III SA/Gl 63/24

III SA/Gl 63/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 176/25 - Wyrok NSA z 2025-08-20
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 13
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi T.W. na czynność Prezydenta Miasta D. z dnia 3 kwietnia 2023 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy 1) stwierdza bezskuteczność czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii [...],[...],[...],[...],[...] i [...] w dokumencie prawa jazdy nr [...], 2) zasądza od Prezydenta Miasta D. na rzecz strony skarżącej 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 5 kwietnia 2023r. T. W. (dalej "skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta D. (dalej "organ" lub" Prezydent") o wydanie prawa jazdy w związku z ubieganiem się o uzyskanie uprawnienia do kierowania zespołami pojazdów kategorii [...]. Ubiegając się o w/w uprawnienie skarżący posiadał bezterminowo kategorie prawa jazdy: [...].
Do wniosku załączył orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 3 kwietnia 2023 r., stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami i zespołami pojazdów określonymi w prawie jazdy kategorii: [...] z terminem następnego badania w dniu 3 kwietnia 2038 r.
W dniu 2 czerwca 2023 r. skarżący uzyskał pozytywny wynik egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii [...] w konsekwencji czego organ w dniu 9 czerwca 2023 r. wydał nowy dokument prawa jazdy o nr [...]. W dokumencie tym zakreślono datę ważności poszczególnych kategorii prawa jazdy: w tym w zakresie kategorii: [...] do 3 kwietnia 2038r. i w zakresie kat. [...], do 3 kwietnia 2038r.
W dniu 19 lipca 2023 r. skarżący wykonał kolejne badania lekarskie, na skutek czego otrzymał orzeczenie stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii: [...],ważne [...] bezterminowo i złożył je wraz z wnioskiem o wydanie prawa jazdy i dowodem wniesienia opłaty w siedzibie organu.
Powyższe czynności nie skutkowały wydaniem nowego prawa jazdy z wpisami w zakresie spornych uprawnień do kierowania pojazdami ważnymi bezterminowo.
Jedynie w odpowiedzi na powyższe organ powiadomił skarżącego, iż skierował zapytanie w tej sprawie do Ministerstwa Infrastruktury - Departamentu Transportu Drogowego.
W skardze do WSA w Gliwicach dotyczącej czynności administracyjnej polegającej na ograniczeniu terminu ważności posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kat.: [...] skarżący zarzucił naruszenie jego praw słusznie nabytych. W uzasadnieniu powołał się na fakt posiadania bezterminowego prawa jazdy kategorii: [...]. Zaznaczył, iż przepisy art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami nie powierzają organowi kompetencji do dokonywania zmian w zakresie dotychczas posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy. W tym zakresie nowy dokument powinien powtarzać brzmienie poprzedniego, bez z względu na to, że w orzeczeniach lekarskich kategorie prawa jazdy są zgrupowane ze względu na rodzaj i zakres tych badań.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o odrzucenie skargi lub ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, dlaczego wnosi o odrzucenie skargi. Ponadto opisał na jakiej podstawie dokonał zapisów w dokumencie prawa jazdy wydanym skarżącemu. Przywołał ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r. poz.1212 ze zm.) - dalej: "u.k.p." oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz.231 ze zm.) - dalej: "rozporządzenie".
Prezydent wskazał, że w zakresie realizowanego wniosku Skarżącego z dnia 5 kwietnia 2023 r. miał do czynienia z rozszerzeniem uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...] o kategorię [...] w związku ze spełnieniem wskazanych powyżej wymogów. W efekcie powyższego została wydana stosowna decyzja administracyjna o rozszerzeniu uprawnień. Wraz z tym w trybie czynności materialno-technicznej dokonana została zmiana wynikająca ze zmiany stanu faktycznego w zakresie dotychczasowych danych zawartych w poprzednim dokumencie prawa jazdy przy uwzględnieniem nowego przepisu rozporządzenia wykonawczego tj. art. § 29 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 231 ze zm.).
Prezydent wskazał, że biorąc pod uwagę kluczowe z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym zagadnienie stanu zdrowia skarżącego przy dokonywaniu weryfikacji dotychczas posiadanej kategorii uprawnień przyjął za konieczne dostosowanie ważności wszystkich posiadanych uprawnień do terminu wyznaczonego ostatnim wydanym orzeczeniem lekarskim wydanym na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p., gdzie ustalono nowy termin następnego badania lekarskiego. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. prawo jazdy wydaje się na okres 15 lat, z tym że okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a. Organ zwrócił uwagę na regułę dotyczącą uwzględnienia terminu z wydanego orzeczenia lekarskiego, o ile jest krótszy niż 15 lat. Termin ten wpływa na zawartość dwóch rubryk na dokumencie prawa jazdy - pola nr 4a (data ważności prawa jazdy) oraz rubryki nr 11 (ważność uprawnienia do kierowania pojazdami). W pierwszym przypadku nie może być przyjęta wartość większa niż 15 lat, natomiast w drugim przypadku wpisywana wartość jest uzależniona od orzeczenia lekarskiego (najaktualniejszego), w którym zostało określone do kiedy badany nie musi przechodzić następnego badania - w tym przypadku istnieje możliwość wskazania nawet bezterminowej ważności uprawnienia. W ocenie organu potwierdzają to przepisy wykonawcze Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 231 ze zm) - § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a. Powołując się na przepis § 29 ust. 1-2 omawianego rozporządzenia stwierdził, iż nie może on stanowić bezpośredniej podstawy prawnej do określania bezterminowej ważności uprawnień do kierowania pojazdami w sytuacji, gdy zostało wydane kolejne orzeczenie lekarskie także w zakresie już posiadanej kategorii z innym terminem ważności niż bezterminowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stanowi o tym art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ) dalej w skrócie "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zaszpecającą lub odmowę wydania opinii zaszpecającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest czynność materialno-techniczna Prezydenta D. dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...]. Istotą sporu są natomiast wpisy w dokumencie prawa jazdy nr [...] w zakresie kategorii [...], gdzie w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy jako datę ważności spornych uprawnień do kierowania pojazdami wpisano datę 3 kwietnia 2038 r.
Wskazana powyżej czynność wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy o kierujących pojazdami; skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidualnie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem. Dopuszczalność wniesienia skargi na tego rodzaju czynności organu administracji została wyraźnie przewidziana w przytoczonym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W dniu 13 lutego 2024 r. zostało wydane przez tut. Sąd postanowienie, którym przywrócono skarżącemu termin do złożenia skargi na czynność wydania prawa jazdy.
Jak wynika z akt administracyjnych w dniu 3 kwietnia 2023r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta D. o wydanie prawa jazdy w związku z ubieganiem się o uzyskanie uprawnienia do kierowania zespołami pojazdów kategorii [...] gdzie do wniosku załączył orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 3 kwietnia 2023 r., stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami i zespołami pojazdów określonymi w prawie jazdy kategorii: [...] z terminem następnego badania w dniu 3 kwietnia 2038 r. Następnie 2 czerwca 2023 r. uzyskał pozytywny wynik egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii [...] w [...] Ośrodku Ruchu Drogowego w K. i 5 czerwca 2023 r. uregulował stosowna opłatę za wydanie dokumentu prawa jazdy. Organ pozytywnie rozpoznał wniosek strony z dnia 3 kwietnia 2023 r., a przyznanie nowego uprawnienia wygenerowało po stronie Prezydenta obowiązek wymiany posiadanego przez skarżącego dokumentu prawa jazdy. Wymiana dokumentu prawa jazdy dokonywana jest poprzez wydanie nowego dokumentu prawa jazdy na podstawie art. 18 ust. 2 u.k.p. W zakresie, w jakim nie dotyczy to przyznania nowych uprawnień kategorii tj. kategorii [...], dokonana w tym trybie wymiana prawa jazdy w ocenie sądu nie wpływa na zakres posiadanych uprawnień i obowiązków wnioskodawcy. Przed złożeniem wniosku o wydanie prawa jazdy z uwzględnieniem nowych kategorii uprawnień, w poprzednim dokumencie prawa jazdy skarżącego uwidocznione było posiadanie przez skarżącego uprawnień kategorii [...] nabytych w dniu 7 lipca 2009r ., kat. [...] nabytych 21 kwietnia 2010r., kat. [...] nabytych 24 września 2010r. Zatem nowy dokument, o którym w mowa w art. 18 ust. 2 u.k.p. w przypadku skarżącego powinien w istocie jedynie powtarzać zapisy zawarte w poprzednio posiadanym dokumencie prawa jazdy. Dokonana w omawianym trybie wymiana prawa jazdy za wyjątkiem bezspornego potwierdzenia nabycia uprawnień do kierowania pojazdami w/w kategorii nie wpływa więc w żaden sposób na zakres posiadanych uprawnień oraz obowiązków skarżącego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę, że pojęcie "prawo jazdy" jest używane w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. W pierwszym znaczeniu, jest rozumiane jako uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Natomiast w drugim znaczeniu jest używane na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego, posiadanie przez daną osobę uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii. W tym znaczeniu prawo jazdy stanowi urzędowy dowód posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami (zob. wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r., o sygn. I OSK, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. II SA/Rz 173/20). Z tego względu Sąd w składzie orzekającym podziela i przyjmuje za własne stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w wyroku z dnia 5 marca 2020 r. sygn. II SA/Gl 1585/19, wedle którego organ dokonując w oparciu o art. 18 ust. 2 u.k.p. czynności materialno- technicznej wydania nowego prawa jazdy, może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. W konsekwencji skutkiem takiej czynności organu nie może być, wykraczające poza wniosek strony, powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej o wymianę dokumentu prawa jazdy.
W ocenie Sądu treść art. 18 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Zatem powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby nie było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie uprawnienia do kierowania pojazdami posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien więc poza uzasadnioną zmianą (czyli wynikającą ze złożonego wniosku) jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim – pierwotnym (z uwzględnieniem zakresu uprawnień wynikających z przyjętych przez ustawodawcę kategorii prawa jazdy, zgodnie z treścią przywołanego już powyżej art. 6 ust. 1 u.k.p.).
Sąd orzekający zgadza się ze stwierdzeniem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, że zakreślenie terminu kolejnych badań musi być ujawnione w treści dokumentu z uwagi na brzmienie § 29 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 poz. 231), dalej: "Rozporządzenie". Jak stanowi ust. 1 tego przepisu w przypadku osób, posiadających w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub orzeczeniem psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. § 29 Rozporządzenia wyraźnie rozróżnia pojęcie "data ważności prawa jazdy" od pojęcia "data ważności uprawnienia". O ważności prawa jazdy stanowi ust. 2 tego przepisu, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a , nie może być dłuższa niż 15 lat. W tym drugim przypadku nie chodzi o oznaczenie daty ważności prawa jazdy w znaczeniu podania daty wskazującej kres ważności przysługujących stronie praw podmiotowych lecz wyłącznie o ważność samego dokumentu prawa jazdy – jako dokumentu urzędowego, który jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy, osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt K 5/13.
W ocenie sądu zaznaczenie przez lekarza w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 3 kwietnia 2023 r. kategorii [...] dla których brak jest przeciwskazań zdrowotnych i wyznaczenie terminu następnego badania na 3 kwietnia 2038 r. nie oznacza automatycznie, że w zakresie uzyskanych wcześniej bezterminowo uprawnień zachodzić będzie konieczność przeprowadzenia tych badań w zakresie tych kategorii w zakreślonym w orzeczeniu terminie. Termin badania ma istotne znaczenie dla nowych kategorii uprawnień, o które ubiegała się skarżąca i ich ważności. Fakt posiadania przez skarżącą bezterminowych uprawnień w zakresie kategorii [...] wyklucza możliwość rozszerzenia skutków orzeczenia lekarskiego na posiadane dotychczas kategorie prawa jazdy i nie mogło stanowić uzasadnienia do podjęcia zakwestionowanej w skardze czynności materialno-technicznej organu. Tylko w zakresie nowo nabytych uprawnień w zakresie kat. [...] data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności uprawnień. Rozszerzając to na pozostałe istniejące już uprawnienia Prezydent –uczynił to bez podstawy prawnej, naruszając jednocześnie art. 18 w związku z art. 13 u.k.p. oraz § 29 Rozporządzenia.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.
Ponownie wydając skarżącemu nowy dokument prawa jazdy, organ na zasadzie art. 153 p.p.s.a. zobligowany będzie uwzględnić ocenę prawną przedstawioną przez Sąd w ramach powyższych rozważań.