III SA/Gl 643/24

III SA/Gl 643/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Herman /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 57 par. 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 140mb ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 czerwca 2024 r. nr SKO.K/41.3/1253/2024/8754/KC w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niezłożenia wniosku o rejestrację samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz oddala skargę o zwrot kosztów postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 4 czerwca 2024 r., nr SKO.K/41.3/1253/2024/8754/KC, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. (dalej: organ I instancji) z 3 kwietnia 2024 r., nr [...], w sprawie nałożenia na K. T. (dalej: skarżąca) kary pieniężnej w wysokości 500 zł z tytułu niezłożenia wniosku o rejestrację samochodu osobowego marki VW Golf nr VIN: [...], nr rej. [...], w terminie 30 dni od daty jego nabycia.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżąca w dniu 9 lutego 2024 r. nabyła pojazd marki VW Golf. Wniosek o jego rejestrację złożyła w dniu 11 marca 2024 r.
Prezydent Miasta Z. stwierdził, że przedmiotowy wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu i decyzją z dnia 3 kwietnia 2024 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 500 zł za niedopełnienie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie. Jako podstawę materialnoprawną wskazano art. 140mb ust.1 i art. 73aa ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.; dalej: p.r.d.).
Skarżąca we wniesionym odwołaniu podniosła, że trzydziestodniowy termin upływał w niedzielę 10 marca 2024 r. i był dniem wolnym od pracy, zatem 30-dniowy termin zgodnie z art. 57 § 4 k.p.a. upływał następnego dnia, który nie był wolny od pracy czyli 11 marca 2024 r. Zarzucając organowi błąd w ustaleniach faktycznych oraz rażące naruszenie przepisów postępowania wniosła o uchylenie decyzji i zwrot kosztów stawiennictwa w Urzędzie Miejskim 25 marca 2024 r. celem wyjaśnienia sprawy oraz zwrot kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z 4 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, tak jak i organ I instancji, stwierdził, że skarżąca nie dotrzymała 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu nabytego w dniu 9 lutego 2024 r.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 73aa ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Niewykonanie tego obowiązku w terminie podlega administracyjnej karze pieniężnej. Przepis art. 140mb ust. 1 p.r.d. stanowi bowiem, że: "Kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł.". Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140ma i art. 140mb p.r.d., są nakładane w drodze decyzji administracyjnej przez starostę i stanowią dochód powiatu (art. 140n ust. 1-3 p.r.d.). Kary te są wnoszone na odrębny rachunek bankowy starostwa, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o nałożeniu kary pieniężnej stała się ostateczna (art. 140n ust. 5 p.r.d.). Do kar tych przepisów art. 189d-189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 140n ust. 6 p.r.d.).
Dokonując wykładni przytoczonych przepisów prawa, organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzje wydawane w powyższym trybie nie podlegają uznaniu administracyjnemu.
Odnosząc się natomiast do odwołania skarżącej wskazał, że termin 30 dni na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu wskazany w art. 73aa ust. 1 pkt ł p.r.d. jest terminem materialnoprawnym i nie stosuje się do niego art. 57 § 4 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Przepis art. 57 § 4 k.p.a. dotyczy terminów procesowych. Natomiast w przypadku terminów materialnoprawnych co do zasady przepisy prawa nie przewidują możliwości ich przywrócenia bądź przedłużenia, może się to zdarzyć tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Niezachowanie zatem przez skarżącą wskazanego w art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. terminu na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu do dnia 10 marca 2024r. w świetle przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym wywołuje dla strony negatywny skutek wynikający z obowiązku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Z uwagi na związany charakter decyzji w sprawie nałożenia kary na podstawie art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. Kolegium nie mogło uwzględnić odwołania i odstąpić od nałożenia kary.
Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie ma możliwości zwrotu na rzecz skarżącej kosztów osobistego stawiennictwa w Urzędzie Miejskim w Z. w dniu 25 marca 2024r. Organ wskazał, że stosownie do art. 56 § 1 k.p.a. osobie, która stawiła się na wezwanie, przyznaje się koszty podróży i inne należności ustalone zgodnie z przepisami zawartymi w dziale 2 tytułu Ill ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1125 z póżn. zm.). Dotyczy to również kosztów osobistego stawiennictwa stron, gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona bez swojej winy została błędnie wezwana do stawienia się. Żądanie przyznania należności należy zgłosić organowi administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie, przed wydaniem decyzji, pod rygorem utraty roszczenia (art. 56 § 2 k.p.a.).
W niniejszej sprawie strona nie była wzywana do osobistego stawiennictwa, a ponadto żądanie zwrotu kosztów nie zostało zgłoszone przed wydaniem decyzji co powoduje utratę roszczenia.
Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, żądając uchylenia decyzji obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów osobistego stawiennictwa w Urzędzie Miejskim w Z.
W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że wbrew ustaleniom organu zachowała termin 30 dniowy do zarejestrowania pojazdu. Podniosła, że w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 57 § 4 k.p.a., wskazała na praktykę orzeczniczą i błędną wykładnię powołanego przepisu przez organ, który wykluczył możliwość jego zastosowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Ponadto w świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z., którą nałożono na skarżącą karę pieniężną w związku z niedopełnieniem przez nią obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie 30 dni od daty jego nabycia.
W sprawie bezspornym jest, że skarżąca nabyła pojazd marki VW Golf w dniu 9 lutego 2024 r., a wniosek o jego rejestrację złożyła w dniu 11 marca 2024 r.
Zgodnie z art. 73aa ust. 1 p.r.d. właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z kolei, w myśl art. 140mb ust. 1 p.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł.
Dodatkowo w myśl art. 140n ust. 6 p.r.d. do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, przepisów art. 189d-189f k.p.a. nie stosuje się. A contrario więc, do kar pieniężnych mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym przepis art. 57 § 4 k.p.a. Zatem do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady dotyczące liczenia terminów.
Ze względu na charakter prawny ustawowego terminu z art. 73aa ust. 1 p.r.d. nie ulega wątpliwości, że termin ten nie może być przedłużany, ale nie powinien być również skracany. Jest to termin do dokonania określonej czynności prawnej, którego uchybienie skutkuje nałożeniem kary pieniężnej. Sąd nie podziela poglądu organu, że termin ten ma charakter materialnoprawny.
Terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej zarówno przez organ prowadzący postępowanie, jak i inne podmioty uczestniczące w postępowaniu (zob. B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., 2017, s. 353–354). O charakterze terminu nie decyduje okoliczność, w jakim akcie prawnym został umiejscowiony (...). Nie decyduje o tym także długość terminu; decydujące znaczenie ma rodzaj uprawnienia realizowanego w terminie wskazanym przez ustawodawcę.
Rozróżnienia terminu należy więc dokonywać z uwagi na sferę prawną, w której realizują się skutki prawne powiązane z tym terminem. "Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei, terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu)" (por. uchwała NSA (7) z 29.10.2012 r., II GPS 3/12, LEX nr 1222967).
Należy więc podkreślić, że upływ terminu materialnego wywołuje nieodwracalne skutki, najczęściej prowadzi do wygaśnięcia prawa. W tym natomiast przypadku uchybienie terminu nie pozbawia nabywcy pojazdu prawa do rejestracji, natomiast ustawodawca przewidział środek dyscyplinujący do przestrzegania tego terminu w postaci właśnie kary pieniężnej. Skarżąca słusznie zauważyła, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił problem przedłużenia ustawowego terminu, lecz obliczenia w sposób prawidłowy jego biegu. Kwestia ta nie została samodzielnie uregulowana w p.r.d., a zatem w braku szczególnej, odmiennej regulacji, przy liczeniu biegu trzydziestodniowego terminu z art. 73aa ust. 1 p.r.d. ma zastosowanie przepis art. 57 § 4 k.p.a. przewidujący, że do terminu nie wlicza się ustawowo wolnego od pracy, jeżeli wypada on w ostatnim dniu terminu. Takie rozwiązanie jest przyjęte nie tylko w art. 57 § 4 k.p.a. a także w art. 115 Kodeksu cywilnego dla liczenia terminów z prawa materialnego oraz - odpowiednio w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 165 § 1). Nie może mieć miejsca sytuacja, w której nabywca pojazdu z uwagi na dni wolne od pracy, które czasem kumulują się z różnymi dniami świątecznymi jest faktycznie pozbawiony możliwości dopełnienia koniecznych urzędowych formalności w terminie 30 dni.
Wskazując na powyższe, Sąd stoi na stanowisku, że organy nieprawidłowo zastosowały w sprawie przepis art. 140mb ust. 1 p.r.d., w wyniku czego nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości 500 zł z tytułu uchybienia terminu określonego w art. 73aa. ust. 1 p.r.d. do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym, skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku, bowiem uczyniła to w pierwszym dniu po dniu wolnym od pracy na który przypadał upływ 30 dniowego terminu do dokonania tej czynności. niezawinione. Wykładnia art. 57 § 4 k.p.a., jaką przyjął organ stwierdzając, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do przepisów procesowych, w praktyce powodowałby bezpodstawne skrócenie terminów do dokonania czynności nawet o kilka dni. Przepis ten bowiem stanowi, że jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.
Podsumowując, skoro w rozpoznawanej sprawie, termin do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu upływał w niedzielę 10 marca 2024 r., to złożenie tego w wniosku w pierwszym dniu powszednim następującym po tym dniu, tj. w poniedziałek 11 marca 2024 r. nastąpiło bez uchybienia terminowi i ta ocena jest dla organu wiążąca.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje obu instancji oraz na podstawie art. 199 i art. 200 § 1 orzekł o kosztach postępowania. Odnośnie żądania zwrotu kosztów osobistego stawiennictwa skarżącej w Urzędzie Miejskim w Z. w dniu 25 marca 2024 r., Sąd podzielił stanowisko i argumentację organu zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w tej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.