III SA/GL 67/23

III SA/Gl 67/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 31zq ust. 8
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D.N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 grudnia 2022 r. nr 020000/71/RDZ-ODW-2549/2022/RED w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 grudnia 2022 r. nr 020000/71/RDZ-ODW-2549/2022-RED Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ administracji), działając na podstawie art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021, poz. 2095, dalej ustawa o COVID 19) utrzymał w mocy decyzję własną z 4 września 2020 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku D.N. (dalej: skarżący, strona) o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 8 lipca 2020 r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o wyjaśnienie braku decyzji w sprawie zwolnienia
z opłacania składek ZUS za okres od marca do maja 2020 r. Do pisma dołączył kopię wniosku RDZ z 15 kwietnia 2020 r.
W odpowiedzi z 14 lipca 2020 r. organ poinformował, że do 30 czerwca
2020 r. nie wpłynął do Oddziału ZUS wniosek strony. Następnie decyzją z 4 września 2020 r. nr [...] organ umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego z 8 lipca 2020 r. o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. wskazując, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania bowiem do 30 czerwca 2020 r. wniosek strony nie wpłynął.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że 15 kwietnia 2020 r. złożyła wniosek w formie papierowej do skrzynki w Oddziale ZUS w Z.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ administracji decyzją z 10 listopada 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną z 4 września 2020 r., przedstawiając tożsame stanowisko. Powyższa decyzja została następnie uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 4 sierpnia 2022r. sygn. akt III SA/Gl 1371/21.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), a tym samym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) i winny stać na straży praworządności podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Decyzja powinna natomiast zawierać należyte uzasadnienie, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a.
Oceniając procedowanie organu rozpoznającego wniosek Sąd uznał, że nie spełnia ono wymogów wynikających z powołanych wyżej przepisów.
Sąd podkreślił, że organ nie odniósł się do zgłaszanych przez skarżącego twierdzeń o złożeniu przez niego wniosku do skrzynki w Oddziale ZUS w Z. Nie wyjaśnił również dlaczego nie dał wiary skarżącemu, że wniosek ten złożył. Nie podał również, czy w procedurze składania wniosków do pojemników strona miała możliwość wykazania tego w inny sposób niż na podstawie własnych wyjaśnień.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd nakazał organowi wyjaśnić jak wyglądała procedura składania wniosków do skrzynki, czy wykluczone były ewentualne nieprawidłowości, w jaki realny sposób skarżący mógłby wykazać, że faktycznie przed 30 czerwca 2020 r. złożył wniosek do skrzynki na dokumenty znajdującej się w Oddziale ZUS. Organ administracji został ponadto zobligowany do przesłuchania strony na mocy art. 86 k.p.a. i wyjaśnienia, czy w Oddziale ZUS w Z., istnieją księgi (repertoria) ewidencyjne korespondencji składanej do pojemników na dokumenty albo inny system ewidencji tego rodzaju korespondencji.
Sąd jednocześnie zaznaczył, że nie przesądza, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu należy domniemywać, że skarżący złożył w kwietniu 2020 r. kwestionowany wniosek. Tym nie mniej w sytuacji wątpliwej, jeżeli strona nie mogła uzyskać potwierdzenia złożenia wniosku organ, nie będąc w stanie przedstawić jednoznacznych ustaleń na poparcie swojego stanowiska, nie może obciążać jej negatywnymi konsekwencjami niepewności ustaleń co do faktów. Skoro bowiem ZUS przyjął określony tryb wnoszenia wniosków, mogący wywoływać tego rodzaju wątpliwości, to nie może ich skutków przenosić na strony. W tej sytuacji winien więc rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony, mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku (stan epidemii COVID-19), charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony postępowania. Ewentualnie biorąc pod uwagę przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19, organ winien zawiadomić skarżącego o uchybieniu terminu do dokonania przez stronę czynności kształtującej jej prawo, wyznaczając termin do przywrócenia terminu do ich złożenia.
Pismem z 2 września 2022 r. organ administracji wezwał skarżącego do przedłożenia oryginałów dokumentów lub ich kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem potwierdzających złożenie wniosku o zwolnienie ze składek za okres od marca do maja 2020 r.
W odpowiedzi z 16 września 2022 r. pełnomocnik skarżącego przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Do pisma załączył oświadczenie D.S. – właścicielki Biura Rachunkowego Z. w Z. za pośrednictwem którego, składane były dokumenty dotyczące zwolnienia z opłacania składek ZUS.
Decyzją z 10 października 2022 r. organ utrzymał w mocy decyzję własną z 10 listopada 2020 r. [...]. Wskazane rozstrzygnięcie następnie uchylił w trybie autokontroli, na skutek wniesionej skargi.
W wyniku kolejnego rozpoznania sprawy organ administracji zaskarżoną decyzją 7 grudnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję własną z 4 września
2020 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o COVID-19 wniosek o zwolnienie z opłacania składek RDZ za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. można było złożyć w formie dokumentu papierowego bądź w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez ZUS.
Dokumenty w formie papierowej można było przekazać za pośrednictwem poczty, osobiście w placówce ZUS. Dodatkowo dopuszczono również możliwość składania dokumentów do skrzynek specjalnie umieszczonych w holu budynku ZUS (bez kontaktu z pracownikiem). Skrzynki te były zamykane na klucz i pozostawały pod stałym nadzorem pracownika Zakładu. Klucz przechowywany był
w pomieszczeniu kancelaryjnym. Skrzynki wyposażone były w worki foliowe
i oznaczone były datą złożenia dokumentów. Wyjmowanie dokumentów ze skrzynki polegało na wyjęciu worka, przypięciu kartki z datą wpływu i przeniesieniu go do pomieszczenia kancelaryjnego przez wyznaczonego pracownika kancelarii. Z uwagi na konieczność zachowania kwarantanny worki opróżniane były po 48 godzinach. Po opróżnieniu worka przez pracownika kancelarii i sprawdzeniu, że jest pusty na korespondencji umieszczany był stempel wpływu z datą zgodną z przypiętą do worka kartką. Następnie wnioski podlegały skanowaniu i zarejestrowaniu w systemie informatycznym. Klient, który skorzystał z tej formy przekazania dokumentów nie miał możliwości uzyskania potwierdzenia złożenia dokumentu.
Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie Wydział Obsługi Korespondencji nie potwierdził wpływu wniosku RDZ skarżącego z 15 kwietnia 2020 r. Również ponownie przeprowadzona weryfikacja wszystkich wniosków RDZ z datą wpływu 15 kwietnia 2020 r. nie wykazała, żeby wniosek skarżącego został dołączony do innego wniosku z tej samej daty wpływu. Organ nie dał przy tym wiary twierdzeniom skarżącego, wskazując że dokumenty, które zostały złożone do skrzynki były ewidencjonowane w systemie informatycznym, a następnie weryfikowane w zakresie spełnienia warunków do zwolnienia z opłacania składek. W konsekwencji upływ terminu na złożenie wniosku, w którym strona mogła skutecznie wszcząć postępowanie administracyjne, winien skutkować wydaniem negatywnego rozstrzygnięcia.
Ponadto organ administracji zauważył, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 adresowany jest do strony postępowania, natomiast w przypadku braku złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, postępowanie nie zostało wszczęte, nie możemy więc mówić o tym, że składający obecnie wniosek o przywrócenie terminu jest jego stroną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa skutkujące jej nieważnością z uwagi na naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 81a k.p.a. poprzez naruszenie zasady związania oceną prawną poprzez nierozstrzygnięcie (pomimo istnienia) przez organ wątpliwości na korzyść skarżącego oraz niewskazanie czy procedury w ZUS były ustandaryzowane, a także zgodnie ze wskazaniem w wyroku niezawiadomienie w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19 skarżącego o uchybieniu terminu i niewyznaczenie terminu 30 dniowego, co stanowi kwalifikowaną wadę skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji w nowym postępowaniu,
2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 15zzzzzn2 ust. 1 oraz 2 ustawy o COVID-19 w zw. z art. 58 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i wydanie decyzji z pominięciem obowiązku pouczenia skarżącego o fakcie, iż w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, przewidzianym przepisami prawa administracyjnego terminom do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu i wyznacza 30 dniowy termin do jego złożenia wraz z pismem i w konsekwencji wydanie decyzji z pominięciem tegoż obowiązku,
3. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie oceny oświadczenia biura rachunkowego w zakresie terminowego złożenia wniosku w sprawie skarżącego oraz pisma z dnia 18 sierpnia 2020 r., zgodnie z którym Zastępca Naczelnika Wydziału w piśmie skierowanym do Dyrektora Oddziału ZUS wskazał, iż nie ma możliwości weryfikacji czy wniosek został złożony w terminie, co w konsekwencji spowodowało orzekanie w oparciu o niepełny materiał dowodowy,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11, art. 8 i art. 140 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności i zarzutów skarżącego, brak odniesienia się do wypowiedzi skarżącego w piśmie z dnia 16 września 2022 r. oraz twierdzeń skarżącego w trakcie postępowania, nieuwzględnienie wszystkich okoliczności koniecznych dla dokładnego zbadania stanu faktycznego i po raz kolejny niesprostanie wymogom powołania materialnoprawnych podstaw decyzji, a to w szczególności art. 31 zo w zw. z art. 31 zp ust. 1 oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19 oraz uzasadnienia faktycznego w zakresie braku odniesienia do złożonego oświadczenia oraz pisma z dnia 18 sierpnia 2020 r.,
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu podstawowych zasad prawa administracyjnego to jest art. 7 k.p.a. oraz 10 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i wydanie decyzji na niekorzyść skarżącego, podczas gdy w sprawie istnieją niedające się usunąć wątpliwości,
- naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się skarżącego co do całości zebranych w sprawie dokumentów tuż przed wydaniem decyzji i wskazanie przez organ, iż stanowisko skarżącego może został złożone w terminie przed przeprowadzeniem wszystkich dowodów w sprawie,
- naruszenie art. 81 k.p.a. poprzez orzekanie przez organ bez oparcia w przepisach postępowania i w przypadku istnienia wątpliwości interpretacyjnych, bez wydania rozstrzygnięcia na korzyść strony,
- naruszenie art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. gdyż organ jako dowód powinien był dopuścić także pismo z dnia 18 sierpnia 2020 r. czy oświadczenie biura rachunkowego lub chociaż wskazać w uzasadnieniu dlaczego odmówił im wiarygodności, czego organ nie uczynił co stanowiło naruszenie przepisów postępowania.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Nie zgodził się przy tym ze stanowiskiem strony, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co winno skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Podkreślił, że wedle dominującego orzecznictwa, z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie zawarte w wydanej decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią przepisu prawnego, na podstawie którego decyzja ta została wydana, a zarazem skutki, jakie wywołuje ta decyzja nie dają się pogodzić z wymogami praworządności. Taka sytuacja, zdaniem pełnomocnika, w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie zaś art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie rozważań należy przypomnieć, że sprawa była już przedmiotem kontroli Sądu, który to wyrokiem z 4 sierpnia 2020 r. uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 2020 r. nr [...]. Kontrola zaskarżonej decyzji wymaga zatem zbadania, czy organ wykonał zalecenia zawarte w powołanym wyroku. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Podkreślić należy, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 550/11).
Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest więc przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. akt I GSK 534/12).
Oceniając zatem zaskarżoną decyzję przez pryzmat powołanych wyżej przepisów stwierdzić należy, że organ nie wykonał nałożonych na niego poprzednim wyrokiem obowiązków.
Ponownie rozpoznając sprawę organ całkowicie pominął i nadal nie zastosował przepisów k.p.a., na które wskazał Sąd. Organ ustalił wprawdzie zasady obiegu korespondencji w oddziale ZUS, ale nie wskazał czy praktyka ewidencji wniosków różniła się w zależności od oddziału lub inspektoratu ZUS, czy też była ustandaryzowana. W oparciu jedynie o powyższe ustalenia organ powtórnie uznał, że wniosek skarżącego w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. nie został w rzeczywistości przez niego złożony.
Organ pomimo wyraźnych zaleceń Sądu nie przesłuchał również skarżącego na okoliczność złożenia wniosku, a także nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary twierdzeniom skarżącego, że wniosek został przez niego złożony. Całkowicie pominął także stanowisko skarżącego wyrażone w piśmie z 16 września 2022 r. oraz przedłożone wraz z tym pismem oświadczenie D.S., właścicielki biura rachunkowego obsługującego skarżącego i składającego wniosek do skrzynki w imieniu skarżącego. Nie wyjaśnił przy tym dlaczego nie zdecydował się na przeprowadzenie dowodu z zeznań D.S. lub też z jej wyjaśnień na piśmie, stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. Obciążając natomiast skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument RDZ został złożony w terminie, organ nie wziął w ogóle pod uwagę, że z uwagi na tryb składania dokumentów do skrzynki podawczej skarżący nie mógł uzyskać potwierdzenia złożenia wniosku, a w konsekwencji nie miał żadnej możliwość wykazania, że wniosek został przez niego złożony. Zdaniem natomiast Sądu jeśli organ zorganizował składanie korespondencji w swojej siedzibie, w sposób nie zapewniający płatnikom możliwości potwierdzenia faktu i daty jej odbioru, to wobec zarzutów skarżącego, wszelkie zaniechania i braki w należytym przygotowaniu procedury składania dokumentów powinny obciążać organ, nie zaś być przerzucane na stronę, która – poza własnymi twierdzeniami – zostaje pozbawiona realnej możliwości udowodnienia istotnego dla sprawy faktu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest ograniczenie lub odebranie stronie uprawnień, to organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 81a § 1 k.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony.
Podkreślenia wymaga także to, że ustalenia faktyczne, na których organ oparł rozstrzygnięcie, powinny znajdować pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Tymczasem przedłożone Sądowi akta są niekompletne i pozbawione niektórych dokumentów, w tym chociażby wniosku skarżącego z 8 lipca 2020 r. i załączonej do tego wniosku kopii RDZ z 15 kwietnia 2020 r., a także pisma Zastępcy Naczelnika Wydziału skierowanego do Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 18 sierpnia 2020 r., na które powołuje się strona skarżąca. Uniemożliwia to Sądowi dokonanie oceny prawidłowości ustaleń faktycznych na podstawie, których organ oparł swoje rozstrzygniecie.
W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ wykona zatem
w pełni zalecenia Sądu zawarte we wskazanym wyroku oraz w niniejszym rozstrzygnięciu, które wprost do nich się odwołuje, w szczególności z uwzględnieniem zasad praworządności, zasady dochodzenia prawdy obiektywnej i zaufania do organów (także w kontekście art. 81a § 1 k.p.a.). Nie znajdując pomimo to podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżącego organ rozważy także potrzebę zastosowania pomijanego dotychczas przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Wskazany przepis wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepis ten wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r., a więc już po upływie terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, to niewątpliwie obejmuje on zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r., na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491) i obowiązywał do dnia 16 maja 2022 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). Należy przypomnieć, że skarżący pismem z 8 lipca 2020 r. zwrócił się do organu o wyjaśnienie braku decyzji w sprawie zwolnienia z opłacania należnych oraz załączył kopię wniosku RDZ z 15 kwietnia 2020 r. W tych okolicznościach organ winien zatem rozważyć, czy pisma tego nie należy uznać za wniosek w sprawie ulgi i zastosować wskazany powyżej przepis.
Wykazane powyżej nieprawidłowości postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, obligowały Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Należy przy tym zauważyć, że niniejszy wyrok nie przesądza kwestii zwolnienia skarżącego z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., gdyż wskazane braki uniemożliwiają Sądowi odniesienie się do kwestii, czy skarżący w ogóle złożył wniosek o zwolnienie jej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w przewidzianym do tego terminie.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.