III SA/Gl 646/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-12-01
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacjaumowarozwiązanie umowyopieka nad dziećmiżłobeksąd administracyjnywłaściwość sądusąd cywilnyPrezydent Miasta

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę na czynność Prezydenta Miasta G. dotyczącą rozwiązania umowy o wsparcie realizacji zadania publicznego, uznając sprawę za należącą do właściwości sądów cywilnych.

Skarżący G.J. zaskarżył czynność Prezydenta Miasta G. polegającą na natychmiastowym rozwiązaniu umowy o wsparcie realizacji zadania publicznego dotyczącego opieki nad dziećmi w żłobku. Prezydent Miasta uzasadniał rozwiązanie umowy nienależytym wykonywaniem umowy przez Skarżącego, w tym pobieraniem wyższych opłat od rodziców niż przewidziano w umowie. Skarżący zarzucał naruszenie zapisów umowy i przepisów prawa. Sąd administracyjny odrzucił skargę, uznając, że spór wynikający z umowy cywilnoprawnej nie podlega jego kognicji.

Sprawa dotyczyła skargi G.J. na czynność Prezydenta Miasta G. z dnia 14 czerwca 2022 r. o natychmiastowym rozwiązaniu umowy nr ZD.3032.12.2021 z dnia 26 sierpnia 2021 r. o wsparcie realizacji zadania publicznego "Organizacja opieki nad dziećmi sprawowanej w formie żłobka". Prezydent Miasta uzasadnił rozwiązanie umowy nienależytym wykonywaniem umowy przez Skarżącego, wskazując na pobieranie przez niego wyższych opłat od rodziców niż przewidziano w umowie oraz niezgodności w umowach z rodzicami. Skarżący zarzucił naruszenie zapisów umowy i przepisów prawa, w tym art. 150 ustawy o finansach publicznych oraz art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezydent Miasta w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a umowa ma charakter cywilnoprawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przychylił się do stanowiska Prezydenta Miasta, odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uznał, że umowa o dotację jest umową cywilnoprawną, a spory z niej wynikające należą do właściwości sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych. W związku z tym, czynność Prezydenta Miasta rozwiązująca umowę nie mieści się w katalogu aktów i czynności podlegających kontroli sądu administracyjnego. Sąd orzekł również o zwrocie stronie skarżącej uiszczonego wpisu od skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, czynność organu polegająca na rozwiązaniu umowy cywilnoprawnej nie podlega kontroli sądu administracyjnego, ponieważ spory wynikające z umów cywilnoprawnych należą do właściwości sądów powszechnych.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej mieści się w katalogu określonym w art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Umowa o dotację jest umową cywilnoprawną, a jej realizacja i rozwiązanie nie tworzą stosunku administracyjnoprawnego podlegającego kognicji sądu administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (5)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, który nie obejmuje sporów wynikających z umów cywilnoprawnych.

u.f.p. art. 150

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Dotyczy zasad udzielania i rozliczania dotacji, ale w kontekście umowy cywilnoprawnej.

u.f.p. art. 250

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Reguluje zawieranie umów o dotacje celowe, wskazując na ich cywilnoprawny charakter.

k.p.a. art. 39

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy doręczania pism, ale nie miał zastosowania w tej sprawie ze względu na brak właściwości sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, gdyż dotyczy sporu wynikającego z umowy cywilnoprawnej.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia umowy i przepisów prawa przez Prezydenta Miasta (nie były rozpatrywane merytorycznie).

Godne uwagi sformułowania

Spór między stronami umowy powstał na tle realizacji umowy dotacji, dlatego czynność Prezydenta Miasta G. nie mieści się w kategorii czynności z zakresu administracji publicznej, a jedynie jest pismem strony stosunku cywilnoprawnego. Podpisanie umowy w sprawie dotacji powoduje brak przedmiotu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Wszelkie spory związane z takimi umowami cywilnoprawnymi są rozstrzygane przez sądy powszechne, a nie sądy administracyjne.

Skład orzekający

Dorota Fleszer

sprawozdawca

Krzysztof Wujek

przewodniczący

Piotr Pyszny

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że spory wynikające z umów o dotacje celowe, nawet jeśli udzielane przez organy administracji publicznej, należą do właściwości sądów cywilnych, a nie administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy dotacja jest udzielana na podstawie umowy cywilnoprawnej, a nie decyzji administracyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważną granicę między prawem administracyjnym a cywilnym, co jest kluczowe dla praktyków prawnych. Pokazuje, kiedy sąd administracyjny odmawia rozpoznania sprawy.

Kiedy umowa o dotację trafia do sądu cywilnego, a nie administracyjnego?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 646/22 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
I GSK 398/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-28
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 58 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi G.J. na czynność Prezydenta Miasta G. w przedmiocie rozwiązania umowy o wsparcie realizacji zadania publicznego postanawia: 1) odrzucić skargę 2) zwrócić stronie skarżącej 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
W dniu 26 sierpnia 2021 r. została zawarta umowa nr [...] o wsparcie realizacji zadania publicznego pod nazwą "Organizacja opieki nad dziećmi sprawowanej w formie żłobka" (dalej: umowa) pomiędzy G. – Miasto na prawach powiatu, reprezentowane przez Prezydenta Miasta G. a G. J. (dalej: Skarżący, Zleceniobiorca), prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "G z siedziba w K.
W § 1 ust. 1 umowy Prezydent Miasta G. zlecił Skarżącemu, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 75 z późn. zm.), realizację zadania: "Organizacja opieki nad dziećmi do lat 3 w Żłobku K. przy ul. [...], [...]", określonego szczegółowo w ofercie złożonej przez Zleceniobiorcę w dniu 30 czerwca 2021 r., która stanowi załącznik nr 1 do umowy, z uwzględnieniem aktualizacji, która stanowi złącznik nr 2 do umowy. Zleceniobiorca zobowiązał się wykonać zadanie w zakresie i na warunkach określonych w niniejszej umowie.
Zleceniobiorca - w § 1 ust. 8 umowy - zobowiązał się wykonać zadanie zgodnie z ofertą i szczegółową kalkulacją kosztów, która stanowi załącznik nr 1 do niniejszej umowy z uwzględnieniem jej aktualizacji.
Następnie w § 1 ust. 11 umowy Zleceniobiorca zobowiązał się do:
niepobierania od rodzica/opiekuna dziecka świadczeń pieniężnych i rzeczowych w wysokości wyższej niż to wskazano w ofercie i jej aktualizacji oraz do niepobierania świadczeń niewskazanych w tych dokumentach,
umieszczenia w umowie zawartej z rodzicem/opiekunem dziecka informacji o wysokości pobieranych świadczeń pieniężnych i rzeczowych, zgodnej z informacją zawartą w ofercie i jej aktualizacji, wraz ze zobowiązaniem się Zleceniobiorcy do niepobierania świadczeń wyższych lub niewskazanych w ww. umowie.
Pismem z 14 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta G. rozwiązał umowę [...] ze skutkiem natychmiastowym. Podstawą prawną wymienionej czynności był § 10 ust. 1 lit. b przedmiotowej umowy.
W uzasadnieniu w/w pisma wskazał, że wynika to z nienależytego wykonywania umowy, a w szczególności niezachowania warunku określonego w § 1 ust. 8 umowy, w którym Zleceniobiorca zobowiązał się wykonać zadanie zgodnie z ofertą i szczegółową kalkulacją kosztów, z uwzględnieniem jej aktualizacji. Nie stosował § 1 ust. 11 lit. a umowy co do niepobierania od rodzica/opiekuna dziecka świadczeń pieniężnych i rzeczowych w wysokości wyższej niż to wskazano w ofercie i jej aktualizacji oraz do niepobierania świadczeń niewskazanych w tych dokumentach. Nie zachowany został przez Zleceniobiorcę warunek określony w § 1 ust. 11 lit. b umowy, dotyczący umieszczenia w umowie zawartej z rodzicem/opiekunem dziecka informacji o wysokości pobieranych świadczeń pieniężnych i rzeczowych, zgodnej z informacją zawartą w ofercie i jej aktualizacji wraz ze zobowiązaniem się Zleceniobiorcy do niepobierania świadczeń wyższych lub niewskazanych w ww. umowie.
Prezydent Miasta G. podkreślił, że Zleceniobiorca w aktualizacji oferty stanowiącej załącznik nr 2 do umowy [...] wskazał, iż faktyczny koszt dla rodziców po otrzymaniu dotacji wyniesie miesięcznie 709 zł (świadczenie usługi w zakresie opieki żłobkowej, zapewnienie pełnego wyżywienia dla dziecka) oraz jednorazowo 300 zł - opłata startowa pobierana przy zapisywaniu dziecka do żłobka.
W przekazanych przez Zleceniobiorcę umowach zawartych z rodzicami brak jest zapisów, o których mowa w § 1 ust. 11 lit. a i b umowy [...]. Zamieszczone są natomiast w umowach z rodzicami postanowienia niezgodne z umową, a mianowicie:
1)w § 5 ust. 1, gdzie w części umów wskazano opłatę za przygotowanie pakietu startowego w wysokości 400 zł, tj. wyższą niż w ofercie i jej aktualizacji,
2)w§ 5 ust. 4, w którym wskazano, iż opłata miesięczna nie obejmuje:
- kosztów wyżywienia dziecka i w tym zakresie zostanie podpisana osobna Umowa z rodzicem,
- zajęć i innych imprez okolicznościowych, organizowanych poza terenem żłobka lub organizowanych na terenie żłobka i wskazanych przez Zleceniobiorcę jako dodatkowo płatne,
- indywidualnej terapii psychologicznej lub logopedycznej - w zależności od potrzeb,
3)§ 5 ust. 8 i ust. 9 w których mowa, że opłata miesięczna będzie waloryzowana raz w roku w przypadku, jeżeli obniżeniu ulegnie kwota przyznanej dotacji z urzędu gminy lub programu Maluch - o wartość dotacji w danym roku w styczniu w stosunku do wartości dotacji z grudnia roku poprzedniego, jednak nie więcej niż o 100 zł, a waloryzacja nastąpi poprzez powiadomienie rodzica i nie wymaga zmiany umowy,
4) w § 3 ust. 1 lit g, w którym Zleceniobiorca zobowiązuje się do zapewnienia wyżywienia, dostarczanego przez firmę cateringową, na podstawie odrębnej umowy o wyżywienie.
W ocenie Prezydenta Miasta G. z przedstawionych przez Skarżącego dokumentów wynika jednoznacznie, że nie dotrzymał postanowień § 1 ust. 8 i ust. 11 umowy [...], co stanowi podstawę do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym.
Zaznaczył także, że pomimo dwukrotnego wezwania Skarżącego do przesłania dokumentów potwierdzających zwrot nadmiernie pobranych od rodziców opłat (pismo z dnia 21 marca 2022 r. nr [...] oraz pismo z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr [...]) do dnia rozwiązania umowy ich nie dostarczono. Skarżący nie dostarczył również wszystkich umów zawartych z rodzicami, do czego został wezwany w ww. pismach.
Do dnia rozwiązania umowy Miasto G. przekazało Skarżącemu dotację w łącznej wysokości 279.840,00 zł, w tym: 93.280,00 zł przekazano w dniu 09 września 2021 r., następnie 93.280,00 zł przekazano 21 stycznia 2022 r. i kolejne 93.280,00 zł - w dniu 20 maja 2022 r.
W związku z powyższym Skarżący jest zobowiązany zwrócić Miastu G. terminie do 14 dni od dnia otrzymania pisma o rozwiązaniu przedmiotowej umowy w łącznej wysokości 279.840.00 zł oraz odsetki liczone jak dla zaległości podatkowych liczone od dnia przekazania dotacji.
W skardze na powyższą czynność Prezydenta Miasta G. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uznanie przez Sąd za bezskuteczną czynności rozwiązania umowy i nakazania zwrotu dotacji w całości na podstawie art. 146 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonej czynności Prezydenta Miasta G. Skarżący zarzucił naruszenie § 1 ust 8 umowy w związku z § 10 umowy w związku z art. 150 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1634; dalej: u.f.p.) poprzez wskazanie tegoż zapisu jako podstawy do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym, podczas gdy § 10 umowy nie wskazuje naruszenia § 1 ust 8 umowy jako przesłanki do jej rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym.
Wskazał także, że wobec nie wykazania nieterminowego i nienależytego wykonywania umowy przez Skarżącego, rozwiązując umowę Prezydent Miasta G. naruszył § 10 ust 1 lit. b umowy w związku z art. 150 u.f.p.
Skarżący sformułował także zarzut naruszenia § 10 ust 2 umowy w związku z art. 150 u.f.p. w związku z art. 252 u.f.p. poprzez brak uzasadnienia wysokości kwoty dotacji podlegającej zwrotowi oraz brak ustalenia, w jakiej części dotacja została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem.
Według Skarżącego przy rozwiązaniu umowy doszło także do naruszenia § 5 umowy w związku z art. 150 u.f.p. poprzez dokonanie arbitralnych ustaleń co do tego, iż umowa wykonywana jest nienależycie, pomimo braku przeprowadzenia kontroli, niezbadania dokumentów, nieuzyskania od Skarżącego wyjaśnień oraz nieprzekazania mu wniosków i zaleceń po kontroli.
Według Skarżącego przy rozwiązaniu umowy doszło także do naruszenia art 39 k.p.a. poprzez niedoręczenie pism, na które wskazuje Prezydent Miasta G. w treści uzasadnienia czynności.
Wobec powyższego w ocenie Skarżącego czynność rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym oraz nakazująca zwrot całej kwoty dotacji jest bezskuteczna i została podjęta z naruszeniem zapisów umowy oraz przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o odrzucenie skargi w całości, względnie jej oddalenie i zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów według norm prawem przypisanych.
W uzasadnieniu podniósł, iż wniesiona skarga powinna zostać odrzucona, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i została wniesiona po upływie wymaganego terminu, wynikającego z powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie Prezydent Miasta G. stwierdził, że zalecenia pokontrolne nie stanowią aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sformułowany w tych zaleceniach wniosek dotyczący zwrotu określonej kwoty, w istocie rzeczy stanowi powiadomienie o zamiarze podjęcia działań ukierunkowanych do windykacji tej kwoty na właściwej drodze prawnej w przypadku braku dobrowolnego jej uregulowania. Dopiero niewywiązanie z się z zaleceń może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego i decyzyjne określenie kwoty zwrotu.
Niezależnie Prezydent Miasta G. podniósł, iż datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działalność lub bezczynność są przedmiotem skargi. Jak wynika bezpośrednio z treści Skargi, Skarżący otrzymał pismo zawierające wypowiedzenie w dniu 22 czerwca 2022 r. więc przyjąć należy, że w tej dacie dowiedział się o skarżonej czynności. Zatem skarga złożona w dniu 25 lipca 2022 r. (data wpływu do Urzędu Miejskiego w G.) powinna zostać uznana za wniesioną po terminie wymaganym przez przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Poza tym zarzuty skonstruowane przez Skarżącego uznać należy w całości za nieprawidłowe. Skarżący błędnie uznał za "niewłaściwe zastosowanie" prawa materialnego realizację umowy. Z treści wniesionej skargi można jedynie przypuszczać, iż Skarżący miał zamiar zarzucić organowi błąd ustaleń faktycznych w sprawie. Natomiast ustalenia faktyczne nie mogą być kwestionowane poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie.
Po przeprowadzonej przez Prezydenta Miasta G. kontroli wykonania umowy powziął on wiedzę o zaistniałych nieprawidłowościach, których źródłem były również liczne skargi zgłaszane bezpośrednio przez rodziców/opiekunów dzieci. Pomimo dwukrotnego wezwania Skarżącego do przesłania dokumentów potwierdzających zwrot opłat pobranych od rodziców w nadmiernej wysokości (pismo z dnia 21 marca 2022 r. nr [...] oraz pismo z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr [...]) dokumenty te nie zostały przedstawione. Skarżący nie przedłożył również Prezydentowi Miasta G. umów zawartych z rodzicami/opiekunami dzieci dotyczących kosztów wyżywienia dzieci, do czego został wezwany we wskazanych powyżej pismach Organu.
Wobec tego pismem z dnia 14 czerwca 2022 r. wezwał Skarżącego do zwrotu w terminie 14 dni dotacji w łącznej wysokości 279.840,00 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania dotacji. Skarżący nie uiścił na rzecz organu ww. kwoty tytułem zwrotu dotacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Sąd, rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega zakresowi jego kontroli. W zakresie tym mieszczą się kategorie aktów lub czynności organów administracji publicznej wyraźnie wskazane w ustawie.
Jak wynika z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) normuje on postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Przez działalność administracji publicznej, która podlega kognicji sądów administracyjnych rozumieć należy każdą sprawę, w której można mówić o stosunku administracyjnoprawnym w znaczeniu materialnym. Treścią stosunku administracyjnoprawnego są wyznaczone prawem administracyjnym zachowania (nakazane, dozwolone i zakazane), stosownie do wynikających ze stosunku uprawnień i obowiązków. Mają one charakter indywidualny (łączą konkretnie oznaczony podmiot z konkretnym organem administrującym w jednostkowych, indywidualnie oznaczonych sytuacjach). Wskazując na układ prawnej sytuacji pomiędzy podmiotami stosunku administracyjnoprawnego najczęściej wskazuje się na brak równorzędności (charakteryzują się władczością).
Nadrzędność organu administracyjnego wyraża się w możliwości bądź powinności władczego (autorytatywnego), choć zgodnego z prawem jednostronnego kształtowania lub skonkretyzowania pozycji drugiego podmiotu stosunku. Organ administracji w zasadzie sam określa prawa i obowiązki wzajemne obu stron. Nie ma tu charakterystycznej dla prawa cywilnego równorzędności podmiotów, występuje między nimi nadrzędność. Jest to podstawowy wyróżnik stosunku administracyjnoprawnego od klasycznie ujmowanego stosunku cywilnego, gdzie w szerokim zakresie kształtowane są one decyzjami samych podmiotów tych stosunków. Inaczej natomiast jest w stosunku administracyjnoprawnym, gdzie w większości przypadków pozycja jednego podmiotu wyznaczona jest jednostronnym, władczym "rozstrzygnięciem" (por. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1342/13).
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W tym miejscu niezbędna jest dygresja, iż postanowienia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. rozszerzają kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji i postanowień, będących tradycyjnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Przepis ten umożliwia sądową kontrolę również takich działań administracji publicznej, które nie są podejmowane w sformalizowanych postępowaniach (jurysdykcyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym) zapewniających ich uczestnikom określone gwarancje procesowe, a dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznoprawnej, w stosunkach z organami administracji publicznej. Ustawodawca niniejszym przepisem dążył do jak najszerszego zapewnienia indywidualnym jednostkom, prawnej ochrony przed działaniami organów, które wymykają się wszelkiej innej kontroli. Celem ustawodawcy nie było jednak umożliwienie zaskarżania do sądów administracyjnych działań administracji wykonywanych w ramach stosunków innych niż administracyjnoprawny (Postanowienie NSA z 19 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1767/21).
Sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Powyższe oznacza, że dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z ww. kategorii, ewentualnie drogę sądowoadministracyjną powinien przewidzieć konkretny przepis prawa.
Jednocześnie, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Spór w rozpoznawanej sprawie powstał na tle rozwiązania umowy nr ZD.3032.12.2021 z 26 sierpnia 2021 r. ze skutkiem natychmiastowym.
Po rozpoznaniu skargi Sąd doszedł do przekonania, że podlega ona odrzuceniu.
Zaskarżony akt nie mieści się bowiem w katalogu aktów i czynności, przekazanych do kontroli sądu administracyjnego w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Regulacja art. 250 u.f.p. stanowi, że zarząd jednostki samorządu terytorialnego, udzielając dotacji celowej, w tym jednostce sektora finansów publicznych, w przypadku gdy odrębne przepisy lub umowa międzynarodowa nie określają trybu i zasad udzielania lub rozliczania tej dotacji, zawiera umowę, która określa w szczególności: 1) wysokość dotacji, cel lub opis zakresu rzeczowego zadania, na którego realizację są przekazywane środki dotacji, 2) termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego, 3) termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji oraz termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji celowej, z tym że termin ten nie może być dłuższy niż terminy zwrotu określone w niniejszym dziale.
Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że udzielenie dotacji następuje na podstawie umowy dotacji zawieranej w formie umowy cywilnoprawnej. Jak zauważa NSA zastosowanie ma tu zasada swobody umów, wyrażająca się w tym konkretnym przypadku przez możliwość jej podpisania przez zainteresowanego na wskazanych w umowie warunkach. Jest to co prawda umowa adhezyjna (przystąpienia), której charakterystyczną cechą jest to, że jeden z kontrahentów ma prawo wyłącznego dyktowania warunków danej umowy (w tym przypadku narzuconych przez ustawę), druga zaś strona ma w praktyce tylko dwa uprawnienia: może umowę podpisać lub może zrezygnować z zawarcia umowy. Jednakże nie zmienia to faktu, że umowa zawierana jest w warunkach fakultatywności, a nie obowiązku. Podsumowując, w sytuacji, gdy prawo do określonego świadczenia przyznawane jest na podstawie zawieranej umowy, trudno mówić o wynikającym z przepisów prawa stosunku administracyjnoprawnym (por. Postanowienie NSA z 19 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1767/21; Wyrok NSA z 17 marca 2022 r., sygn. akt I GSK 1345/21).
Fakt zawarcia umowy w realiach rozpoznawanej sprawy ma decydujące znaczenie dla oceny, czy wniesiona skarga podlega kognicji sądu administracyjnego. Spór między stronami umowy powstał na etapie realizacji umowy o przyznanie dotacji, dlatego czynność Prezydenta Miasta G. zawarta w piśmie z dnia 14 czerwca 2022 r. nie mieści się w kategorii czynności z zakresu administracji publicznej, a jedynie jest pismem strony stosunku cywilnoprawnego, który powstał w momencie zawarcia umowy dotacyjnej tj. w dniu 26 sierpnia 2021 r. Tego rodzaju czynność organu nie ma charakteru czynności administracyjnej.
Przypomnieć należy, że aby uznać akt lub czynność za podlegającą kontroli sądu administracyjnego, musi ona spełniać łącznie cztery warunki, to jest: nie może mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym; musi mieć charakter publicznoprawny; musi być skierowana do indywidualnego podmiotu; musi dotyczyć uprawnień indywidualnego podmiotu lub jego obowiązków, wynikającego wprost z przepisów prawa. Musi więc istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku (Postanowienie NSA z 19 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1767/21).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy po raz wtóry wskazać należy, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie Skarżący uczynił pismo, w którym Prezydent Miasta G. rozwiązał umowę.
Zdaniem Sądu podpisanie umowy w sprawie dotacji powoduje brak przedmiotu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego.
Inaczej rzecz ujmując, skoro Skarżący podpisał umowę w sprawie dotacji, to po jej podpisaniu nie przysługują mu żadne administracyjne środki zaskarżenia czynności wynikających z realizacji umowy, które miałyby w jakikolwiek sposób wkraczać w sferę stosunków cywilnoprawnych. Wszelkie spory związane z takimi umowami cywilnoprawnymi są rozstrzygane przez sądy powszechne, a nie sądy administracyjne.
W konsekwencji, skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest czynność Prezydenta Miasta G. z 14 czerwca 2022 r. rozwiązująca umowę ze skutkiem natychmiastowym nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być przez Sąd rozpoznawana.
W związku z powyższym skarga sprawie jest niedopuszczalna z tego powodu, że jej przedmiot nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono - jak w pkt 1 postanowienia.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. - jak w pkt 2 postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI