III SA/Gl 635/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-11-08
NSAAdministracyjneŚredniawsa
samorząd terytorialnyradnymandatwygaśnięcie mandatuoświadczenie majątkoweterminuchwała rady gminykontrola sądowazasada proporcjonalności

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę radnego na uchwałę o wygaśnięciu mandatu z powodu niezłożenia oświadczenia majątkowego w terminie, uznając, że wprowadzenie dodatkowego terminu przez ustawodawcę zapewnia proporcjonalność sankcji.

Skarga dotyczyła uchwały Rady Gminy Miedźna o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego L. B. z powodu niezłożenia oświadczenia majątkowego w ustawowym terminie. Radny złożył oświadczenie z jednodniowym opóźnieniem po otrzymaniu wezwania do złożenia go w dodatkowym terminie. Sąd uznał, że niezłożenie oświadczenia w terminie podstawowym i dodatkowym skutkowało wygaśnięciem mandatu, a wprowadzone przez ustawodawcę przepisy, w tym dodatkowy termin, zapewniają proporcjonalność sankcji, co czyni zarzuty skargi bezzasadnymi.

Przedmiotem skargi była uchwała Rady Gminy Miedźna stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego L. B. z powodu niezłożenia w ustawowym terminie oświadczenia majątkowego na dzień 31 grudnia 2021 r. Rada Gminy, działając na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym i Kodeksu wyborczego, stwierdziła wygaśnięcie mandatu, wskazując, że radny nie złożył oświadczenia do 30 kwietnia 2022 r. Po wezwaniu przez Przewodniczącego Rady do złożenia oświadczenia w dodatkowym, czternastodniowym terminie, które zostało odebrane przez radnego 16 maja 2022 r., oświadczenie zostało złożone dopiero 31 maja 2022 r., czyli po upływie dodatkowego terminu. Skarżący kwestionował uchwałę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i Konstytucji RP, w szczególności zasadę proporcjonalności, poprzez błędną wykładnię i zastosowanie przepisów, które w jego ocenie prowadzą do automatycznego wygaśnięcia mandatu bez możliwości indywidualnej oceny sytuacji. Wniósł również o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując, że wprowadzone przez ustawodawcę przepisy, w tym art. 24h ust. 5a ustawy o samorządzie gminnym, przewidujące dodatkowy termin na złożenie oświadczenia, stanowią sanację uchybienia i zapewniają proporcjonalność sankcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że radny nie wykazał obiektywnych przeszkód uniemożliwiających złożenie oświadczenia w terminie, a jego zaniedbanie doprowadziło do dwukrotnego bezskutecznego upływu terminu. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że obowiązujące przepisy, w tym instytucja dodatkowego terminu, zostały wprowadzone w celu dostosowania prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego i zapewniają proporcjonalność sankcji. Niezłożenie oświadczenia w dodatkowym terminie skutkowało wygaśnięciem mandatu, co było zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, niezłożenie oświadczenia majątkowego w terminie podstawowym i dodatkowym skutkuje obligatoryjnym wygaśnięciem mandatu radnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym i Kodeksu wyborczego, w tym wprowadzenie dodatkowego terminu na złożenie oświadczenia majątkowego, zapewniają proporcjonalność sankcji i nie naruszają Konstytucji RP. Niezłożenie oświadczenia w dodatkowym terminie, wynikające z winy radnego, obliguje organ do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.s.g. art. 24h § ust. 5a

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 24k § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

k.w. art. 383 § § 1 pkt 7

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

Pomocnicze

u.s.g. art. 24h § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 24h § ust. 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

k.w. art. 383 § § 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

k.w. art. 384 § § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

k.w. art. 384 § § 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 193

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezłożenie oświadczenia majątkowego w terminie podstawowym i dodatkowym skutkuje obligatoryjnym wygaśnięciem mandatu radnego. Wprowadzenie dodatkowego terminu na złożenie oświadczenia majątkowego przez ustawodawcę zapewnia proporcjonalność sankcji i zgodność z Konstytucją RP. Brak podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.

Odrzucone argumenty

Niezłożenie oświadczenia majątkowego z jednodniowym opóźnieniem po otrzymaniu wezwania do złożenia go w dodatkowym terminie nie powinno skutkować wygaśnięciem mandatu. Przepisy dotyczące wygaśnięcia mandatu za niezłożenie oświadczenia majątkowego naruszają zasadę proporcjonalności wynikającą z Konstytucji RP. Należy wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność przepisów z Konstytucją RP.

Godne uwagi sformułowania

Skarżący był nieuważny co doprowadziło do dwukrotnego, bezskutecznego upływu terminu. Przepisy mają charakter przepisów bezwzględnie wiążących (ius cogens), co oznacza, że Rada nie ma dowolności w zakresie podjęcia rozstrzygnięcia. Instytucja dodatkowego terminu do złożenia oświadczenia majątkowego uznać należy jako możliwość sanacji uchybienia radnego w terminowi złożeniu oświadczenia, tj. przesłankę gwarantującą zachowanie ww. zasady proporcjonalności.

Skład orzekający

Małgorzata Herman

przewodniczący

Marzanna Sałuda

sprawozdawca

Aleksandra Żmudzińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia mandatu radnego z powodu niezłożenia oświadczenia majątkowego, znaczenie dodatkowego terminu jako sanacji uchybienia oraz stosowanie zasady proporcjonalności w prawie samorządowym."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego niezłożenia oświadczenia majątkowego w terminie podstawowym i dodatkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu odpowiedzialności radnych samorządowych i interpretacji przepisów dotyczących oświadczeń majątkowych, co jest istotne dla prawników i osób pełniących funkcje publiczne.

Wygaśnięcie mandatu radnego z powodu jednodniowego spóźnienia z oświadczeniem majątkowym – czy sąd złagodził sankcję?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 635/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aleksandra Żmudzińska
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 559
art. 24 h
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 1319
art. 383
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi L. B. na uchwałę Rady Gminy Miedźna z dnia 29 czerwca 2022 r. nr XLVIII/348/2022 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi L. B. – dalej strona, skarżący – jest uchwała Nr XLVIII/348/2022 Rady Gminy Miedźna z dnia 29.06.2022 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.
Stan sprawy jest następujący;
Rada Gminy Miedźna uchwałą NR XLVIII/348/2022 z 29.06.2022 r. działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 24k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 24h ust. 5a ustawy z dnia 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym – dalej usg - (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 559 z późn. zm.), art. 383 §1 pkt 7 i § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy – dalej kw. (t. j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1319 z późn.zm.) stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy Miedźna L. B. wybranego w okręgu wyborczym nr 10 z powodu niezłożenia w ustawowym terminie oświadczenia majątkowego dot. stanu majątku na dzień 31.12.2021 roku.( § 1). W § 2. zobowiązała Przewodniczącego Rady Gminy Miedźna do przesłania uchwały Wojewodzie Śląskiemu, Komisarzowi Wyborczemu oraz doręczenia jej radnemu L. B. W § 3 wskazano, iż uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, iż skarżący w wyniku wyborów, które odbyły się w dniu 22.10.2018 r. został wybrany radnym Rady Gminy Miedźna. Zgodnie art. 24h ust. 1 i ust. 4 usg radny jest zobowiązany do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym wraz z kopią swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni i jego korektą w dwóch egzemplarzach, przewodniczącemu rady gminy w terminie do 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego. Zaznaczyła, iż termin powyżej określony nie został przez radnego dotrzymany.
Na podstawie art. 24h ust. 5a usg Przewodniczący Rady Gminy Miedźna wezwał radnego do niezwłocznego złożenia oświadczenia majątkowego wyznaczając dodatkowy czternastodniowy termin, a wezwanie to w dniu 16.05.2022 r. zostało odebrane przez Radnego, gdzie dodatkowy termin na złożenie oświadczenia majątkowego upływał w dniu 30.05. 2022 r. Oświadczenie majątkowe zostało złożone już po terminie, tj. w dniu 31.05. 2022 r.
Celem umożliwienia Radnemu złożenia wyjaśnień, zgodnie z art. 383 § 3 kw Rada Gminy przekazała sprawę do Komisji Rewizyjnej. W dniu 29.06.2022 r. Radny na posiedzeniu Komisji Rewizyjnej potwierdził złożenie oświadczenia majątkowego po terminie. Potwierdził swój podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru z dnia 16.05.2022 r.
Komisja Rewizyjna dokonała analizy zebranej w sprawie dokumentacji, w tym wezwania do złożenia oświadczenia majątkowego w dodatkowym terminie, zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz oświadczenia majątkowego Radnego. Komisja Rewizyjna ustaliła, że Radny złożył oświadczenie majątkowe po terminie wymaganym art 74.h usg. W konsekwencji powyższego w ocenie Rady zaistniały podstawy faktyczne do wygaśnięcia mandatu radnego, co wprost wynika z art. 24k ust. 1 pkt 1 usg w zw. z art. 383 lub art. 492 Kodeksu Wyborczego zgodnie którym wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym".
W skardze do WSA w Gliwicach skarżący zakwestionował w całości uchwałę Nr XLVIII/348/2022 Rady Gminy Miedźna domagając się: stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości jako podjętej z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 383 § 1 pkt 7 Kodeksu wyborczego i art. 24k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a to poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie art. 383 § 1 pkt 7 Kodeksu wyborczego i art. 24k ust. 1 pkt 1 usg a to poprzez uznanie, iż złożenie oświadczenia majątkowego przez radnego z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia w każdym przypadku skutkuje wygaśnięciem mandatu radnego, a w konsekwencji podjęcie uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego Rady Gminy Miedźna Skarżącemu; zasądzenie od Gminy Miedźna kosztów postępowania według norm przypisanych.
Jednocześnie wniósł o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem prawnym o zgodność przepisów art. 24k ust. 1 pkt 1 usg oraz 383 § 1 pkt 7 Kodeksu wyborczego z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP; zawieszenie postępowania do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż uchybił co prawda terminowi do złożenia oświadczenia majątkowego za 2021 roku, jednakże po otrzymaniu wezwania Przewodniczącego Rady Gminy Miedźna oświadczenie to złożył, niestety spóźniając się o jeden dzień. Zatem nie unikał złożenia oświadczenia majątkowego, ani też nawet nie złożył go w reakcji na wszczęcie przez Radę Gminy Miedźna procedury wygaszenia mu mandatu. Stąd przyjęta przez RG Miedźna wykładnia literalna ww. przepisów i ich zastosowanie, w ocenie Skarżącego w sposób oczywisty stoją w sprzeczności z ratio legis ww. ustaw. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt K 8/07, OTK-A 2007/3/26, gdzie przedmiotem oceny zgodności z Konstytucją były wcześniej, niemal identyczny przepisy.
W ocenie Skarżącego literalna wykładnia tych przepisów, w sposób oczywisty narusza Konstytucyjne zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP).
Przypomniał, iż analogiczne przepisy tj.
1) art. 190 ust. 1 pkt la ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547, z 2004 r. Nr 25, poz. 219, Nr 102, poz. 1055 i Nr 167, poz. 1760, z 2005 r. Nr 175, poz. 1457 oraz z 2006 r. Nr 17, poz. 128, Nr 34, poz. 242, Nr 146, poz. 1055 i Nr 159, poz. 1127), dodany przez art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 175, poz. 1457 oraz z 2006 r. Nr 146, poz. 1055),
2) art. 26 ust. 1 pkt la ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984, Nr 127, poz. 1089 i Nr 214, poz. 1806, z 2004 r. Nr 102, poz. 1055 oraz z 2005 r. Nr 175, poz. 1457), dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. były przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt K 8/07 stwierdził ich niezgodność z Konstytucją, - art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP.
Jedyna różnica między ww. przepisami, a mającymi zastosowanie w niniejszej sprawie przepisami art. 24k ust. 1 pkt 1 usg oraz 383 § 1 pkt 7 Kodeksu wyborczego sprowadza się do nałożenia na przewodniczącego rady gminy obowiązku wezwania radnego, który nie złożył oświadczenia majątkowego w terminie do jego niezwłocznego złożenia wyznaczając dodatkowy czternastodniowy termin.
Tym samym tezy i opinie zwarte w uzasadnieniu tegoż wyroku, w ocenie Skarżącego, pozostają aktualne również w odniesieniu do art. 24k ust. 1 pkt 1 usg oraz 383 § 1 pkt 7 Kodeksu wyborczego.
Zaznaczył, iż podobnie jak w odniesieniu do przepisów z 2005 roku, zarzut naruszenia zasady proporcjonalności podnieść należy nie tyle do samych regulacji wprowadzających skutek w postaci wygaśnięcia mandatu radnego w przypadku niezłożenia oświadczenia majątkowego w terminie, lecz braku możliwości indywidualizacji oceny przesłanek niezłożenia oświadczenia i automatyzmie tego skutku wkroczenia w konstytucyjnie chronione dobra - prawo wyborcze, rozumiane jako podmiotowe prawo konstytucyjne (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), i niezrozumiale intensywne działanie ustawodawcy, korzystającego ze swobody regulacyjnej (art. 2 Konstytucji RP). W dalszej części skargi obszernie zacytował treść wyroku TK z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt K 8/07.
Podniósł, iż podobnie jak w przypadku przepisów ocenianych przez Trybunał Konstytucyjny, w przypadku przepisów art 24k ust. 1 pkt 1 usg oraz 383 § 1 pkt 7 Kodeksu wyborczego sam fakt niezłożenia oświadczenia w ustawowo określonym terminie skutkuje utratą mandatu, Ustawodawca nie przewidział w tym przypadku żadnych innych przesłanek. W efekcie przepisy te nie różnicują w żaden sposób sytuacji osoby, która spóźniła się ze złożeniem oświadczenia majątkowego, lecz je ostatecznie, i to w krótkim czasie po upływie terminu, złożyła - tak jak w przypadku Skarżącego, oraz sytuacji osoby, która pozostaje w zwłoce lub w ogóle nie wywiązuje się z nałożonego obowiązku W przeciwieństwie do pozostałych przesłanek wygaśnięcia mandatu, wskazanych w kwestionowanych przepisach, brak indywidualizacji oceny (brak uwzględnienia okoliczności i przyczyn zaistnienia okoliczności powodującej wygaśnięcie mandatu) nie znajduje racjonalnego uzasadnienia.
Przypomniał, iż Preambuła Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego uznaje prawo obywateli do uczestnictwa w kierowaniu sprawami publicznymi za jedną z zasad demokratycznych, wspólnych dla wszystkich państw członkowskich Rady Europy, zaś art. 8 Karty nakazuje sprawować kontrolę wkraczającą w sprawy rozstrzygane przez same społeczności lokalne z zachowaniem proporcji między zakresem interwencji organu kontroli a znaczeniem interesów, które on ma chronić. Z kolei art. 11 nakazuje zapewnić sądową ochronę w interesie zapewnienia swobodnego wykonywania uprawnień oraz poszanowania zasad samorządności lokalnej. W efekcie sporne przepisy usg i Kodeksu wyborczego i przyjęta przez Radę Gminy Miedźna ich wykładnia prowadzi do przekreślenie wyniku wyborów bezpośrednich przez rygoryzm sankcji dotyczącej usuwalnego uchybienia złożeniu oświadczenia majątkowego co pozostaje w sprzeczności z zasadami Karty.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał przy tym, iż w sprawie o sygn. akt K 8/07 wnioskodawca przed Trybunałem kwestionował, jeśli chodzi o ordynację wyborczą do rad gmin i ustawę o bezpośrednim wyborze wójta, rygoryzm nieproporcjonalnie surowej sankcji (wygaśnięcie mandatu) za niezłożenie oświadczenia, a jeśli chodzi o ustawę o samorządzie gminnym - uregulowania, które wyznaczają różne terminy złożenia oświadczeń majątkowych osób wybranych do organów samorządu terytorialnego i oświadczeń o działalności prowadzonej przez małżonków i osoby bliskie tych osób co zatem nie dotyczy sytuacji objętej skargą.
Zaznaczył, iż zarzut naruszenia zasady proporcjonalności we wniosku rozpoznawanym przez Trybunał sformułowano nie tyle wobec regulacji przewidującej sam skutek (fakt) wygaśnięcia mandatu w wypadku niezłożenia w ustawowo określonym terminie oświadczenia majątkowego, ile wobec regulacji przewidującej taki skutek przy braku możliwości indywidualizacji oceny przesłanek niezłożenia oświadczenia i automatyzmie tego skutku oraz braku odpowiedniej procedury prowadzącej do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, umożliwiającej sanację.
Organ przypomniał, iż Trybunał stwierdził m.in., że "w odniesieniu do art. 190 ust. 1 pkt 1a ordynacji wyborczej do rad gmin i art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta wnioskodawca trafnie wskazuje, że przepisy te nie różnicują w żaden sposób sytuacji osoby, która spóźniła się ze złożeniem oświadczenia majątkowego, lecz je ostatecznie i to w krótkim czasie po upływie terminu, złożyła, oraz sytuacji osoby, która pozostaje w zwłoce łub w ogóle nie wywiązuje się z nałożonego obowiązku. W przeciwieństwie do pozostałych przesłanek wygaśnięcia mandatu, wskazanych w kwestionowanych przepisach, brak indywidualizacji oceny (brak uwzględnienia okoliczności i przyczyn zaistnienia okoliczności powodującej wygaśnięcie mandatu) nie znajduje racjonalnego uzasadnienia". Dalej zaś TK wskazywał, iż "regulując w przepisach ordynacji wyborczej do rad gmin i w ustawie o bezpośrednim wyborze wójta skutki niezłożenia oświadczeń majątkowych, ustawodawca posłużył się konstrukcją skutku następującego automatycznie, bez wyznaczenia terminu uzupełnienia braku, bez możliwości sanacji uchybienia, co łatwo mogłoby być dokonane bez uszczerbku dla celów, jakim miało służyć wprowadzenie obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego, bez możliwości przedstawienia i oceny stanowiska zainteresowanego radnego a więc bez właściwej procedury gwarancyjnej albo/i sanującej. (...). Kontrolowana regulacja charakteryzuje się zatem z jednej strony niezrozumiałym rygoryzmem co do charakteru sankcji, a z drugiej strony - mimo tego rygoryzmu - nie gwarantuje procedury weryfikacyjnej: ustalenia przyczyn naruszenia i sanacji ewentualnego błędu . W ocenie TK w rozpatrywanej sprawie nastąpiło naruszenie zasady proporcjonalności.
Organ zaakcentował, iż Skarżący zdaje się pomijać fakt, że ustawodawca wdrożył postanowienia ww. wyroku Trybunału poprzez przyjęcie ustawy z dnia 5 września 2008 r. o zmianie ustaw o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.2008.180.1111). Zgodnie z uzasadnieniem ustawa ta stanowiła wykonanie obowiązku dostosowania systemu prawa do wyroku Trybunału stwierdzającego niezgodność z Konstytucją RP art. 190 ust. 1 pkt 1a Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, art. 26 ust. 1 pkt a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz art. 24j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Dodany przepis art. 24h ust. 5a usg znajduje zastosowanie do wszystkich osób, o których mowa w art. 24h ust. 4 i 5 ww. ustawy w tym i do radnych. W praktyce oznacza to, że jeżeli radny nie dotrzymał terminów podstawowych, wówczas przewodniczący rady w terminie 14 dni od dnia stwierdzenia niedotrzymania terminu wzywa radnego do jego niezwłocznego złożenia, wyznaczając dodatkowy 14-dniowy termin. Termin ten liczy się od dnia skutecznego dostarczenia wezwania. Instytucję dodatkowego terminu do złożenia oświadczenia majątkowego uznać należy jako możliwość sanacji uchybienia radnego w terminowi złożeniu oświadczenia, tj. przesłankę gwarantującą zachowanie ww. zasady proporcjonalności.
Ustawodawca przewidział zatem swoistą instytucję "przypomnienia'", w postaci wyznaczenia dodatkowego terminu do złożenia oświadczenia majątkowego.
W ocenie organu stanowisko strony ze skargi jest w swoim założeniu wadliwe i nie uwzględnia wprowadzonych zmian legislacyjnych oraz przyjętych rozwiązań ustawowych wdrażających m.in. w/w wyrok Trybunału.
W ocenie organu w analizowanym stanie faktycznym i prawnym nie zachodzi potrzeba skierowania pytania prawnego do Trybunału, a przepisy, których naruszenia zarzucił skarżący zostały wprowadzone do obrotu prawnego z zachowaniem zasady proporcjonalności. Wprowadzenie dodatkowego terminu w przypadku radnego oznacza, że nie musi on w terminie podstawowym złożyć oświadczenia, bez jakichkolwiek ujemnych dla siebie następstw. Jeśli złoży swoje oświadczenie w dodatkowym terminie, wówczas spełni swój obowiązek.
W ocenie organu zarzut naruszenia przez ustawodawcę zasady proporcjonalności, dotyczący obecnie obowiązujących przepisów art. 383 § 1 pkt 7 Kodeksu wyborczego i art 24k ust 1 pkt 1 usg jest niezasadny. Instytucja wprowadzona art. 24h ust. 5a usg realizuje tę zasadę i wprowadza dodatkowy termin. Niezłożenie w terminie podstawowym oświadczenia majątkowego nie rodzi dla Skarżącego jakichkolwiek ujemnych następstw. Jeśli złoży swoje oświadczenie majątkowe w dodatkowym terminie, wówczas spełni swój obowiązek. Skarżący nie złożył zaś swojego oświadczenia majątkowe zarówno w terminie podstawowym, jak również w terminie dodatkowym, po skutecznym wezwaniu go do złożenia oświadczenia w dodatkowym 14-dniowym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Ponadto podkreślenia wymaga legitymacja Skarżącego do zakwestionowania podjętej uchwały w przedmiocie wygaszenia mandatu radnego. Wynika ona z art. 384 § 1 kw – "Od uchwały rady i postanowienia komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2 – z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 3-5 i 7, zainteresowanemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały albo postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który stwierdził wygaśnięcie mandatu". Należy zatem podkreślić, że powołana regulacja stanowi lex specialis w zakresie unormować zasad i trybu wniesienia skargi do sądu administracyjnego określonych w p.p.s.a.
Skarżący zachował ustawowy termin do wniesienia skargi albowiem uchwała została mu doręczona 18.07.2022r a skargę do WSA w Gliwicach wniósł 22 lipca 2022r.,w konsekwencji podlegała ona rozpoznaniu. Na podstawie art. 384 § 2 k.w. sąd administracyjny jest zobowiązany do rozpoznania skargi w terminie 14 dni od dnia jej wniesienia. Należy zaznaczyć, że termin ten ma charakter instrukcyjny, co oznacza, że jego przekroczenie nie powoduje negatywnych konsekwencji. Przepis art. 384 § 2 k.w. jest zatem normą o charakterze lex imperfecta, której naruszenie nie pociąga za sobą żadnych sankcji (zob. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, s. 33, M. Mączyński, Glosa do wyroku NSA z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2753/16, "Taxpress. Procedury Administracyjne i Podatkowe" 2/2020, s. 38).
Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zgodności z prawem uchwały Rady w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego.
Obowiązek radnego gminy w zakresie złożenia oświadczenia majątkowego wynika z art. 24h ust. 1 usg. Termin ten został określony w art. 24h ust. 4 usg – do 30 kwietnia każdego roku (nie dotyczy pierwszego i ostatniego oświadczenia majątkowego składanego w kadencji rady).
W niniejszej sprawie Skarżący – radny Gminy Miedzna był zobowiązany do złożenia oświadczenia majątkowego do dnia 30 kwietnia 2022 r. W związku z niezłożeniem tego oświadczenia, Przewodniczący Rady wezwał Skarżącego do jego złożenia w terminie dodatkowym, wynoszącym 14 dni od dnia doręczenia wezwania (art. 24h ust. 5a u.s.g.). Skarżący odebrał wezwanie w dniu 16 maja 2022r. To oznacza, że termin upływał z dniem 30 maja 2022 r., jednakże do tej daty nie wpłynęło oświadczenie majątkowe. Ten fakt miał miejsce dopiero w dniu 31 maja 2021 r. Skarżący podczas posiedzenia w dniu 29 czerwca 2022r. Komisji rewizyjnej Rady Gminy Miedzna potwierdził fakt otrzymania wezwania do złożenia oświadczenia majątkowego 16 maja 2022r.
Zaznaczenia w tym miejscu wymaga okoliczność, iż Skarżący nie podnosił i nie wykazał przed Radą, że jego sytuacja obiektywnie uniemożliwiła mu sporządzenie i doręczenie oświadczenia majątkowego Przewodniczącemu Rady. Skarżący był nieuważny co doprowadziło do dwukrotnego, bezskutecznego upływu terminu, z którym ustawodawca wiąże skutek wynikający z art. 24k ust. 1 pkt 1 usg w związku z art. 383 § 1 pkt 7 oraz art. 383 § 2 kw. Niezłożenie oświadczenia majątkowego w dniu 30 kwietnia oraz 30 maja 2022 r. wynikało z winy Skarżącego, albowiem z przyczyn po jego stronie leżących zaniedbał dochowania obowiązku ustawowego w zakresie złożenia wymienionego oświadczenia majątkowego z którym ustawodawca wiąże skutek prawny.
Za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 383 § 1 pkt 7 kw w zw. oraz art. 24k ust. 1, pkt 1 usg ponieważ opisane zachowanie skarżącego polegające na niezłożeniu oświadczenia majątkowego w terminie podstawowym i dodatkowo wyznaczonym wprost skutkowało po myśli powołanych regulacji wygaśnięciem mandatu radnego. Wobec obiektywnie stwierdzonej winy Skarżącego w zakresie niezłożenia oświadczenia majątkowego, Rada miała obowiązek prawny podjąć zaskarżoną uchwałę. Powołane przepisy mają charakter przepisów bezwzględnie wiążących (ius cogens), co oznacza, że Rada nie ma dowolności w zakresie podjęcia rozstrzygnięcia. Niepodjęcie tej uchwały stanowiłoby naruszenia prawa przez nią.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skardze.
W odniesieniu do wniosku Skarżącego w zakresie wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w zakresie zgodności przepisów art. 24k ust.1 usg i art. 383 § 1 pkt 7 kw to Sąd nie widzi takiej potrzeby. Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przyjąć zatem należy, że użycie sfomułowania "sąd może" oznacza, że podjęcie postanowienia o wystąpieniu z pytaniem prawnym pozostaje w gestii sądu. Kompetencja do kierowania w danej sprawie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego ma charakter jedynie fakultatywny. Sąd orzekający w tej sprawie nie dostrzega w treści art. 24k ust.1 ustawy o samorządzie gminnym i w treści art. 383 § 1 pkt 7 kodeksu wyborczego regulującego rozwiązanie prawne wygaśnięcia mandatu w związku z niezłożeniem oświadczenia majątkowego wątpliwości które wymagałyby zbadania co do zgodności z ustawą zasadniczą. Fakt, że skarżący tak uważa z powołaniem się na wyrok TK w jego ocenie wydany w zbliżonym stanie faktycznym nie jest wystarczającą podstawą do kwestionowania tego rozwiązania prawnego . W przedmiotowej sprawie Sąd nie miał wątpliwości co do możliwości zastosowania w odniesieniu do skarżącego instytucji wygaśnięcia mandatu radnego po myśli w/w regulacji. W ocenie Sądu nie doszło także do naruszenia zasady proporcjonalności. Sąd zauważa na co słusznie zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę, iż w wyniku przywołanego przez skarżącego wyroku TK z 13 marca 2007r. ustawodawca wprowadził do obrotu prawnego regulacje prawne poprzez przyjęcie ustawy z dnia 5 września 2008 r. o zmianie ustaw o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.2008.180.1111) którymi zrealizował wymogi dostosowania systemu prawa do tego wyroku Trybunału stwierdzającego niezgodność z Konstytucją RP art. 190 ust. 1 pkt 1a Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, art. 26 ust. 1 pkt a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz art. 24j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Dodany przepis art. 24h ust. 5a usg ustanowił prawo dla osoby, która nie złożyła oświadczenia majątkowego (w tym radnego) do uzupełnienia tego braku poprzez nadanie dla przewodniczącego rady gminy, w terminie 14 dni od dnia stwierdzenia niedotrzymania terminu prawa wezwania osoby, która nie złożyła oświadczenia do jego niezwłocznego złożenia i wyznaczenia dodatkowego czternastodniowego terminu liczonego od dnia dostarczenia wezwania. W konsekwencji ustawodawca przewidział instytucję prawną sanowania uchybienia radnego w niedotrzymaniu terminów podstawowych do złożenia oświadczenia co przeczy zarzutowi naruszenia zasady proporcjonalności. Skutek prawny niewypełnienia obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego przez radnego w dodatkowym terminie jest adekwatny do charakteru niewypełnienia obowiązku w zakresie złożenia oświadczenia majątkowego w tym dodatkowym terminie i jako taki nie narusza zasady proporcjonalności.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI