III SA/Gl 637/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-09-09
NSAinneŚredniawsa
środki unijnedofinansowanieMŚPpotencjał finansowyocena wnioskukryteria wyborupostępowanie konkursoweFundusze EuropejskietransformacjaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę przedsiębiorcy na negatywną ocenę wniosku o dofinansowanie unijne, uznając, że nie wykazał on wystarczającego potencjału finansowego do realizacji projektu.

Przedsiębiorca złożył skargę na decyzję Śląskiego Centrum Przedsiębiorczości, które negatywnie oceniło jego wniosek o dofinansowanie unijne z powodu braku wystarczającego potencjału finansowego. Skarżący argumentował, że posiadał środki własne, umowę pożyczki oraz prognozowane przychody, a także kwestionował brak możliwości uzupełnienia dokumentacji. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że ocena wniosku była prawidłowa, a przedsiębiorca nie wykazał wystarczających środków finansowych na etapie składania wniosku, co jest kluczowe w postępowaniu konkursowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę P. W. na negatywną ocenę wniosku o dofinansowanie ze środków europejskich. Skarżący, prowadzący działalność gospodarczą, złożył wniosek w ramach naboru na mikroinwestycje w MŚP. Instytucja Organizująca Nabór (ION) oceniła wniosek negatywnie, uznając, że nie spełnia on zero-jedynkowego kryterium merytorycznego dotyczącego potencjału finansowego, organizacyjnego i administracyjnego wnioskodawcy. Skarżący wniósł protest, kwestionując tę ocenę i przedstawiając dodatkowe dowody, w tym opinię bankową i umowę pożyczki, wskazując na swoje źródła finansowania. ION nie uwzględniła protestu, powołując się na opinię eksperta, który potwierdził brak wykonalności finansowej projektu z uwagi na niewystarczające środki własne i brak uwzględnienia umowy pożyczki na etapie składania wniosku. W skardze do WSA skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących możliwości uzupełnienia dokumentacji, przejrzystości oceny oraz rzetelnego rozpoznania protestu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że ocena wniosku była prawidłowa. Podkreślono, że wnioskodawca zaakceptował zasady konkursu i miał obowiązek rzetelnego przygotowania wniosku, w tym wykazania potencjału finansowego na etapie jego składania. Sąd stwierdził, że umowa pożyczki złożona na późniejszym etapie nie mogła zostać uwzględniona, gdyż naruszyłoby to zasady równego traktowania wnioskodawców i przejrzystości postępowania konkursowego. Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżący nie wykazał wystarczających środków finansowych do realizacji projektu, a jego argumentacja dotycząca możliwości uzupełnienia wniosku była błędna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ prawidłowo ocenił potencjał finansowy wnioskodawcy, odmawiając uwzględnienia umowy pożyczki złożonej na etapie postępowania protestowego, ponieważ wnioskodawca miał obowiązek wykazać wszystkie źródła finansowania na etapie składania wniosku, a późniejsze uzupełnienia nie mogą modyfikować pierwotnego wniosku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wnioskodawca miał obowiązek przedstawić wszystkie źródła finansowania na etapie składania wniosku. Umowa pożyczki złożona na późniejszym etapie nie mogła zostać uwzględniona, gdyż naruszyłoby to zasady równego traktowania i przejrzystości postępowania konkursowego. Wnioskodawca nie wykazał wystarczających środków własnych na etapie składania wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

ustawa wdrożeniowa art. 37 § ust. 1

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Zasada przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości traktowania wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczy każdego etapu konkursu.

ustawa wdrożeniowa art. 73 § ust. 8 pkt 2

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Sąd może oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia.

ustawa wdrożeniowa art. 45 § ust. 1 i 2

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia równy dostęp do informacji i równe traktowanie wnioskodawców.

ustawa wdrożeniowa art. 55 § ust. 1

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Na wezwanie właściwej instytucji wnioskodawca może uzupełnić lub poprawić wniosek w zakresie określonym w wezwaniu, zgodnie z regulaminem wyboru projektów. Właściwa instytucja zapewnia równe traktowanie wnioskodawców.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli jest bezzasadna.

Pomocnicze

ustawa wdrożeniowa art. 69 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Dotyczy rozpatrzenia protestu przez instytucję.

ustawa wdrożeniowa art. 43 § ust. 1

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Wybrany do dofinansowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru projektów.

ustawa wdrożeniowa art. 50 § ust. 1-4

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Dotyczy przeprowadzenia naboru wniosków, przyjęcia i udostępnienia regulaminu wyboru projektów.

ustawa wdrożeniowa art. 51 § ust. 1

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Określa zawartość regulaminu wyboru projektów.

ustawa wdrożeniowa art. 53 § ust. 1 i 2

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Dotyczy powołania komisji oceny projektów.

ustawa wdrożeniowa art. 80 § ust. 1

Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027

Dotyczy powołania ekspertów do oceny wniosków.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentował, że posiadał wystarczający potencjał finansowy, w tym środki własne, umowę pożyczki oraz prognozowane przychody. Skarżący kwestionował brak możliwości uzupełnienia dokumentacji finansowej na etapie postępowania protestowego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących przejrzystości, rzetelności i bezstronności oceny wniosku. Skarżący zarzucił naruszenie art. 80 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez powołanie tylko jednego eksperta do oceny protestu.

Godne uwagi sformułowania

brak wykazania posiadania odpowiedniego potencjału finansowego zapewniającego wykonalność projektu zaniechanie dołączenia na etapie składania przez stronę aplikacji do ŚCP dokumentu w postaci umowy pożyczki brak uwiarygodnienia przez wnioskodawcę własnej sytuacji finansowej wnioskodawca miał pełną informację, jakie dokumenty będą wymagane na etapie oceny merytorycznej wniosku dodatkowe wyjaśnienia i uzupełnienia złożone w trakcie oceny merytorycznej nie oznaczają równocześnie, że wnioskodawca był uprawniony do przedstawienia dodatkowych dokumentów dodatni wynik finansowy za 2022 r. nie oznacza, że strona dysponuje odpowiednimi środkami pieniężnymi przystępując do konkursu strona zaakceptowała jego zasady na niej spoczywał obowiązek rzetelnego i wyczerpującego przygotowania wniosku braki w złożonej aplikacji, czy jej niespójność z zapisami regulaminu powinny zostać ocenione negatywnie wszelkie błędy i wady dokumentacji obciążają wnioskodawcę nie ma prawa wkraczać w meritum, zmieniać zapisów wniosku, modyfikować ich w sposób umożliwiający uzyskanie przez wnioskodawcę dofinansowania, domniemywać treści z wniosku nie wynikających ewentualne uwzględnienie ww. umowy pożyczki przez ŚCP i wbrew czytelnym, zrozumiałym i zaakceptowanym [...] postanowieniom [...] powodowałoby sytuację, w której [...] zasady rzetelności, przejrzystości, czy transparentności postępowania byłyby naruszone, ale wobec konkurencyjnych wobec skarżącego wniosków

Skład orzekający

Barbara Brandys-Kmiecik

przewodniczący

Małgorzata Herman

sędzia

Adam Pawlyta

asesor sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdza konieczność rzetelnego przygotowania wniosku o dofinansowanie unijne, w tym wykazania potencjału finansowego na etapie składania wniosku, oraz ograniczenia w uzupełnianiu dokumentacji na późniejszych etapach postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki oceny wniosków w ramach funduszy europejskich i może być stosowane w podobnych sprawach dotyczących oceny kryteriów formalnych i merytorycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ubiegania się o środki unijne – oceny potencjału finansowego. Jest interesująca dla przedsiębiorców i prawników zajmujących się funduszami europejskimi, choć nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć.

Przedsiębiorco, pamiętaj: brak potencjału finansowego to pewne odrzucenie wniosku o unijne dotacje!

Dane finansowe

WPS: 1 868 620 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 637/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1530/24 - Wyrok NSA z 2025-01-10
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 37 ust. 1 ustawy; art. 69 ust. 1 ustawy; art. 73 ust. 8 pkt. 2 ustawy;
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na rozpatrzenie protestu przez Śląskie Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie z dnia 18 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 18 lipca 2024 r., znak [...] Śląskie Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie jako Instytucja Organizująca Nabór (dalej: ION, ŚCP; organ), poinformowało P. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "N" Firma Handlowo Usługowa (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący), w trybie art. 69 ust. 1 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.U. 2022 poz. 1079 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa), że nie uwzględniło protestu strony dotyczącego oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie o numerze [...] (dalej również jako: WOD), który został złożony w ramach naboru nr [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
W dniu 10 sierpnia 2023 r. ŚCP ogłosiło nabór nr [...] na dofinansowanie projektów ze środków programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027, w ramach Priorytetu FE SL.10 Fundusze Europejskie na transformację, Działania FE SL 10.03. Wsparcie MŚP na rzecz transformacji; typ projektu: Mikroinwestycje w MŚP.
Zgodnie z warunkami naboru, opisanymi w Regulaminie wyboru projektów (Rozdział 4.1 Kryteria wyboru projektów; dalej również jako: Regulamin konkursu), Śląskie Centrum Przedsiębiorczości jako Instytucja Organizująca Nabór, dokonuje oceny i wyboru projektów w oparciu o kryteria zatwierdzone przez Komitet Monitorujący program Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (KM FE SL), a następnie zatwierdzone przez Zarząd Województwa Śląskiego.
Przedmiotowa ocena podzielona została na dwa etapy – etap oceny formalnej (w oparciu o kryteria formalne) oraz etap oceny merytorycznej (w oparciu o kryteria merytoryczne). Zgodnie z dokumentem pn.: "Kryteria wyboru projektów FE SL 2021-2027 Działanie 10.03 Wsparcie MŚP na rzecz transformacji", w ramach działań FE SL 2021-2027 wdrażanych przez Śląskie Centrum Przedsiębiorczości stosowane są następujące podstawowe rodzaje kryteriów dokonywania wyboru projektów:
1. Formalne:
a) zerojedynkowe niepodlegające uzupełnieniom;
b) zerojedynkowe podlegające uzupełnieniom.
2. Merytoryczne:
a) kryteria zero-jedynkowe, których spełnienie jest warunkiem dalszej oceny projektu;
b) punktowane w zależności od stopnia ich spełnienia.
Zgodnie z Regulaminem wyboru projektów, w ramach oceny spełnienia kryteriów merytorycznych projekt poddawany jest ocenie pod kątem:
a) kryteriów zero-jedynkowych, czyli przypisaniu każdemu z kryterium wartości logicznych TAK/NIE – zasada "0–1" (nie spełnia kryterium/spełnia kryterium);
b) kryteriów punktowanych w zależności od stopnia ich spełnienia.
W ramach oceny spełnienia kryteriów merytorycznych w pierwszym etapie projekt poddawany jest ocenie pod kątem kryteriów merytorycznych zero-jedynkowych, a kryteria merytoryczne punktowane nie podlegają weryfikacji w przypadku niespełnienia kryteriów merytorycznych zero-jedynkowych. Natomiast w ramach kryteriów merytorycznych zero-jedynkowych projekt podlega weryfikacji pod względem następujących aspektów:
a) Projekt realizuje cele działania wskazane w SZOP FE SL 2021 - 2027 dla którego ogłoszono nabór dla danego typu projektu oraz TPST WSL;
b) Potencjał finansowy, organizacyjny i administracyjny Wnioskodawcy;
c) Metodologia projektu;
d) Realizacja wskaźników;
e) Zasadność i odpowiednia wysokość wydatków oraz prawidłowość oszacowania kwot ryczałtowych;
f) Zgodność projektu ze Strategią Rozwoju Województwa Śląskiego "ŚLĄSKIE 2030" – Zielone Śląskie;
g) Zgodność projektu z zasadą równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami;
h) Zgodność projektu z zasadą równości kobiet i mężczyzn;
i) Zgodność projektu z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 26 października 2012 r. (Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, str. 391), w zakresie odnoszącym się do sposobu realizacji, zakresu projektu i Wnioskodawcy;
j) Zgodność projektu z Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych, sporządzoną w Nowym Jorku 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169, z późn. zm.), w zakresie odnoszącym się do sposobu realizacji, zakresu projektu i wnioskodawcy;
k) Zgodność projektu z politykami środowiskowymi.
W dniu 26 września 2023 r. skarżący złożył wniosek o dofinansowanie projektu o nadanym identyfikatorze [...] w ramach naboru numer [...]. W części I (pierwszej) wniosku o dofinansowanie skarżący złożył oświadczenie, że zapoznał się z treścią Regulaminu wyboru projektów i akceptuje jego zapisy.
Skarżący pismem z 8 maja 2024 r., znak: [...] został poinformowany przez ION, że złożony przez niego wniosek o dofinansowanie projektu o numerze [...] został oceniony negatywnie w trakcie oceny merytorycznej. Wniosek o dofinansowanie nie spełnił bowiem zero-jedynkowych merytorycznych kryteriów wyboru projektów.
W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca 4 czerwca 2024 r. złożył protest od negatywnej oceny wniosku. Strona kwestionowała ocenę wniosku w ramach kryterium oznaczonego jako: "Potencjał finansowy, organizacyjny i administracyjny Wnioskodawcy". Skarżący nie zgodził się z oceną ekspertów dotyczącą braku posiadania potencjału finansowego (zagadnienie wykonalności finansowej projektu). Strona argumentowała również, że całkowita wartość projektu wynosi 1 868 620.00 zł (przy czym: kwota wydatków kwalifikowalnych: 1 538 018.00 zł; kwota wydatków niekwalifikowalnych: 330 602.00 zł). Natomiast, jak dalej zaznaczono, wnioskowane dofinansowanie wynosiło: 922 811.00 zł, a wkład własny wnioskodawcy określono na wartość 945 809.00 zł. Skarżący podkreślił, że do wniosku, który złożył we wrześniu 2023 r. oraz w ramach uzupełnień i wyjaśnień załączył m.in. opinię bankową z Bank [...] S.A. potwierdzającą posiadanie środków finansowych na rachunkach bankowych w kwocie 762 390,94 zł, a także umowę pożyczki na kwotę 500 tys. zł.
Następnie strona wyjaśniła, że: "Zgromadzone przez Firmę środki są jednym ze źródeł pokrycia zaplanowanego wkładu własnego w projekcie", gdyż wnioskodawca bierze pod uwagę następujące źródła, a mianowicie:
a) fakt, że w kwocie 1 868 620.00 zł zawarte jest 330 602.00 zł kosztów niekwalifikowalnych w postaci podatku VAT, który będzie podlegał odliczeniom; zdaniem strony istnieje również wysokie prawdopodobieństwo, że zakup najbardziej wartościowych wydatków w ramach projektu odbędzie się na zasadzie zakupu wewnątrzwspólnotowego, a tym samym wydatki niekwalifikowalne ulegną znacznemu zmniejszeniu;
b) fakt, że Firma znajduje się w stabilnej sytuacji finansowej, tzn. osiąga regularne przychody, których część będzie mogła być przeznaczana na realizację projektu;
c) fakt, że w każdym momencie realizacji projektu właściciel jest w stanie wspomóc Firmę z własnych środków;
d) fakt, że Firma posiada umowę pożyczki na kwotę 500 tys. zł;
e) fakt, że realizacja projektu została zaplanowana w okresie 10 miesięcy, co pozwala na rozłożenie ciężaru wydatków w sposób, który w największym stopniu umożliwi utrzymanie niezachwianej płynności finansowej oraz wystarczających środków na realizację projektu.
Strona dalej przekonywała, że niewątpliwym wsparciem podczas realizacji projektu będzie stanowiła również "możliwość jego realizacji z wykorzystaniem zaliczek i płatności pośrednich dotacji". W ocenie skarżącego, jak wskazano w uzasadnieniu protestu, ten sposób rozliczenia projektu, na zasadach zgodnych z założeniami umowy o dofinansowanie, będzie wykorzystywany przez skarżącego, co w ogromnym stopniu przyczyni się do zachowania płynności finansowej (por. metodologię montażu finansowego inwestycji stanowiący załącznik do złożonych wyjaśnień z 14 lutego 2024 r.).
W podsumowaniu, strona argumentowała, że w ramach przedstawianych prognoz finansowych w polu K.l.b Efektywność projektu "wnioskodawca zaprognozował roczne przychody w latach 2023-2029 w przedziale od 1,26 do 1,95 mln zł, co daje kwartalnie kwotę od 300 tys. zł do 480 tys. zł. przychodu". W konsekwencji, w jej ocenie, ze złożonych dokumentów i udzielonych pisemnie wyjaśnień jednoznacznie wynika, że "przewidziała i zagwarantowała środki na pokrycie całości projektu".
Instytucja Pośrednicząca FE SL – Śląskie Centrum Przedsiębiorczości pismem z 18 lipca 2024 r. o numerze [...] nie uwzględniła złożonego przez skarżącego protestu zaznaczając, że na etapie procedury odwoławczej powołano eksperta w celu ponownej oceny aspektów, do których odnosiły się zarzuty podniesione przez wnioskodawcę w proteście. W wyniku przeprowadzonej przez eksperta ponownej oceny przedmiotowego wniosku w oparciu o kryteria merytoryczne organ ustalił, że projekt nie jest wykonalny pod względem finansowym, ponieważ nie spełnił kryterium merytorycznego punktowego zerojedynkowego "Potencjał finansowy, organizacyjny i administracyjny Wnioskodawcy, co wpłynęło na brak spełnienia kryterium Realizacja wskaźników".
Na negatywną ocenę potencjału finansowego wnioskodawcy miały wpływ następujące okoliczności, a mianowicie:
a) brak wykazania posiadania odpowiedniego potencjału finansowego zapewniającego wykonalność projektu, gdyż wykazane przez wnioskodawcę środki pieniężne na rachunkach bankowych - zgodnie z opinią bankową - wynoszą tylko: 762 390,94 zł (stan na 24 września 2023 r.), podczas gdy dominującą pozycję kosztową stanowi zakup przesiewacza na poziomie 1.148.000,00 zł netto;
b) zaniechanie dołączenia na etapie składania przez stronę aplikacji do ŚCP dokumentu w postaci umowy pożyczki "od podmiotu T z 14 września 2023 r.", którą organ nie może wziąć pod uwagę z uwagi na fakt, że dokument ten nie był dołączony do pierwotnego wniosku (w konsekwencji strona nie poinformowana organu o udziale środków zewnętrznych już w materiale aplikacyjnym);
c) brak uwiarygodnienia przez wnioskodawcę własnej sytuacji finansowej, w sytuacji, gdy projekt ma być sfinansowany zarówno ze środków własnych, jak i zewnętrznych, a to poprzez przedłożenie stosownych dokumentów, z których wynikać będą oba źródła finansowania, przy czym dokumentacja ta powinna zostać załączona do wniosku o dofinansowanie (a nie na późniejszym etapie postępowania);
d) wnioskodawca miał pełną informację, jakie dokumenty będą wymagane na etapie oceny merytorycznej wniosku - dotyczące potwierdzenia finansowania projektu i miał obowiązek je przedstawić na tym właśnie etapie postępowania, a mimo to przedłożył dokument w postaci umowy pożyczki "od podmiotu T z 14 września 2023 r." dopiero na dalszym etapie rozpoznawania jego wniosku, a nie w momencie jego złożenia;
e) brak wskazania przez wnioskodawcę w treści WOD informacji, że inwestycja będzie częściowo finansowana środkami zewnętrznymi w związku z zawartą umową pożyczki (przy czym domniemuje się, że na moment przygotowania wniosku i jego złożenia każdy wnioskodawca wiedział, jakie dokumenty będą potrzebne do załączenia do wniosku na potwierdzenie finansowania – por. część I wniosku o dofinansowanie i zawarte tam oświadczenie, że strona zapoznała się z treścią Regulaminu wyboru projektów i akceptuje jego zapisy);
f) ewentualne rozważenie przez organ dodatkowych dokumentów, które w ogóle nie były uwzględnione przez wnioskodawcę na etapie złożenia WOD, byłoby dyskryminujące względem innych wnioskodawców (tzn. faktycznie stawiałyby skarżącego w korzystniejszej sytuacji, aniżeli inni wnioskodawcy, gdyż dokumentacja konkursowa, zawierająca wymogi dot. konkursu i kryteriów oceny, wymaganych dokumentów, jest podawana do publicznej wiadomości przed rozpoczęciem naboru i dostępna jest dla wszystkich przedsiębiorców, co potwierdza każdy z nich; w związku z czym ma takie same szanse na przygotowanie kompletnej dokumentacji);
g) dodatkowe wyjaśnienia i uzupełnienia złożone w trakcie oceny merytorycznej nie oznaczają równocześnie, że wnioskodawca był uprawniony do przedstawienia dodatkowych dokumentów (np. umowy pożyczki), które na moment złożenia WOD nie były ujawnione i na które wnioskodawca w ogóle nie powołał się w złożonej pierwotnie aplikacji;
h) dodatni wynik finansowy za 2022 r. nie oznacza, że strona dysponuje odpowiednimi środkami pieniężnymi, dlatego do dokumentacji należy dołączyć dokumenty, które wskazują na możliwość sfinansowania inwestycji; tymczasem wnioskodawca przedłożył opinię z banku, która potwierdza posiadanie środków własnych jedynie w kwocie 762 390,94 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach) sformułowano następujące zarzuty, a mianowicie naruszenia:
1. art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z rozdziałem 5.1.1. pkt 7 Regulaminu wyboru projektów w sposób konkurencyjny w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 numer [...], Priorytet FE SL.IO Fundusze Europejskie na transformację Działanie FE SL 10.03. Wsparcie MŚP na rzecz transformacji oraz wraz z postanowieniami Załącznika nr 1 do Regulaminu wyboru - Kryteria wyboru projektów polegające na pozbawieniu skarżącego możliwości uzupełnienia lub poprawienia wniosku o dofinansowanie w zakresie dotyczącym możliwości uzupełnienia dokumentacji potwierdzającej potencjał finansowy skarżącego, w tym w szczególności poprzez odmowę uwzględnienia dokumentacji dotyczącej umowy pożyczki złożonej przez skarżącego po wystosowaniu wezwania przez organ;
2. rozdziału 5.2.2. pkt 1 Regulaminu wyboru poprzez zaniechanie skierowania wniosku do ponownej oceny spełnienia kryteriów formalnych w zakresie dotyczącym dokumentów potwierdzających finansowanie projektu stanowiących załącznik do WOD;
3. art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej poprzez niedokonanie oceny projektu w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania, w tym poprzez dokonanie negatywnej oceny kryterium "Potencjał finansowy, organizacyjny i administracyjny oraz kryterium Realizacja wskaźników";
4. art. 46 w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej poprzez bezpodstawne i bezzasadne stawianie wymogów przedstawienia przez skarżącego dokumentacji potwierdzającej zdolność finansową do realizacji projektu o treści szerszej aniżeli wynika to z dokumentacji dotyczącej naboru, w tym w szczególności dokumentacji potwierdzającej posiadanie przez skarżącego środków na pokrycie planowanego na pokrycie planowanego wkładu własnego;
5. art. 63 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez brak rzetelnego, przejrzystego i prawidłowego rozpoznania protestu przez organ, polegające na uwzględnieniu zasadnych zarzutów skarżącego co do strony merytorycznej przeprowadzonej oceny, co skutkowało wadliwą, nierzetelną i naruszającą prawo negatywną oceną wniosku w zakresie kryterium "Potencjał finansowy, organizacyjny i administracyjny oraz w zakresie kryterium Realizacja wskaźników", w wyniku czego skarżący został pozbawiony możliwości skorzystania z dofinansowania ze środków Unii Europejskiej, a organ naruszył zasadę równego dostępu do pomocy;
6. naruszenie art. 80 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez powołanie - w ramach rozpatrywania protestu - wyłącznie jednego eksperta do oceny kryterium "Potencjał finansowy, organizacyjny i administracyjny wnioskodawcy", mimo że kwestia oceny tego kryterium powinna zostać zbadana w sposób szczególnie rzetelny ze względu na treść sformułowanych zarzutów przez co najmniej dwóch ekspertów.
W związku z powyższym wnioskodawca wnosił o uwzględnienie skargi oraz stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał stanowisko przedstawione w skardze akcentując potencjał finansowy skarżącego, a także podważał wyliczenia ekspertów zdolności finansowej poprzez nieuprawnione zaniżenie przychodów. Natomiast pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę. Przedstawił tryb przeprowadzania oceny merytorycznej podkreślając brak możliwości na tym etapie wzywania do uzupełnienia wniosku bowiem niedopuszczalna jest zmiana zapisów we wniosku na tym etapie. Podkreślił, że we wniosku nie było wspomniane, że będzie finansowanie zewnętrzne. Tymczasem trzech niezależnych ekspertów identycznie (negatywnie) oceniło wniosek. Odnosząc się do zarzutu pominięcia dokumentów finansowych wskazał, że przychód wykazywany przez skarżącego 1,8 mln zł organ zweryfikował stosownie do zryczałtowanego trybu rozliczeń podatnika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie taką ustawą szczególną są przepisy ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.U. z 2022 r. poz. 1079, ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa).
Stosowanie do art. 73 ust. 8 pkt 1-3 ustawy wdrożeniowej, w wyniku rozpoznania skargi sąd może:
1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że:
a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2, albo w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2,
b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, która pozostawiła protest bez rozpatrzenia;
2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia;
3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe.
Według podstawowej zasady określonej przepisem art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinasowania oraz równe traktowanie wnioskodawców (art. 45 ust. 2 ustawy wdrożeniowej).
Zgodnie z art. 43 ustawy wdrożeniowej, wybrany do dofinansowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru projektów.
Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w celu wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu, zwany dalej "naborem". Według art. 50 ust. 2 ustawy wdrożeniowej warunkiem przeprowadzenia naboru przez właściwą instytucję jest:
1) przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz
2) udostępnienie regulaminu wyboru projektów potencjalnym wnioskodawcom.
Udostępnienie regulaminu wyboru projektów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów następuje w formie ogłoszenia o naborze upublicznianego na stronie internetowej właściwej instytucji oraz na portalu (art. 50 ust. 3 ustawy wdrożeniowej). Zgodnie z art. 50 ust. 4 ustawy wdrożeniowej, ogłoszenie o naborze zawiera nazwę właściwej instytucji, wskazanie przedmiotu naboru, informację o potencjalnych wnioskodawcach, termin składania wniosków o dofinansowanie projektu, regulamin wyboru projektów oraz dane do kontaktu.
Według art. 51 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, regulamin wyboru projektów określa w szczególności:
1) kwotę przeznaczoną na dofinansowanie projektów;
2) maksymalny, dopuszczalny poziom dofinansowania projektu lub maksymalną, dopuszczalną kwotę dofinansowania projektu;
3) kryteria wyboru projektów;
4) wskazanie sposobu wyboru projektów do dofinansowania oraz jego opis;
5) właściwy system teleinformatyczny, w którym można złożyć wniosek o dofinansowanie projektu, oraz sposób dostępu do formularza wniosku o dofinansowanie projektu;
6) termin składania wniosków o dofinansowanie projektu;
7) załączniki do wniosku o dofinansowanie projektu, o ile wymagane jest ich złożenie, oraz sposób, formę i termin ich przedłożenia;
8) zakres, w jakim możliwe jest uzupełnianie lub poprawianie wniosków o dofinansowanie projektu;
9) sposób komunikacji między wnioskodawcą a właściwą instytucją;
10) czynności, które powinny zostać dokonane przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu lub podjęciem decyzji o dofinansowaniu projektu, oraz termin ich dokonania.
Art. 53 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stanowi natomiast, że w celu dokonania oceny projektów właściwa instytucja powołuje komisję oceny projektów oraz określa regulamin jej pracy. W skład komisji oceny projektów wchodzą pracownicy właściwej instytucji posiadający wiedzę, umiejętności, doświadczenie lub wymagane uprawnienia w dziedzinie objętej programem, w ramach której jest dokonywany wybór projektów (art. 53 ust. 2 ustawy wdrożeniowej). Na wezwanie właściwej instytucji wnioskodawca może uzupełnić lub poprawić wniosek o dofinansowanie projektu w zakresie określonym w wezwaniu, zgodnie z regulaminem wyboru projektów. Właściwa instytucja w trakcie uzupełniania lub poprawiania wniosku o dofinansowanie projektu zapewnia równe traktowanie wnioskodawców (art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej).
Z powyższych unormowań wynika, że oceny projektów dokonuje się w oparciu o dostępną publicznie dokumentację konkursową, w związku z czym składające się na nią dokumenty powinny stanowić także podstawę sądowej kontroli zgodności z prawem dokonanej przez właściwą instytucję oceny projektu.
W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu podlegało rozstrzygnięcie polegające na nieuwzględnieniu protestu wniesionego od negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie nr [...], złożonego w ramach naboru nr [...].
W związku z treścią części zarzutów skargi (m.in. nr 1d; nr 3; nr 5), przypomnieć również należy, że wynikająca z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zasada przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości traktowania wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczy każdego etapu konkursu, począwszy od momentu przygotowywania Regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego, aż po zakończenie samego postępowania konkursowego. Zasady te mają charakter normatywny, dość sformalizowany, przy czym stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej i znajdują umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w relacji do zasady równości, formułując wobec właściwej instytucji przeprowadzającej wybór projektów do dofinansowania, obowiązek jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Wymogi stawiane wnioskującym o udzielenie wsparcia, jeżeli na podstawie oceny ich spełnienia, miałoby to skutkować negatywnymi konsekwencjami, muszą być formułowane w sposób jednoznaczny, jasny i precyzyjny. Chodzi więc o to, aby nie pozostawiono żadnych wątpliwości odnośnie przyjmowanych w danym postępowaniu konkursowym kryteriów oceny projektów oraz oceny ich spełniania, które powinny być znane wnioskodawcom i w odpowiedni sposób im notyfikowane. Powyższe ma tą konsekwencję, że służy gwarantowaniu pewności i stałości obowiązywania kryteriów oceny, a w konsekwencji wyboru projektów do dofinansowania i eliminowania w tym zakresie jakichkolwiek domniemań stwarzających ryzyko zaistnienia pola dla jakiejkolwiek dowolności (arbitralności), gdy chodzi o stosowane kryteria oceny projektów niweczącej przywołane powyżej zasady, a mianowicie zasady przejrzystości i rzetelności wyboru projektów oraz zasadę równego dostępu wnioskodawców do informacji o warunkach wyboru projektów (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r., II GSK 4127/17, LEX nr 2479129; wyrok WSA w Szczecinie z 21 lutego 2024 r., I SA/Sz 648/23, LEX nr 3699317).
W ocenie Sądu ocena merytoryczna wniosku skarżącego o dofinansowanie projektu została dokonana w sposób, który prawa nie narusza. Rozstrzygnięcie jest również poprawnie uzasadnione i odnosi się do stanowiska strony prezentowanego na etapie postępowania administracyjnego (rozpatrzenie protestu).
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę treść sformułowanych zarzutów skargi wraz z ich obszernym uzasadnieniem oraz stanowiska wnioskodawcy prezentowanego w dokumencie protestu stanowiła kwestia prawidłowości oceny WOD pod względem ustalenia potencjału finansowego strony. Elementem spornym pozostawało również zagadnienie możliwości uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty dopiero na dalszym etapie procedury aplikacyjnej (w niniejszej sprawie o umowę pożyczki "od podmiotu T z 14 września 2023 r.").
Wobec tak sformułowanego stanowiska przez skarżącą, w pierwszej kolejności trzeba zaznaczyć, że kontrola sądowoadministracyjna w niniejszej sprawie sprowadza się nie do (ponownej) weryfikacji merytorycznej wniosku, a do zbadania, czy przeprowadzona procedura konkursowa oraz dokonana w jej trakcie ocena projektu nie naruszają art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej i zasad z niej wynikających (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2023 r., I GSK 1990/22, Legalis nr 2882830).
Przystępując do konkursu strona zaakceptowała jego zasady. Ponadto skoro złożyła wniosek o dofinansowanie, to na niej spoczywał obowiązek rzetelnego i wyczerpującego przygotowania wniosku z uwzględnieniem znanych jej kryteriów oceny wszystkich zgłoszonych do konkursu projektów (por. wyrok NSA z 3 lutego 2017 r., II GSK 60/17, Legalis nr 1578638; podobnie: wyrok WSA we Wrocławiu z 19 czerwca 2024 r., III SA/Wr 177/24, Legalis nr 3093833). Tryb konkursowy wyboru projektów do dofinansowania wymaga, aby wnioskodawca ubiegający się o określone dofinansowanie w ramach danego postępowania konkursowego rzetelnie i wyczerpująco przygotował swój wniosek. Braki w złożonej aplikacji, czy jej niespójność z zapisami regulaminu powinny zostać ocenione negatywnie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 kwietnia 2024 r., III SA/Gl 206/24, LEX nr 3717097; wyrok WSA w Gliwicach z 24 maja 2018 r., IV SA/Gl 235/18, Legalis nr 1787110). Wszelkie błędy i wady dokumentacji obciążają wnioskodawcę i brak jest podstaw prawnych do żądania od instytucji zarządzających, czy pośredniczących (w tym ekspertów oceniających) aby interpretowały wątpliwości na korzyść wnioskodawcy. Dodać należy, że sformalizowanie postępowania konkursowego ma na celu zdyscyplinowanie wnioskodawców, zachowanie ich wysokiej staranności, tak aby w konsekwencji doszło do ułatwienia wyłonienia zwycięzcy konkursu i szybkiego załatwienia sprawy w związku z koniecznością terminowego rozdysponowania środków finansowych (por. wyrok NSA z 24 maja 2017r., II GSK 1028/17, LEX nr 2308603; wyrok NSA z 15 października 2019 r., I GSK 2236/18, Legalis nr 2291876).
Rola organu sprowadza się natomiast do kompleksowej oceny wniosku i nie ma prawa wkraczać w meritum, zmieniać zapisów wniosku, modyfikować ich w sposób umożliwiający uzyskanie przez wnioskodawcę dofinansowania, domniemywać treści z wniosku nie wynikających - wbrew jego zapisom. Takie działanie organu naruszałoby bowiem zasady uczciwej konkurencji i dawałoby podstawę do postawienia zarzutu uchybienia obowiązkowi bezstronności (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2022 r., I GSK 1641/21, Legalis nr 2683337; wyrok WSA w Gliwicach z 25 kwietnia 2018 r., IV SA/Gl 79/18, Legalis nr 1769429; wyrok WSA w Szczecinie z 21 lutego 2024 r., I SA/Sz 648/23, LEX nr 3699317). Powyżej prezentowane zresztą dość ogólne założenia co do charakteru samego postępowania związanego z uzyskiwaniem dofinansowania ze środków unijnych mają jednak konkretne odniesienie do tych zarzutów skargi, które w szczególności podkreślają wadliwe pominięcie przez organ umowy pożyczki (dołączonej do WOD w wyniku wezwania organu do złożenia wyjaśnień). W ocenie Sądu ewentualne uwzględnienie ww. umowy pożyczki przez ŚCP i wbrew czytelnym, zrozumiałym i zaakceptowanym również przez skarżącego postanowieniom wymienionym w Regulaminie wyboru projektów (Rozdział 5.1.2 pkt 4) powodowałoby sytuację, w której tak bardzo akcentowane w uzasadnieniu skargi zasady rzetelności, przejrzystości, czy transparentności postępowania byłyby naruszone, ale wobec konkurencyjnych wobec skarżącego wniosków złożonych w ramach postępowania o charakterze konkursowym. Taka sytuacja byłaby niedopuszczalna. Dlatego też, w ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia przez ŚCP zarówno art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, jak i art. 63 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, a to poprzez niedokonanie oceny projektu w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Skarżący w istocie domaga się dla siebie pewnej preferencji tj. w zakresie możliwości uzupełnienia (modyfikacji) WOD co do własnych możliwości finansowych (przy czym wskazuje na nowe źródło finansowania projektu). Zdaniem Sądu wynika to jednak z błędnego przekonania strony, że żądanie przedstawienia wyjaśnień/interpretacji WOD sformułowane przez ŚCP w związku z analizą przedmiotowego wniosku umożliwia skarżącemu również uzupełnienie wniosku o dodatkową dokumentację merytoryczną. Takie wnioskowanie jest błędne i nie wynika z Regulaminu wyboru projektów (Rozdział 5.1.2 pkt 4).
Sąd podziela przy tym stanowisko ION, że to po stronie skarżącego było wyczerpujące i niesprzeczne przygotowanie wniosku, w tym również w zakresie jego możliwości finansowych. Tymczasem przedstawiona przez stronę tzw. "metodologia finansowania" jednoznacznie wskazuje, że bez finansowania zewnętrznego, zgodnie z harmonogramem wydatków zawartych w metodologii oraz ze względu na wartość projektu, oraz specyfikę projektu, gdzie dominujący wydatek ma wartość 1.148.000,00 zł netto (jednorazowy koszt), skarżący nie będzie mógł sfinansować inwestycji ze środków własnych oraz zaliczki. Jest to okoliczność bezsporna, biorąc pod uwagę stanowisko strony prezentowane w uzasadnieniu skargi i w trakcie rozprawy. Powyższe koresponduje zresztą z treścią opinii bankowej, a wyprowadzone przez ŚCP wnioski są poprawne i odpowiadają logice. Znalazły one stosowne odzwierciedlenie w motywach pisma z 18 lipca 2024 r., znak [...], a następnie zostały również powtórzone w obszernej odpowiedzi na skargę.
Sąd przy tym dostrzega, że analiza potencjału finansowego wnioskodawcy oparta została na: zapisach przedstawionych we wniosku na etapie aplikowania dokumentach finansowych, opinii bankowej oraz analiz finansowych wykazanych w części K wniosku o dofinansowanie. Organ przy tym dokonał kompletnej analizy przekazanych przez skarżącego informacji co do sposobu finansowania projektu, która doprowadziła do oceny, że projekt nie jest wykonalny pod względem finansowym (zbyt duża wartość pomiędzy środkami, które faktycznie pozostają w dyspozycji strony, a kosztami związanymi z realizacją projektu).
Zdaniem Sądu dokumentacja dotycząca umowy pożyczki złożona na skutek wezwania do udzielenia wyjaśnień, wbrew odmiennej argumentacji skargi, nie mogła zostać uwzględniona na etapie oceny merytorycznej. W przeciwnym razie doszłoby również do uprzywilejowania strony skarżącej wobec innych wnioskodawców, gdyż strona ta uzyskałaby możliwość daleko idącej modyfikacji swojego pierwotnego wniosku, a to ponad ramy czasowe i merytoryczne ustalone i zaakceptowane przez nią samą w Regulaminie. Mianowicie, zgodnie z Regulaminem wyboru projektów (Rozdział 5.1.2 pkt 4) eksperci na etapie oceny spełnienia kryteriów merytorycznych mają możliwość wezwania wnioskodawców do wyjaśnień (to znaczy o udokumentowanie, uzasadnienie, wytłumaczenie, wyjaśnienie zapisów przedstawionych we wniosku), jeżeli uznają, że zachodzi taka konieczność. Chodzi zatem o interpretację treści zawartej we wniosku, a zatem wymagającej odniesienia się do czegoś, co zostało już przedstawione we wniosku, lecz niekoniecznie w sposób w pełni zrozumiały. Natomiast na tym etapie oceny wniosku, zdaniem Sądu, nie ma już możliwości przedstawienia przez stronę dodatkowych informacji (tj. nieznanych organowi; nieprzedstawionych przez stronę w WOD) czy też dokumentów, które by modyfikowały pierwotnie złożony wniosek (zmiana założeń wniosku). Metodologia montażu finansowego inwestycji służyć miała zatem wyjaśnieniu zapisów wniosku aplikacyjnego, które jako takie nie dawały możliwości jednoznacznej ich interpretacji. Tymczasem strona w odpowiedzi przedstawiła nie tylko stosowną argumentację merytoryczną (wyjaśnienia/interpretacja), jak również zaprezentowała nowy dokument w postaci umowy pożyczki, który miał uzupełniać WOD. Zdaniem Sądu takie działanie pozostawałoby w sprzeczności z treścią Regulaminu wyboru projektów (por. Rozdział 5.2.2, pkt 2) zgodnie z którym: "Na etapie oceny merytorycznej nie ma możliwości uzupełniania i poprawy złożonego WOD". Wbrew argumentacji skargi, organ rozróżnia pojęcie "wezwania do wyjaśnienia/interpretacji wniosku", od jego faktycznego uzupełnienia to jest poprzez przedłożenie określonego dokumentu merytorycznego. Dlatego też Sąd nie uznał zarzutu naruszenia art. 55 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z rozdziałem 5.11.pkt 7 Regulaminu wyboru projektu za zasadny. W sprawie, z tych samych przyczyn, nie doszło również do podnoszonego w treści skargi naruszenia art. 46 w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej.
Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej o zasadach realizacji właściwa instytucja przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu. Regulamin konkursu (regulamin wyboru projektów) określa w szczególności kryteria wyboru projektów wraz z podaniem ich znaczenia, a wraz z załącznikami – jako dokument systemu realizacji – nie może podlegać wykładni, której rezultat byłby nie do pogodzenia z normatywnymi zasadami przejrzystości oraz rzetelności wyboru projektów do dofinansowania oraz z zasadą równego dostępu wnioskodawców do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów. Wynikająca z art. 37 ustawy wdrożeniowej zasada przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości traktowania wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczy każdego etapu konkursu, począwszy od momentu przygotowania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego, aż po zakończenie postępowania konkursowego. Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów w pomocy unijnej, znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy wywodzącej się z traktatowej zasady równości (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., II GSK 641/17, Legalis nr 1599444).
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do polemiki czy ingerencji w treść dokonywanej przez organ oceny – a opartej na opinii ekspertów – lecz zobowiązany jest jedynie do sprawdzenia, czy dokonana przez organ ocena realizuje zasady oceny wniosków o dofinansowanie. Zatem sięgając do argumentacji, na podstawie której projekt został oceniony, stwierdzić zatem należy, że każdy z powołanych ekspertów wskazywał na brak uprawdopodobnienia przez stronę posiadania odpowiedniego potencjału finansowego pozwalającego zrealizować projekt, osiągnąć zakładane cele oraz utrzymać efekty realizacji tegoż projektu. Wskazano, że brak możliwości potwierdzenia źródeł finansowania projektu powoduje również brak możliwości potwierdzenia zachowania bezpieczeństwa finansowego realizowanego projektu. Argumentowano również, że to po stronie wnioskodawcy ciąży obowiązek udokumentowania posiadanych zasobów (na etapie składania WOD), tak aby oceniający mógł obiektywnie potwierdzić, że przyznanie środków publicznych zostanie prawidłowo wykorzystane. Wszyscy eksperci wskazali, że w związku z brakiem posiadania przez stronę odpowiedniego potencjału finansowego niezbędnego do prawidłowej realizacji projektu, kryterium to uznano za niespełnione.
Z dokumentacji spornego wniosku wynikało, że samodzielnie strona nie posiadała wystarczającego potencjału finansowego do zrealizowania zaplanowanej inwestycji. Świadczyły o tym własne nieduże środki finansowe (por. opinię bankową z Bank [...] S.A., która potwierdzała posiadanie środków finansowych na rachunkach bankowych w kwocie 762 390,94 zł), a przynajmniej nieadekwatne do skali zaplanowanego zadania, jak również niewysokie roczne bilanse i rentowność prowadzonej działalności (firma strony osiągnęła dochód w 2020 r. na poziomie 536 225,85 zł, w 2021 r. stratę 113 484,23 zł, a w 2022 r. przychody po odliczeniach 1 878 618,02 zł, co świadczy o dochodowości na poziomie ok. 340 tys. zł., przy czym ekspert musi uwzględnić fakt, że firma osiągnęła w 2021 r. stratę). Ponadto dodatni wynik finansowy za 2022 r. nie oznacza, że strona dysponuje odpowiednimi środkami pieniężnymi, dlatego do dokumentacji należy dołączyć dokumenty, które wskazują na możliwość sfinansowania inwestycji. Zadeklarowana zaś w piśmie z 14 lutego 2024 r. (metodologia finansowania) możliwość zaciągnięcia pożyczki była spóźniona; natomiast intencja strony, że "w każdym momencie realizacji projektu właściciel jest w stanie wspomóc Firmę z własnych środków" nie została w jakikolwiek sposób uprawdopodobniona. Trudno w tej sytuacji mówić, że trzej niezależni oceniający, a następnie organ, popełnili błędy kwestionując spełnienie kryteriów dopuszczających, skoro strona nie zaprezentowała w WOD takiej dokumentacji, z której bezsprzecznie wynikałoby możliwość pokrycia przedsięwzięcia (wnioskodawca przedłożył opinię z banku, która potwierdza posiadanie środków własnych jedynie w kwocie 762 390,94 zł.). Natomiast przedstawiona metodologia wskazuje jednoznacznie na konieczność finansowania inwestycji ze środków zewnętrznych, które na moment złożenia wniosku nie zostały uwzględnione w treści WOD.
Ocena potencjału inwestycyjnego musi być dokonana z rozwagą. Podmioty nie są zobowiązane do korzystania ze środków publicznych, czy też do ubiegania się o takie środki. Podmiot przystępujący do konkursu, a więc dobrowolnie ubiegający się o te środki, musi mieć świadomość, że w takiej sytuacji zobowiązany będzie do wyjawienia źródeł finansowania (własnych, ale również zewnętrznych), wykazania podmiotów uczestniczących w przedsięwzięciu współfinansowanym ze środków publicznych. Dane dotyczące źródeł finansowania umożliwiają ocenę zdolności do zrealizowania (a następnie utrzymania) umowy. Informacje w tym zakresie są niezbędne również, aby uniemożliwić korzystanie z takich środków (zarówno bezpośrednio jak i pośrednio) przez podmioty, które dysponują środkami finansowymi z nieustalonych źródeł. Takie informacje są niezbędne do oceny czy środki o które pozyskanie ubiega się strona w istocie nie będą zakamuflowanym sposobem przepływu środków publicznych, czy też nie umożliwią zalegalizowania środków finansowych nieznanego pochodzenia. W tym zakresie Sąd odwołuje się do licznych orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących oceny potencjału finansowego wnioskodawcy (por. wyrok NSA z 12 marca 2021 r., I GSK 81/21, Legalis nr 2566160; wyrok WSA w Gliwicach z 7 kwietnia 2021 r., III SA/Gl 79/21, Legalis nr 2582607; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 10 grudnia 2020 r., I SA/Go 327/20, LEX nr 3109075; wyrok WSA w Olsztynie z 18 listopada 2020 r., I SA/Ol 599/20, LEX nr 3110099), które podkreślają znaczenie Regulaminu konkursu przy wypełnianiu wniosku i wykazywaniu spełnienia kryteriów merytorycznych, zerojedynkowych, wykazujących zapewnienie posiadania możliwości finansowych realizacji objętego wnioskiem projektu w niezbędnym zakresie.
Przy czym wbrew zarzutom skargi, przy dokonywaniu oceny spornego projektu prawidłowo wzięto pod uwagę jedynie okoliczności istniejące na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie i wykazane w tymże wniosku oraz dokumentacji aplikacyjnej, a nie zdarzenia późniejsze czy spodziewane. Takie działanie jest zgodne z zasadą równego dostępu do pomocy wszystkich beneficjentów oraz zapewnienia przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów wynikającej z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2018 r., I GSK 1938/18, Legalis nr 1803927). Z tych samych względów na wynik dokonanej oceny nie mogły mieć także wpływu okoliczności powołane przez skarżącą już po złożeniu wniosku o dofinansowanie i w nim nie podniesione, a w szczególności umowa pożyczki "od podmiotu T z 14 września 2023 r.".
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 80 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez powołanie – w ramach rozpatrywania protestu – wyłącznie jednego eksperta, Sąd pragnie wskazać, że powołany przepis nie wskazuje na obowiązek powołania na etapie procedury odwoławczej więcej niż jednego eksperta. Żadnych modyfikacji w tym zakresie w stosunku do treści ustawy wdrożeniowej nie przewiduje również Regulamin wyboru projektów. Również w tym zakresie Sąd podziela argumentację organu prezentowaną w odpowiedzi na skargę.
Reasumując trzeba stwierdzić, że skarżący nie wykazał skutecznie braku przejrzystości, rzetelności i bezstronności w działaniu organu przy wyborze projektu do dofinansowania, a tym samym nieprawidłowej oceny dokonanej przez ŚCP. Podkreślić należy, że organ kierując się przytoczonymi zapisami Regulaminu konkursu, działał zgodnie z ustalonymi zasadami, równymi dla wszystkich wnioskodawców, przez co nie można mu zarzucić naruszenia wymienionych zasad w postępowaniu konkursowym, a tym samym niewłaściwego zastosowania w sprawie przepisów art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Organ prawidłowo uznał na podstawie dokumentów złożonych do WOD, że wnioskodawca nie posiada odpowiedniego potencjału finansowego do realizacji projektu (nie wykazał wystarczających środków dla realizacji inwestycji).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI