III SA/Gl 645/20

III SA/Gl 645/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Herman
Małgorzata Jużków /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 138 par. 1 w zw. z art. 127 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 3 ust. 1 i art. 16 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2021 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] r. Prezes Sądu Apelacyjnego (organ odwoławczy) w K., po rozpatrzeniu odwołania D. C. (dalej skarżący, wnioskodawca) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w C. (organ) nr [...] z [...] r. w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej. Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429., ze zm. dalej kpa) w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 16 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1429 – dalej: "udip").
Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z [...] r. skarżący zwrócił się do Sądu Okręgowego o udostępnienie w trybie informacji publicznej odpisów orzeczeń wymiaru sprawiedliwości innego państwa ENA (Europejski Nakaz Aresztowania) o sygn. [...], [...], [...], [...] i [...] wraz z polskim tłumaczeniem po anonimizacji oraz wskazanie sygnatur spraw ENA wydanych przez Sąd Okręgowy w latach 2013-2014, które zostały wykonane przez organy wymiaru sprawiedliwości Wielkiej Brytanii w ten sposób, że osoba ścigana została przekazana na terytorium Polski.
Pismem z [...] r. organ poinformował wnioskodawcę, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 udip. Uznał, że wymaga przejrzenia akt każdej sprawy i dokonania analizy, czy organ innego państwa, któremu SO przekazał do wykonania ENA, nadesłał orzeczenie, oraz czy osoba ścigana została przekazana na terytorium Polski. Tym samym wezwano wnioskodawcę do wykazania powodów, dla których uzyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wezwanie doręczono [...] r.
W zakreślonym w wezwaniu terminie skarżący nie udzielił odpowiedzi.
Decyzją z [...] r. organ, działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 udip oraz art. 104 kpa, odmówił skarżącemu udzielenia wnioskowanej informacji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że żądana informacja nie jest informacją prostą, gdyż wymaga specjalnego jej wytworzenia zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Wymaga działań angażujących znaczne środki osobowe a skarżący nie wykazał jej istotności dla interesu publicznego. Organ przywołał liczne wyroki sądów administracyjnych potwierdzające przetworzony charakter wnioskowanej informacji. Podkreślił, że prawo do informacji publicznej, zwłaszcza przetworzonej nie jest nieograniczone. Wnioskodawca musi wykazać, że udzielenie jej jest nie tylko istotne dla interesu publicznego ale szczególnie istotne. Wymaga bowiem wytworzenia informacji, nie istniejącej w chwili skierowania wniosku w takim kształcie i postaci, jakiej oczekuje wnioskodawca.
Nie zgadzając się z decyzją skarżący wniósł odwołanie żądając uchylenia decyzji w całości jako niezgodnej z prawem. W jego ocenie wnioskowana informacja jest informacją prostą, a sam fakt wyszukiwania i zanonimizowania konkretnych orzeczeń będących w posiadaniu sądu nie czyni jej przetworzoną.
Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującego i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję z [...] r. W uzasadnieniu przywołał mające w sprawie zastosowanie przepisu ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 61 Konstytucji. Podkreślił, że w kontrolowanej sprawie niesporne jest, że Prezes Sądu Okręgowego w C. jest organem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej w rozumieniu ustawy ani, że żądana informacja jest informacją publiczną. Okolicznością sporną jest kwalifikacja wnioskowanej informacji, jako przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 udip, a w konsekwencji czy jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Organ podkreślił, że chociaż pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie, to dotychczasowe orzecznictwo w sposób jednoznaczny wskazuje, że informacja przetworzona, to taka, która w chwili złożenia wniosku, w kształcie nim objętym nie istniała, a niezbędnym warunkiem jej wytworzenia byłoby przeprowadzenie przez organ dodatkowych czynności organizacyjnych, analitycznych, intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste. Jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającego użycia dodatkowych sił i środków, zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez organ danych i wyodrębniania w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Jest to zatem informacja specjalnie przetworzona dla wnioskodawcy.
W konsekwencji organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem, że organ I instancji nie posiada informacji objętej wnioskiem skarżącego. Dla jej utworzenia niezbędne byłoby zgromadzenie i analiza akt spraw o wydanie ENA w całym roku 2013 i 2014, a następnie przejrzenie akt pod względem zgodności z wnioskiem (kraj wydania). Wskazany ciąg działań o charakterze intelektualnym i technicznym wymaga zaangażowania zasobów ludzkich i technicznych, co świadczy o przetworzonym charakterze wnioskowanej informacji. Oddelegowania pracownika do wykonywania zadań odbiegających od przypisanych mu obowiązków i zadań. Przeczy to stanowisku skarżącego, że organ posiada informację objęta wnioskiem i nie wymaga ona dodatkowego nakładu pracy celem wytworzenia. Żądane informacje znajdują się w dokumentach organu ale nie stanowią gotowego zestawienia odpowiadającego żądaniu skarżącego.
Zdaniem organu odwoławczego zasadnie organ wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego do jej uzyskania. Jednocześnie podkreślił, że jest to pojęcie węższe od interesu publicznego i wymaga wykazania indywidualnych, realnych i konkretnych możliwości wykorzystania informacji dla dobra ogółu, w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Słusznie organ I instancji ocenił, że wnioskodawca nie odpowiadając na wezwanie takich możliwości nie wykazał.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Skarżący nie wykazał, mimo wezwania szczególnego interesu publicznego do jej uzyskania a udzielenie informacji zgodnie z wnioskiem na cel inny niż działanie w interesie publicznym, jakkolwiek istotny dla wnioskodawcy, nie mieści się w katalogu przesłanek z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. Decyzja została doręczona [...] r.
Pismem z [...] r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że objęta wnioskiem informacja jest informacją prostą, gdyż argumenty dla wykazania jej przetworzonego charakteru są gołosłowne. Organ nie wykazał czasu jaki wymagałoby jej wytworzenie. Nadto sąd ma obowiązek prowadzenia wykazu "OZ", stosownie do brzmienia § 456 i 457 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej. Pozostaje zatem wyselekcjonowanie spraw ze wskazaniem kraju, z którym podejmowana jest współpraca, a zgodnie ze wskazanym zarządzeniem jest to czynność prosta i trudno uznać ją za szczególnie żmudną i uzasadniającą uznanie jej za informację przetworzoną. Nadto dokumentem urzędowym jest także dokument zagraniczny i podlega udostępnieniu w formie oryginalnej (bez tłumaczenia) a jego anonimizacja nie jest czynnością złożoną. Samo zaś udzielenie informacji każdorazowo wiąże się z poniesieniem kosztów, przynajmniej osobowych. Jest jednak gwarantowane konstytucyjnie przez organy finansowane ze środków publicznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że do wykazu Kop prowadzonego zgodnie z zarządzeniem MS z 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS.2019.138) w II Wydziale Karnym rejestruje się m.in. wystąpienia do państw członkowskich UE o przekazanie osoby ściganej na podstawie ENA (art. 607a-607j kpk). Brak jest natomiast odrębnego ewidencjonowania w nich w formie elektronicznej orzeczeń organów sądowych państw wydania nakazu. Ponadto organ nie dysponuje aktualnym zbiorem zanonimizowanych orzeczeń wskazanych przez wnioskodawcę, ani też zbiorem informacji o sposobie wykonania ENA przez organy wymiaru sprawiedliwości państw wykonania. Powyższe powoduje, że organ nie dysponuje informacją o treści wskazanej we wniosku, co oznacza, ze żądanie było ukierunkowane na uzyskanie informacji specjalnie dla wnioskodawcy przygotowanej w oparciu o podane przez niego kryteria. Konieczność jej przygotowania dowodzi, że jest informacją przetworzoną, co wymagało wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, którego skarżący mimo wezwania nie wykazał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – w dalszej zwana w skrócie jako: "ppsa"), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawa prawną; orzeka po przeprowadzeniu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ppsa). Granicach wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego (zarządzenie z [...] r.), jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest kwestia zdefiniowania przedmiotu żądania. Czy mamy do czynienia z informacją prostą, jak wskazuje skarżący, czy też przetworzoną, na co wskazuje organ.
Zauważyć trzeba, że w niniejszej sprawie spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący był zgodnie z art. 2 ust. 1 udip podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej a Prezes Sądu, był obowiązany do udostępniania informacji publicznej jako organ władzy publicznej i podmiot wykonujący zadania publiczne, gospodarujący mieniem publicznym. Poza sporem pozostaje również, że informacje, o których udostępnienie wystąpił skarżący generalnie stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępnie do informacji publicznej. Spór dotyczy charakteru żądanej informacji, który w przypadku informacji przetworzonej uzależnia jej udzielenie od wykazania istotnego interesu publicznego. Tego warunku skarżący nie spełnił. Nie wykazał szczególnej istotności dla interesu publicznego. Nie jest problemem anonimizacja, chociaż w przypadku żądania informacji w 5 konkretnych sprawach mogła ona być nieskutecznym sposobem rzeczywistego uniemożliwienia identyfikacji osoby, której dotyczy ENA.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Natomiast stosownie do art. 2 ust. 2 udip, od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Z powyższego wynika, że o ile dostęp do informacji "prostej" ma właściwie nieograniczony charakter, to udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego".
Informacja przetworzona to informacja, której organ wprost nie posiada i dla jej wytworzenia niezbędne jest przeprowadzenie pewnych działań na posiadanych już informacjach. W wyniku tych działań powstaje nowa jakościowo informacja. Nie jest ona jedynie innym technicznie zestawieniem danych, innym sposobem ich uszeregowania, ale stanowi jakościowo nową informację prowadzącą zazwyczaj do określonej oceny, czy interpretacji danego zjawiska (wyrok WSA w Warszawie z 23.09.2009 r., sygn. akt II SA/Wa 978/09; podobnie wyroki NSA: z 30.10.2008 r., sygn. akt I OSK 951/08, z 27.06.2013 r. sygn. akt I OSK 529/13, pub. CBOSA), a więc przetworzenie informacji wymaga dokonania stosownych działań analitycznych, odszukania zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów wynikających z treści wniosku (wyrok NSA z 5.03.2013 r., sygn. akt I OSK 3097/12, publ. CBOIS). Informacją przetworzoną jest taka informacja, która nie była w posiadaniu zobowiązanego, ale została przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Podnosi się jednak, że często przygotowanie takiej informacji wiąże się z poniesieniem określonych środków finansowych i organizacyjnych, często trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami organu państwa (wyrok NSA z 5.09.2013 r. sygn. akt I OSK 865/13). Powstanie tego rodzaju informacji powoduje, że dla jej wytworzenia koniecznym jest zaangażowanie ponadprzeciętnych zasobów zobowiązanego, niezwiązanych z jego zwykłą, codzienną działalnością.
Z akt sprawy wynika, że realizacja wniosku skarżącego z racji treści żądania wymagałaby przeprowadzenia analiz 5 spraw o konkretnych sygnaturach oraz wyselekcjonowania sygnatur spraw ENA wydanych przez SO w latach 2013-2014, które zostały wykonane przez organy wymiaru sprawiedliwości Wielkiej Brytanii przez wydanie osób ściganych do Polski. Trudno uznać, że jest to informacja prosta. Wymaga analizy wszystkich spraw zarejestrowanych w rejestrze Kop w latach 2013 i 2014, prócz tych 5 wskazanych konkretnie. Powyższe powoduje, że Sad w pełni podziela stanowisko organu, że objęta wnioskiem informacja jest informacją przetworzoną.
Podkreślić trzeba, że konieczność wykazania szczególnego interesu publicznego w dostępie do informacji przetworzonej była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyroku z 18.06.2020 r. sygn. I OSK 2306/19), który wyjaśnił, że celem konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej nie jest pomoc w rozstrzyganiu indywidualnych (prywatnych) spraw podmiotów wnioskujących o informacje publiczne, weryfikacji wyborów organów władzy, oceny prawidłowości organizacji władzy czy instytucji. Prawodawca w ustawie o dostępie do informacji publicznej, uchwalonej zgodnie z art. 61 ust. 4 Konstytucji RP, zdecydował się na ustanowienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt SK 27/14 (OTK-A 2019/5) uznał, art. 3 ust. 1 pkt 1 udip - w zakresie, w jakim uzależnia uprawnienie do uzyskania informacji publicznej przetworzonej od wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego - za zgodny z art. 61 ust. 1 i 2 w zw. z art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Wobec tego "zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej powinien mieć jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienie z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Nie chodzi przy tym o jakieś indywidualne cechy określonego podmiotu, zwłaszcza takie, na które nie ma on żadnego wpływu, lecz chodzi o możliwość efektywnego zaangażowania się przez ten podmiot w wykorzystanie dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga".
Realizacja prawa dostępu do informacji publicznej nie może bowiem prowadzić do dezorganizacji organów władzy publicznej czy do istotnych zakłóceń w prawidłowym funkcjonowaniu tych organów czy zaspokajania ciekawości indywidualnych osób. Taki skutek może wywołać w konkretnych okolicznościach, konieczność analizowania, selekcjonowania oraz anonimizacji dokumentów urzędowych znajdujących się w posiadaniu danej instytucji publicznej, jeśli wniosek o udostępnienie informacji nie ogranicza się do jednego czy kilku konkretnie wskazanych przez wnioskodawcę dokumentów (por. wyrok NSA z 18.06.2020 r. sygn. I OSK 2306/19, z 10.04.2019 r., I OSK 1920/18). Materiał przygotowany z nakładem dodatkowych sił i środków specjalnie dla wnioskodawcy, nie powinien służyć jedynie jego indywidualnym interesom, ale musi być elementem pewnego szerszego działania służącemu większej społeczności (por. wyrok NSA z 10.11.2016 r., sygn. akt I OSK 1261/15, z 25.11.2016 r., I OSK 1513/15, z 4.08. 2015 r., I OSK 1645/14; z 5.03.2015 r., I OSK 863/14 oraz z 9.08.2011 r., I OSK 792/11).
Należy stwierdzić, że prawidłowo organy uznały, że w niniejszej sprawie nie sposób stwierdzić, że uzyskanie wnioskowanej przez skarżącego informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ciężar oceny tego, czy wnioskodawca w sposób właściwy wykazał we wniosku istnienie interesu publicznego, spoczywa na podmiocie zobowiązanym, który powinien dokonać oceny zarówno wniosku, jak i zakresu, w jakim wnioskodawca chce uzyskać informację publiczną. W art. 3 ust. 1 pkt 1 udip chodzi bowiem o to, czy uzyskanie - udostępnienie określonej informacji przetworzonej może mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w określonej dziedzinie życia społecznego, może wpływać na poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności. W sytuacji zatem braku istotnego interesu publicznego, organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej przetworzonej powinien wydać decyzję odmawiającą udzielenia żądanej informacji – co prawidłowo uczyniono w badanej sprawie na podstawie art. 16 ust. 1 udip.
Analiza akt sprawy wskazuje, że organy w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, a w następnie prawidłowo zastosowały przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.
Mając, zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić, co Sąd orzekł na podstawie art. 151 ppsa.