III SA/Gl 666/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-01-29
NSAinneWysokawsa
dotacje unijnefinanse publicznenaruszenie procedurzwrot środkówEuropejski Fundusz Rozwoju RegionalnegoRegionalny Program Operacyjnynieistniejący wykonawcakontrola wydatkówKodeks postępowania administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki T. sp. z o.o. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego nakazującą zwrot dotacji unijnej z powodu naruszenia procedur przy wyborze wykonawców.

Spółka T. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Zarządu Województwa Śląskiego o zwrocie dotacji unijnej w kwocie ponad 1,3 mln zł. Zarząd Województwa uznał, że spółka naruszyła procedury, wybierając do realizacji projektu firmy, które w momencie zawierania umów nie istniały lub były już rozwiązane. Sąd administracyjny uznał stanowisko Zarządu Województwa za prawidłowe, oddalając skargę i potwierdzając zasadność żądania zwrotu środków.

Sprawa dotyczyła skargi spółki T. sp. z o.o. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego, która utrzymała w mocy decyzję Instytucji Pośredniczącej o zwrocie części dofinansowania unijnego w kwocie 1 357 318,71 zł. Powodem zwrotu było wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, w szczególności poprzez zawieranie umów z podmiotami, które nie posiadały bytu prawnego w momencie zawierania umów lub były już rozwiązane (firmy R. [...] i S. [...]). Spółka twierdziła, że działała w dobrej wierze, a uchybienia miały charakter formalny i nie spowodowały szkody w budżecie UE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał jednak, że wybór nieistniejących wykonawców i przedkładanie dokumentów od podmiotów bez bytu prawnego stanowi rażące naruszenie umowy o dofinansowanie i przepisów prawa. Sąd podkreślił, że takie działania mogły mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej i oddalił skargę spółki, potwierdzając zasadność decyzji o zwrocie dotacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wybór wykonawcy nieposiadającego bytu prawnego i przedkładanie dokumentów od takiego podmiotu stanowi naruszenie procedur i umowy o dofinansowanie, skutkujące obowiązkiem zwrotu środków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zawieranie umów z podmiotami nieistniejącymi lub wykreślonymi z rejestru jest rażącym naruszeniem zasad konkurencyjności, przejrzystości i rzetelności, co jest podstawą do uznania wydatków za niekwalifikowalne i żądania zwrotu dofinansowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

u.f.p. art. 184 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Wydatki związane z realizacją programów finansowanych ze środków europejskich są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innych procedurach obowiązującymi przy ich wykorzystaniu (w tym w umowie o dofinansowanie).

Rozporządzenie 1303/2013 art. 2 § pkt 36

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013

Definicja 'nieprawidłowości' jako naruszenia prawa UE lub krajowego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii.

Umowa o dofinansowanie art. § 5 § ust. 12

Umowa o dofinansowanie projektu

Zakaz przedstawiania nieprawdziwych, sfałszowanych, nieścisłych, podrobionych, przerobionych lub poświadczających nieprawdę albo niepełnych dokumentów, oświadczeń lub informacji.

Umowa o dofinansowanie art. § 9 § ust. 5

Umowa o dofinansowanie projektu

Zakaz działań nakierowanych na obejście zasad kwalifikowania wydatków lub tworzenie sztucznych warunków.

Umowa o dofinansowanie art. § 11 § ust. 2 i ust. 3

Umowa o dofinansowanie projektu

Obowiązek udzielania zamówień celowo, rzetelnie, racjonalnie, efektywnie, przejrzyście i oszczędnie, z zachowaniem zasad przejrzystości, jawności i uczciwej konkurencji. Naruszenie skutkuje uznaniem wydatku za niekwalifikowalny lub obowiązkiem zwrotu dofinansowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 104 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wydania decyzji administracyjnej.

ustawa wdrożeniowa art. 10 § ust. 1 pkt 1 w zw. Z art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020

Podstawa prawna dotycząca zasad realizacji programów.

Umowa o dofinansowanie art. § 20 § ust. 1 pkt 16

Umowa o dofinansowanie projektu

Podstawa do rozwiązania umowy w przypadku przedstawienia nieprawdziwych dokumentów.

u.f.p. art. 207 § ust. 8 pkt 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Wezwanie do zwrotu środków.

u.f.p. art. 207 § ust. 9 pkt 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Decyzja określająca kwotę zwrotu i termin naliczania odsetek.

Rozporządzenie 1303/2013 art. 143 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013

Korekta finansowa powinna uwzględniać wagę i charakter naruszeń.

ustawa wdrożeniowa art. 24 § ust 5

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020

Wartość korekty finansowej jest równa kwocie nieprawidłowo poniesionych wydatków w części współfinansowania UE.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wybór wykonawców nieposiadających bytu prawnego stanowi naruszenie procedur i umowy o dofinansowanie. Przedkładanie dokumentów od podmiotów nieistniejących jest podstawą do uznania wydatków za niekwalifikowalne. Naruszenia procedur były na tyle poważne, że uzasadniają zwrot całości dofinansowania. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa procesowego przez organy administracji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez błędne przyjęcie naruszenia procedur. Naruszenie KPA (niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, brak wyjaśnienia szkody dla budżetu UE). Nienależyte uzasadnienie decyzji. Błędna wykładnia art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013. Zastosowanie nieproporcjonalnej korekty finansowej. Zaniechanie zastosowania art. 24 ust 5 ustawy wdrożeniowej.

Godne uwagi sformułowania

Beneficjent dokonał wyboru Wykonawcy, który nie prowadził legalnie swojej działalności gospodarczej. Beneficjent przedkładając do refundacji wydatki (...) przedstawił (...) niezgodne z prawdą i poświadczające nieprawdę dokumenty celem uzyskania dofinansowania. S. [...] nie mogła zawierać nowych umów, a taka była umowa z 2022r. Wobec tego Zarząd Województwa słusznie powziął wątpliwość co do mającego miejsca nadużycia finansowego polegającego na przekazywaniu środków finansowych nieistniejącym podmiotom za usługi, które w rzeczywistości nie były wykonane. W badanej sprawie szkoda dotyczy całego dofinansowania UE czyli kwoty 4 249 207,84 PLN (szkoda realna i potencjalna).

Skład orzekający

Krzysztof Wujek

przewodniczący

Dorota Fleszer

sprawozdawca

Adam Gołuch

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikowalności wydatków w projektach finansowanych z UE, w szczególności w kontekście wyboru wykonawców i weryfikacji ich statusu prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących funduszy UE i umów o dofinansowanie. Interpretacja przepisów KPA i u.f.p. w kontekście zwrotu środków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak poważne konsekwencje mogą mieć błędy w procesie wyboru wykonawców przy projektach unijnych, prowadząc do utraty milionowych dotacji. Jest to ważna lekcja dla beneficjentów funduszy UE.

Milionowe dotacje unijne przepadły przez wybór nieistniejących firm. Sąd potwierdza zwrot środków.

Dane finansowe

WPS: 1 357 318,71 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 666/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Specjalista Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. w P. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 5 czerwca 2024 r. nr 2002/RT/2024 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 5 czerwca 2024 r. nr 2002/RT/2024 Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: Zarząd Województwa) utrzymał w mocy decyzję Instytucji Pośredniczącej – [...] Centrum Przedsiębiorczości w C. (dalej: ŚCP) z 6 listopada 2023 r. nr [...] w sprawie zwrotu wypłaconej części dofinansowania przez T. spółka z o.o. z siedzibą w P. (dalej: Spółka, Beneficjent) realizującą projekt pn. "[...]" w oparciu o umowę nr [...] z dnia 5 sierpnia 2020 r., w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Oś Priorytetowa i Nowoczesna gospodarka, Działanie [...]. Badania, rozwój i innowacje w przedsiębiorstwach finansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Decyzja została wydana na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 775 z późn. zm., dalej k.p.a.), art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 oraz art. 206 ust. 1 i 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm., dalej u.f.p.), oraz art. 10 ust. 1 pkt 1 w zw. Z art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 11 lipca 2014 o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 (tekst jedn. z 2020 r. poz. 818 z późn. zm., dalej: ustawa wdrożeniowa). Powyższe rozstrzygnięcie ŚCP zobowiązywało Spółkę do zwrotu w terminie 14 dni części dofinansowania w kwocie 1 357 318,71 zł wykorzystanej z naruszeniem procedur, stanowiącej środki finansowe w ramach płatności ze środków europejskich wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków przez Bank [...] na rachunek beneficjenta, tj. od kwoty:
- 719 993,91 zł jako należności głównej dotyczącej środków finansowych otrzymanych przez Beneficjenta ze środków europejskich wypłaconych na podstawie [...] w dniu 22 czerwca 2022 r.,
- 637 324,80 zł jako należności głównej dotyczącej środków finansowych otrzymanych przez Beneficjenta ze środków europejskich wypłaconych na podstawie [...] w dniu 7 września 2022 r., na rachunek bankowy Instytucji Pośredniczącej.
Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 5 sierpnia 2020 r. ŚCP zawarło ze Spółką umowę o dofinansowanie projektu pn. [...]", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa I Nowoczesna gospodarka. Działanie [...]. Badania, rozwój i innowacje w przedsiębiorstwach (dalej: "umowa o dofinansowanie projektu").
Następnie 6 kwietnia 2022 r. Beneficjent złożył wniosek o płatność nr [...], na podstawie którego 22 czerwca 2022 r. zostało wypłacone dofinansowanie w wysokości 719 993,91 zł. Wniosek ten dotyczył okresu od 1 lipca 2020 r. do 25 marca 2021 r. Zostały do niego dołączone protokoły podpisane przez K. M. reprezentującą Beneficjenta oraz P. O. reprezentującego R. [...].
W trakcie weryfikacji tego wniosku o płatność ŚCP ustaliło, że R. [...] została wybrana w postępowaniu ofertowym nr 31889, ale nie istniała w czasie składania oferty, podpisania umowy na wykonanie usług oraz w czasie wystawiania faktur przedłożonych do refundacji. Z powszechnie dostępnego na stronie internetowej rządowego rejestru spółek Wielkiej Brytanii tj. [...] wynikało, iż spółka ma status rozwiązanej od 5 listopada 2019 r. (Status: [...]). Wobec tego wydatek dotyczący realizacji prac badawczo-rozwojowych poprzez wykonywanie obowiązków Testera IT (tj. [...]) został uznany przez ŚCP za niekwalifikowalny w kwocie wynikającej z przedstawionych faktur, tj. 65 520,00 zł.
Z kolei do wniosku o płatność nr [...] Beneficjent dołączył ogłoszenie z Bazy Konkurencyjności nr [...] (z terminem na składanie ofert od 22 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2020 r.), ofertę spółki S. [...], która wpłynęła 27 czerwca 2020 r. oraz umowę z ą z 30 czerwca 2020 r. na kwotę netto 796 890,00 zł. Natomiast do wniosku nr [...] oprócz ww. dokumentów załączył ogłoszenie z Bazy Konkurencyjności nr [...] (z terminem składania ofert od 23 sierpnia 2022 r. do 23 września 2022 r.), ofertę spółki S. [...], która wpłynęła 20 września 2022 r. oraz umowę z 27 września 2022 r. na kwotę netto 79 689,00 zł. W trakcie weryfikacji tych dokumentów ŚCP stwierdził, iż wybrany wykonawca – S. [...] nie istnieje i oferta na ogłoszenie nr [...] oraz część faktur została wystawiona już po dacie rozwiązania spółki. Na podstawie informacji zawartych na stronie rządowego rejestru spółek w Wielkiej Brytanii stwierdzono, iż firma S. [...] została rozwiązana 26 października 2021 r. ([...]).
Tymczasem w ramach wydatków [...], [...], [...], [...] Beneficjent przedłożył łącznie 20 faktur wystawionych przez spółkę S. [...] oraz protokoły odbioru podpisane przez reprezentującą spółkę E. B. Wśród przedstawionych do rozliczenia faktur osiem z nich zostało wystawione po dacie rozwiązania spółki (tj. po 26 października 2021 r.). Zatem pomimo wykreślenia 26 października 2021 r. S. [...] z rządowego rejestru spółek w Wielkiej Brytanii nadal wystawiała faktury, posługując się dotychczasową nazwą oraz numerem [...] (numer rejestracyjny), a także składała oferty w odpowiedzi na zamieszczane w Bazie Konkurencyjności ogłoszenia.
ŚCP ponadto ustaliło, że S. [...] zawarła z Beneficjentem dwie umowy na wykonanie usług tj. umowy z 30 czerwca 2020r. oraz 27 września 2022r., które podpisane zostały przez E. B. Obie umowy zostały zawarte po opuszczeniu przez Wielką Brytanię struktur Unii Europejskiej czyli po tzw. Brexicie. Obie spółki S. [...] i R. [...] były prowadzone przez Polaków przebywających w Polsce, o czym świadczą składane w siedzibie Beneficjenta dokumenty.
Poza tym, na wszystkich fakturach wystawionych przez S. [...] i R. [...] wskazano do zapłaty rachunki bankowe w polskich bankach lub konta [...]. Zweryfikowano, iż konta bankowe, na które zostały przelane środki za faktury wystawione przez R. [...] oraz S. [...], nie widnieją na tzw. białej liście kont.
W odpowiedzi na pismo ŚCP z 19 maja 2023 r. Beneficjent wyjaśnił pismem z 27 czerwca 2023r., że 1 października 2021r. S. [...] zgodnie z przepisami obowiązującymi spółki w Wielkiej Brytanii została przejęta przez inny podmiot gospodarczy tj. spółkę na podstawie tzw. fuzji (połączenia) spółek handlowych, na potwierdzenie czego dołączył opinię prawną, skan umowy połączenia oraz jej tłumaczenie przysięgłe. Z załączonych dokumentów wynika, że wszelkie prawa i obowiązki spoczywające na S. [...] przeszły na spółkę przejmującą, która nadto ma również prawo posługiwać się danymi spółki przejętej przez okres 24 miesięcy od dnia podpisania umowy. W opinii Beneficjenta S. [...] czyli spółka przejęta prowadzi nieprzerwanie działalność handlowo - usługową świadcząc usługi m.in. w obszarze IT w ramach realizacji podpisanej umowy. Przy składaniu oferty oraz podpisywaniu umowy w wyniku niedopatrzenia wykonawca użył niewłaściwej pieczęci ze starym numerem [...]. Zdaniem Beneficjenta pozostałe dane są prawidłowe, gdyż spółka dokonująca fuzji ma prawo używać danych spółki przejętej. Beneficjent również wskazał, że o całej sytuacji dowiedział się już po złożeniu ostatniego wniosku o płatność i nie wiedział, iż doszło do niezgodności. Na skutek wyjaśnień wykonawcy Beneficjent pozyskał informację, że nieprawidłowy numer [...] na fakturach wyniknął z błędów migracji danych pomiędzy systemami księgowymi wykonawcy. W grudniu 2022 r. zorientował się, że jest błąd w danych [...] i wysłał bezpośrednio do działu księgowego Beneficjenta noty korygujące do nieprawidłowo wystawionych faktur. Okres świąteczny i noworoczny (obsługa księgowa Beneficjenta korzystała z urlopu) spowodował, że dokumenty (noty) nie dotarły do działu obsługi projektu. Z tego powodu Beneficjent nie złożył właściwych dokumentów przy składaniu wniosku o płatność. Beneficjent do ww. pisma załączył noty korygujące nieprawidłowe faktury.
Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości ŚCP wezwało skarżącego do zwrotu świadczeń z powodu naruszenia postanowienia umowy o dofinansowanie w odniesieniu do § 5 ust. 12, § 9 ust. 5 oraz § 11 ust. 2 i ust. 3. Zdaniem ŚCP naruszenia te są równoznaczne z naruszeniem procedur, obowiązujących przy realizacji Projektu i stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., która skutkuje zgodnie z zapisami art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy o finansach publicznych oraz § 8 ust. 1 Umowy o dofinansowanie koniecznością zwrotu środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie i na rachunki bankowe wskazane przez ŚCP.
Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z § 20 ust. 1 pkt 16 Umowy o dofinansowanie przedstawienie przez Beneficjenta w toku wykonywanych czynności związanych z Projektem nieprawdziwych, sfałszowanych, nieścisłych, podrobionych, przerobionych lub poświadczających nieprawdę albo niepełnych dokumentów, oświadczeń lub informacji w celu uzyskania, sprzeniewierzenia lub bezprawnego zatrzymania dofinansowania jest podstawą do rozwiązania Umowy o dofinansowanie, do rozwiązania której ŚCP przystąpi po odzyskaniu nienależnie pobranego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
W odpowiedzi Beneficjent przysłał do ŚCP oświadczenie R. [...] z 14 lipca 2023r. oraz wyjaśnienia z 27 czerwca 2023 r. wraz z załącznikami tłumaczeniem przysięgłym umowy połączeniowej pomiędzy S. [...] a P. [...] oraz opinię prawną. Jego zdaniem nie naruszył w jakikolwiek sposób umowy o dofinansowanie, w szczególności § 5 ust. 12, § 9 ust. 5 czy § 11 ust. 2 i 3, a w konsekwencji nie ma nieprawidłowości, o których mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] z dnia 17 grudnia 2013 r. Przedstawiony w uzasadnieniu wezwania stan faktyczny sprawy, zdaniem Beneficjenta, nie odnosi się do złożonych przez niego wyjaśnień z 27 czerwca 2023r. Wynika z nich jednoznacznie, iż S. [...] w dniu 1 października 2021 r. zgodnie z przepisani obowiązującymi spółki na terenie Wielkiej Brytanii została przejęta przez inny podmiot gospodarczy tj. spółkę P. [...] - dokonano fuzji (połączenia) spółek handlowych. Z przedłożonych przez Beneficjenta dokumentów jednoznacznie wynika, że wszelkie prawa i obowiązki spoczywające na S. [...] przeszły na spółkę przejmującą P. [...]. Przy składaniu oferty oraz podpisywaniu umowy wykonawca użył zgodnie z postanowieniami danych spółki S. [...] omyłkowo wskazując jedynie stary numer [...]. Pozostałe dane są prawidłowe, gdyż spółka dokonująca fuzji ma prawo używać danych spółki przejętej. Beneficjent potwierdził wcześniejsze informacje, że nieprawidłowy numer [...] na fakturach wyniknął z błędów migracji danych pomiędzy systemami księgowymi. Znamienne jest, iż w grudniu 2022r. P. [...] zorientowała się, że jest błąd w danych [...] i wysłała bezpośrednio do działu księgowego Beneficjenta noty korygujące do nieprawidłowo wystawionych faktur. W załączeniu do stanowiska z 27 czerwca 2023 r. Beneficjent przedłożył noty korygujące nieprawidłowe dane w fakturach.
W zakresie § 9 ust. 5 Beneficjent wskazał, że działania Spółki w żadnym razie nie miały na celu obejścia ustanowionych zasad kwalifikowania wydatków lub tworzenia sztucznych warunków w celu wykazania wobec ŚCP, że dany wydatek spełnia warunki kwalifikowalności. Zdaniem Beneficjenta zarzut naruszenia § 11 ust. 2 i 3 nie został skonkretyzowany co uniemożliwiło mu odniesienie się do niego, a tym samym wykazanie prawidłowości i rzetelności oraz konkurencyjności prowadzonych w ramach projektu działań. Beneficjent przyznał, że rzeczywiście doszło do sytuacji, w której wybrano oferenta R. [...] po jego wykreśleniu z rejestru, jednakże nie został o tym fakcie poinformowany przez kontrahenta, a sam opierając się na dotychczasowej bardzo dobrej współpracy z R. [...] oraz weryfikacji dokonywanej w ramach współpracy podejmowane przy realizacji umowy o dofinansowanie [...] działał w dobrej wierze. Beneficjent podkreślił, że również ŚCP nie spostrzegło tego problemu na etapie kontroli końcowej projektu dofinansowanego w ramach umowy o dofinansowanie nr [...], która została zakończona 21 października 2023r. Kwestia ta dopiero wynikła podczas kontroli przeprowadzanej w ramach umowy o dofinansowanie nr [...]. Dodatkowo Beneficjent podkreślił, że na początku wystąpienie tego rodzaju uchybienia doprowadziło wyłącznie do uznania wydatków za niekwalifikowalne, a nie do rozwiązana umowy czy żądania zwrotu całości wypłaconych kwot.
Natomiast co do zarzutów, że rachunki R. [...] oraz S. [...] obecnie P. [...] nie widnieją w systemie skarbowym jako konta do prowadzenia działalności gospodarczej Beneficjent wyjaśnił, że na terenie Wielkiej Brytanii, gdzie zarejestrowano obie spółki nie czynione są takowe rozróżnienia, a w konsekwencji nie wymagają od osób prawnych posiadania dedykowanych do prowadzenia działalności rachunków bankowych.
Beneficjent nie zgodził się z tym, że doszło w toku wykonywanych czynności związanych z Projektem do wykorzystania nieprawdziwych, sfałszowanych, nieścisłych, podrobionych, przerobionych lub poświadczających nieprawdę albo niepełnych dokumentów, oświadczeń lub informacji w celu uzyskania, sprzeniewierzenia lub bezprawnego zatrzymania dofinansowania, co mogłoby stanowić podstawę do rozwiązania umowy - zgodnie z § 20 ust. 1 pkt 16 umowy o dofinansowanie. Tym samym Beneficjent zakwestionował podstawy i samo żądanie zwrotu całości kwot wypłaconych na podstawie umowy o dofinansowanie [...].
Po bezskutecznym upływie terminu na zwrot wypłaconych środków pismem z 7 sierpnia 2023 r. (sygn. [...]) zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu środków wypłaconych Beneficjentowi. Zawiadomienie w tej sprawie zostało odebrane przez Beneficjanta 10 sierpnia 2023 r.
Decyzją z 6 listopada 2023 r. nr [...] ŚCP stwierdził, że Beneficjent naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie obowiązujące przy realizacji Projektu tj. § 5 ust. 12, § 9 ust. 5, § 11 ust. 2 i ust. 3. Tym samym naruszył procedury o których mowa w art. 184 u.f.p. Dalej organ uznał, że naruszenie procedur w niniejszej sprawie spełnia przesłanki wystąpienia nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., co stanowi podstawę, zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. oraz § 8 ust. 1 Umowy o dofinansowanie, do żądania zwrotu środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie i na rachunki bankowe wskazane przez ŚCP.
Po rozpoznaniu odwołania Zarząd Województwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po obszernym omówieniu stanu prawnego, w tym przepisów art. 184 i 207 u.f.p., a także przepisów unijnych organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 30 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, umowa o dofinansowanie zawarta z Beneficjentem przez ŚCP działające w imieniu IZ RPO Województwa Śląskiego, stanowi podstawę dofinansowania projektu ze środków europejskich. Beneficjent naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie w odniesieniu do § 5 ust. 12, § 9 ust. 5 oraz § 11 ust. 2 i ust. 3. Naruszania te są równoznaczne z naruszeniem procedur, obowiązujących przy realizacji Projektu i stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., która skutkuje zgodnie z zapisami art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy o finansach publicznych oraz § 8 ust. 1 Umowy o dofinansowanie koniecznością zwrotu środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie i na rachunki bankowe wskazane przez ŚCP.
Dodatkowo wskazał, że zgodnie z § 20 ust. 1 pkt 16 Umowy o dofinansowanie przedstawienie przez Beneficjenta w toku wykonywanych czynności związanych z Projektem nieprawdziwych, sfałszowanych, nieścisłych, podrobionych, przerobionych lub poświadczających nieprawdę albo niepełnych dokumentów, oświadczeń lub informacji w celu uzyskania, sprzeniewierzenia lub bezprawnego zatrzymania dofinansowania jest podstawą do rozwiązania Umowy o dofinansowanie, do rozwiązania której ŚCP przystąpi po odzyskaniu nienależnie pobranego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Naruszenie to wynika z działania i zaniechania Beneficjenta, gdyż nie zweryfikował podmiotów składających ofertę i złożonych przez nich oświadczeń stanowiących załączniki do tej oferty oraz przedstawiał nieprawdziwe i potwierdzające nieprawdę dokumenty do ŚCP celem uzyskania dotacji ze środków UE. Dodatkowo Beneficjent podjął działania nakierowane na obejście ustanowionych zasad kwalifikowania wydatków i stworzył sztuczne warunki w celu wykazania wobec ŚCP, że wydatki na wynajem serwerów spełniają warunki kwalifikowalności. Nie jest możliwe zaakceptowanie projektu zrealizowanego z naruszeniem prawa, gdyż naruszałoby to art. 6 Rozporządzenia ogólnego, stanowiący o tym, że wybierane do dofinansowania operacje wspierane ze środków UE są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego odnoszącymi się do jego stosowania. Natomiast w tym przypadku wykonawcy wybrani do realizacji zadań w projekcie nielegalnie wystawiali faktury i protokoły odbioru za rzekomo świadczone usługi, których po rozwiązaniu S. [...] i R. [...] świadczyć nie mogli. Beneficjent z kolei dokumenty poświadczające nieprawdę przedkładał do ŚCP celem wypłaty dofinansowania.
Fakt, że wydatek [...] został uznany przez ŚCP jako niekwalifikowalny z dopuszczeniem do dalszej realizacji projektu wynika z tego, że Beneficjent we wniosku o płatność wydatki na rzecz R. [...] przesunął do niekwalifikowalnych a ŚCP na etapie weryfikacji tego wniosku o płatność uznało za wiarygodne wyjaśnienia Beneficjenta, co pozwoliło na wybór innego wykonawcy i w efekcie wyeliminowania wady projektu. Beneficjent wykazał, że zrealizował testy laboratoryjne rejestratora, prądowe, zakłóceń elektromagnetycznych, stabilności oprogramowania poszczególnych modułów, bezpieczeństwa i środowiskowe przy współpracy z nowym wykonawcą: [...] M. K. Organ II instancji uznał podejście ŚCP za słuszne.
Takie podejście jednak jest już niedopuszczalne w sytuacji wystąpienia podobnej nieprawidłowości w przypadku kolejnego wykonawcy – S. [...]. Zachodzi tu podejrzenie celowego działania Beneficjenta w celu wyłudzenia środków UE, poprzez przekazywanie środków finansowych nieistniejącym podmiotom za usługi, które w rzeczywistości nie były wykonane. W takiej sytuacji należy uznać wydatki za niezrealizowane/ nieponiesione, co oznacza, że cel projektu nie mógł zostać zrealizowany. Wydatki na wynajem serwerów ([...]) były niezbędne do realizacji celu projektu, co sam Beneficjent potwierdził we wniosku o dofinansowanie w pkt. C.2.2. Oznacza to, że zabrakło elementów niezbędnych do prowadzenia badań, zatem te nie zostały zrealizowane. W projekcie zaangażowany został podmiot niefigurujący w odpowiednim rejestrze, nieposiadający stosownej osobowości prawnej. Nie mógł on więc wystawiać faktur za rzekomo wykonywane usługi, których w sensie prawnym również nie mógł wykonywać. To zadanie w projekcie nie zostało zrealizowane, zatem nie było możliwości realizacji celu projektu. Dodatkowo, nieprawidłowość na kluczowych wydatkach oraz fakt, że dwóch wykonawców obarczonych jest podobną wadą naruszającą przepisy prawa wspólnotowego (obaj wykonawcy nie istnieli w momencie zawierania umów z Beneficjentem), które wymagają w obrocie prawnym rzetelnych i prawidłowych dokumentów spowodowało, że ŚCP uznało że nie może wydatkować środków publicznych w sprawach, których nie ma rzetelności przepływów finansowych oraz występuje podejrzenie o działaniu celowym (nadużyciu finansowym), co obecnie jest przedmiotem rozpoznania w Prokuraturze Rejonowej w C.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Beneficjent zarzucił:
1.naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez błędne przyjęcie, że środki pochodzące z dofinansowania przyznanego na realizację projektu zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. w sytuacji gdy zachowane zostały wymagane procedury i nie powstała nieprawidłowość, która spowodowała lub mogłaby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE.
2.naruszenie art. 7 art. 11, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie zasadności nałożenia korekty finansowej, w szczególności do całości projektu, w tym niewyjaśnienie czy uchybienia spowodowały lub mogły spowodować powstanie szkody w budżecie ogólnym UE i jakich rozmiarów, a w rezultacie zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, co w rezultacie doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że w toku realizacji umowy u dofinansowanie naruszone zostały postanowienia umowne, automatycznym i bezrefleksyjnym zastosowaniu instytucji zwrotu całości środków w wyniku przyjęcia, iż część środków nie ma charakteru środków kwalifikowanych pomimo osiągnięcia założonych celów projektu, realizacji prac objętych kwestionowanymi fakturami, ich zapłaty na rzecz Wykonawcy.
3.naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, w tym odnoszących się do: potencjalnej szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej; oceny charakteru i wagi stwierdzonych nieprawidłowości; pominięcia okoliczności mogących uzasadnić zastosowanej korekty finansowej, co do części środków objętych fakturami spornymi, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.
4.naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń odnoszących się do przyjęcia, że stwierdzone nieprawidłowości nie mają charakteru formalnego, pomijalnego i nieistotnego ale są znaczące i przedkładają się na brak realizacji założonych celów Projektu. W uzasadnieniu organ ogranicza się jedynie do stwierdzenia, iż Projekt jest jedną całością, a prawidłowe zrealizowanie i rozliczenie kolejnych etapów prowadzi do osiągnięcia efektów, które tutaj nie zostały zrealizowane. Tym samym Instytucja Pośrednicząca stoi na stanowisku, że nie ma prawnych ani faktycznych możliwości dokonania proporcjonalnego oszacowania korekty w sytuacji, gdy Beneficjent dopuścił się nierzetelnie sporządzonych dokumentów księgowych. Tak ogólne i lakoniczne stwierdzenia uniemożliwiają realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji mając szczególnie na uwadze, iż cel projektu został osiągnięty, a z całej kwoty dofinansowania zakwestionowano koszty na poziomie około 6% kwoty, pomimo tego Beneficjenta zobowiązano do zwrotu całości dofinansowania.
5.naruszenie art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego 1303/2013 poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że stwierdzone naruszenia stanowią nieprawidłowości skutkujące obowiązkiem zwrotu łącznie kwoty 2 002 773 27 zł wraz z odsetkami przy zakwestionowaniu wydatków na poziomie kwot objętych 9 fakturami wystawionymi przez R. [...] po 29 października 2019r. tj. na kwotę 163.968,00 zł. netto, z których dofinansowanie zostało wypłacone w kwocie 120 243,20 zł netto, przez przyjęcie, że w kontrolowanym projekcie doszło do przedstawienia nieprawdziwych, nierzetelnych dokumentów w celu uzyskania, sprzeniewierzenia lub bezprawnego zatrzymania dofinasowania czy też nieujawnienia informacji mimo istniejącego obowiązku, w tam zakresie oraz, że te naruszenia mogą mieć szkodliwy wpływy na budżet UE. Biorąc pod uwagę upływ czasu od momentu wypłaty dofinansowania do czasu stwierdzenia "nieprawidłowości" trudno przyjąć i zakładać, że ma to wpływ na budżet UE.
6.naruszenie art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 poprzez zastosowanie nieproporcjonalnej korekty bez uwzględnienia wagi i charakteru stwierdzonych naruszeń, jak również bez uwzględnienia (a przede wszystkim ustalenia) strat finansowych dla funduszy polityki rozwoju, które w wyniku tych naruszeń miały wystąpić i zobowiązaniu zwrotu całości dofinasowania.
7.zaniechanie zastosowania art. 24 ust 5 ustawy wdrożeniowej, który decyduje, iż wartość korekty finansowej wynikającej ze stwierdzonej nieprawidłowości indywidualnej jest równa kwocie wydatków poniesionych nieprawidłowo w części odpowiadającej kwocie współfinansowania UE.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Beneficjent wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości ustalonych środków, co do których zwrotu zobowiązany jest Beneficjent oraz zasądzenie kosztów procesu na jego rzecz.
W uzasadnieniu skargi Beneficjent zawarł dalszą argumentację podniesionych naruszeń przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.
Odpowiadając na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 10 stycznia 2025r. Pełnomocnik Beneficjenta wskazał że w sprawie istnieją wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego. Stanowczo zaprzecza, aby Beneficjent w jakikolwiek sposób dopuścił się zaniedbania. Nie był świadomy problemów związanych z firmą R. [...] przed złożeniem wniosku końcowego w dniu 18 marca 2021 r. Wiedzę o wykreśleniu tej firmy z rejestru Beneficjent uzyskał dopiero 20 maja 2021 r. Ponadto stwierdzone uchybienia mają charakter wyłącznie formalny, nie spowodowały strat finansowych dla budżetu UE, a decyzja administracyjna opiera się na błędnej interpretacji art. 207 ust.1 pkt. 2 u.f.p., co skutkowało przyjęciem nieproporcjonalnych środków.
Składając replikę na to pismo Zarząd Województwa podtrzymał swoje twierdzenia i wnioski zawarte w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Przedmiotem sporu w sprawie jest legalność nałożenia na Beneficjenta obowiązku zwrotu udzielonego jej dofinansowania na realizację projektu wobec uznania przez Zarząd Województwa że doszło do nieprawidłowości przy dokonywaniu wydatków na tester IT ([...]) i wynajem serwerów: testowych ([...]), referencyjnych ([...]), backupowych i plików ([...]), testowych zapasowych ([...]) polegających na naruszeniu procedur i w konsekwencji wyrządzeniu szkody realnej i potencjalnej w budżecie ogólnym UE.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że stanowisko Zarządu Województwa jest prawidłowe.
Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy o finansach publicznych, w szczególności jej art. 207 ust. 1 pkt 2. Stanowi on, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Stosownie zaś do art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Ugruntowanym już w orzecznictwie stanowiskiem jest, że poprzez inne procedury w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. należy rozumieć nie tylko przepisy prawa powszechnego krajowego i unijnego, ale również procedury, o jakich jest mowa w umowie o dofinansowanie ustanowione w dokumentach programowych, jak i samą umowę (np. wyroki NSA: z 14 września 2023 r., I GSK 1283/22; z 13 kwietnia 2023 r., I GSK 173/19; z 11 października 2018 r., I GSK 931/18; z 12 października 2018 r., I GSK 1076/18, z 11 lipca 2018 r., I GSK 712/18; wyroki: WSA w Warszawie z 13 października 2017 r., V SA/Wa 1316/17; WSA w Gliwicach z 12 marca 2018 r., IV SA/Gl 815/17 i z 27 lutego 2018 r., IV SA/Gl 886/17).
Za podstawę orzekania w niniejszej sprawę Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Zarząd Województw w zaskarżonym rozstrzygnięciu, gdyż nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd zauważa, że w skardze podniesiono zarzuty dowolnej oceny materiału dowodowego, prowadzenia postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów państwa, naruszenia praworządności. Dokonana przez Sąd analiza stanowiska Beneficjenta wynika, że zarzuty te dotyczyły przede wszystkim wadliwości dokonanej przez Zarząd Województwa oceny materiału dowodowego, skutkującej uznaniem, że miało miejsce naruszenie przez Spółkę procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków w rozumieniu w art. 184 ust. 1 u.f.p., i jednocześnie miało stanowić nieprawidłowość w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L. z 2013, nr.347, poz.320; dalej: rozporządzenie 1303/2013.).
Słusznie badając prawidłowość wydatku [...] Zarząd Województwa stwierdził, że pomimo opublikowania przez Beneficjenta w dniu 28 maja 2020 r. ogłoszenia nr [...] w Bazie konkurencyjności na wybór wykonawcy na testera IT ([...]) została wybrana oferta R. [...] i następnie w dniu 30 czerwca 2020 r. została z nią podpisana umowa o świadczenie usług. Tymczasem R. [...] w tym czasie nie miała bytu prawnego – Spółka była rozwiązana od 5 listopada 2019r. Nie bez znaczenia jest także i to, że spółka ta została zarejestrowana 1 czerwca 2018 r. (Incorporated on 1 June 2018), zatem funkcjonowała nieco ponad rok. Oznacza to, że Beneficjent dokonał wyboru Wykonawcy, który nie prowadził legalnie swojej działalności gospodarczej. Nie zweryfikował danych rejestrowych swojego kontrahenta, ani kto jest uprawniony do jego reprezentacji. Nie sprawdził także prawdziwości złożonych do oferty oświadczeń w zakresie wiedzy i doświadczenia wykonawcy (s. 21-22 zaskarżonej decyzji). Raję zatem ma Zarząd Województwa, że Beneficjent przedkładając do refundacji wydatki w oparciu o ogłoszenie nr [...] przedstawił ŚCP niezgodne z prawdą i poświadczające nieprawdę dokumenty celem uzyskania dofinansowania, czym naruszył § 5 ust. 12 umowy o dofinansowanie. Naruszył również § 11 ust. 2 i ust. 3 umowy o dofinasowanie, gdyż wybrał ofertę nierzetelnie, podpisał umowę z nieistniejącym wykonawcą, który pomimo tego, że został wykreślony z rejestru cyklicznie wystawiał faktury oraz inne dokumenty jak np. protokoły odbioru, które następnie Beneficjent przedłużył do ŚCP celem uzyskania dofinansowania. (s. 22 zaskarżonej decyzji).
W ocenie Sądu za niekwalifikowane zasadnie uznał Zarząd Województwa realizację wydatków w zakresie wynajmu serwerów: testowych ([...]), referencyjnych ([...]), backupowych i plików ([...]), testowych zapasowych ([...]). Wykonawcą tej części projektu była S. [...]. Ogłoszenie nr [...] dotyczące wynajmu serwerów zostało umieszczone w Bazie konkurencyjności w dniu 22 czerwca 2020r. S. [...] w dniu 27 czerwca 2020 r. złożyła ofertę, a następnie 30 czerwca 2020r. podpisano z nią umowę na realizację usługi na kwotę netto 796 890,00 zł. Z informacji ze strony [...] wynika natomiast, iż spółka została rozwiązana 26 października 2021 r., a mimo to po tym terminie nadal wystawiała faktury i protokoły odbioru robót podpisane przez E. B. Następne ogłoszenie nr [...] dotyczące wynajmu serwerów zostało umieszczone w Bazie konkurencyjności 23 sierpnia 2022 r. S. [...] 20 września 2022 r. ponownie złożyła ofertę w siedzibie Beneficjenta mimo, że od 26 października 2021 r. miała status rozwiązanej. Beneficjent wybrał ofertę S. [...] i 27 września 2022 r. podpisał umowę na realizację usług na kwotę netto 79 689,00 zł. (s. 23 zaskarżonej decyzji). Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom Beneficjenta co do fuzji z P. [...]. Pomijając już okoliczność, że poza umową między spółkami nie przedstawiono żadnego dokumentu urzędowego potwierdzającego przeprowadzenie przejęcia S. [...], to istotne jest to, że mogła się ona posługiwać nazwą tylko do umów już zawartych w dacie przejęcia. S. [...] nie mogła zawierać nowych umów, a taka była umowa z 2022r. Zgodzić się trzeba z Zarządem Województwa co do tego, że jest to sytuacja analogiczna jak w przypadku spółki R. [...], czyli naruszenie § 5 ust. 12; § 11 ust. 2 i ust. 3 oraz § 9 pkt. 5 umowy o dofinansowanie. Ten ostatni stanowi, że "wszelkie działania nakierowane na obejście ustanowionych zasad kwalifikowania wydatków lub tworzenie sztucznych warunków w celu wykazania wobec I. [...] - ŚCP, że dany wydatek spełnia warunki kwalifikowalności, stanowią rażące naruszenie warunków Umowy i mogą skutkować jej rozwiązaniem". W konsekwencji wydatki [...] – [...] (wynajem serwerów) zostały uznane jako wydatki niekwalifikowane, ponieważ S. [...] nie miała prawa do świadczenia usług po terminie jej rozwiązania i tym samym wystawiania faktur ani protokołów odbioru. Nie było w konsekwencji możliwe dokonywane płatności, czego oczekuje Beneficjent.
W ocenie Sądu w tak ustalonym stanie faktycznym Zarząd Województw słusznie uznał, że doszło do naruszenia umowy o dofinansowanie polegających na:
- posługiwaniu się nierzetelnymi dokumentami pochodzącymi od podmiotu nieistniejącego/ wykreślonego z rejestru (§ 5 ust. 12),
- działaniach nakierowanych na obejście ustanowionych zasad kwalifikowania wydatków i tworzenie sztucznych warunków w celu wykazania wobec organu, że wydatki na zakup serwerów spełniają warunki kwalifikowalności (§ 9 ust. 5);
- wyborze wykonawcy niespełniającego warunków udziału określonych w zapytaniu ofertowym (§11 ust. 2 i ust. 3).
Wyjaśnić tutaj należy, że na podstawie § 5 ust. 12 umowy o dofinansowanie zabronione jest przedstawianie w toku wykonywanych czynności związanych z Projektem nieprawdziwych, sfałszowanych, nieścisłych, podrobionych, przerobionych lub poświadczających nieprawdę albo niepełnych dokumentów, oświadczeń lub informacji w celu uzyskania, sprzeniewierzenia lub bezprawnego zatrzymania dofinansowania czy też nieujawnienia informacji mimo istniejącego obowiązku w tym zakresie, w tym samym celu. Według § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie Beneficjent, który przy udzieleniu zamówień nie ma obowiązku stosowania przepisów wskazanych w ustawie PZP, zobowiązuje się do ponoszenia wszystkich wydatków przedstawionych w ramach Projektu na podstawie zasad określonych w Traktacie o Unii Europejskiej i Traktatach o funkcjonowaniu Unii europejskiej oraz ustawy o finansach publicznych, a także Komunikatu wyjaśniającego Komisji dotyczącego prawa wspólnotowego obowiązującego w dziedzinie udzielania zamówień, które nie są lub są jedynie częściowo objęte dyrektywami w sprawie zamówień publicznych oraz Wytycznych, w szczególności: Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności a nalata 2014-2020 oraz zobowiązany jest do: (...) 3) udzielenia zamówień celowo, rzetelnie, racjonalnie, efektywnie, przejrzyście i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów; 4) przestrzegania przy wyborze wykonawcy i wydatkowaniu przez Beneficjenta środków, prawa wspólnotowego i krajowego m.in. w zakresie zapewnienia zasad przejrzystości, jawności i uczciwej konkurencji oraz równości szans i równego traktowania wykonawców na rynku ofert w tym upublicznienia informacji o zamówieniu przed jego udzieleniem; (...). Zgodnie natomiast z § 11 ust. 3 umowy o dofinansowanie naruszenie zapisów ust. 1 lub ust. 2 traktowane jest jako nieprawidłowość skutkująca uznaniem całości lub części wydatku za niekwalifikowalny lub obowiązkiem zwrotu przez Beneficjenta otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami.
W konsekwencji Beneficjent naruszył art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Doszło również do naruszenia art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, według którego "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego (a do takich w tej sprawie doszło, jak wykazano to wcześniej), wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie [...], które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Nieprawidłowością jest każde naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2017 r., II GSK 2575/17).
Nieprawidłowości w niniejszej sprawie wynikały z działania Beneficjenta stanowiące naruszenia § 5 ust. 12, § 9 ust. 5 oraz § 11 ust. 2 i ust. 3 umowy o dofinansowanie. Naruszania te stanowią naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. Jak już wykazano, wybrane w postępowaniach w oparciu o zasadę konkurencyjności spółki nie mogły świadczyć usług w ramach projektu, ponieważ w dacie ich realizacji nie miały bytu prawnego (były wykreślone z rządowego rejestru spółek Wielkiej Brytanii.) Pomimo tego wystawiały faktury, które następnie Beneficjent przedkładał wraz z wnioskami o płatność. Tym samym posługiwał się dokumentami poświadczającymi nieprawdę i naruszał § 5 ust. 12 umowy o dofinansowanie. Ponadto Beneficjent udzielił zamówienia podmiotom, które nie istniały, czym naruszył § 11 ust. 2 pkt 3 i 4 umowy o dofinasowanie. Beneficjent nie sprawdził rzetelnie i starannie, czy podmiot ubiegający się o realizację zamówienia faktycznie mógł taką ofertę złożyć i czy ma predyspozycje do jej realizacji. W konsekwencji wydatki [...] – [...] zostały poniesione nieprawidłowo, gdyż dokonano płatności za usługi, które nie mogły być zrealizowane.
W badanej sprawie szkoda realna wiąże się z sfinansowaniem wydatków z budżetu UE na cele, w związku z realizacją których wykryto nieprawidłowości. Obejmuje ona wszystkie środki wypłacone Beneficjentowi na realizację projektu. Stwierdzone nieprawidłowości były na tyle poważne, że wpłynęły na cały projekt. To czyni niedopuszczalnym zatrzymanie przez niego wsparcia finansowego udzielonego z budżetu ogólnego UE. W badanej sprawie szkoda dotyczy całego dofinansowania UE czyli kwoty 4 249 207,84 PLN (szkoda realna i potencjalna). Zwrot dotyczy kwoty wypłaconego dofinansowania wraz z odsetkami. Zatem Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu dofinansowania w kwocie 1 357 318,71 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
Trzeba przy tym podkreślić, że wydatek [...] został uznany jako niekwalifikowalny z dopuszczeniem do dalszej realizacji projektu a Beneficjent we wniosku o płatność wydatki na rzecz R. [...] przesunął do niekwalifikowalnych. Po przyjęciu wyjaśnień Beneficjenta nastąpił wybór innego wykonawcy i z nim realizował część projektu obejmującego testy laboratoryjne rejestratora, prądowe, zakłóceń elektromagnetycznych, stabilności oprogramowania poszczególnych modułów, bezpieczeństwa i środowiskowe przy współpracy z nowym wykonawcą. Tym niemniej w dalszej realizacji projektu stwierdzona została podobna nieprawidłowość odnośnie wykonawcy S. [...]. Wobec tego Zarząd Województwa słusznie powziął wątpliwość co do mającego miejsce nadużycia finansowego polegającego na przekazywaniu środków finansowych nieistniejącym podmiotom za usługi, które w rzeczywistości nie były wykonane. W ocenie Sądu trzeba te wydatki uznać za niezrealizowane/ nieponiesione. To w konsekwencji oznacza, że nie było możliwości zrealizowania celu projektu. Dalej, skoro wydatki na wynajem serwerów ([...]) były niezbędne do realizacji celu projektu a podmiot wykonujący te usługi nie istniał (nie mógł więc wystawiać faktur) to tym samym zadanie w projekcie nie zostało zrealizowana i nie został zrealizowany cel projektu.
W ocenie Sądu zawiadomienie przez Zarząd Województwa o możliwości popełnienia czynu przestępstwa z art. 286 k.k. i 297 k.k. przez osoby działające w imieniu i na rzecz Beneficjenta nie sposób postrzegać w kategoriach doszukiwania się uchybień. Złożenie zawiadomienia stanowi wyraz dbałości organu dysponującego środkami publicznymi i naturalną konsekwencję stwierdzenia krytycznych uchybień w realizacji projektu. Nie jest też niczym wyjątkowym. Sam Beneficjent musi się ponadto liczyć z odpowiedzialnością karną w tym zakresie.
Nie ma racji Beneficjent zarzucając naruszenie art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 poprzez zastosowanie nieproporcjonalnej korekty bez uwzględnienia wagi i charakteru stwierdzonych naruszeń, jak również bez uwzględnienia (a przede wszystkim ustalenia) strat finansowych dla funduszy polityki rozwoju, które w wyniku tych naruszeń miały wystąpić i zobowiązaniu zwrotu całości dofinasowania. W sprawie mają miejsce okoliczności uzasadniające zakwestionowanie kwalifikowalności wszystkich wydatków poniesionych przez Beneficjenta. Wobec tego przyjęcie proporcjonalności korekty w zakresie 100% wydatków kwalifikowalnych jest właściwe.
Nie ma wobec tego miejsca naruszenie art. 24 ust 5 ustawy wdrożeniowej, który decyduje, iż wartość korekty finansowej wynikającej ze stwierdzonej nieprawidłowości indywidualnej jest równa kwocie wydatków poniesionych nieprawidłowo w części odpowiadającej kwocie współfinansowania UE. Realizując projekt za nieprawidłowe uznane zostały wszystkie wydatki. Wobec tego wartość korekty finansowej odpowiada kwocie wypłaconego Beneficjentowi dofinasowania wraz z odsetkami. W zaskarżonej decyzji na s. 24-27 Zarząd Województwa dokładnie wskazał powody korekty finansowej i jej wysokość. Według Sądu są one właściwe. Nie bez znaczenia ma tutaj postawa Beneficjenta, który nie podjął czynności weryfikujących, sprawdzających, co do zawarcia umowy z podmiotami, które pod względem prawnym nie istnieją.
Odnotować należy, że uzasadnienie decyzji Zarządu Województwa w sposób szczegółowy, jasny i kompletny wyjaśnia zarówno ustalony stan faktyczny w sprawie, podaje podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, jak i wskazuje jakie działania Beneficjenta miały wpływ na stwierdzenie naruszenia procedur. Zarząd Województwa w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, stosownie do art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie doszło zatem do naruszenia powyższych zasad postępowania administracyjnego, organy obu instancji podjęły bowiem wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i w sposób wyczerpujący nie tylko zebrały, ale i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, odnosząc się także do argumentacji podniesionej przez spółkę. Sąd stwierdził, że wbrew argumentacji skargi organ drugiej instancji rozważył wszystkie dowody, dokonał ich oceny, a następnie wynik tej oceny przedstawił w prawidłowo sporządzonym, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnieniu decyzji administracyjnej. To, że wnioski wyprowadzone przez Beneficjenta są inne, nie oznacza naruszenia wskazanych przepisów procedury.
Skoro nie budzi wątpliwości, że Beneficjent nie wypełnił określonych w umowie o dofinansowanie obowiązków, jakie przyjął do realizacji podpisując ją. Tym samym zasadnie Zarząd Województwa przyjął, że Beneficjent naruszył obowiązujące go procedury i w sprawie zaistniała sytuacja, o jakiej mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Skutkowało to obowiązkiem wydania decyzji o zwrocie środków, zgodnie z regułami wskazanymi w art. 207 u.f.p., skoro Beneficjent, mimo wezwania w trybie art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p., nie zwrócił wszystkich wymagalnych należności.
Nie budzi wobec tego wątpliwości, że zasadnie Beneficjent wezwany do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania (art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p.) a następnie po bezskutecznym upływie tego terminu wydano decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków (art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p.).
Z powyższych powodów Sąd stwierdził, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia ani w niepodważonym stanie faktycznym sprawy, ani też w racjach prawnych, a tym samym zaistniała podstawa do uznania, że stanowisko Zarządu Województwa nie narusza przepisów prawa w sposób, który miał lub mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI