III SA/GL 663/22

III SA/Gl 663/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6339 Inne o symbolu podstawowym 633
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 690
art, 48  ust. 1 pkt 2; art. 1; art. 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 13 lipca 2022 r. nr PSIII.8641.84.2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku aktywizacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z 24 maja 2022 r. J.S. (dalej określany jako skarżący lub wnioskodawca) złożył wniosek o przyznanie mu dodatku aktywizacyjnego w związku z podjęciem, z własnej inicjatywy, pracy w P S.A. z siedzibą we W. z dniem 16 maja 2022 r.
Decyzją z 7 czerwca 2022 r. wydaną z upoważnienia Starosty R odmówiono skarżącemu przyznania dodatku aktywizacyjnego, gdyż utracił status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu otrzymania jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej.
Organ pierwszej instancji wskazał także, że skarżący nie przedstawił umowy o prace. Natomiast ZUS potwierdził fakt zgłoszenia go do ubezpieczenia społecznego z kodem 011000 od 16 maja 2022 r.
W odwołaniu skarżący domagał się przyznania mu dodatku aktywizacyjnego. Podkreślił, że był bezrobotny. Z własnej inicjatywy ją znalazł. Zatem spełnił warunki określone w art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 690 z późn.zm., dalej określanej jako ustawa o zatrudnieniu).
Zaskarżoną decyzją z 13 lipca 2022 r. nr [...] Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę ustalił, ze:
- skarżący 27 grudnia 2021 r. po raz kolejny zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia rejestracji w PUP,
- 27 kwietnia 2022 r. pomiędzy skarżącym a Dyrektorem PUP w R. działającym z upoważnienia Starosty R. została zawarta umowa o dofinansowanie - przyznanie bezrobotnemu jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej w kwocie 30 000 zł i w tym samym dniu Urząd Pracy dokonał przelewu środków na konto bankowe odwołującego,
- z dniem 28 kwietnia 2022 r. skarżący utracił status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych w związku z otrzymaniem jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej,
- 24 maja 2022 r. do Urzędu Pracy wpłynął wniosek odwołującego o przyznanie dodatku aktywizacyjnego w związku z podjęciem od 16 maja 2022 r. zatrudnienia w P S.A. we W.,
- decyzją z 7.06.2022 r. organ I instancji orzekł o odmowie przyznania odwołującemu dodatku aktywizacyjnego.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy zatrudnieniu - bezrobotnemu posiadającemu prawo do zasiłku przysługuje dodatek aktywizacyjny, jeżeli z własnej inicjatywy podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Pod pojęciem innej pracy zarobkowej należy rozumieć wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a to stosownie do przepisu art. 2 ust.1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia (...).
W świetle brzmienia przytoczonego przepisu, w ocenie organu odwoławczego, skarżącemu nie przysługuje prawo do dodatku aktywizacyjnego, gdyż przepis art. 48 ustawy nie przewiduje możliwości przyznania owego dodatku bezrobotnemu, w przypadku gdy bezrobotny utracił status bezrobotnego z powodu przyznania środków na podjęcie działalności gospodarczej. Przeciwko przyznaniu osobie, która podjęła pozarolniczą działalność dodatku aktywizacyjnego przemawia również to, że w przedmiotowym przypadku doszłoby do przyznania dodatku aktywizacyjnego (czyli środków publicznych) samemu przedsiębiorcy, a to wiąże się z przepisami dotyczącymi udzielania pomocy publicznej. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22.11.2010 r. sygn. akt IV SA/Gl 56/10, zgodnie z którym, "dodatek aktywizacyjny wiąże się z innego rodzaju aktywnością bezrobotnego, pozbawioną tego elementu samodzielności, jak w przypadku własnej działalności gospodarczej. W art. 48 ust. 1 pkt ł chodzi o aktywność zawodową bezrobotnego na skutek skierowania go do podjęcia zatrudnienia przez urząd pracy, natomiast punkt drugi dotyczy podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z własnej inicjatywy bezrobotnego. W obu punktach jest to jednak praca nie na własny rachunek lecz na rzecz określonego pracodawcy, co można wyinterpretować nawet w ramach samego art. 48.
Nadto zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego osobę bezrobotną, która otrzymała m.in. jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu otrzymania środków na podjęcie działalności.
Tak stało się w rozpatrywanej sprawie. Zatem brak podstaw do przyznania skarżącemu dodatku aktywizacyjnego.
W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzucił|:
Naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej określanej skrótem K.p.a.) polegające na wadliwej i sprzecznej z wymienionymi zasadami ocenie materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi podtrzymał stanowisko wyrażone już w odwołaniu o spełnieniu przez niego przesłanek wymienionych w art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu. Był osoba bezrobotną, która z własnej inicjatywy znalazła sobie pracę.. Nadto nie dotyczą przesłanki negatywne przyznania dodatku aktywizacyjnego wymienione w art. 48 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenia podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (materialnym – określającym prawa i obowiązki stron oraz procesowym – regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej), nie będąc przy tym związane – w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej określanej skrótem P.p.s.a.) - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co daje podstawę i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz, w uzasadnieniu skargi, także prawa materialnego. W sytuacji oparcia skargi na obu podstawach, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące przepisów postępowania i ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Jednak warunek ten trzeba zmodyfikować w przypadku postawienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni przepisów prawa, który warunkuje zakres i granice postępowania, a więc sposób stosowania przepisów procesowych.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu bezrobotnemu posiadającemu prawo do zasiłku przysługuje dodatek aktywizacyjny, jeżeli:
1. w wyniku skierowania przez powiatowy urząd pracy podjął zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie i otrzymuje wynagrodzenie niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę;
2. z własnej inicjatywy podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową.
Z cytowanego powyżej przepisu wynika, że przesłankami nabycia prawa do dodatku aktywizacyjnego w ujęciu art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy jest:
- posiadanie przez bezrobotnego prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz
- podjęcie przez bezrobotnego z własnej inicjatywy zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Dodatkowo w art. 48 ust. 4 ustawy, określone zostały enumeratywnie przypadki, w których dodatek aktywizacyjny nie przysługuje. Ma to miejsce w sytuacji:
1.skierowania bezrobotnego przez powiatowy urząd pracy do prac interwencyjnych, robót publicznych lub na stanowisko pracy, którego koszty wyposażenia lub doposażenia zostały zrefundowane zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1;
2.podjęcia przez bezrobotnego z własnej inicjatywy zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej u pracodawcy, u którego był zatrudniony lub dla którego wykonywał inną pracę zarobkową bezpośrednio przed zarejestrowaniem jako bezrobotny;
3. podjęcia przez bezrobotnego z własnej inicjatywy zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej za granicą Rzeczypospolitej Polskiej u pracodawcy zagranicznego;
4. przebywania na urlopie bezpłatnym.
Niewątpliwie instytucja dodatku aktywizacyjnego ma na celu wspieranie rynku pracy, w szczególności osób bezrobotnych, które z własnej inicjatywy podejmują zatrudnienie rezygnując z przysługujących im uprawnień z tytułu bezrobocia. Istotą dodatku aktywizacyjnego jest to, że zawsze przyznawany jest osobie, która już utraciła status osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia. Nie jest to zatem instytucja nierozerwalnie związana z posiadaniem statusu bezrobotnego, gdyż wówczas nie można byłoby jej stosować wobec osób podejmujących zatrudnienie. Warunkiem wymaganym do przyznania dodatku jest jedynie uprzednie posiadanie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku jak również podjęła zatrudnienie z własnej inicjatywy. Skarżący pierwszego warunku nie spełnił.
Definicję osoby bezrobotnej zawarto w art. 2 pkt 1 ppkt 2 ustawy o zatrudnieniu. Bezrobotnym jest zatem osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli:
a. ukończyła 18 lat,
b. nie ukończyła 60 lat - kobieta lub 65 lat - mężczyzna,
c. nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie pobiera nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego,
ca. nie nabyła prawa do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznanej przez zagraniczny organ emerytalny lub rentowy, w wysokości co najmniej najniższej emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy, o których mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W sprawie nie jest sporne, że 27 grudnia 2021 r. skarżący został zarejestrowany jako osoba bezrobotna oraz, że przyznano mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W świetle art. 71 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75.
Nie jest także sporne, że skarżący zawarł 27 kwietnia 2022 r. z Dyrektorem Powiatowego Urzędu Pracy w R., działającym z upoważnienia Starosty R., umowę o dofinansowanie - przyznanie bezrobotnemu jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej w kwocie 30 000 zł. W tym samym dniu Urząd Pracy dokonał przelewu środków na konto bankowe skarżącego. Zaś 29 kwietnia 2022 r. z upoważnienia Starosty R. wydano decyzję o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłki. Decyzje doręczono skarżącemu 6 maja 2022 r. Nie wniósł od niej odwołania. Zatem w momencie złożenia przez skarżącego wniosku o dodatek aktywizacyjny była już decyzją ostateczną i prawomocną w rozumieniu art. 16 § 1 i 3 K.p.a.
Decyzja ostateczna i prawomocna wiąże tak organy administracji publicznej jak i sady do momentu, aż we właściwym trybie nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego – art. 16 § 1 K.p.a.
Nadto w dniu 23 maja 2022 r. skarżący zarejestrował rozpoczęcie działalności gospodarczej, co potwierdza znajdujący się w aktach wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i co jednocześnie wypełniało warunki wyżej opisanej umowy. Zatem w dniu 16 maja 2022 r., kiedy podejmował pracę był osobą bezrobotną, niezarejestrowaną jako bezrobotny i bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Nie prowadził jeszcze w tym momencie działalności gospodarczej. Rozpoczął ją dopiero 24 maja 2022 r.
Tymczasem w świetle normy art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu warunkiem uzyskania dodatku aktywizacyjnego jest łączne spełnienie obu warunków, tzn. bycie bezrobotnym i posiadanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Tego drugiego warunku, biorąc pod uwagę decyzje z 29 kwietnia 2022 r., skarżący nie spełnił.
W art. 83 ustawy o zatrudnieniu, zawarta została delegacja do wydania aktu wykonawczego określającego między innymi szczegółowy tryb przyznawania dodatku aktywizacyjnego. W oparciu o wskazane upoważnienie Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego. Należy jednak podkreślić, że przepisy rozporządzenia nie mogą być interpretowane jako dopełnienie przesłanek regulujących samo prawo do dodatku aktywizacyjnego. Materialne przesłanki prawa do dodatku aktywizacyjnego, określa ustawa, a rozporządzenie reguluje jedynie tryb przyznawania omawianego świadczenia, czyli kwestie związane z postępowaniem w przedmiocie wniosku o przyznanie dodatku aktywizacyjnego. Zgodnie z § 4 pkt 2 rozporządzenia, starosta przyznaje dodatek aktywizacyjny po udokumentowaniu podjęcia zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej oraz wysokości osiąganego wynagrodzenia, od dnia złożenia wniosku do ostatniego dnia połowy okresu przysługiwania zasiłku dla bezrobotnych, przypadającego w okresie zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej, w przypadku o którym mowa w art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu.
Odnosząc się zatem do zarzutów naruszenia przepisów procesowych wskazać należy, ze organy nie uzyskały od skarżącego dokumentów potwierdzających jego zatrudnienie, nie uzyskały danych o wysokości jego zarobków. W oparciu o dane uzyskane z ZUS-u dotyczące zgłoszenia skarżącego do ubezpieczenia przyjęły, ze został zatrudniony 16 maja 2022 r. Powinny były wezwać skarżącego do złożenia stosownych dokumentów. Pozostałe dokumenty, w szczególności decyzje administracyjne i umowa o dofinansowanie, na które w uzasadnieniu swoich decyzji organy się powołały znajdują się w aktach. Zostały przez organy prawidłowo ocenione.
Jednak częściowo zasadny okazał zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy.
Brak udokumentowania przez skarżącego zatrudnienia i wysokości zarobku, chociaż te dokumenty były wymagane w sprawie o przyznanie dodatku aktywizacyjnego, w okolicznościach faktycznych sprawy, chociaż uchybiał przepisom § 4 rozporządzenia, nie miał wpływu na wynik sprawy. Kwestia braku prawa do zasiłku dla bezrobotnych została przesądzona decyzją ostateczną z 29 kwietnia 2022 r. Natomiast kwestia zaistnienia w sprawie negatywnych przesłanek z art. 48 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu nie była rozważana przez organy. Bowiem zasadnie uznały, że nie ziściły się pozytywne przesłanki przyznania tego dodatku.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalono uznając, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.