III SA/Gl 634/22

III SA/Gl 634/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 180
art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7,  art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi F sp. z o. o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2022 r. nr BP.501.663.2021.2065.KA12.230879 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 23 czerwca 2022 r., znak BP.501.663.2021.2065.KA12.230879, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako organ, GITD) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 1 kwietnia 2021 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł na F sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako strona, skarżąca, spółka), za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne.
Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej jako kpa), art. 4 pkt 22 lit. l, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 180 – dalej jako utd) w zw. z art. 66 ust 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 222 r., poz. 988), w zw. z § 15 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 – dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów), w zw. z § 5 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 2 i 7, § 6 ust. 1 pkt 2, § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r., poz. 2141 – dalej jako Rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego), lp. 1.2.1 a). załącznika nr 1 do tego rozporządzenia oraz lp. 9.2. załącznika nr 3 do utd.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Dnia 3 marca 2021 r. na dworcu autobusowym przy ul. [...] w Z. inspektor transportu drogowego skontrolował autobus marki SOR o nr rej. [...]. Kierowca wykonywał krajowy regularny transport drogowy osób w publicznym transporcie zbiorowym na linii [...], w imieniu i pod kierownictwem strony niniejszego postępowania. W czasie kontroli przeprowadzono badanie mobilną linią diagnostyczną, które ujawniło usterkę układu hamulcowego zakwalifikowaną jako niebezpieczna w postaci braku siły hamowania w lewym kole osi tylnej. Ustalenia te zostały zawarte w protokole kontroli oraz wynikach pomiarów siły hamowania z mobilnej stacji diagnostycznej.
Po zawiadomieniu strony 4 marca 2021 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego, w jego toku strona złożyła pismo 10 marca 2021 r. stanowiące wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Strona podała, że w firmie są prowadzone procedury przeglądów i obsługi pojazdów. Każdy pojazd jest wyposażony w książkę obsługi i napraw pojazdu, w której to kierowcy potwierdzają wykonanie czynności obsługi codziennej. Żaden z kierowców nie zgłosił utraty siły hamowania. Wysłani na miejsce kontroli pracownicy stacji obsługi stwierdzili usterkę siłownika hamulca, która nie była wyczuwalna podczas jazdy przez doświadczonego kierowcę prowadzącego wówczas pojazd. Strona wskazała, że nie miała wpływu na stwierdzoną usterkę, ani też nie mogła jej zapobiec.
Oceniając ustalony stan faktyczny organ wskazał, że stosownie do treści art. 66 ust. 1 prd, pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych drogowa kontrola techniczna obejmuje identyfikację pojazdu oraz badanie techniczne, w tym m.in. układu hamulcowego. Zgodnie z § 6 ust. 2 przytoczonego powyżej rozporządzenia na podstawie wyników wstępnej drogowej kontroli technicznej pojazdu użytkowanego kontrolujący decyduje, czy pojazd ten poddać szczegółowej drogowej kontroli technicznej. Szczegółową drogową kontrolę techniczną przeprowadza się w szczególności w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pojazd użytkowany zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub narusza wymagania ochrony środowiska.
Organ omówił również § 5 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia, który stanowi, że usterki stwierdzone podczas badania stanu technicznego pojazdu dzieli się na trzy kategorie:
1) usterki drobne - usterki bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub wymagania ochrony środowiska, które nie powodują ograniczenia w dalszym używaniu pojazdu;
2) usterki poważne - usterki mogące zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego lub naruszać wymagania ochrony środowiska albo inne istotne nieprawidłowości, które dają podstawę do ograniczenia dalszego używania pojazdu oraz określenia warunków tego używania;
3) usterki niebezpieczne - usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu.
Sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody badania jego stanu technicznego oraz kryteria oceny usterek stwierdzanych podczas kontroli są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia (§ 5 ust. 5 ww. rozporządzenia). Według lp. 1.2.1 a) załącznika MSWiA brak siły hamowania co najmniej na jednym kole - jest określane jako niebezpieczna usterka. W myśl § 15 ust. 1 ww. rozporządzenia hamulce pojazdu powinny zachowywać wymaganą sprawność niezależnie od drgań i wpływów atmosferycznych, na jakie są narażone w normalnych warunkach.
Organ omówił także przepisy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. (Dz.Urz.UE.L 2014 Nr 127, str. 51) w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz uchylającą dyrektywę 2009/40/WE z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep wskazując, że pojazdy użytkowane na drogach publicznych muszą być zdatne do ruchu drogowego w momencie ich eksploatacji. Posiadacz dowodu rejestracyjnego oraz, w stosownych przypadkach, użytkownik pojazdu powinni być odpowiedzialni za utrzymywanie pojazdu w stanie zdatności do ruchu drogowego.
Na podstawie art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 utd, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie (ust. 1). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych, (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa Ip. 1-9 (ust. 7 pkt 1). Stosownie do treści Ip. 9.2 załącznika nr 3 do utd, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna - za każdy pojazd sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2 000 zł.
Oceniając ustalony stan faktyczny przez pryzmat powołanych szczegółowo w decyzji przepisów prawa materialnego organ stwierdził, że doszło do naruszenia obowiązków podmiotu wykonującego przewóz drogowy skutkujących nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Nadto strona nie przedstawiła żadnych dowodów, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c utd. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. W przedmiotowej sprawie brak jest takich okoliczności. Do naruszenia przepisów utd doszło w związku z zaniedbaniem skarżącego. Strona, jako profesjonalny podmiot gospodarczy, powinna zawsze, tzn. w trakcie każdego wykonywanego przejazdu drogowego zapewnić należny stan techniczny użytkowanego pojazdu i nie dopuszczać do sytuacji, która miała miejsce w chwili kontroli, tj. niesprawnego układu hamulcowego (braku siły hamowania na lewym kole osi tylnej).
W skardze do tutejszego Sądu spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 92c ust. 1 pkt 1 utd przez jego nieuwzględnienie, bezpodstawne stwierdzenie, że nie zachodzi przesłanka zastosowania w nim określona, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia;
- art. 7 i art. 77 kpa poprzez niewyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, niezebranie całego materiału dowodowego oraz dowolną ocenę tego materiału w oderwaniu od całokształtu okoliczności sprawy.
W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę strona podała, że kierowca prowadzący pojazd w dniu kontroli jest doświadczonym nie tylko kierowcą, ale również mechanikiem autobusów. Pomimo swojej wiedzy i doświadczenia nie był w stanie zauważyć usterki układu hamulcowego, jak też tej wady nie sygnalizował żaden z systemów zainstalowanych w autobusie. Kierowca przed wyruszeniem w trasę przeprowadził czynności obsługi codziennej pojazdu, zatem podjął wszelkie dostępne rutynowe działania mające na celu kontrolę stanu technicznego pojazdu. Co więcej, pojazdy skarżącej spółki są na bieżąco sprawdzane przez stację obsługi.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 i 77 kpa organ stwierdził, że kierowca pojazdu nie został ukarany mandatem karnym, ani nie został w sprawie przesłuchany. Organ swoje rozstrzygnięcie oparł na protokole kontroli oraz wynikach pomiaru siły hamowania z mobilnej stacji diagnostycznej.
Organ nie odniósł się do wprowadzonych u strony procedur zwiększających bezpieczeństwo usług przewozowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ppsa).
W pierwszej kolejności podnieść należy, że ustalony przez organ stan faktyczny Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własny, za niezasadny uznając zarzut naruszenia art. 7 i 77 kpa. Zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organ administracji ma obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy te, a z nimi art. 75 § 1 k.p.a. (Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem ...) nakładają na organ obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych. Należy jednak mieć na uwadze, że obowiązek dowodzenia przez organ nie ma charakteru absolutnego, a ustaleń faktycznych dokonuje się przez pryzmat normy prawa materialnego.
I tak w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma przede wszystkim art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, który stanowi, że pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Ustęp 2 tego artykułu nakłada obowiązek utrzymania w należytym stanie i sprawności urządzeń i wyposażenia pojazdu, w szczególności zapewniającego bezpieczeństwo w ruchu.
Oceny spełnienia tych wymagań dokonuje się podczas drogowej kontroli technicznej obejmującej identyfikację pojazdu oraz badanie techniczne co najmniej układu hamulcowego lub innych elementów wymienionych w § 5 ust. 2 pkt 1-9 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego. Hamulce pojazdu powinny zachowywać wymaganą sprawność.
W niniejszej sprawie kontrolę stanu technicznego pojazdu przeprowadzono przy użyciu mobilnej stacji kontroli. Wykazano awarię układu hamulcowego, którą zresztą potwierdzili pracownicy stacji obsługi wysłani na miejsce przez spółkę. W ocenie Sądu protokół badania oraz wydruk ze stacji kontroli stanowią wystarczający dowód potwierdzający wystąpienie awarii układu hamulcowego. Strona zresztą wystąpienia tej wady nie kwestionowała, choć w skardze zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 kpa, dotyczące właśnie prawdy materialnej i zakresu czynności dowodowych. Sąd jednak uznał za wystarczające dla ustalenia wystąpienia samej usterki dowody przeprowadzone przez organ. Kontrola ze swej natury jest czynnością niepowtarzalną, a zatem wszelkie zastrzeżenia co do pracy urządzeń używanych podczas kontroli, sposobu ich użycia, a także wątpliwości dotyczące wyników dokonanych pomiarów powinny być zgłaszane przez kontrolowanego w toku czynności kontrolnych, a także mieć odzwierciedlenie w treści protokołu kontroli. W niniejszej sprawie kierowca nie kwestionował prawidłowości przeprowadzonej kontroli. Protokół tej kontroli został sporządzony prawidłowo, dołączono do niego wydruk z mobilnej stacji diagnostycznej, której prawidłowość działania również nie była kwestionowana. Sąd nie dostrzegł wad postępowania dowodowego, ani konieczności jego uzupełnienia. Strona zresztą nie podważała sposobu przeprowadzenia kontroli jak i jej wyniku.
Jej zarzuty kierowały się raczej w stronę wykazania, że dopełniono wszelkich starań, by do usterki układu hamulcowego nie doszło, a jeśli już ona wystąpiła – że strona nie miała na nią wpływu ani możliwości jej przewidzenia. Skarżąca spółka wskazała bowiem na kontrolę codzienną pojazdów, poddawanie ich stałym przeglądom przez stację obsługi, a w konsekwencji brak możliwości wykrycia usterki, tym bardziej, że kierowca nie zgłaszał wad układu hamulcowego. Jednak istotne znaczenie w sprawie ma przepis art. 92c utd i wymienione w nim przypadki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika. Zgodnie z tym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W sprawie nie zaszły przesłanki z punktu 2 i 3, zatem ocenie podlega punkt 1.
Przede wszystkim wskazać należy, że z omawianego przepisu wynika, że przesłanki uwalniające od odpowiedzialności przewoźnika nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy dochowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II GSK 580/19). A skoro tak, to codzienna kontrola pojazdu, którą wykonuje kierowca nie jest wystarczająca do uwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Co więcej, kontrola codzienna nie obejmowała badania w oparciu o takie urządzenie, jakim dysponował organ. Dotyczyła ona raczej podstawowych elementów wyposażenia autobusu, sprawdzanych naocznie przez kierowcę, bez użycia jakichkolwiek urządzeń.
Skarżąca w skardze podniosła, że pojazdy, którymi dysponuje są poddawane bieżącym ocenom stanu technicznego przez stację obsługi. Nie przedstawiła jednak żadnego dowodu potwierdzającego przeprowadzenie takiego badania w czasie poprzedzającym stwierdzoną wadę. Nie podała również, jakoby siłownik hamulca był wymieniany w określonym czasie przed kontrolą i przedsiębiorca mógł się spodziewać, że zadziała prawidłowo. Nie wskazała zatem na żadne okoliczności, które mogłyby wykazać, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Spółka skarżąca jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność profesjonalnie. Dysponując taborem służącym do przewozu ludzi, który pokonał już określoną ilość kilometrów winna przedsięwziąć dalej idące czynności zmierzające do zapewnienia należytego stanu technicznego autobusów. Rolą Sądu nie jest jednak wskazywanie jakie to działania winny zostać w tym zakresie podjęte. Awaria układu hamulcowego w jednym kole jest istotną wadą wpływającą bezpośrednio na bezpieczeństwo innych użytkowników drogi. W związku z tym należy zgodzić się z organem o zaktualizowaniu się przesłanek pozwalających na przypisanie stronie skarżącej naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, kwalifikowanego jako niebezpieczne i sankcjonowanego karą pieniężną w wysokości 2.000 zł. Wskazana przez organ podstawa prawna nałożenia kary pieniężnej nie budziła wątpliwości.
Organ prowadząc postępowanie pouczył stronę o treści art. 92c utd i wynikającym z tego przepisu ciężarze dowodzenia przesłanek uwalniających od kary. Strona, jak już wyżej wskazano, podała te okoliczności, które jej zdaniem winny przesądzić o wyłączeniu odpowiedzialności. Słusznie jednak organ uznał je za nieodpowiadające wymogom wynikającym z omawianego przepisu.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.
-----------------------
Odnośnie stwierdzonego naruszeiiiii organ odwoławczy zważył, co nastcnuic:
6