III SA/Gl 645/23

III SA/Gl 645/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1072
art. 140 ust. 1 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T sp. z o.o. sp.k. w I. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 7 czerwca 2023 r. nr PR.5432.14.2023 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia z 7 czerwca 2023 r. znak: PR.5432.14.2023, Idz. 15916/06/2023/WS, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: Prezes WUG, organ), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej: OUG, organ I instancji) z dnia 16 lutego 2023 r., znak: [...], Idz. [...], ustalającą T. sp. z. o.o. sp. k. z siedzibą w L. (dalej: skarżący, strona, Spółka), opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 433,2 ton kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej), z części działek gruntowych o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...], położonych w miejscowości S., gmina L., powiat [...], w okresie od października 2021 r. do dnia 15 grudnia 2021 r., w wysokości 11 956 zł.
W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm., dalej: K.p.a.), w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1072, z późn. zm., dalej: P.g.g.).
W oparciu o akta administracyjne ustalono następujący stan faktyczny sprawy.
Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K., zwany dalej "Dyrektorem OUG w K.", decyzją z dnia 16 lutego 2023 r., znak: [...], Idz. [...], ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od października 2021 r. do dnia 15 grudnia 2021 r. bez wymaganej koncesji 433,2 ton kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej), z części działek gruntowych o numerach ewidencyjnych [...], [...]2 i [...], położonych w miejscowości S., gmina L., powiat [...], zwanych dalej "działkami nr [...], [...] i [...]".
Od powyższej decyzji, zwanej dalej "decyzją z dnia 16 lutego 2023 r.", skarżący wniósł odwołanie z dnia 2 marca 2023 r., zaskarżając przedmiotową decyzję w zakresie pkt. 1 i 2 i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 "K.p.a.", jak również przepisów prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 143 ust. 3 P.g.g.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji z dnia 16 lutego 2023 r., w zaskarżonej części i umorzenie postepowania pierwszej instancji w całości.
Ponadto, w zakresie postępowania dowodowego. Spółka zwróciła się o przeprowadzenie dowodu z załączonych do odwołania trzech wydruków ze stron internetowych, na których przedstawione jest kruszywo 0-63 mm, na okoliczności wskazane w odwołaniu.
Zaskarżoną decyzją z dnia z dnia 7 czerwca 2023 r Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 16 lutego 2023 r.,
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji WUG m.in. wskazał, że w dniu 6 grudnia 2021 r. do OUG w K. wpłynęło pismo mieszkańców gminy L., informujące o inwestycji prowadzonej na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i sąsiednich, położonych w miejscowości S., gmina L., polegającej m.in. na kopaniu i wywożeniu piasku oraz wypełnianiu zagłębień odpadami.
W związku z czym w dniu 15 grudnia 2021 r. pracownicy OUG w K. przeprowadzili wizję przedmiotowego terenu. Na działkach nr [...], [...], [...], [...] oraz działkach sąsiednich stwierdzono znacznej wielkości zagłębienia terenu, od strony południowej, zachodniej i północnej ograniczone za pomocą wału ziemnego ukształtowanego mechanicznie, natomiast od strony wschodniej ograniczonego skarpą nieumocnioną. W bliskim sąsiedztwie, wzdłuż zachodniej strony zagłębienia przepływała rzeka W.. Przy wschodniej krawędzi zagłębienia zlokalizowany był plac manewrowy dla samochodów ciężarowych o nawierzchni utwardzonej. Do placu, od strony południowej prowadziła droga o nawierzchni utwardzonej, którą odbywał się transport kołowy za pomocą samochodów ciężarowych substancji nieznanego składu i pochodzenia. Makroskopowa ocena przywożonej substancji wskazywała, że jest ona barwy ciemnoszarej i konsystencji półpłynnej. Samochody zatrzymywały się przy krawędzi skarpy przedmiotowego zagłębienia terenu i deponowały w nim substancję. Przy wschodniej krawędzi zagłębienia, w granicach działki nr [...] istniało wyrobisko górnicze, wykraczające swym zasięgiem na działki nr [...] i [...]. Wyrobisko z trzech stron ograniczały skarpy, natomiast od strony zagłębienia, w którym deponowana była substancja nieznanego pochodzenia, pozostawiony był wał (mieszanka ziemi i żwiru), który zabezpieczał wyrobisko przed wlaniem się tej substancji na jego spąg. Na tym terenie stwierdzono świeże ślady prowadzenia robót ziemnych, w tym ślady maszyn (ślady gąsienic). W północno-wschodniej skarpie wyrobiska istniały ślady dawnych robót prowadzonych na tym terenie. Górna część skarpy porośnięta była trawą. W tej części skarpy nie stwierdzono świeżych śladów robót ziemnych. Na ścianie skarpy wyraźnie widoczna była granica pomiędzy dawnymi robotami, a świeżymi śladami prowadzenia robót ziemnych. Warstwa nadkładu, która zalegała nad eksploatowanym złożem, została usunięta w wyniku dawnych robót ziemnych. Wyrobisko miało wymiary ok. [...] x [...] m. Kopaliną eksploatowaną była pospółka żwirowo-piaskowa. Wydobytą kopalinę zeskładowano bezpośrednio przy południowo-wschodniej skarpie wyrobiska. W pobliżu wyrobiska znajdowały się koparka oraz spycharka o podwoziu gąsienicowym marki CAT. Zarówno na koparce jak i na spycharce widoczne było logo oraz nazwa firmy "T.", a dodatkowo na koparce widoczny był adres strony internetowej "[...]". Podczas wizji nie prowadzono robót związanych z wydobyciem kopaliny.
W toku wizji sporządzono dokumentację fotograficzną oraz dokonano pomiaru sytuacyjno-wysokościowego terenu wyrobiska górniczego oraz składowiska kopaliny. Na podstawie przedmiotowych pomiarów została sporządzona dokumentacja określająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z dnia 23 września 2022 r.
O wynikach wizji z dnia 15 grudnia 2021 r. Dyrektor OUG w K. pismami z dnia 21 grudnia 2021 r. poinformował m.in.: Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w R., Wójta Gminy L., Starostę R., Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w R. oraz Komendę Miejską Policji w R..
Pismem z dnia 27 grudnia 2021 r., znak: [...], Starosta R. poinformował, że na podstawie posiadanych danych komputerowych brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących realizacji inwestycji na działkach nr [...], [...] i [...]. Pismami z dnia 4 stycznia 2022 r., znak: [...] oraz znak: [...], Starosta R. poinformował, że nie prowadził postępowań administracyjnych zakończonych wydaniem decyzji w sprawie rekultywacji gruntów w granicach przedmiotowych działek lub wydaniem decyzji udzielających koncesji na odkrywkowe wydobycie kopalin ze złóż.
Pismem z dnia 4 stycznia 2022 r., znak: [...], Starosta R. przekazał Dyrektorowi OUG w K. pliki cyfrowe zawierające dane katastralne dotyczące m.in. działek nr [...], [...] i [...] oraz mapę zasadniczą i ewidencyjną.
Na podstawie informacji z rejestru gruntów ustalono, że działka nr [...] jest własnością M.L., działka nr [...] – M.B., a działka nr [...] stanowi współwłasność A.K. i J.K..
Pismem z dnia 22 lutego 2022 r., znak: [...], Idz. [...], organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej związanej z prowadzeniem wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji z części działek nr [...], [...] i [...], właścicieli przedmiotowych działek. Jednocześnie poinformowano strony o terminie przeprowadzenia oględzin przedmiotowego terenu w dniu [...] marca 2022 r. oraz pouczył o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 K.p.a.
Pismem z dnia 7 marca 2022 r.. Komendant Komisariatu Policji w B. zawiadomił Dyrektora OUG w K., że "przeprowadzone czynności wyjaśniające [...] w sprawie wydobywania kopalin ze złóż bez wymaganej koncesji w okresie od dnia bliżej nieokreślonego 2021 r. jednak nie później niż do dnia 21 grudnia 2021 r. w miejscowości S. na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...] oraz [...], tj. o czyn z art. 177 P.g.g. (...) nie dostarczyły podstaw do skierowania wniosku o ukaranie do Sądu Rejonowego w R. wobec faktu, iż czyn nie zawiera znamion wykroczenia".
W dniu [...] marca 2022 r., przeprowadzono oględziny działek nr [...], [...] i [...], w trakcie których stwierdzono, że stan zagospodarowania działek w rejonie wyrobiska uległ zmianie w stosunku do wizji przeprowadzonej w dniu 15 grudnia 2021 r. Wyrobisko zostało ogrodzone siatką leśną (z trzech stron). Teren wyrobiska został wypełniony substancją pochodzącą z pogłębiania Zalewu R., a skarpy złagodzone. Zlikwidowane zostało również składowisko kopaliny, stwierdzone podczas wizji. W rejonie wyrobiska brak było maszyn służących do prowadzenia robót ziemnych. Podczas oględzin wykonano pomiary kontrolne.
W oględzinach wzięła udział właścicielka działki nr [...], która oświadczyła, że działkę udostępniła Spółce, celem prowadzenia prac związanych ze składowaniem osadu z pogłębiania Zalewu R.. Przyznała, że nie była dawno na działce i nie wie jaki był jej stan. Wskazała, że posiada porozumienie ze Spółką, w którym zgadza się na niwelację działki osadami pochodzącymi z odmulania zalewu oraz decyzję RZGW w R. orzekającą o zwolnieniu z zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią dla inwestycji pn.: "[...]". Kopię przedmiotowych dokumentów przesłała do OUG w K. w dniu 11 kwietnia 2022 r. podkreśliła, że tylko udostępniła działkę i nie prowadziła żadnych prac, a "wszelkie prace na tym terenie prowadziła firma "T."". Podkreśliła, że wyraziła tylko zgodę na deponowanie osadów, a nie na kopanie żwiru.
Obecny w czasie oględzin właściciel działki nr [...], również oświadczył, że działkę udostępnił Spółce, celem prowadzenia prac związanych ze składowaniem osadu z pogłębiania Zalewu R.. Wskazał, że posiada porozumienie ze Spółką, w którym zgadza się na prowadzenie prac ziemnych na terenie swojej działki polegających na deponowaniu osadów pochodzących z odmulania zbiornika w m. R. oraz ich zagospodarowanie w zakresie wypełniania terenów niekorzystnie przekształconych. Oświadczył również, że posiada decyzję RZGW w R. orzekającą o zwolnieniu z zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią dla inwestycji pn.: "[...]". Kopie przedmiotowych dokumentów załączono do protokołu oględzin z dnia [...] marca 2022 r. podkreślił, że tylko udostępnił działkę i nie prowadził żadnych prac. "Wszelkie prace na tym terenie prowadziła firma "T.". Wyraził tylko zgodę na deponowanie osadów. Stwierdził, że teren wszystkich działek w okolicy, w tym i jego, był zdewastowany i przekształcony w wyniku dawnych prac.
Biorący udział w oględzinach współwłaściciel działki nr [...] oświadczył, że wszystkie swoje działki, w tym działkę nr [...], udostępnił Spółce, celem prowadzenia prac związanych ze składowaniem osadu z pogłębiania Zalewu R.. Wskazał, że posiada porozumienie ze Spółką, w którym zgadza się na prowadzenie prac ziemnych na terenie działek, polegających na deponowaniu osadów pochodzących z odmulania zbiornika w m. R. oraz ich zagospodarowaniu w zakresie wypełniania terenów niekorzystnie przekształconych. Posiada również decyzję RZGW w R. orzekającą o zwolnieniu z zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią dla inwestycji pn.: "[...]". Przyznał, że zgodził się na składowanie osadów, formowanie wałów od strony W. i od strony S. oraz zrobienie ogrodzenia tych działek. Podkreślił, że nie wyrażał zgody na kopanie żwiru, ponieważ - w jego ocenie - nie było tam żwiru. Ziemia z równania jego działek miała być wykorzystana na formowanie wałów ograniczających składowisko mułu. Stwierdził, że "po wizycie Urzędu Górniczego zabronił firmie "T." pobierania ziemi z działki nr [...]".
W związku z powyższym, Dyrektor OUG w K. pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r., znak: [...], Idz. [...], zawiadomił Spółkę o prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej związanej z prowadzeniem wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji z części działek nr [...], [...] i [...]. Jednocześnie pouczył stronę o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 K.p.a.
W dniu 23 czerwca 2022 r., w siedzibie OUG w K., w imieniu Spółki, wyjaśnienia złożył jej pełnomocnik. Przyznał, że Spółka nie posiada koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż na działkach nr [...], [...] i [...]. Stwierdził, że Spółka nie wydobywała na tym terenie żadnej kopaliny, a wręcz odwrotnie, przywoziła kruszywo naturalne, łamane oraz piasek z pospółką, aby utwardzić drogi dojazdowe. Na terenie przedmiotowych działek składowany był osad z odmulania Zalewu R.. Pełnomocnik Spółki przyznał, że sprzęt służący do prowadzenia robót ziemnych, tj. koparka i spycharka o podwoziu gąsienicowym marki CAT, który znajdował się w pobliżu wyrobiska w dniu 15 grudnia 2021 r. należał do Spółki i był wykorzystywany do uformowania wału ziemnego ograniczającego teren robót. Wyjaśnił, że Spółka posiadała porozumienie z właścicielami przedmiotowych działek, dotyczące możliwości składowania osadów z pogłębiania zalewu. Właściciele działek posiadali natomiast decyzje RZGW w R. orzekające o zwolnieniu z zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią dla inwestycji pn.: "[...]". Pełnomocnik Spółki nie posiadał wiedzy o innych decyzjach lub dokumentach uprawniających do prowadzenia robót ziemnych na tym terenie. Przyznał, że w okresie od października 2021 r. do 20 marca 2022 r. Spółka prowadziła na terenie przedmiotowych działek oraz na działkach sąsiednich roboty związane ze składowaniem osadów z pogłębiania Zalewu R.. Pełnomocnik Spółki nie był w stanie dokładnie określić stanu terenu przedmiotowych działek z chwili ich przejęcia na cele deponowania osadów z Zalewu R., ale stwierdził, że istniało tam zagłębienie. Przyznał jednak, że przy poszukiwaniu działek w 2021 r. na cele składowania osadów, na ich terenie brak było widocznych świeżych śladów prowadzenia robót ziemnych. Pełnomocnik nie był w stanie wskazać innego podmiotu, który w okresie od października 2021 r. do 20 marca 2022 r. na terenie działek nr [...], [...] i [...] mógł prowadzić roboty mające na celu wydobycie kopaliny. Stwierdził, że teren nie był pod stałym nadzorem Spółki, gdyż prace prowadzone były od ok. godz. 7.00 - 15.00. Podkreślił również, że przez brak stałego dozoru uszkodzony został sprzęt Spółki, co było zgłoszone na Policję. Pełnomocnik nie potrafił wskazać pochodzenia pospółki żwirowo-piaskowej zeskładowanej w rejonie wyrobiska zlokalizowanego na działkach nr [...], [...] i [...].
W piśmie z dnia 11 października 2022 r. strona przedstawiła stanowisko w sprawie, podkreślając, że na działkach nr [...], [...] i [...] nie prowadziła robót związanych z wydobywaniem kopalin. Działania Spółki polegały jedynie na deponowaniu osadów pochodzących z odmulania Zalewu R. oraz na zagospodarowaniu w zakresie wypełnienia terenów niekorzystnie przekształconych, w oparciu o zgody właścicieli działek. Spółka wskazała, że pospółka żwirowo- piaskowa zeskładowana w rejonie wyrobiska zlokalizowanego na działkach nr [...], [...] i [...] została "nasypana nie wskutek jej wydobycia z gruntu, a wskutek jej zakupienia przez Spółkę od prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M. w G. (...) i następczego wysypania przywiezionego materiału na działkę gruntową", co potwierdzają faktury VAT: nr [...] z dnia [...] września 2021 r. na zakup mieszanki kruszyw o uziarnieniu maksymalnym do 63 mm, w ilości 107,7800 t i nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. na zakup "piasku kopanego" w ilości 750,82 t. Materiały zakupiono w celu utwardzenia drogi przejazdowej. "Po ich przetransportowaniu na teren nieruchomości zostały wymieszane w miejscu składowania, co wizualnie upodobniło je do "pospółki żwirowo-piaskowej" i mogło - w ocenie Spółki - skutkować błędnym spostrzeżeniem organu w zakresie pochodzenia składu materiału. Wymieszany materiał został wykorzystany pod utwardzenie przejazdu dla samochodów ciężarowych, co ma znajdować potwierdzenie w protokole wizji, w którym stwierdzono, że na nieruchomości jest "zlokalizowany plac manewrowy dla samochodów ciężarowych o nawierzchni utwardzonej". Zdaniem Spółki, "niewykorzystana do utwardzenia drogi część materiału w chwili wykonywania oględzin była składowana luzem na powierzchni działki" i została ona zakupiona od podmiotu trzeciego, a nie wydobyta na nieruchomości.
Prezes WUG podzielił ustalenia Dyrektora OUG w K., iż Spółka jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie bez wymaganej koncesji 433,2 ton kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej) z części działek nr [...], [...] i [...].
Spółka nie jest właścicielem działek nr [...], [...] i [...].
Organ wskazał, że podstawą odpowiedzialności Spółki jest art. 140 ust. 1 w zw. z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., która nie posiadała koncesji na wydobycie kopaliny z działek nr [...], [...] i [...]. Strona była jedynym podmiotem, który posiadał porozumienia z właścicielami przedmiotowych działek uprawniające do wstępu na grunt i prowadzenia robót.
Na podstawie zawartych w 2021 r. z właścicielami przedmiotowych działek porozumień, Spółka była uprawniona do przeprowadzenia na ich terenie prac ziemnych polegających na deponowaniu osadów pochodzących z odmulania zbiornika w R. oraz ich zagospodarowaniu w zakresie wypełniania terenów niekorzystnie przekształconych. Ponadto, jak wskazał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia 16 lutego 2023 r., w okresie pomiędzy październikiem 2021 r., a 15 grudnia 2021 r., w którym Spółka wykonywała roboty na działkach nr [...], [...] i [...], żaden inny podmiot nie byłby w stanie wydobyć z nich kopalinę, gdyż wymagałoby to wprowadzenia na teren zajęty przez Spółkę własnego ciężkiego sprzętu. Obecność sprzętu należącego do Spółki została stwierdzona przez pracowników OUG w K. w czasie wizji w dniu 15 grudnia 2022 r. i potwierdzona przez jej pełnomocnika, co wskazuje, że podmiotem, który wydobył kopalinę z działek nr [...], [...] i [...] była Spółka.
Organ podkreślił, że Spółka twierdziła, że kopalina (pospółka żwirowo-piaskowa) zeskładowana w rejonie wyrobiska zlokalizowanego na działkach nr [...], [...] i [...] została wydobyta przez podmiot trzeci. Zdaniem odwołującej się zeskładowany materiał został przez nią zakupiony od firmy M., a nie wydobyty na przedmiotowych nieruchomościach, co - w ocenie Spółki - znajduje potwierdzenie w fakturach VAT: nr [...] z dnia [...] września 2021 r. na zakup mieszanki kruszyw o uziarnieniu maksymalnym do 63 mm, w ilości 107,7800 t i nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. na zakup "piasku kopanego" w ilości 750,82 t. Odwołująca się twierdzi, że materiały zakupiono w celu utwardzenia drogi przejazdowej. Po ich przetransportowaniu na teren nieruchomości zostały wymieszane w miejscu składowania, co wizualnie upodobniło je do "pospółki żwirowo-piaskowej" i mogło - w ocenie Spółki - skutkować błędnym spostrzeżeniem organu w zakresie pochodzenia składu materiału. Wymieszany materiał został wykorzystany pod utwardzenie przejazdu dla samochodów ciężarowych, co ma znajdować potwierdzenie w protokole wizji, w którym stwierdzono, że na nieruchomości jest "zlokalizowany plac manewrowy dla samochodów ciężarowych o nawierzchni utwardzonej".
Prezes WUG uznał za niewiarygodne twierdzenia Spółki, że zakupiła mieszankę 0-63 mm oraz "piasek kopany" i dokonała ich wymieszania w taki sposób, że uzyskała materiał idealnie odpowiadający barwą, strukturą i parametrami kopalinie znajdującej się na ścianach wyrobiska znajdującego się na działkach nr [...], [...] i [...]. Przedstawione na wydrukach ze stron internetowych, stanowiących załączniki do odwołania z dnia 2 marca 2023 r., kruszywa - tłuczeń 0-63 mm różnią się od siebie i nie są identyczne, jak to ma miejsce w przypadku kopaliny zeskładowanej na działkach nr [...], [...] i [...] i kopaliny widocznej w wyrobisku. Wydruki nie potwierdzają więc okoliczności, że zeskładowana kopalina została zakupiona i nie została wydobyta z przedmiotowych działek. Ponadto, za niezgodne z doświadczeniem życiowym organ uznał, że wtórne mieszanie zakupionych różnych wysortowanych wcześniej frakcji kruszywa aby powstała mieszanka o składzie zbliżonym do tej sprzed procesu sortowania. Jak podkreśla bowiem Spółka w odwołaniu z dnia 2 marca 2023 r., materiały zostały "przetransportowane i wymieszane w miejscu składowania".
Prezes WUG podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że widoczne na zdjęciach składowisko stanowi kopalinę wydobytą ze znajdującego się w sąsiedztwie wyrobiska zlokalizowanego na działkach nr [...], [...] i [...], o czym świadczy jego identyczna barwa w szczególności ocena dokonana na miejscu przez specjalistę w zakresie geologii, będącego pracownikiem OUG w K.. Wbrew twierdzeniom strony, na działkach nr [...], [...] i [...] zlokalizowane jest złoże, w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g., od którego zeskładowana kopalina została oddzielona. W tym zakresie o braku istnienia złoża nie może przesądzać gołosłowne twierdzenie współwłaściciela działki nr [...] J. K., iż na jego działce nie było żwiru.
W ocenie Prezesa WUG, to Spółka wydobyła kopalinę z działek nr [...], [...] i [...].
Zdaniem Prezesa WUG, przedmiotowe roboty nie polegały jedynie na deponowaniu osadów, ale również na wydobyciu z terenu działek nr [...], [...] i [...] kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej) w ilości 433,2 ton. Stanowiące załącznik do protokołu wizji z dnia 15 grudnia 2021 r. zdjęcia wyrobiska i zlokalizowanego bezpośrednio w jego pobliżu składowiska kopaliny, zwłaszcza zamieszczone na str. 6-8 protokołu wizji z dnia 15 grudnia 2021 r. oraz fotografia stanowiąca element Dokumentacji określającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z dnia 23 września 2022 r. - "widok na miejsce wydobywania kopaliny na terenie działek (....) oraz składowisko wydobytej kopaliny", w ocenie Prezesa WUG wskazują, że pospółka żwirowo-piaskowa zeskładowana w rejonie wyrobiska zlokalizowanego na działkach nr [...], [...] i [...], została odłączona od złoża znajdującego się na terenie przedmiotowych działek. Wbrew twierdzeniom odwołującej się, dokumentacja zdjęciowa obrazuje istnienie i kształt (wygląd) wyrobiska i dowodzi, że na działkach nr [...], [...] i [...] doszło do wydobycia kopaliny. Zdaniem organu załączona do protokołu wizji z dnia 15 grudnia 2021 r. dokumentacja fotograficzna stanowi istotny materiał dowodowy, w oparciu, o który ustalono, że zeskładowana kopalina została odłączona od złoża, a nie dowodzi jedynie - jak twierdziła Spółka - faktu wykonywania prac polegających na deponowaniu osadów. Ponadto, w treści protokołu wizji z dnia 15 grudnia 2021 r., wskazano, że "na ścianie skarpy wyraźnie widoczna była granica pomiędzy dawnymi robotami, a świeżymi śladami prowadzenia robót ziemnych", co również wskazuje na prowadzenie wydobycia kopaliny.
Organ wskazał, że na podstawie oceny dokonanej w czasie wizji w dniu 15 grudnia 2021 r. pracownicy OUG w K. wykazali, że kopaliną wydobytą z dziełek nr [...], [...] i [...] jest pospółka żwirowo- piaskowa. Oceny tej dokonali specjaliści w zakresie miernictwa górniczego, ochrony środowiska i geologii, posiadający stosowne uprawnienia m.in. w zakresie geodezyjnych pomiarów sytuacyjno- wysokościowych oraz w szczególności w zakresie poszukiwania i rozpoznawania złóż kopalin, którzy posiadają niezbędną wiedzę oraz doświadczenie zawodowe gwarantujące fachowe i rzetelne określenie zarówno rodzaju, jak i ilości kopaliny.
W ocenie organu drugiej instancji, pracownicy OUG w K. prawidłowo stwierdzili, że zeskładowana kopalina pochodzi ze złoża znajdującego się na działkach nr [...], [...] i [...], a nie stanowi mieszanki materiałów zakupionych od podmiotu trzeciego w celu utwardzenia drogi przejazdowej, które poprzez ich przetransportowanie i wymieszanie w miejscu składowania wizualnie upodobniły się do kopaliny znajdującej się w zrębach wyrobiska.
Ze względu na brak możliwości określenia stanu działek nr [...], [...] i [...] przed rozpoczęciem wydobycia kopaliny z ich terenu w okresie od października 2021 r. do 15 grudnia 2021 r. - z uwagi na stwierdzenie w obrębie skarpy wyrobiska nie tylko świeżych, ale również śladów dawnych robót ziemnych na tym terenie, dla których brak jest potwierdzenia w dokumentach kartograficznych - ilość wydobytej kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej) obliczono na podstawie pomiaru składowiska wydobytej kopaliny zlokalizowanego w bezpośrednim sąsiedztwie wyrobiska górniczego. W tym zakresie organy nadzoru górniczego uwzględniły w obliczeniach ilość wydobytej kopaliny nie w oparciu o pomiary wyrobiska znajdującego się na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...], a jedynie na podstawie pomiaru składowiska tej kopaliny, znajdującego się na działkach nr [...], [...] i [...].
Organ wskazał, że w uzasadnieniu decyzji z dnia 16 lutego 2023 r. szczegółowo wskazano sposób obliczenia ilości wydobytej kopaliny.
Do określenia stanu terenu przed składowaniem (części działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] pod składowiskiem) wykorzystano jedynie dane z pomiaru bezpośredniego, tj. punkty określające położenie dolnej krawędzi składowiska kopaliny, odpowiadające powierzchni terenu nienaruszonego pracami. Następnie również na podstawie danych z bezpośredniego pomiaru wykonanego w dniu 15 grudnia 2022 r., określono współrzędne przestrzenne obrazujące składowisko kopaliny. Obliczenie objętości kopaliny polegało na porównaniu (różnicy) obu modeli. Objętość ta odpowiada ilości kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej) odspojonej od górotworu w okresie od października 2021 r. do 15 grudnia 2021 r. W ocenie Prezesa WUG, sposób wykonania obliczeń jest prawidłowy.
Nadto w uzasadnieniu decyzji z dnia 16 lutego 2023 r. organ pierwszej instancji szczegółowo opisał sposób dokonania obliczenia ilości wydobytej kopaliny, który w ocenie Prezesa WUG jest prawidłowy.
Zdaniem organu zawiadomienie Komendanta Komisariatu Policji w B. z dnia 7 marca 2022 r., w którym wskazał, że nie ma podstaw do skierowania wniosku o ukaranie z tytułu wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji, tj. o czyn (wykroczenie) z art. 177 P.g.g., nie przesądza o braku odpowiedzialności odwołującej się za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Organ podkreślił, że nawet wyrok uniewinniający podmiot w postępowaniu wykroczeniowym nie wyklucza ustalenia mu opłaty podwyższonej w toku postępowania administracyjnego. Organ zauważył, iż właściciele działek nr [...], [...] i [...] nie prowadzili robót na przedmiotowych działkach zatem Dyrektor OUG w K. zasadnie umorzył postępowanie toczące się w przedmiotowej sprawie wobec właścicieli nieruchomości, czego skarżący się nie podważył nie zaskarżając decyzji organu pierwszej Instancji w zakresie pkt 3 dotyczącego przedmiotowego umorzenia.
Mając na uwadze powyższe, organ drugiej instancji orzekł jak w sentencji zaskarżonej decyzji.
Na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 7 czerwca 2023 r. skarżący złożył skargę z dnia 14 lipca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach,
Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez:
a. uznanie za niewiarygodne twierdzenia skarżącej, że zakupiła mieszankę żwirowo-piaskową i dokonała jej wymieszania w taki sposób, że uzyskany materiał odpowiadał barwą, strukturą i parametrami nasypowi, który organ uznaje jako kopalinę w myśl przepisów Ustawy Prawa geologiczne i górnicze powołując się na niezgodność z doświadczeniem życiowym, w sytuacji gdy:
- przedstawione przez skarżącą dowody w postaci dwóch faktur VAT, wykazują, że skarżąca zakupiła we wrześniu 2021 r. i w listopadzie 2021 r. mieszankę kruszyw i piasku kopanego w ilości przewyższającej ilość nasypu (kopaliny),
mieszanie zakupionych kruszyw i piasku kopanego w celu utwardzenia drogi dojazdowej jest czynnością powszechną, jak również jest to prosty i oszczędny sposób na utwardzenie drogi przejazdowej, skarżąca od wielu lat zajmuje się faktycznie tego typu działaniami,
- od samego początku w sposób spójny, logiczny i poparty dowodami skarżący wykazał, że zakupione kruszywo i piasek zostały przetransportowane i wymieszane w miejscu składowania, które organ uznał jako kopalinę;
b. dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że skarżąca dokonała w okresie od października 2021 r. do dnia 15 grudnia 2021 r. wydobycia kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej) z części działek gruntowych o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...], położonych w miejscowości S., gmina L., powiat [...], w sytuacji, gdy:
- wyniki oględzin z dnia 15 grudnia 2021 r., wbrew temu jak ocenia organ, nie potwierdzają faktu wydobywania przez Spółkę kopaliny,
- w toku prowadzonego postępowania (jak sam wskazał organ I instancji) brak było możliwości określenia stanu terenu działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] przed rozpoczęciem robót, a więc brak jest podstaw do dokonania oceny czy to na skutek działań Spółki doszło do ukształtowania terenu, który mógłby ewentualnie wskazywać na wydobywanie kopaliny, tym bardziej, że właściciel jednej z działek Pan M.L. oświadczył, że jego działka i działki w okolicy były zdewastowane i przekształcone w wyniku dawnych prac;
c. niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez niewyjaśnienie okoliczności i zakresu wcześniejszego zdewastowania działki będącej własnością M.L., który podczas oględzin (co nie zostało zakwestionowane przez organ) oświadczył, że “teren działek w okolicy w tym i mojej był zdewastowany I przekształcony w wyniku dawnych prac", z czego należało wywnioskować, że przed rozpoczęciem prac związanych przez Spółkę były prowadzone dawniej prace, a więc po których mogły pozostać dawne ślady wykonywanych robót i wjazdu ciężkim sprzętem, na co skarżąca nie miała wpływu; niewyjaśnienie przez organ wielkości uziemienia kruszywa zlokalizowanej kopaliny, pomimo podniesionego przez skarżącą w treści odwołania zarzutu;
d. niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy udowodniono fakt wydobywania kopaliny przez skarżącą, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dowodzi wydobywania przez skarżącą kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej), istnieją nieusunięte w toku postępowania wątpliwości co do możliwości wcześniejszej dewastacji i zmian w ukształtowaniu terenu na jednej z działek.
2. art 81a § 1 k.p.a. i art. 10 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, poprzez jego niezastosowanie i nie rozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść skarżącej, w sytuacji, gdy;
a. organ nie ustalił w toku prowadzonego postępowania okoliczności wcześniejszej dewastacji i zmian w ukształtowaniu terenu na działce będącej własnością M.L., czyli przed rozpoczęciem wykonywania prac przez skarżącą;
b. brak jest dowodów na wykonywanie przez skarżącą prac wydobywczych;
c. organy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w R. i Komisariat Policji w B. w wyniku przeprowadzonych postępowań stwierdziły, że nie dokonywano czynności związanych z wydobywaniem kopalin bez wymaganej koncesji;
d. obliczanie objętości wydobytej rzekomo kopaliny w oparciu o porównanie modelu przed i po składowania kopaliny jest nieuzasadnione w świetle zgromadzonych informacji o wcześniejszej dewastacji i zmianach w ukształtowaniu terenu,
3. art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracyjnych, polegające na przerzuceniu na skarżącą negatywnych konsekwencji uchybień popełnionych w toku trwającego postępowania administracyjnego przez organy administracji publicznej, w tym nieuwzględnienia całokształtu materiału dowodowego, dokonania oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny, niewyjaśnienie wątpliwości na korzyść strony.
4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. powinien umorzyć postępowanie.
II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ustalenie wobec skarżącej opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji 433,2 ton kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej) z części wskazanych działek i w określonym czasie, w sytuacji, gdy materiał dowodowy nie dowodzi, że skarżąca dokonała wydobycia kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej) w ilości 433,2 ton, skarżący faktycznie nie prowadził na wskazanych działkach i we wskazanym czasie działań związanych z wydobywaniem kopalin.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości.
Skarżący wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Spółka m.in. wskazała, że uprawniona była na podstawie zawartych w 2021 r. z właścicielami działek porozumień (do przeprowadzenia na ich terenie prac ziemnych polegających na deponowaniu osadów pochodzących z odmulania zbiornika Zalewu R. oraz ich zagospodarowaniu w zakresie wypełnienia terenów niekorzystnie przekształconych, a wykonywane przez nią prace polegały jedynie na deponowaniu osadów. Zebrane w sprawie dowody nie wskazują, że skarżąca odłączyła od znajdującego się na terenie działek złoża pospółki żwirowo-piaskowej.
Spółka wskazała, że materiały zostały zakupione w celu utwardzenia drogi przejazdowej, a poprzez ich przetransportowanie i wymieszanie w miejscu składowania spowodowało, że wizualnie upodobniło je do “pospółki żwirowo-piaskowe/’, co mogło skutkować błędnym spostrzeżeniem organu w zakresie pochodzenia i składu materiału. Nieuzasadnione jest dokonywanie oceny przez organ złożonych wyjaśnień w powyższym zakresie jako niewiarygodne, niezgodne z doświadczeniem życiowym. Mieszanie zakupionych kruszyw i piasku kopanego w celu utwardzenia drogi dojazdowej jest czynnością powszechną przy pracach, które wykonywała skarżąca, jak również jest to prosty i oszczędny sposób na utwardzenie drogi przejazdowej. Skarżący od wielu lat zajmuje się faktycznie tego typu działaniami, dlatego dokonywana przez organ ocena - która to ocena nie jest dokonywana z punktu widzenia podmiotu faktycznie wykonującego tego typu działalność - jest co najmniej nieuzasadniona.
Dodatkowo skarżący wskazał, że wyniki oględzin z dnia 15 grudnia 2021 r. nie potwierdzają faktu wydobywania przez Spółkę kopaliny, a jedynie fakt wykonywania przez Spółkę czynności związanych z deponowaniem osadów pochodzących z odmulania zbiornika Zalewu R., które to czynności wykonywane były przy użyciu pojazdów ciężarowych, a w celu umożliwienia przejazdu samochodów ciężarowych przez tereny objęte ww. pracami, konieczne było utwardzenie nawierzchni placu manewrowego - co było konieczne i co jest rzeczą jak najbardziej oczywistą, bowiem brak utwardzenia (w braku istniejącego wcześniej) wiązałby się z ryzykiem utknięcia pojazdów ciężarowych. Oględziny nie dowodzą faktycznego wydobywania przez skarżącą kopaliny. Sama obecność ciężkiego sprzętu, ślady poruszania się pojazdów, nasyp pospółki żwirowo-piaskowej, w świetle przedstawionych przez Spółkę dowodów i wyjaśnień właścicieli działek na prowadzone wyłącznie prace związane z deponowaniem osadów z odmulenia zbiornika wodnego, nie stanowią podstawy obciążenia spółki obowiązkiem zapłaty podwyższone! opłaty za wydobywanie bez koncesji.
Organ II instancji nie odniósł się jednak w treści decyzji w ogóle do zarzutu niewyjaśnienia wielkości uziemienia kopaliny.
Właściciele działek, w sposób zgodny i spójny ze sobą przedstawili powody udostępnienia działek Spółce oraz zakres wykonywanych przez Spółkę prac, tj. deponowania osadów pochodzących z odmulania zbiornika w m. R. oraz ich zagospodarowania w zakresie wypełniania terenów niekorzystnie przekształconych, co zostało potwierdzone zawarciem stosownych porozumień. Właściciele ci nie potwierdzili aby Spółka dokonywała wydobycia kruszywa z udostępnionych jej nieruchomości.
Organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów k.p.a. nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez wyjaśnienie okoliczności i zakresie wcześniejszego zdewastowania działki.
Oględziny wykonane w dniu [...] r. były przeprowadzone po zakończeniu przez Spółkę prac związanych z deponowaniem osadów pochodzących z odmulania zbiornika Zalewu R. i formowaniem wałów ograniczających składowisko mułu, co potwierdził pełnomocnik Spółki wskazując okres w którym wykonywane były prace – od października 2021 r. do 20 marca 2022 r. Stąd też normalnym następstwem jest, że skoro prace związane z deponowaniem osadów i zagospodarowaniem w zakresie wypełnienia terenów niekorzystnie przekształconych zostały zakończone na przedmiotowych działkach ewidencyjnych, to stan tych działek będzie się różnić od stanu w jakim zastano działki podczas oględzin 15 grudnia 2021 r.
Spółka wskazała, że organ I instancji w ogóle nie dokonał oceny stanu faktycznego z uwzględnieniem możliwości wcześniejszej zmiany ukształtowania działek i nie wyjaśnił okoliczności i zakresu dewastacji terenu, ti. przed rozpoczęciem działań Spółki, czym naruszył zasady postępowania administracyjnego z zakresu gromadzenia i oceny dowodów.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy Prawo przedsiębiorców. Przepis ten - podobnie do wynikającej z art. 81a § 1 k.p.a. - zasadę rozstrzygania wątpliwości organu co do stanu faktycznego na korzyść strony postępowania. Organ kieruje się w swoich działaniach zasadą zaufania do przedsiębiorcy, zakładając, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów. Jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ zobowiązany jest rozstrzygać na korzyść przedsiębiorcy. Oceniając obiektywnie zgromadzony materiał dowodowy nie sposób jednoznacznie wskazać, że to skarżąca dokonała wydobycia kopaliny.
Niezrozumiały dla skarżącego jest również sposób obliczania objętości wydobytej rzekomo kopaliny w oparciu o porównanie modelu przed i po składowania kopaliny, w sytuacji, gdy sam organ wnioskuje, że nie ma możliwości określenia stanu działek przed składowaniem. Takie działanie jest w ocenie skarżącego niezgodne z przepisami prawa administracyjnego (w szczególności z zasadą prawdy materialnej oraz rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony) oraz zwyczajnie krzywdzące. Wygląd rzekomego wyrobiska górniczego, co do którego nie ma jakichkolwiek bezpośrednich dowodów, żeby było wynikiem wydobywania kopalin, nie może stanowić podstawy wydania zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie przedstawiając szczegółowo swoją argumentację.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę m.in. wskazał, że ustalenia dokonane przez organy nadzoru górniczego zostały poczynione na podstawie wszystkich zebranych w sprawie i wszechstronnie rozpatrzonych dowodów. Dokonano oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, a wyniki dokonanej oceny poszczególnych dowodów zostały przedstawione w uzasadnieniach decyzji organu pierwszej i drugiej instancji.
W ocenie Prezesa WUG działania Skarżącej polegały nie tylko na deponowaniu osadów pochodzących z odmulania Zalewu R. i na zagospodarowaniu w zakresie wypełnienia terenów niekorzystnie przekształconych, ale również na wydobywaniu kopaliny z części działek nr [...], [...] i [...].
Organy nadzoru górniczego wykluczyły udział innych podmiotów w wydobyciu tej ilości kopaliny z przedmiotowych działek we wskazanym okresie. W tym czasie bowiem skarżący wykonywał roboty na przedmiotowych działkach i żaden inny podmiot nie byłby w stanie wydobyć z nich kopalinę - pomimo, że teren nie był pod stałym nadzorem - gdyż wymagałoby to wprowadzenia na teren zajęty przez T. sp. z o.o. sp. k. własnego ciężkiego sprzętu. Ponadto organ wskazał, że sam skarżący wyklucza możliwość wydobycia przedmiotowej kopaliny przez podmiot trzeci, skoro twierdził, że kruszywo zostało przez niego zakupione i zeskładowane na przedmiotowych działkach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej powoływana jako p.p.s.a. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.
Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust. 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:
1) prac geologicznych;
2) wydobywania kopalin ze złóż;
3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;
4) podziemnego składowania odpadów;
5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.
W rozumieniu P.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.
W oparciu o przepis art. 140 ust. 1 P.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 P.g.g., za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, a na mocy art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g. organem właściwym w takiej sprawie jest właściwy organ nadzoru górniczego. Wysokość opłaty jest uzależniona wyłącznie od ilości wydobytej bez koncesji kopaliny i przyjętej stawki opłaty eksploatacyjnej.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy organy nadzoru górniczego zasadnie obciążyły skarżącego opłatą podwyższona za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Stosownie do wspomnianego wyżej art. 140 ust. 1 P.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej, przy czym opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny (ust. 3 pkt 3 P.g.g.).
Zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2020 r., II GSK 298/20 stanowiącą, że: "z treści art. 140 ust. 1 z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze wynika, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Z kolei art. 140 ust. 3 pkt 3 tej ustawy stanowi, że opłata podwyższona za wydobywanie kopalin ustalana jest w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Oznacza to, że dla wymierzenia opłaty podwyższonej, a tym samym zastosowania wskazanej wyżej regulacji prawnej konieczne jest ustalenie, czy nastąpiło wydobycie określonej rodzajowo kopaliny, czy wydobycie to miało miejsce bez koncesji oraz jak była wielkość wydobytej kopaliny".
Sąd podzielił stanowisko organu iż Spółka jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie bez wymaganej koncesji 433,2 ton kopaliny (pospółki żwirowo-piaskowej) z części działek nr [...], [...] i [...].
Spółka nie jest właścicielem działek nr [...], [...] i [...], które stanowią własność osób fizycznych.
Zatem podstawą odpowiedzialności Spółki jest art. 140 ust. 1 w zw. z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., ponieważ Spółka nie posiadała koncesji na wydobycie kopaliny z działek nr [...], [...] i [...]. Strona zaś była jedynym podmiotem, który posiadał porozumienia z właścicielami przedmiotowych działek uprawniające do wstępu na grunt i prowadzenia robót.
Na podstawie zawartych w 2021 r. z właścicielami przedmiotowych działek porozumień, Spółka była uprawniona do przeprowadzenia na ich terenie prac ziemnych polegających na deponowaniu osadów pochodzących z odmulania zbiornika w R. oraz ich zagospodarowaniu w zakresie wypełniania terenów niekorzystnie przekształconych.
Sąd podzielił też stanowisko organu że, w okresie pomiędzy październikiem 2021 r., a 15 grudnia 2021 r., w którym Spółka wykonywała roboty na działkach nr [...], [...] i [...], żaden inny podmiot nie byłby w stanie wydobyć z nich kopalinę, gdyż wymagałoby to wprowadzenia na teren zajęty przez Spółkę własnego ciężkiego sprzętu. Natomiast obecność sprzętu należącego do Spółki została stwierdzona przez pracowników OUG w K. w czasie wizji w dniu 15 grudnia 2022 r. i potwierdzona przez jej pełnomocnika, co wskazuje, że podmiotem, który wydobył kopalinę z działek nr [...], [...] i [...] była Spółka.
Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy słusznie stwierdziły organy, że czynności wykonywane przez skarżącego stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. Świadczy o tym stan terenu eksploatacji kopaliny zobrazowany na zdjęciach, a sam skarżący nie przeczył tym ustaleniom, jedynie przypisywał im inny walor niż eksploatacja złoża, twierdząc, że jedynie deponował osady pochodzące z odmulania Zalewu R., a jego działania polegały na zagospodarowaniu w zakresie wypełnienia terenów niekorzystnie przekształconych, ale również na wydobywaniu kopaliny z części działek nr [...], [...] i [...].
Ponadto zdaniem Sądu ustalenia dokonane przez organy nadzoru górniczego zostały poczynione na podstawie wszystkich zebranych w sprawie i wszechstronnie rozpatrzonych dowodów. Dokonano oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, a wyniki dokonanej oceny poszczególnych dowodów zostały przedstawione w uzasadnieniach decyzji organu pierwszej i drugiej instancji.
W ocenie Sądu działania skarżącego polegały nie tylko na deponowaniu osadów lecz również na wydobywaniu kopaliny.
Sąd nie dał wiary twierdzeniom skarżącemu, albowiem organy nadzoru górniczego wykazały ponad wszelką wątpliwość, że to na przedmiotowych działkach było prowadzone nielegalne wydobycie kopalin (piasku).
Skarżący kwestionuje ustalenia organów i zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy z czym nie można się zgodzić. Bowiem powyższe okoliczności dotyczące prac skarżącego w obrębie działek nr [...], [...] i [...] wskazują, że niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do braków w zakresie gromadzenia i niewłaściwego rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów co skutkowało naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 oraz art. 107§ 3 k.p.a. oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.
W niniejszej sprawie wątpliwości co do stanu faktycznego zdaniem Sądu zostały wyjaśnione, a na podstawie zebranych dowodów w sprawie zatrudnieni przez organ I instancji inspektorzy do spraw miernictwa górniczego stwierdzili istnienie wyrobiska wgłębnego, z wydobywanym kruszywem naturalnym (pospółka żwirowo-piaskowa), na obrzeżach wyrobiska.
Nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ani prawa materialnego - art. 140 P.g.g. Wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, znalazło odzwierciedlenie zarówno w uzasadnieniu decyzji z dnia 16 lutego 2023 r., jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.).
Okoliczności zaprezentowane przez stronę postępowania wskazują, że niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do braków w zakresie gromadzenia i niewłaściwego rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów co skutkowało naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.
Sąd podzielił stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia 7 czerwca 2023 r., że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie ma zasadniczo znaczenia pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW Wody Polskie) Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w R. z dnia 5 stycznia 2022 r., gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy naruszenia przepisów P.g.g., a w szczególności art. 140 ust. 1 P.g.g., a nie przepisów ustawy o odpadach i różne są przesłanki odpowiedzialności za naruszenie przepisów tych ustaw. Podobnie, zawiadomienie Komendanta Komisariatu Policji w B. z dnia 7 marca 2022 r., w którym on wskazał, że nie ma podstaw do skierowania wniosku o ukaranie z tytułu wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji, tj. o czyn (wykroczenie) z art. 177 P.g.g. nie wyklucza ustalenia opłaty podwyższonej w toku postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej przeprowadzają w sprawie ustalenia faktyczne samodzielnie i nawet wyrok uniewinniający w sprawie o wykroczenie jest w postępowaniu administracyjnym tylko jednym z elementów zgromadzonego materiału dowodowego, podlegającym ocenie organu zgodnie z art. 80 K.p.a.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 81a § 1 K.p.a., ponieważ
w ocenie Sądu nie nastąpiły w przedmiotowej sprawie niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, a wątpliwości rozstrzyga się na korzyść strony kiedy takie wątpliwości zachodzą.
Warto wskazać, że zgodnie z art. 81a § 2 pkt 3 k.p.a. przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego. Niewątpliwie zgodne z ważnym interesem publicznym jest, aby nie dochodziło do wydobywania kopalin w sposób niekontrolowany, prowadzony poza wszelką reglamentacją i bez kontroli organów nadzoru górniczego. Poza niewątpliwymi stratami dla budżetu w związku z nieuiszczaniem opłat związanych z eksploatacją stan taki może powodować powstanie niebezpieczeństwa dla osób trzecich co znalazło potwierdzenie w znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonych oględzin.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut art. 107 § 3 k.p.a. albowiem organ wskazał fakty które uznał za udowodnione oraz dowody na których się oparł wbrew twierdzeniom strony, fakt wydobycia kopaliny został potwierdzony. Świadczą o nim oględziny przeprowadzone w terenie.
Zatem wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony w oparciu o wskazane przesłanki. Sąd podziela te ustalenia organów.
Ponadto, zgodnie z art. 81a § 2 pkt 3 K.p.a., przepisu art. 81a § 1 K.p.a. nie stosuje się, jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego. Niewątpliwie zgodne z ważnym interesem publicznym jest, aby nie dochodziło do wydobywania kopalin w sposób niekontrolowany, prowadzony poza wszelką reglamentacją i bez kontroli organów nadzoru górniczego. Poza niewątpliwymi stratami dla budżetu w związku z nieuiszczaniem opłat związanych z eksploatacją, stan taki może powodować powstanie niebezpieczeństwa dla osób trzecich i szkód środowiskowych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 lutego 2019 r" sygn. akt III SA/Gl 314/18, CBOSA).
Zdaniem Sądu organ prawidłowo obliczył ilości wydobytej kopaliny na podstawie pomiaru składowiska tej kopaliny, znajdującego się na działkach nr [...], [...] i [...], w związku ze stwierdzeniem istnienia świeżych śladów eksploatacji. W związku z powyższym nie została naruszona reguła postępowania dowodowego określona w art. 81a § 1 K.p.a., ani art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
Zdaniem Sądu organy nadzoru górniczego prawidłowo przyjęły, że w wydobyciu 433,2 ton kopaliny z części działek gruntowych o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...], w okresie od października 2021 r. do dnia 15 grudnia 2021 r., w którym Spółka wykonywała roboty na przedmiotowych działkach żaden inny podmiot nie byłby w stanie wydobyć z nich kopalinę, pomimo, że teren nie był pod stałym nadzorem, gdyż wymagałoby to wprowadzenia własnego ciężkiego sprzętu.
Wobec ustalenia, że podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji jest skarżący, w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia wobec niego postępowania jako bezprzedmiotowego. Nie doszło zatem do naruszenia art. 105 § 1 K.p.a.
Podsumowując w świetle zebranego materiału dowodowego, zasadnie organ stwierdził, że skarżący prowadził wydobycie, pomimo braku koncesji, co przekonująco w oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie wykazał organ a w zakresie istniejącego wyrobiska i prowadzonych tam prac nie kwestionuje tego skarżący. Organ ujawnił nasyp, który zgodne z logiką mógł powstać jedynie na skutek prac wydobywczych.
W związku z tym że skarżący prowadził wydobywanie kopaliny, a zatem wymierzenie opłaty podwyższonej w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny było zdaniem Sądu uzasadnione.
Odnośnie wyjaśniania poszczególnych przytaczanych przez skarżącego okoliczności, Sąd uznał, że nie mają one istotnego znaczenia dla sprawy, spowodowałyby natomiast znaczne i bezzasadne przedłużenie postępowania. Organy obu instancji ustaliły rzetelnie stan faktyczny. Rzeczą Sądu było zbadać, czy subsumpcja tego stanu faktycznego pod konkretne przepisy prawa materialnego była dokonana prawidłowo, oraz czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, dających podstawę do wznowienia postępowania, względnie innego naruszenia przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Żadnego z tych uchybień Sąd nie stwierdził. Nie potwierdził się również podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.
Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.