III SA/Gl 666/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek w okresie COVID-19, uznając, że organ nie uwzględnił aktualnej na dzień złożenia wniosku wersji Komunikatu Komisji UE dotyczącej pomocy publicznej.
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres marzec-maj 2020 r. Skarżąca, W. H., kwestionowała decyzję Prezesa ZUS, która utrzymała w mocy decyzję odmowną. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy dotyczące pomocy publicznej w kontekście COVID-19. Kluczowe było nieuwzględnienie przez ZUS trzeciej zmiany Komunikatu Komisji UE, która rozszerzyła możliwość udzielenia pomocy na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej, pod pewnymi warunkami, obowiązującej od 29 czerwca 2020 r., czyli przed upływem terminu na złożenie wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę W. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020 r. Skarżąca wniosła o zwolnienie powołując się na przepisy ustawy o COVID-19. Organ odmówił zwolnienia, uznając, że skarżąca znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu przepisów unijnych, co wykluczało przyznanie pomocy publicznej. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ naruszył prawo materialne. Kluczowym błędem ZUS było nieuwzględnienie dynamicznego charakteru odesłania do Komunikatu Komisji UE w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Zgodnie z trzecią zmianą Komunikatu, obowiązującą od 29 czerwca 2020 r. (przed upływem terminu na złożenie wniosku o zwolnienie), pomoc mogła być udzielona również przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji, pod warunkiem niespełnienia określonych kryteriów dotyczących postępowania upadłościowego czy pomocy na ratowanie/restrukturyzację. Sąd podkreślił, że organ powinien był zastosować przepisy w brzmieniu obowiązującym na dzień 30 czerwca 2020 r., czyli ostatni dzień na złożenie wniosku. Ponieważ skarżąca podała, że nie jest objęta postępowaniem upadłościowym ani nie otrzymała pomocy na ratowanie lub restrukturyzację, sąd uznał, że odmowa zwolnienia była niezasadna.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo ocenił sytuację, ponieważ nie uwzględnił dynamicznego charakteru odesłania do Komunikatu Komisji UE i zastosował przepisy w brzmieniu nieaktualnym na dzień złożenia wniosku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ powinien był zastosować przepisy w brzmieniu obowiązującym na dzień 30 czerwca 2020 r., uwzględniając trzecią zmianę Komunikatu Komisji UE, która rozszerzyła możliwość udzielenia pomocy na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej, pod pewnymi warunkami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
ustawa o COVID-19 art. 31 zq § ust. 8
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa o COVID-19 art. 31 zo § ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa o COVID-19 art. 15 zzzh
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 art. 2 § pkt 18
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające pewne rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu
Definicja 'przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji'.
rtp art. 159 § w zw. z § 158 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Uzasadnienie dla dynamicznego charakteru odesłania do Komunikatu Komisji UE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie uwzględnił dynamicznego charakteru odesłania do Komunikatu Komisji UE, stosując przepisy w nieaktualnym brzmieniu. Trzecia zmiana Komunikatu Komisji UE, obowiązująca od 29 czerwca 2020 r., rozszerzyła możliwość udzielenia pomocy na przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji finansowej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu oparta na definicji 'przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji' z dnia 31 grudnia 2019 r., bez uwzględnienia późniejszych zmian w prawie unijnym.
Godne uwagi sformułowania
odesłanie ma charakter dynamiczny organ powinien był uwzględnić stan prawny na ostatni dzień do złożenia wniosku pomoc publiczna mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce
Skład orzekający
Barbara Brandys-Kmiecik
przewodniczący
Adam Gołuch
sprawozdawca
Magdalena Jankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pomocy publicznej w kontekście COVID-19, w szczególności dynamiczny charakter odesłań do prawa unijnego oraz zasady stosowania przepisów w czasie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu pandemii COVID-19 i przepisów z nim związanych. Może mieć znaczenie dla interpretacji innych przepisów z dynamicznym odesłaniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy publicznej w czasie pandemii, z kluczową kwestią interpretacji przepisów unijnych i ich wpływu na krajowe postępowanie administracyjne.
“ZUS odmówił pomocy w COVID-19? Sąd wskazuje na błąd w interpretacji prawa UE!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 666/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-12-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Adam Gołuch /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art138 par. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2021 poz 2095 art. 31 zq ust. 8, art. 31 zo ust. 1, art. 15 zzzh Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lutego 2022 r. nr 020000/71/RDZ-ODW-3883/2021-RED w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia lutego 2022 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z 1 czerwca 2020 r. o nr [...]), którą odmówiono W. H. (dalej: Strona, Skarżąca) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W podstawie powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz.2095 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19). W uzasadnieniu organ wskazał m.in, że skarżąca wystąpiła w dniu 23 kwietnia 2020 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek za ww. okres i w związku z czym została wydana ww. decyzja z 1 czerwca 2020 r., którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt V SA/WA 1850/20, uchylił i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy oraz odniesienie się do wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze przez skarżącą, czego konsekwencją jest zaskarżona decyzja. Zgodnie z art 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres maj 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r., i na dzień 31 marca 2020 r 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r., i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Organ powołał się na art. 31zo ust. 1 ustawy o COViD-19 wskazując, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek, zgodnie z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii C0VID-19 (2020/C91I/0l) (Dz.U. Urz. C 91I z 20 marca 2020 r., str.1; dalej jako: Komunikat Komisji) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce i może ją otrzymać płatnik, który na 31 grudnia 2019 r. i na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek nie był w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 r. z dnia 14 czerwca 2014 r., a łączna wartość nominalna udzielonego wsparcia nie przekroczy 800 000 EUR na przedsiębiorstwo . Tak stanowił pkt 22 lit.a) i 23 lit.a) Komunikatu Komisji, a definicję pojęcia "trudnej sytuacji" odsyłał do art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art.107 i 108 Traktatu. W oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt.18 rozporządzenia Komisji UE organ uznał, że skarżąca nie spełnia tych warunków. Organ uznał, że skarżąca na dzień 31 grudnia 2019 r. znajdowała się w trudnej sytuacji a ZUS nie mógł jej zwolnić z opłacania należnych składek. Kwestionując powyższą decyzję ostateczną skarżąca wniosła skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego twierdząc, że nie zgada się z ustaleniami dokonanymi przez organ. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że dokonane przez organ przypisy składek dotyczyły poprzednich okresów, kiedy skarżąca pracowała za granicą. W związku z czym wpłaty dokonywane przez stronę skarżącą na poczet bieżących należności zostały przerachowane na powstałą zaległość. W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, podnosząc, że skarżąca znajdowała się w trudnej sytuacji i tym samym organ nie mógł jej zwolnić z opłacania należnych składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest odmowa zwolnienia Skarżącej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za okres marzec– maj 2020 r. zatem zastosowanie w zakończonym, a kontrolowanym przez tutejszy Sąd, postępowaniu miały przepisy ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Przepis art. 31zp ust. 1 ww. ustawy określa, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Przy czym Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z ww. obowiązku w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID-19). O zwolnieniu informuje płatnika składek (art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7), od której – zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 - płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca objął zwolnieniem z obowiązku opłacania składek okres od marca do maja 2020 r., dając płatnikom składek czas na złożenie wniosku o zwolnienie z wymaganą dokumentacją rozliczeniową do 30 czerwca 2020 r. ZUS został zobowiązany do dokonywania przedmiotowych zwolnień w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Jednocześnie ustawa COVID-19 nie reguluje kwestii terminu, w którym organ zobowiązany jest wydać decyzję odmowną wobec płatnika składek, który nie spełnia warunków przyznania prawa do zwolnienia. W kontekście omawianego instrumentu wsparcia (zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tyt. składek) fundamentalne znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy COVID-19. W przepisie tym określono, iż wsparcie, o którym mowa m.in. w 31zo - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Krajowy ustawodawca chcąc, aby wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tyt. składek), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm, dalej: TFUE), zawarł odesłanie do ww. Komunikatu Komisji Europejskiej. W ten sposób z jednej strony konkretne instrumenty wsparcia w dobie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 wprowadzono do polskiego porządku prawnego mocą przepisu rangi ustawowej, z drugiej - zaznaczono, że odpowiadają one wspólnym dla wszystkich krajów członkowskich UE warunkom przyznawania pomocy publicznej określonym w powołanym Komunikacie Komisji, z trzeciej zaś dookreślono, że wsparcie to - jako dopuszczalna pomoc publiczna - ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści samego Komunikatu Komisji (UE), którego pkt 2.18 określa, iż: "biorąc pod uwagę, że epidemia COVID-19 dotyka wszystkie państwa członkowskie, a wprowadzone przez nie środki ograniczające rozprzestrzenianie epidemii negatywnie wpływają na sytuację przedsiębiorstw, Komisja uważa, że pomoc państwa jest uzasadniona i może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE przez określony czas w celu zaradzenia niedoborowi płynności wśród przedsiębiorstw oraz zagwarantowania, że zakłócenia spowodowane epidemią COVID-19 nie zagrożą ich rentowności, szczególnie jeśli chodzi o MŚP." Dalej w pkt 2.19 stwierdzono, że: "W niniejszym komunikacie Komisja określa warunki zgodności z rynkiem wewnętrznym, które będzie stosowała w odniesieniu do pomocy przyznanej przez państwa członkowskie na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Państwa członkowskie muszą zatem wykazać, że środki pomocy państwa zgłoszone Komisji na mocy niniejszego komunikatu są konieczne, odpowiednie i proporcjonalne, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w gospodarce danego państwa członkowskiego, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym komunikacie są w całości spełnione." Analizując dalej konstrukcję art. 15zzzh ustawy COVID-19 stwierdzić należy, iż przepis ten zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji, który to z kolei wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Komunikat Komisji w pierwotnym brzmieniu (z 20 marca 2020 r.) w pkt 3.1.22.c. wskazywał, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji (w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014) w dniu 31 grudnia 2019 r.; może być ona przyznana przedsiębiorstwom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji lub przedsiębiorstwom, które nie znajdowały się trudnej sytuacji w dniu 31 grudnia 2019r., ale które później napotkały trudności lub znalazły się w trudnej sytuacji z powodu epidemii COVID-19. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności: a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne; b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE; c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli; d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu; e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0. Jak wynika z powołanego art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014 do uznania przedsiębiorstwa za będące w trudnej sytuacji wystarczy by spełniało jedną z przesłanek określoną w tym przepisie. W przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością jedną z takich przesłanek jest fakt utraty w efekcie zakumulowanych strat ponad połowy kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych. W świetle powołanych przepisów zważyć jednak należy, iż organ nie wziął pod uwagę, że skoro na gruncie art. 31zp ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową można było składać do dnia 30 czerwca 2020 r., obowiązkiem ZUS było uwzględnienie stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na ostatni dzień do złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2020 r. Natomiast przed tą datą, w istotnym z punktu widzenia okoliczności niniejszej sprawy zakresie, uległ zmianie Komunikat Komisji, do którego ustawodawca odsyła w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Komunikatem Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa, w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UE.C.2020.218.3 z 02.07.2020 r.) z mocą od 29 czerwca 2020 r. rozszerzono tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji) [pkt 1.6., 2.12. i 2.15. ww. Komunikatu – Trzecie zmiany...]. W świetle powyższego – zdaniem składu orzekającego tut. Sądu - w niniejszej sprawie organ powinien był uwzględnić powołaną trzecią zmianę Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, która z dniem 29 czerwca 2020 r., a więc na dzień przed upływem terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tyt. składek, rozszerzyła zakres dopuszczalnej pomocy publicznej pod pewnymi warunkami na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji. Zawarte bowiem w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłanie do ww. Komunikatu Komisji (UE) ma charakter dynamiczny w rozumieniu § 159 w zw. z § 158 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm., dalej: rtp), co oznacza, że jest ono odesłaniem do obowiązujących unormowań w brzmieniu, jakie będą one miały każdorazowo w czasie obowiązywania przepisu odsyłającego. Jeżeliby bowiem intencją ustawodawcy było zastosowanie w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłania statycznego, tj. odesłania do innych przepisów jedynie w ich określonej wersji (zgodnie z § 160 rtp), to w przepisie odsyłającym (w tym wypadku - art. 15zzzh ustawy COVID-19) dodałby w nawiasie "w brzmieniu z dnia ....", podając poza datą wejścia w życie przepisów, do których się odsyła, także oznaczenie dziennika urzędowego, w którym zostały ogłoszone te przepisy. Takiego zapisu zaś omawiane odesłanie nie zawiera. Podobny pogląd wyraził WSA w Poznaniu w wyroku z 27 maja 2021r. o sygn. akt III SA/Po 489/21, a skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w nim stanowisko. Zatem w tej sprawie obowiązkiem ZUS było uwzględnienie stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na ostatni dzień do złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2020 r. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że ZUS dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 15zzzh w zw. z art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19 - poprzez nieuwzględnienie aktualnego na dzień 30 czerwca 2020 r. brzmienia Komunikatu Komisji (UE), do którego odesłanie zawarto w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Naruszenie to o tyle miało wpływ na wynik sprawy, że Skarżąca w podała, że nie jest objęta postępowaniem upadłościowym oraz nie otrzymała pomocy na ratowanie ani na restrukturyzację. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI