekarza, uzasadniającej brak możliwości kontynuowania przez ucznia szkolenia sportowego, uczeń przechodzi od nowego roku szkolnego lub nowego semestru do oddziału szkolnego działającego na zasadach ogólnych.
Mając na uwadze powyższe oraz przy założeniu, że szkoła ogólnodostępna to szkoła dostępna dla każdego ucznia, szkoła mistrzostwa sportowego nie może być uznana za szkołę ogólnodostępną.
Dokonując oceny legalności przedmiotowej uchwały Wojewoda Śląski stwierdził, że została ona podjęta w sposób sprzeczny z powołanym wyżej przepisem art. 89 ust. 1 w zw. z ust. 9 ustawy. Zdaniem organu nadzoru zmiana nazwy szkoły nie została poprzedzona uchwałą podjętą na podstawie ww. przepisu ustawy tj. w sprawie zamiaru przekształcenia szkoły, a następnie uchwałą o przekształceniu szkoły. Zmiana zakresu działania (rodzaju) szkoły z szkoły ogólnokształcącej na szkołę mistrzostwa sportowego może nastąpić wyłącznie poprzez jej przekształcenie na podstawie art. 89 ust. 1 w związku z ust. 9 ustawy. Wobec tego Rada Miasta przedmiotową uchwałą de facto dokonała przekształcenia szkoły, jednocześnie pomijając ustawową procedurę jej przekształcenia.
Dodatkowo organ nadzoru podkreślił, że obligatoryjnym elementem procedury przekształcenia szkoły jest obowiązek zawiadomienia o zamiarze przekształcenia szkoły (co najmniej na 6 miesięcy przed terminem przekształcenia) rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkoły danego typu. Przepisy ustawy nie przewidują jakiegokolwiek odstępstwa od pominięcia przez organ prowadzący szkołę ww. procedury dot. zamiaru przekształcenia szkoły. Wobec tego Rada Miasta nie wypełniła ustawowych obowiązków dotyczących procedury jej przekształcenia.
Według Wojewody Śląskiego Rada Miasta J. Z. dokonując zmiany nazwy ww. szkoły była obowiązana poprzedzić ją uchwałą podjętą na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy, tj. w sprawie zamiaru przekształcenia szkoły, a następnie uchwałą o przekształceniu szkoły.
Nieprawidłowy jest także akt założycielskiego szkoły, stanowiący załącznik do uchwały. Zgodnie z art. 88 ustawy szkołę lub placówkę publiczną zakłada się na podstawie aktu założycielskiego, który określa odpowiednio jej typ lub rodzaj, nazwę i siedzibę. Z kolei art. 18 ustawy wskazuje, że szkoły publiczne i niepubliczne dzielą się na poszczególne typy. Wśród wskazanych w tym przepisie typów szkół ustawodawca wymienił m.in. czteroletnie liceum ogólnokształcące. Tymczasem Rada w treści aktu założycielskiego wskazała nową nazwę szkoły oraz jej siedzibę, pominęła jednakże określenie typu szkoły. Oznacza to, że akt założycielski jest niepełny, nie zawiera bowiem wszystkich elementów obligatoryjnych, wymaganych przez ustawodawcę, co stanowi istotne naruszenie prawa.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze wniosło Miasto J., zarzucając naruszenie art. 89 ust. 9 w zw. z ust. 1 ustawy w zw. z § 3 ust. 3 rozporządzenia wobec uznania, że na mocy uchwały doszło "de facto" do przekształcenia szkoły, domagając się uchylenia rozstrzygnięcia nadzorczego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Miasto J. podkreśla, że faktycznie zakwestionowana uchwała nie została poprzedzona uchwałą w sprawie zamiaru przekształcenia szkoły. Podnosi jednak, że w ustawie brak jest definicji legalnej pojęcia "przekształcenia". Zatem ratio legis art. 89 ustawy należy odczytywać w ten sposób, że zainteresowane podmioty powinny zostać uprzedzone o istotnych zmianach tj. takich które mogą spowodować m.in. konieczność znalezienia innej szkoły. Opierając się na tezach orzeczeń sądów administracyjnych Miasto J. wywiodło wniosek, że przekształceniem szkoły są takie zmiany organizacyjne, które prowadzą do istotnego zmniejszenia rozmiarów lub zmiany przedmiotu dotychczas prowadzonej przez nią działalności.
Natomiast celem zakwestionowanej uchwały nie była zmiana istotnego elementu konstrukcyjnego dla bytu prawnego szkoły, a jedynie dostosowanie nazwy szkoły do wymagań przewidzianych powołanym rozporządzeniem w sprawie oddziałów i szkół sportowych oraz oddziałów i szkół mistrzostwa sportowego. W [...] Liceum Ogólnokształcącym wchodzącym w skład Zespołu Szkół nr [...] w J. są prowadzone zajęcia sportowe obejmujące szkolenie sportowe w jednym lub kilku sportach, w co najmniej jednym oddziale mistrzostwa sportowego, w co najmniej trzech klasach szkoły tego typu, jak również nadal funkcjonują oddziały ogólnodostępne. Na mocy uchwały nie została ograniczona oferta programowa placówki, jej struktura, funkcje, czy adres. Tym samym brak było konieczności uprzedniego podejmowania uchwały o zamiarze przekształcenia szkoły.
Co do wskazanych przez Wojewodę błędów w akcie założycielskim, polegających na braku wskazania typu szkoły, to w akcie założycielskim dwukrotnie wskazano, że szkoła jest liceum ogólnokształcącym. W polskim systemie oświatowym nie istnieje inne niż czteroletnie liceum ogólnokształcące, tym samym nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa wobec braku wskazania, że [...] Liceum Ogólnokształcące Mistrzostwa Sportowego jest czteroletnim liceum ogólnokształcącym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym wniósł o oddalenie skargi.
W jego ocenie zmiana ww. nazwy szkoły nie została poprzedzona uchwałą podjętą na podstawie ww. przepisu ustawy, tj. w sprawie zamiaru przekształcenia szkoły, a następnie uchwałą o przekształceniu szkoły. Zmiana zakresu działania (rodzaju) szkoły z szkoły ogólnokształcącej na szkołę mistrzostwa sportowego może nastąpić wyłącznie poprzez jej przekształcenie na podstawie art. 89 ust. 1 w związku z ust. 9 ustawy. Wobec powyższego, Rada Miasta przedmiotową uchwałą de facto dokonała przekształcenia szkoły, jednocześnie pomijając ustawową procedurę jej przekształcenia.
Wojewoda Śląski nie można zgodził się co do tego, że wydając rozstrzygnięcie nadzorcze naruszył § 3 ust. 3 rozporządzenia. W jego ocenie rozporządzenie nie ma wpływu na obowiązek dokonania przekształcenia szkoły w niniejszym stanie faktycznym sprawy.
Organ nadzoru nie podziela również stanowiska Miasta J. co do uznania, że niewskazanie typu szkoły w przedmiotowym akcie założycielskim nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Z art. 88 ust. 1 ustawy wynika, że szkołę lub placówkę publiczną zakłada się na podstawie aktu założycielskiego, który określa odpowiednio jej typ lub rodzaj, nazwę i siedzibę. Natomiast art. 18 ustawy wskazuje, że szkoły publiczne i niepubliczne dzielą się na poszczególne typy. Wśród wskazanych w tym przepisie typów szkół ustawodawca wymienił m.in. czteroletnie liceum ogólnokształcące. Jednakże Rada Miasta niezgodnie z prawem nadała (zaktualizowała) akt założycielski [...] Liceum Ogólnokształcącego. W treści aktu założycielskiego wskazano nową nazwę szkoły oraz jej siedzibę, pominięto jednakże wskazanie typu szkoły. Oznacza to, że akt założycielski jest niepełny, nie zawiera bowiem wszystkich elementów obligatoryjnych, wymaganych przez ustawodawcę. W ocenie organu nadzoru, powyższe uchybienie stanowi istotne naruszenie prawa, gdyż Rada nie wskazała w akcie założycielskim wszystkich jego elementów.
Wobec tego, że argumentacja podniesiona w skardze Miasta J. nie wpłynęła na zmianę stanowiska Wojewody Śląskiego podtrzymał je w całości i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, stosownie do art. 3 § 1 i 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.).
Dodatkowo zauważyć należy, że kryterium sądowej kontroli zgodności z prawem aktów nadzoru nad samorządem terytorialnym pozostaje w bezpośrednim związku z kryterium stosowanym przez organ nadzoru w przypadku podjęcia określonego środka nadzoru (wyrok WSA w Gliwicach z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 742/18). Inaczej, przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest legalność aktu, co oznacza konieczność zbadania, czy akt ten, biorąc pod uwagę jego treść, może zostać pozostawiony w obrocie prawnym. Zasada ta obowiązuje również organ nadzoru (wyrok WSA w Warszawie z 29 lipca 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 995/05). Zatem badając zgodność z prawem aktu nadzoru sąd upoważniony jest także do oceny, czy w istocie zaskarżona uchwała narusza prawo i czy jest to takie uchybienie, które powinno skutkować stwierdzeniem jej nieważności. W przeciwnym bowiem wypadku kontrolowane rozstrzygnięcie nadzorcze naruszałoby gwarantowaną konstytucyjnie samodzielność gminy i wymagałoby usunięcia z obrotu prawnego.
Przepis art. 148 p.p.s.a., jak również ustawy samorządowe, nie określają podstaw uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonego aktu nadzoru. Nie budzi jednak wątpliwości, iż kryterium sądowej kontroli zgodności z prawem aktów nadzoru nad samorządem terytorialnym pozostaje w bezpośrednim związku z kryterium stosowanym przez organ nadzoru w przypadku podjęcia określonego środka nadzoru. W piśmiennictwie pojawia się pogląd, iż rozpoznając skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze, obowiązkiem Sądu jest najpierw zbadanie zgodności z prawem samej uchwały (zarządzenia) organu samorządu terytorialnego, a dopiero w następnej kolejności badanie legalności rozstrzygnięcia nadzorczego, mocą którego stwierdzono nieważność tej uchwały (por. J. Zimmermann, Elementy procesowe nadzoru i kontroli NSA nad samorządem terytorialnym, PiP 1991, nr 10, s. 48; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 742/18).
W świetle postanowień art. 171 ust. 1 Konstytucji RP działalność samorządu terytorialnego podlega kontroli z punktu widzenia legalności, jednakowoż ustawy samorządowe precyzują treść tego kryterium wobec poszczególnych środków nadzoru. W przypadku rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały organu gminy - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - kryterium zastosowania tego aktu nadzoru określone zostało w art. 91 ust. 1 u.s.g. Stosownie do tego przepisu nieważna jest uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Natomiast według art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
Podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy są istotne naruszenia prawa, przy czym art. 91 ust. 1 u.s.g. nie typizuje takich istotnych naruszeń prawa, podobnie jak nie charakteryzuje nieistotnych naruszeń prawa, które ustawodawca uwzględnił w art. 91 ust. 4 u.s.g., sankcjonując w odmienny niż stwierdzenie nieważności sposób tę kategorię wadliwości wymienionych aktów organu gminy. "Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że istnieją dwa rodzaje wad uchwały lub zarządzenia, w postaci "nieistotnego naruszenia prawa" oraz "sprzeczności z prawem", która obejmuje, jak należy sądzić, naruszenia prawa o charakterze istotnym (A. Matan [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021, art. 91 i podana tam literatura). Przez sprzeczność taką należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc Konstytucją RP, ustawami, aktami wykonawczymi oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (wyrok NSA z 29 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 1287/06), przy czym sprzeczność uchwały lub zarządzenia musi być oczywista i bezpośrednia (wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2007, sygn. akt IV SA/Wa 2296/06). W orzecznictwie sądów administracyjnych do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, przyjmuje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, czy też naruszenie procedury podjęcia uchwały (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 117/11 oraz wyrok NSA z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 412/11; wyrok NSA z dnia 15 września 2017 r., sygn. akt I OSK 1136/17).
Z nieistotnym naruszeniem prawa, które nie daje podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały, mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty można postawić tezę, że również przy ich zachowaniu zostałaby podjęta uchwała o treści identycznej co zaskarżona. Innymi słowy, chodzi o takie sytuacje, gdy popełnione przy podejmowaniu uchwały naruszenia przepisów proceduralnych nie miały wpływu na jej treść (M. Rzążewska, Zaskarżanie uchwał samorządu terytorialnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa–Zielona Góra 1997, s. 54–55; wyrok NSA z 27 stycznia 1995 r., SA/Rz 58/94, OwSS 1996/3, poz. 87). Za nieistotne naruszenie należy uznać takie, które jest mniej doniosłe w porównaniu z innymi przypadkami wadliwości, jak nieścisłość prawna czy też błąd, który nie ma wpływu na istotną treść aktu (wyrok WSA w Szczecinie z 13 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 1174/05).
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze jest nie zgodne z prawem, a zarzuty i argumenty skargi podważają jego legalności.
Na sesji w dniu 26 maja 2022 r. Rada Miasta J. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zmiany nazwy [...] Liceum Ogólnokształcącego wchodzącego w skład Zespołu Szkół nr [...] w J..
Przedmiotowa uchwała została doręczona organowi nadzoru w dniu 30 maja 2022 r. W toku oceny jej legalności Wojewoda uznał, iż jest ona w części niezgodna z prawem i w dniu 29 czerwca 2022 r. wydał rozstrzygnięcie nadzorcze Nr NPII.4131.1.623.2022.
Jak wynika z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, zostało ono podjęte w terminie wynikającym z art. 91 ust. 1 u.s.g. Nie znajdując formalnoprawnych przeszkód do rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach jest zobligowany rozstrzygnąć czy słusznie Miastu J. Wojewoda Śląski przypisał zarzucane uchybienia.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest uchwała nr [...] Rady Miasta J. Z. z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie zmiany nazwy [...] Liceum Ogólnokształcącego wchodzącego w skład Zespołu Szkół nr [...] w J.
Powyższa uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 559), art. 12 pkt 11, art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 528), art. 29 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 1082 z późn.zm.)
Jak wynika z jej § 1 "Z dniem 1 września 2022r. [...] Liceum Ogólnokształcące wchodzące w skład Zespołu Szkół nr [...] w J. przy ul. [...] otrzymuje nazwę [...] Liceum Ogólnokształcące Mistrzostwa Sportowego."
Akt Założycielski [...] Liceum Ogólnokształcącego Mistrzostwa Sportowego wchodzącego w skład Zespołu Szkół nr [...] w J. przy ul. [...] – zgodnie § 2 Uchwały - otrzymuje brzmienie jak w załączniku do uchwały.
Miasto J. wskazuje, że zakwestionowana przez Wojewodę Śląskiego uchwała miała charakter porządkujący i jej celem było dostosowanie nazwy szkoły do obowiązującego rozporządzenia w sprawie oddziałów i szkół sportowych oraz oddziałów i szkół mistrzostwa sportowego. W [...] Liceum Ogólnokształcącym wchodzącym w skład Zespołu Szkół nr [...] w J. są prowadzone zajęcia sportowe obejmujące szkolenie sportowe w jednym lub kilku sportach, w co najmniej jednym oddziale mistrzostwa sportowego, w co najmniej trzech klasach szkoły tego typu, jak również nadal funkcjonują oddziały ogólnodostępne. Na mocy uchwały nie została ograniczona oferta programowa placówki, jej struktura, funkcje, czy adres. Tym samym Miasto J. uznało, że nie ma konieczności uprzedniego podejmowania uchwały o zamiarze przekształcenia szkoły.
Natomiast w ocenie Wojewody Śląskiego na mocy uchwały doszło de facto do przekształcenia szkoły. Organ nadzoru taki wniosek sformułował na podstawie dokonanych ustaleń, obejmujących analizę uchwały Nr [...] Rady Miasta J. z dnia 13 lutego 2003 r. w sprawie założenia w Zespole Szkół Nr [...] [...] Liceum Ogólnokształcącego i włączenia go do Zespołu, uchwały Nr [...] Rady Miasta J. z dnia 24 października 2019 r. w sprawie stwierdzenia przekształcenia trzyletniego [...] Liceum Ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr [...] im. [...] w J. w czteroletnie [...] Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół nr [...] im. [...] w J. oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta J. z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół ponadpodstawowych i szkół specjalnych prowadzonych przez Miasto J., z uwzględnieniem szkół ponadpodstawowych i specjalnych mających siedzibę na obszarze Miasta J., a prowadzonych przez inne organy prowadzące, obowiązującego od dnia 1 września 2019 r. Stwierdził, że ze wskazanych aktów prawa miejscowego nie wynika, aby [...] Liceum Ogólnokształcące posiadało status szkoły mistrzostwa sportowego. W ocenie Wojewody Śląskiego nie wynika to także z danych zamieszczonych w Systemie Informacji Oświatowej – w ramach [...] Liceum Ogólnokształcącego funkcjonowały 3 oddziały ogólnodostępne, jak i 3 oddziały mistrzostwa sportowego (stan na dzień 31 maja 2022 r.). Wojewoda Śląski ustalił też, że w arkuszu organizacji (stan na dzień 9 czerwca 2022 r.) W [...] Liceum Ogólnokształcące były wykazywane klasy mistrzostwa sportowego i realizowane były godziny zajęć sportowych przewidziane dla oddziałów mistrzostwa sportowego w ilości 16 godzin, mimo iż nazwa szkoły nie zawierała wskazania że są w niej klasy mistrzostwa sportowego. Jednocześnie Wojewoda Śląski zaznaczył, że forma organizacyjna szkoły mistrzostwa sportowego nie wyklucza możliwości funkcjonowania w szkole oddziałów innych niż te, w których prowadzone jest szkolenie sportowe, w tym ogólnodostępnych, dwujęzycznych, sportowych i innych.
Przystępując do rozpatrzenia skargi kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do przekształcenia [...] Liceum Ogólnokształcącym wchodzącym w skład Zespołu Szkół nr [...] w J..
Słusznie zauważa Miasto J., że przepisy ustawy nie zawierają legalnej definicji "przekształcenia szkoły lub placówki". Aktualne jednak pozostaje stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtowane na tle ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, której przepisy art. 58 i 59 miały analogiczne brzmienie jak obowiązujące przepisy art. 88 i 89 ustawy. Skoro brak jest legalnej definicji przekształcenia, to poza przypadkami wyłączenia szkół/przedszkoli lub placówek z zespołu szkół oraz rozwiązania zespołu szkół, wszystkie inne działania związane z ingerencją w warunki utworzenia i organizacji szkoły/przedszkola lub placówki – wymagają zachowania warunków określonych w art. 58 i art. 59 ustawy o systemie oświaty (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 755/15). Z przekształceniem szkoły mamy do czynienia wówczas, kiedy to ma miejsce działanie organu prowadzącego wskutek, którego dochodzi do takich zmian organizacyjnych, które prowadzą do istotnego zmniejszenia rozmiarów lub zmiany przedmiotu dotychczas prowadzonej działalności, obniżenie stopnia organizacyjnego szkoły, likwidacja szkoły filialnej, oddziału przedszkolnego przy szkole podstawowej (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2475/13; wyrok NSA z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 971/17; wyrok WSA w Rzeszowie z 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 764/15; wyrok WSA w Rzeszowie z 15 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/ Rz 896/16; wyrok WSA w Łodzi z 28 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 585/20).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela ten pogląd, uznając jednocześnie, że zakwestionowana przez Wojewodę Śląskiego uchwała o zmianie nazwy szkoły tego rodzaju zmian organizacyjnych nie spowodowała.
W rozpatrywanej sprawie nie jest przedmiotem sporu fakt, że w [...] Liceum Ogólnokształcącym w Zespole Szkół nr [...] w J. funkcjonują zarówno 3 oddziały ogólnodostępne, jak i 3 oddziały mistrzostwa sportowego (stan na dzień 31 maja 2022 r.). Okoliczność ta wykazana została przez Wojewodę Śląskiego w oparciu o informacje zawarte w Systemie Informacji Oświatowej oraz w arkuszu organizacji w/w Liceum. Według stanu na 9 czerwca 2022 r. były wykazywane klasy mistrzostwa sportowego i realizowane były godziny zajęć sportowych przewidziane dla oddziałów mistrzostwa sportowego w ilości 16 godzin, mimo iż nazwa szkoły nie zawierała wskazania klas mistrzostwa sportowego. Dodatkowo – co podkreśla Miasto J. - na mocy uchwały nie została ograniczona oferta programowa placówki, jej struktura, funkcje, czy adres. Nie doszło do żadnych zmian w zakresie funkcjonowania [...] Liceum Ogólnokształcącego, związku z tym brak było konieczności uprzedniego podejmowania uchwały o zamiarze przekształcenia szkoły, bo faktycznie nie miało miejsca jej przekształcenie.
Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 października 2012 r. w sprawie warunków tworzenia, organizacji oraz działania oddziałów sportowych, szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego (Dz.U. z 2012 poz.1129) szkołami sportowymi i szkołami mistrzostwa sportowego mogą być szkoły podstawowe, gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne dla młodzieży.
Natomiast według § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia szkoła, w której jest prowadzone szkolenie sportowe w jednym lub kilku sportach, w co najmniej jednym oddziale sportowym, w co najmniej trzech kolejnych klasach szkoły danego typu, jest szkołą mistrzostwa sportowego. Liczba uczniów w oddziale sportowym szkoły mistrzostwa sportowego jest uzależniona od możliwości zebrania uczniów o zbliżonym poziomie sportowym.
Skoro zatem w [...] Liceum Ogólnokształcącym prowadzone było szkolenie sportowe w trzech oddziałach mistrzostwa sportowego, to tym samym było ono – co wynika z § 2 ust. 3 rozporządzenia – szkołą mistrzostwa sportowego. Należy podzielić stanowisko Miasta J. co do tego, że uwzględnienie w nazwie [...] Liceum Ogólnokształcącego że jest to szkoła mistrzostwa sportowego miało charakter porządkujący i nie wpływało na zakres jego oferty edukacyjnej. Nie stanowi więc przekształcenia szkoły. Nie bez znaczenia jest tutaj fakt, że skoro od co najmniej trzech lat funkcjonowały w [...] Liceum Ogólnokształcącym oddziały mistrzostwa sportowego, to rodzicom znana była ta oferta programowa i związane z nią zasady rekrutacji do szkół sportowych, wyznaczone w art. 137 ust. 4 ustawy.
Zadaniem oddziału sportowego, szkoły sportowej oraz szkoły mistrzostwa sportowego – stosownie do § 11 ust 1 cyt. rozporządzenia jest stworzenie uczniom optymalnych warunków, umożliwiających godzenie zajęć sportowych z innymi zajęciami edukacyjnymi. Stosownie natomiast do jego § 10 uczniów niekwalifikujących się do dalszego szkolenia sportowego, na podstawie opinii trenera lub instruktora prowadzącego zajęcia sportowe i opinii lekarza, przenosi się od nowego roku szkolnego lub nowego semestru do oddziału działającego na zasadach ogólnych.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że szkoła sportowa i szkoła mistrzostwa sportowego jest obowiązana realizować program szkoły podstawowej lub ponadpodstawowej. Dodatkowym wymogiem, jest prowadzenia szkolenia sportowego, a w przypadku szkoły mistrzostwa sportowego jest prowadzenie ciągu minimum trzech klas mistrzostwa sportowego (por. wyrok NSA z 28 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 268/13).
Wskazać należy także na § 2 ust. 1 rozporządzenia stanowiącym, że oddziały sportowe i oddziały mistrzostwa sportowego mogą być tworzone w szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych, prowadzących kształcenie w formie dziennej.
Następnie w § 3 rozporządzenia ustalone zostało, że szkołami sportowymi i szkołami mistrzostwa sportowego mogą być szkoły podstawowe i szkoły ponadpodstawowe, prowadzące kształcenie w formie dziennej. (ust.1) Szkoła, w której są prowadzone zajęcia sportowe obejmujące szkolenie sportowe w jednym lub kilku sportach, w co najmniej jednym oddziale mistrzostwa sportowego, w co najmniej trzech kolejnych klasach szkoły danego typu, jest szkołą mistrzostwa sportowego. Liczba uczniów w oddziale mistrzostwa sportowego jest uzależniona od możliwości zebrania uczniów o zbliżonym poziomie sportowym. (ust.3)
W szkole mistrzostwa sportowego nie wszystkie oddziały muszą być oddziałami mistrzostwa sportowego, co oznacza, że część oddziałów może działać na zasadach ogólnodostępnych. Powyższe stanowisko potwierdza również § 12 ww. rozporządzenia, z którego wynika, że w przypadku opinii trenera lub instruktora prowadzącego zajęcia sportowe, lub opinii lekarza, uzasadniającej brak możliwości kontynuowania przez ucznia szkolenia sportowego, uczeń przechodzi od nowego roku szkolnego lub nowego semestru do oddziału szkolnego działającego na zasadach ogólnych.
W oparciu o tak ukształtowany stan prawny nie ma podstaw stanowisko Wojewody Śląskiego co do tego, że szkoła ogólnodostępna to szkoła dostępna dla każdego ucznia, szkoła mistrzostwa sportowego nie może być uznana za szkołę ogólnodostępną.
Kontrolowanej przez Sąd uchwale Wojewoda Śląski zarzucił nieprawidłowy akt założycielskiego szkoły, stanowiący jej załącznik. Zgodnie z art. 88 ustawy szkołę lub placówkę publiczną zakłada się na podstawie aktu założycielskiego, który określa odpowiednio jej typ lub rodzaj, nazwę i siedzibę. Z kolei art. 18 ustawy wskazuje, że szkoły publiczne i niepubliczne dzielą się na poszczególne typy. Wśród wskazanych w tym przepisie typów szkół ustawodawca wymienił m.in. czteroletnie liceum ogólnokształcące. Jednocześnie wyznaczając w art. 2 ustawy jej zakres podmiotowy, ustawodawca określił jednostki organizacyjne wchodzą w skład systemu oświaty i tym samym działają na podstawie ustawy. Stosownie do jego pkt 2 lit. b system oświaty obejmuje szkoły ponadpodstawowe, w tym mistrzostwa sportowego.
W treści aktu założycielskiego wskazana została nowa nazwa szkoły oraz jej siedziba, ale nie wskazano typu szkoły. Na tej podstawie organ nadzoru uznał, że skoro akt założycielski nie zawiera wszystkich wyznaczonych w art. 88 ust. 1 ustawy elementów to stanowi istotne naruszenie prawa. Odmienne stanowisko w tej kwestii reprezentuje Miasto J. podnosząc, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa wobec braku wskazania, że [...] Liceum Ogólnokształcące Mistrzostwa Sportowego jest czteroletnim liceum ogólnokształcącym, bo innego typu szkoły polski system oświaty nie przewiduje. Sąd przychyla się do tego stanowiska. Nazwa szkoły określona w akcie założycielskim wskazuje na jej typ, a wobec braku innego typu szkoły o profilu ogólnokształcącym nie można uznać konstrukcji aktu założycielskiego za istotne naruszenie prawa
Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego zarzucające istotne naruszenie prawa polegające na braku zastosowania procedury wynikającej z art. 89 ust. 9 w zw. z ust. 1 ustawy oraz art. 88 ust. 1 ustawy co do prawidłowości aktu założycielskiego - narusza te przepisy prawa materialnego.
W związku z powyższym Sąd w oparciu o art. 148 p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 poz. 265, z późn. zm.). Zasądzona od organu administracji na rzecz Miasta J. kwota 480 zł obejmuje wynagrodzenie jej pełnomocnika, będącego radcą prawnym.
-----------------------
strona 3 z 4
5
strona 2 z 4