III SA/Gl 632/23

III SA/Gl 632/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Barbara Brandys-Kmiecik
Marzanna Sałuda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne
Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 633
art. 23  ust. 2a  pkt 1
ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (T. J.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi J. S.A. w J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 16 maja 2023 r. nr SKO.V/428/56/2023 w przedmiocie koncesji na wydobycie kopalin 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12.01.2023 r. nr [...] Wójt Gminy P. negatywnie załatwił wniosek Spółki o udzielenie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego i metanu jako kopaliny towarzyszącej z części złoża węgla kamiennego "Z".
Wójt wskazał, iż z wniosku koncesyjnego wynika, że przedmiotem planowanej działalności będzie prowadzenie wydobycia węgla kamiennego i metanu jako kopaliny towarzyszącej z części złoża węgla kamiennego "Z" w granicach projektowanego obszaru górniczego "B" o powierzchni 5,244 km ² i od powierzchni terenu do rzędnej -755m tj. najgłębszego miejsca udokumentowania złoża (ł030m p.p.t). Część tego złoża położona jest na terenie Gminy P.. Organ podkreślił, że szczegółowy zakres planowanej eksploatacji górniczej, sposób jej prowadzenia, a także przewidywane wpływy na powierzchnię terenu i środowisko przedstawiono w Projekcie Zagospodarowania Złoża węgla kamiennego "Z". Powołując się na treść tego projektu organ wskazał, że planowane jest zastosowanie eksploatacji na zawał. Ponadto w okresie do 2042 roku wpływami objęte będą tereny całego przedmiotowego obszaru. Powstanie jedno wielkie centrum obniżeniowe. W okresie tym, w obrębie przedmiotowego obszaru wystąpią lokalne niecki osiadania między innymi w sołectwie K. pomiędzy ul. [...], ul. P. i ul. [...] gdzie prognozuje się wystąpienie największych osiadań wynoszących około 3 m, a prognozowane wpływy odpowiadają I, II i III kategorii terenu górniczego. Prowadzenie działalności górniczej powoduje powstawanie zjawisk sejsmicznych, czyli wstrząsów i odprężeń górotworu, które mogą mieć wpływ na powierzchnię terenu i obiekty budowlane. Jednocześnie przedsiębiorca nie posiada informacji dotyczącej odporności obiektów kubaturowych i liniowych znajdujących się w granicach planowanej eksploatacji.
Dokonując uzgodnienia wniosku o udzielenie koncesji organ wyjaśnił, że kierował się zapisami art. 23 ust. 2a pkt 1 ustawy prawo geologiczne i górnicze. Jak wyjaśnił organ obszar leżący w granicach administracyjnych gminy, który obejmuje wniosek koncesyjny objęty jest trzema miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego:
- północna część sołectwa K. objęta jest planem uchwalonym uchwałą Rady Gminy P. Nr [...] z z dnia 6 lutego 2004 r. Zgodnie z tym planem tereny objęte wnioskiem koncesyjnym to tereny zabudowy mieszkaniowej o niskiej intensywności oznaczone symbolem MN oraz tereny zabudowy zagrodowej oznaczone symbolem MR, a także tereny rolne oraz tereny komunikacyjne (ulice zbiorcze, lokalne, dojazdowe i ciągi pieszojezdne);
- część sołectwa K. objęta jest planem uchwalonym uchwałą Rady Gminy P. Nr [...] z dnia 30.06.2006 r. Zgodnie z tym planem tereny objęte wnioskiem koncesyjnym to tereny rolnicze, teren ulicy wewnętrznej dojazdowej pieszo- jezdnej, teren ulicy zbiorczej w ciągu ul. [...]
- część sołectwa W. objęta jest planem uchwalonym uchwałą Rady Gminy P. nr [...] z dnia 7.04.2022 r.. Zgodnie z tym planem to tereny użytkowane rolniczo oraz teren zieleni łęgowej i teren wód powierzchniowych śródlądowych. Z dokonanych ustaleń wynika, że przeważająca część obszaru, który obejmuje wniosek koncesyjny objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla północnej części sołectwa K. (plan z dnia 6.02.2004 r.).
Organ zauważył, że w trakcie sporządzania planu brak było informacji o złożu ze strony podmiotów górniczych, skutkiem czego nie jest ujawnione złoże i nie zawiera on zakazów czy ustaleń dotyczących ochrony przed wpływami eksploatacji górniczej. Projekt został pozytywnie zaopiniowany przez Okręgowy Urząd Górniczy z informacją, że przedmiotowy teren zlokalizowany jest poza granicami terenów górniczych.
Dokonując analizy planów zagospodarowania przestrzennego organ poinformował, że na obszarze objętym wnioskiem koncesyjnym znajduje się Główny Zbiornik Wód Podziemnych nr [...] "R.". Powołując się na nakazy i zakazy ustalone w planach z dnia 29.03.2022 roku i 30.06.2006 roku w zakresie ochrony w/w zbiornika organ uznał, że prowadzona eksploatacja górnicza uniemożliwi ochronę Głównego Zbiornika Wód Podziemnych, który ma strategiczne znaczenie w gospodarce wodnej i prowadzona eksploatacja jest naruszeniem ustaleń planów, które nakazuje jego ochronę.
Jak dalej wyjaśnił organ wpływami III kategorii deformacji objęte będą tereny pod zabudowę mieszkaniową i zagrodową w rejonie ulicy [...], [...] i [...] w K.. Wpływami drugiej kategorii objęte będą tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową i zagrodową przy ul. P. i ul. [...] w K.. Wpływami I kategorii deformacji objęte będą tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową i zagrodową w rejonie ul. [...] i ul. [...] w K.. Poza terenami zabudowanymi wpływami I, II i III kategorii deformacji objęte zostaną tereny rolne, tereny komunikacji, infrastruktura techniczna. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że działalność górnicza powoduje powstawanie zjawisk sejsmicznych (wstrząsy i odprężenia górotworu), które mogą mieć wpływ na powierzchnię terenu i obiekty budowlane organ uznał, iż zamierzona działalność określona we wniosku koncesyjnym narusza przeznaczenie i sposób korzystania z nieruchomości określony w zapisach planu.
W ocenie organu skutki planowanego wydobycia ujawniające się na powierzchni terenu (osiadania, wstrząsy) będą prowadziły do utraty funkcji terenu mieszkaniowego ustalonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z 6.02.2004 r. Organ wskazał także, że nie ma zawartego bezpośredniego zakazu wnoszenia obiektów budowlanych w terenie gdzie miałyby powstać obiekty zakładu górniczego.
Z wyjaśnień organu wynika również, że przy uzgodnieniu kierował się pismem Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5.08.2022 r, z którego wynika, że uruchomienie nowych kopalń węgla wiązać się będzie z ryzykiem utraty środków FTS Dodatkowo organ przedstawił swoje uwagi zgłoszone do Raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko na etapie procedowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła J. S.A. nie zgadzając się z negatywnym uzgodnieniem.
Strona podniosła, że ustawodawca określił jednoznacznie zakres uzgodnienia, wskazując, iż kryterium uzgodnienia jest nienaruszanie zamierzoną działalnością przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości ustalonym w sposób przewidzianym w art. 7 ustawy prawo geologiczne i górnicze określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy. Postępowanie w tym przedmiocie ogranicza się do badania zgodności działalności objętej projektem koncesji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Ustosunkowując się do stanowiska organu stwierdzającego, że na obszarze objętym wnioskiem koncesyjny znajduje się Główny Zbiornik Wód Podziemnych nr [...] R. i prowadzona eksploatacja górnicza uniemożliwi ochronę w/w zbiornika Strona zauważyła, że z mapy bazy danych o Głównych Zbiornikach Wód Podziemnych, a także planów zagospodarowania przestrzennego wynika, że zbiornik ten w niewielkim fragmencie występuje na terenie Gminy P. w granicach obszaru górniczego "B" objętego wnioskiem koncesyjnym. Jak wyjaśniła Strona organ powołuje się na zapisy planów z dnia z dnia 29 marca 2022 roku oraz z dnia 30.06.2006 dotyczące ochrony wód w/w zbiornika jednak zbiornik ten w granicach obszaru górniczego "B" objętego wnioskiem koncesyjnym nie występuje w obrębie jednostek objętych powyższymi planami. W ocenie Strony prowadzenie działalności górniczej w rejonie zbiornika nie narusza ustaleń miejscowych planów zagospodarowania.
Dodatkowo Strona zauważyła, że obszar objęty wnioskiem koncesyjnym obejmuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy P. w trzech częściach:
- uchwała nr [...] z dnia 6.02.2004 r. w sprawie mpzp - północna część sołectwa K.,
- uchwała nr [...] z dnia 30.06.2006 r. w sprawie mpzp - część sołectwa K.,
- uchwała nr [...] z dnia 29.03.2022 w sprawie mpzp - część sołectwa W..
Jak podniosła Strona organ negatywne postanowienie uzasadnia również faktem braku ujawnienia złoża "Z" w miejscowym planie z dnia 6.02.2004 roku. Jednak Strona zauważyła, że na podstawie uchwały nr [...] Rady Gminy P. przeprowadzono zmianę dokumentu studium polegającą na uwzględnieniu w polityce przestrzennej nowego złoża węgla kamiennego i metanu jako kopaliny towarzyszące, "Z". W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy P. uchwalonym w dniu 23.06.2015 roku (uchwała nr [...]) uwzględniono możliwość eksploatacji złóż węgla kamiennego w istniejących obszarach górniczych "K. III", "J.", "S.". W studium tym uwzględniono również inne złoża węgla kamiennego w tym "Z.
Pomimo uchwalenia studium w 2015 roku do dnia dzisiejszego Gmina P. nie opracowała miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla północnej części sołectwa K. oraz części sołectwa K. w obrębie których ujawniono złoże "Z.".
Dodatkowo Strona wskazała na brak konsekwencji organu w ocenie sprawy bowiem nie zostało wniesione odwołania się od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która również w myśl przepisów ma być zgodna z planami zagospodarowania.
Strona za brak podstaw prawnych uznała powoływanie się organu w postanowieniu na aspekt finansowy dotyczący rzekomego ryzyka utraty środków z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji bowiem nie stanowi ustawowego warunku pozytywnego uzgodnienia wniosku o udzielenie koncesji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej rozpatrując zażalenie nie uznało jego zasadności i postanowieniem z dnia 16 maja 2023r. utrzymało w mocy sporne postanowienie.
Po przywołaniu art. 7 i art. 23 ust. 2a pkt 1 ustawy Prawo geologicznego i górniczego stwierdziło, iż podstawowym kryterium przesądzającym o możliwości wydania pozytywnej opinii jest ustalenie, że zamierzona działalność nie naruszy przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w odrębnych przepisach. Działalność niespełniająca powyższego kryterium nie będzie mogła być uzgodniona. Przewidziane zaś w planie zagospodarowania przestrzennego kryteria należy stosować w sposób ścisły. Niedopuszczalne jest stosowanie innych kryteriów niż te, które są przewidziane w ustawie, w szczególności odpowiednie stosowanie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Prawo geologiczne i górnicze jest jedynym aktem normatywnym regulującym zasady wykonywania określonej tam działalności. Takie też jest stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por.m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 marca 2023 r. sygn. III SA/Po 762/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt: III SA/GI 599/17).
Zaznaczyło iż postępowanie uzgodnieniowe prowadzone na podstawie art. 106 § 1 i 5 k.p.a., ma charakter wyłącznie pomocniczy w sprawie załatwianej w formie decyzji administracyjnej przez inny organ i jest postępowaniem autonomicznym w stosunku do tzw. postępowania głównego jednak nie zwalnia to organu wydającego opinię od dokonania ustaleń istotnych dla sformułowania uzgodnienia. Wydane uzgodnienie winno być oceną faktów przedstawionych w dokumentach sprawy, uwag, wniosków i wyjaśnień dokonanych w toku postępowania przez stronę, z uwzględnieniem wyżej wskazanych kryteriów.
Podniosło, iż wydając zaskarżone postanowienie organ odniósł się do działalności objętej wnioskiem koncesyjnym i ocenił ją negatywnie, mając przy tym na względzie wytyczne z art. 23 ust. 2a pkt 1 p.g.g. Skupił się przy tym na zgodności planowanej działalności koncesyjnej z zapisami obowiązujących planów zwłaszcza planu z dnia 6.02.2004 r. obejmującego północną część sołectwa K., gdzie prognozuje się wystąpienie największych osiadań wynoszących około 3 m, a prognozowane wpływy odpowiadają I, II i III kategorii terenu górniczego. Prognozowane wpływy osiadań, które odpowiadają III kategorii terenu górniczego dotyczą przede wszystkim terenów przeznaczonych w w/w planie pod zabudowę mieszkaniową i zagrodową, natomiast poza terenami zabudowanymi wpływami I, II i III kategorii deformacji objęte zostaną tereny rolne, tereny komunikacji oraz infrastruktura techniczna. Mając na uwadze fakt, że działalność górnicza powoduje powstawanie zjawisk sejsmicznych (wstrząsy i odprężenia górotworu), które mogą mieć wpływ na powierzchnię terenu i obiekty budowlane (np. naruszenie konstrukcji) organ uznał, iż zamierzona działalność określona we wniosku koncesyjnym narusza przeznaczenie i sposób korzystania z nieruchomości określony w zapisach planu i skutki planowanego wydobycia ujawniające się na powierzchni terenu (osiadania, wstrząsy) będą prowadziły do utraty funkcji terenu mieszkaniowego ustalonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z 6.02.2004 r.
Ustosunkowując się do zarzutu zażalenia podzieliło pogląd Strony, że powoływanie się organu w zaskarżonym postanowieniu na aspekt finansowy dotyczący rzekomego ryzyka utraty środków z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji nie stanowi ustawowego warunku pozytywnego uzgodnienia wniosku o udzielenie koncesji. Jednak okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie skoro organ I instancji swoje negatywne stanowisko wyczerpująco uzasadnił kierując się zgodnością planowanej działalności koncesyjnej z zapisami obowiązujących planów.
Za słuszne uznało także stanowisko Strony, że Główny Zbiornik Wód Podziemnych nr [...] R. w niewielkim fragmencie występuje na terenie Gminy P. w granicach obszaru górniczego "B" objętego wnioskiem koncesyjnym i zbiornik ten w granicach w/w obszaru nie występuje w obrębie jednostek objętych planami z dnia 29 marca 2022 roku oraz z dnia 30.06.2006 dotyczące ochrony wód w/w zbiornika. W ocenie Kolegium ustalenia te obojętne z punktu widzenia zapadłego rozstrzygnięcia.
Bez wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia, pozostaje także dla Kolegium fakt, że pomimo uchwalenia studium w 2015 roku do dnia dzisiejszego Gmina P. nie opracowała miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla północnej części sołectwa K. oraz części sołectwa K. w obrębie, których ujawniono złoże "Z". Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego należy do zadań własnych gminy (art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Gmina może zatem samodzielnie kształtować sposób zagospodarowania danego obszaru podlegającego jej władztwu, pod warunkiem, że działa w granicach i na podstawie prawa.
W skardze do WSA w Gliwicach strona Kolegium zarzuciła rażące naruszenie; obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 7 oraz 77 k.p.a.) poprzez powierzchowną i mijającą się z prawdą analizę wpływu zamierzonej przez skarżącą działalności na stan środowiska oraz relację do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy P., zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) przez oparcie zaskarżonego postanowienia na przesłankach pozaprawnych, zasady wypowiedzianej w art. 7 Prawa geologicznego i górniczego (ustawa z 9 czerwca 2011 r., Dz. U. 2023, poz. 633) w zw. z art. 23 st. 2a pkt 1 tejże ustawy poprzez oczywiście błędną jej wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W konsekwencji wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej z jednoczesnym udzieleniem wskazówek co do dalszego postępowania w sposób uwzględniający zasadę prawdy materialnej, zwrot kosztów wedle przepisanych norm.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż zarówno Wójt Gminy P. jak i Kolegium nie podjęli próby wykazania, jakie jest przewidziane planami przeznaczenie nieruchomości, które miałyby zostać objęte wspomnianymi wpływami, a zwłaszcza w jaki sposób działalność objęta wnioskowaną koncesją mogłaby powodować brak możliwości ich wykorzystania w sposób przewidziany tymi planami.. Wymaga to przede wszystkim wskazania, jaki miałby być przestrzenny zakres wpływu działalności objętej wnioskowaną koncesją (projektowany teren górniczy), które (dokładnie) plany miejscowe (ew. w jakiej części) dotyczą projektowanego terenu górniczego, jakie jest planistyczne przeznaczenie nieruchomości, a nadto w jaki sposób to przeznaczenie miałoby zostać naruszone (art. 7 w zw. z art. 23 ust. 2a pkt 1 pr.g.g.).
Organ I instancji stwierdził, że w dacie uchwalania planu nr [...] "brak było informacji o złożu ze strony podmiotów górniczych, skutkiem czego" złoże nie mogło być ujawnione w planie. Okoliczność ta nie polega na prawdzie i świadczy o zaniedbaniach Rady Gminy P. oraz jej organu wykonawczego. Dokumentacja złoża "Z" przyjęta została przez Ministra Środowiska w dniu 12 stycznia 2012 r., o czym pełną informację posiada Gmina P..
Zdaniem strony organy obu instancji nie ustaliły, które fragmenty Gminy P. byłyby objęte wpływami wydobycia ze złoża, Z i jakie miałoby być ich (przewidziane planem miejscowym) przeznaczenie.
Strona zwróciła uwagę, że niektóre fragmenty terytorium Gminy P. objęte są o wiele większymi wpływami i eksploatacji górniczej, czego dowodem jest treść studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Gminy P. z 23 czerwca 2015 r. [...]:. Co prawda wspomniane studium nie jest aktem prawa miejscowego, ale bezspornie spowodowało ono dezaktualizację wspomnianego planu miejscowego z 6.02.2004 r.. Co więcej, ze wspomnianej uchwały wynika, że konsekwencją funkcjonowania innych zakładów górniczych prowadzących wydobycie kopaliny na terytorium Gminy P. maja być wpływy nawet V kategorii, czyli wyższe niż przyjęte wobec wniosku strony.
Nadto w ocenie strony uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie odpowiada standardom art. 107 § 3 k.p.a.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie Sąd ocenił, że zaskarżone postanowienie SKO w Bielsku - Białej zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja i odpowiednio postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej (pkt 1), datę wydania (pkt 2), oznaczenie strony (pkt 3), powołanie podstawy prawnej (pkt 4), rozstrzygnięcie (pkt 5), uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6), pouczenie czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie zrzeczenia się odwołania i skutkach (pkt 7) oraz podpis (pkt 8) oraz w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy (pkt 9).
Rozstrzygnięcie, określane mianem osnowy lub sentencji decyzji, postanowienia (art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.) jest jej kwintesencją, stanowi bowiem o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Uzasadnienie zaś jest obowiązkowym składnikiem decyzji, mającym na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia. Ma ono objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, czyli ma na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia. (por. wyrok NSA z 2 lipca 2018 r., I OSK 873/18, publ. w cbois i tam: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. R Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2014 str. 447 i n., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. B. Adamiak, J. Borkowskiego, wyd. C.H. Beck Warszawa 2012, str. 440 i n.).
Stosownie do przepisu art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja, postanowienie (z wyłączeniem sytuacji przewidzianych w art. 107 § 4 i 5 k.p.a. lecz nie występujących w niniejszej sprawie) zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Kontrolowane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej nie czyni zadość wymogom prawa procesowego art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. i to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, organ II instancji w ogóle nie rozstrzygnął po raz drugi sprawy administracyjnej. Tymczasem, istotą obowiązującej w procedurze administracyjnej, na podstawie art. 15 k.p.a., zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest to aby sprawa administracyjna została dwukrotnie rozpatrzona i rozstrzygnięta przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 313/23, LEX nr 3591597). Nadto żeby prawidłowo ocenić wydaną przez organ decyzję, Sąd musi dysponować wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) będących podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Braki uzasadnienia orzeczenia w zakresie podstawowych elementów przewidzianych przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uniemożliwiają dokonanie przez sąd oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie.
Kolegium utrzymując w mocy sporne postanowienie Wójta Gminy P. przywołało w treści swego orzeczenia ustalenia tegoż organu nie dokonując w ogóle analizy, czy planowana działalność koncesyjna jest zgodna z zapisami obowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego. Jakkolwiek organ odniósł się do zarzutów zażalenia jednak samo ustosunkowanie się do zarzutów nie oznacza, iż organ dopełnił obowiązku dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie skonfrontowano stanu faktycznego z przepisami prawa materialnego, nie wyciągnięto wniosków z obowiązujących w przedmiocie wniosku o udzielenie koncesji na wydobywanie węgla i metanu jako kopaliny towarzyszącej - regulacji dotyczących prawa geologicznego i górniczego normujących udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, wraz z oceną kryterium uzgodnienia co do nienaruszania zamierzoną działalnością przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości określonego w sposób przewidziany w art. 7 tej ustawy. Niewątpliwie wyeliminowane z obrotu prawnego orzeczenie Kolegium nie realizuje zasady przekonywania strony do zajętego przez organ w decyzji stanowiska, nie odpowiada też regułom dotyczącym sporządzania uzasadnień postanowień w postępowaniu administracyjnym.
Podsumowując stwierdzić należy, że organ odwoławczy przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia naruszył art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd, co wobec wskazanej niespójności możliwe nie było. Mając na względzie powyższą analizę, Sąd przyjął, że zaskarżone postanowienie zostało wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 15, art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 oraz 107 § 1 i § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podniesienia wymaga na co zwracała uwagę skarżąca w treści skargi, iż organ I instancji nie wskazał, jaki miałby być przestrzenny zakres wpływu działalności objętej wnioskowaną koncesją przez projektowany teren górniczy i które plany miejscowe lub w jakiej ewentualnie części dotyczą projektowanego terenu górniczego, jakie jest planistyczne przeznaczenie nieruchomości, a nadto w jaki sposób to przeznaczenie miałoby zostać naruszone. Wskazała także, iż Kolegium w ogóle tego nie badało. Istotnie zauważenia wymaga, iż tym zakresie organ I instancji wskazał jedynie, niezależnie od powołania się na uniemożliwienie ochrony Głównego Zbiornika Wód Podziemnych NR [...] w R. jako przeszkodę do przychylenia się do wniosku, iż wpływami kategorii deformacji I,II,III objęte będą tereny pod zabudowę zagrodową i mieszkaniową w K. w rejonie ulic K., [...], i ul [...] oraz wpływami tymi będą objęte tereny rolne, tereny komunikacji, infrastruktura techniczna w K. przy ul. K., [...]. Jednak wydając sporne postanowienie i wskazując, iż na terenie objętym przedmiotem uzgodnień obowiązują 3 miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego w tym uchwalony uchwałą Rady Gminy P. Nr [...] z dnia 6 lutego 2004 r. Nr [...] z dnia 30.06.2006 r nr [...] z dnia 7.04.2022r. nie wskazał już precyzyjnie który z w/w planów i w jakiej dokładnie części zostanie naruszony poprzez wykonywanie wnioskowanej działalności koncesyjnej. Organ II instancji zaś w ogóle tych zagadnień nie analizował co wskazuje, iż w istocie sprawa przez ten organ nie była merytorycznie analizowana. Uchybienia tego nie sanuje ocena zarzutów i uznanie ich zasadności co do wadliwego powoływania się organu w zaskarżonym postanowieniu na aspekt finansowy dotyczący ryzyka utraty środków z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji jak i brak zgodnością planowanej działalności koncesyjnej z zapisami obowiązujących planów co do Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] R..
Końcowo zauważyć należy, iż naruszenie przez organ odwoławczy ww. przepisów prawa procesowego czyni przedwczesnym odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.
Ponownie rozpozna sprawę organ odwoławczy kompleksowo analizując stan faktyczny i prawny sprawy, a po jego rozważaniu wyda rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na względzie fakt, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem ww. przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
-----------------------
5