III SA/Gl 626/23

III SA/Gl 626/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
I GSK 653/24 - Postanowienie NSA z 2025-06-25
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. G. i E. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 28 listopada 2022 r. nr LXXI/897/22 w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli oddala skargę.
Uzasadnienie
A. G. i E. K. prowadzące wspólnie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej C. s.c. z/s w Z. (dalej: strona, skarżąca, skarżąca spółka), 11 lipca 2023 r. złożyły skargę na uchwałę, nr LXXI/897/22, Rady Miejskiej w Bytomiu z 28 listopada 2022r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu miasta Bytomia dla niepublicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek prowadzonych przez osoby prawne i fizyczne na terenie miasta Bytomia oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (Dz. U. Woj. Śl. z 2022r. poz. 8225) w części tj. w zakresie § 1, § 2, § 6-11, § 22 ust. 3, § 23 ust. 1.
Zaskarżonej uchwale pełnomocnik strony zarzucił:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 1 oraz art. 17 ust. 3 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych poprzez nałożenie wymogów sprzecznych z ustawą w zakresie wykazywania frekwencji wychowanków w placówce i uzależniania od tego kwoty dotacji,
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 172 ust. 3 w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 12 lit. c ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe poprzez nakładanie na niepubliczne przedszkola wymogów nie znanych ustawie,
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 36 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych poprzez wprowadzenie trybu kontroli łamiącego standardy Konstytucji RP i ustawy.
W oparciu o powyższe zarzuty, skarżące domagały się stwierdzenia nieważności uchwały w zaskarżonym zakresie oraz zasądzenie na rzecz skarżących od organu zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z definicji ucznia zawartej w § 1 pkt 1 wynika, że należy przez to rozumieć także dzieci objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Z kolei, § 2 zawiera zakres zastosowania obejmujący także przedszkola niepubliczne. Definicja ucznia zawarta w § 1 pkt 1 uniemożliwia jednak zastosowania uchwały do niepublicznych placówek, których dotowanie jest przedmiotem uchwały. W definicji ucznia nie ma bowiem odniesienia do wychowanków niepublicznych przedszkoli, sam zaś tytuł nie stanowi części normatywnej aktu prawnego, a zatem uchwała nie odnosi się do placówek, które w założeniu ma obejmować. Ponadto, w treści całej uchwały znajdują się wyłącznie odniesienia do ucznia.
Odnośnie § 6 uchwały wskazano, że zgodnie z jego treścią organ prowadzący lub dyrektor dotowanego podmiotu zobowiązany jest do składania w Urzędzie Miejskim w Bytomiu, informacji o rzeczywistej liczbie uczniów według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do niniejszej uchwały, w terminie do 10. dnia każdego miesiąca, po wprowadzeniu informacji do systemu informatycznego wspierającego proces udzielania dotacji, wskazanego przez Urząd Miejski w Bytomiu, z tym że za miesiąc grudzień do dnia 5 grudnia. Za dzień przedłożenia informacji przyjmuje się datę wpływu do Urzędu Miejskiego w Bytomiu. Z kolei, § 7 stanowi, że organ prowadzący szkołę, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, zobowiązany jest do korygowania w systemie informatycznym comiesięcznej liczby uczniów, o uczniów, którzy nie uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w poprzednim miesiącu. Natomiast z § 8 wynika, że miesięczna kwota dotacji w poszczególnych miesiącach obliczana jest na podstawie rzeczywistej liczby uczniów, wykazywanej w comiesięcznej informacji, sporządzanej wg stanu na pierwszy dzień miesiąca na podstawie dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej odpowiedniej dla danego typu i rodzaju dotowanego podmiotu oraz na podstawie miesięcznej stawki dotacji, z zastrzeżeniem. Jeżeli pierwszy dzień miesiąca przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, informację sporządza się według stanu na następny dzień roboczy. Konsekwencje takiego uregulowania zawiera natomiast § 9, z którego wynika, że w przypadku szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, miesięczną kwotę dotacji obliczoną zgodnie z § 8, pomniejsza się w następnym miesiącu o dotację udzieloną na uczniów, którzy nie uczestniczyli w co najmniej 50% zajęć edukacyjnych oraz powiększa się o dotację na uczniów, którzy nie zostali uwzględnieni w informacji sporządzonej wg stanu na 1. dzień miesiąca poprzedniego, a uczestniczyli w co najmniej 50% zajęć edukacyjnych, z zastrzeżeniem.
Powyższe nakłada zatem na jednostki niepubliczne obowiązki nie wynikające z ustawy. W pierwszej kolejności chodzi tu o nałożenie obowiązku prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania, które to pojęcie nie zostało zdefiniowane w uchwale.
Wskazano, że w placówkach niepublicznych nie ma formalnego obowiązku prowadzenia dziennika. W niepublicznym przedszkolu zasady prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania określa statut danego przedszkola lub dyrektor, zgodnie z art. 172 ust. 3 w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 12 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe.
Wymóg ten jest zatem sprzeczny z prawem. Sprzeczne z prawem także jest rozliczanie dotacji w oparciu nie o ilość zgłoszonych dzieci lecz ich frekwencje. Zgodnie z art. 16 ust. 1 oraz art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, niepubliczne przedszkola otrzymują "na każdego ucznia" z budżetu gminy dotacje w wysokości równej podstawowej kwocie dotacji dla przedszkoli, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy.
Dalsze zapisy uchwały przewidują następujący tryb kontroli. § 22 ust. 3 stanowi, że Kontrola może być przeprowadzona w trakcie pobierania i wydatkowania dotacji oraz po przedłożeniu przez kontrolowanego rozliczenia wykorzystania dotacji, o którym mowa w § 16: planowo, po uprzednim powiadomieniu kontrolowanego o zamiarze przeprowadzenia kontroli oraz doraźnie, tj. niezapowiedziane, gdy okoliczności wskazują na konieczność podjęcia natychmiastowych czynności kontrolnych. Doraźna kontrola obejmuje dla kontrolującego wszystkie prawa i sankcje, jak w przypadku kontroli zwykłej.
Podniesiono, że uchwała w ogóle nie przewiduje konkretnych kryteriów prowadzenia takiej kontroli, a zatem może ona być realizowana w każdej sytuacji. § 23 8. stanowi, że w przypadku kontroli doraźnej, o której mowa w § 22 ust. 3 pkt 2 kontrolujący nie ma obowiązku powiadamiania kontrolowanego o zamiarze przeprowadzenia kontroli.
Jest to sprzeczne z ustawą, art. 36. ustawy finansowaniu zadań oświatowych przewiduje kontrolę prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji.
Podniesiono, że przedmiotem skargi może być uchwała, która narusza interes prawny skarżącego.
Zaskarżona uchwała nakłada na skarżące i wszystkie inne niepubliczne placówki na terenie Bytomia obwiązki sprzeczne z prawem, a respektowanie tych zapisów będzie prowadziło do bezprawnego zaniżania skarżącym i innym placówkom należnych dotacji, które i tak stanowią jedynie procent dotacji dla placówek publicznych. Skarżące mają zatem oczywisty interes prawny w zaskarżeniu uchwały, które bezprawnie ingeruje w ich ustawowe prawa i obowiązki kształtując je niekorzystnie w stosunku do ustawy.
W odpowiedzi na skargę, Rada Miejska w Bytomiu (dalej : organ) wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że zgodnie z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 38 ustawy z 27 października 2017r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2022r., poz. 2082 z póżn. zm.), Rada Miejska w Bytomiu określiła tryb udzielania i rozliczania dotacji oświatowej oraz tryb przeprowadzania kontroli w zakresie udzielenia i rozliczenia dotacji. Organ zauważył, że powołane w podstawie prawnej przepisy stanowią wyłączne upoważnienie do wydania skarżonej uchwały. Bezcelowym jest powoływanie dodatkowo przepisów materialnego prawa oświatowego, gdyż nie stanowią upoważnienia do działania organu w omawianej materii. Ponadto organ wskazał, że podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały może być jedynie rażące naruszenie prawa, a więc uchwała musi pozostawać w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, co nie ma miejsca w tej sprawie, jak też musi wywoływać skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Organ nadzoru kontrolując legalność tego aktu nie stwierdził jej nieważności.
Odnośnie uzyskania frekwencji i dokumentacji przebiegu nauczania, organ przyznał, że zaskarżona uchwała w § 6-11 zawiera zapisy, stanowiące o warunkach otrzymania dotacji, w tym zapisy określające kiedy dotacja ulega pomniejszeniu. Jednocześnie organ zauważył, że uchwała, jak wynika z samego tytułu, dotyczy dotowania niepublicznych przedszkoli, szkół i placówek. Zapisy § 7 i nast. dotyczące konieczności uzyskania co najmniej 50% frekwencji na obowiązkowych zajęciach, jak wynika z literalnego brzmienia przepisu dotyczą szkół. Ponadto wskazał na art. 26 ust. 2 u.f.z.o., który w szkołach uzależnia otrzymanie dotacji od 50% frekwencji.
Dalej wskazał na art. 36 ust. 2 u.o.f.o. zgodnie z którym osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form i wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 - także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji. Powyższy przepis wskazuje na zakres kontroli, w tym na możliwość żądania dokumentacji przebiegu nauczania, przy czym kontrolą objęte są dokumenty dotyczące tylko wydatków finansowanych z dotacji. Jeżeli zatem szkoła finansuje z dotacji jedynie wynagrodzenia nauczycieli, to przedmiotem kontroli w zakresie prawidłowości wydatkowania dotacji będzie wyłącznie lista płac, a nie będzie objęta kontrolą dokumentacja nauczania zajęć rozwijających zainteresowania i uzdolnienia uczniów, skoro są one finansowane z czesnego od rodziców.
Organ stwierdził, że zaskarżone zapisy uchwały są zgodne z zapisami ustawowymi. Odnośnie zarzutów, co do zapisów dotyczących trybu przeprowadzania kontroli w niepublicznych placówkach, organ zauważył, że skarżąca oprócz zacytowania zaskarżonych paragrafów umieściła w skardze zapis, zgodnie z którym doraźna kontrola obejmuje dla kontrolującego wszystkie prawa i sankcje, jak w przypadku kontroli zwykłej. Organ zauważył, że zapis taki nie znajduje się w uchwale. Ponadto, w ocenie organu podnoszona przez skarżącą niezgodność z przepisem art. 36 ust. 3 u.f.z.o. nie występuje. W trybie zawartym w uchwale przewidziano 14- dniowy termin na udostępnienie dokumentacji przez kontrolowanego. Okres ten liczony jest od dnia zwrócenia się kontrolujących o te dokumenty. Zapis w takim brzmieniu jest całkowicie zbieżny i zgodny z zapisami art. 36 ust. 3 u.f.z.o. Nie bez znaczenia jest kwestia zakresu kontroli regulowanej przez paragraf 23 ust. 9 uchwały, która przesądza o tym, że w ramach prowadzonych działań kontrolnych kontrolujący ma prawo m.in. do wstępu do obiektów i pomieszczeń kontrolowanego, żądania pisemnych i ustnych wyjaśnień, przesłuchiwania świadków. Powyższe przesądza, że zakres kontroli jest dużo szerszy i nie sprowadza się jedynie do żądania dokumentacji w trybie ad hoc. Organ wskazał, że do kompetencji organu stanowiącego gminy należy ustalenie trybu przeprowadzenia kontroli i ustawodawca nie ograniczył organu w tej materii (art. 38 ust. 1 u.f.z.o.). Jedyne ograniczenie zawiera zapis art. 36 ust. 5 u.f.z.o. zgodnie z którym, kontrola może obejmować okres 5 lat budżetowych poprzedzających rok budżetowy, w którym jest ona przeprowadzana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że kontrola działalności organów administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny odbywa się według kryterium legalności (art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Powyższej kontroli ustawowo poddane zostały m.in. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a).
Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 zd. pierwsze ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40, dalej: u.s.g.), zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Jednak nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (art. 94 ust. 1 u.s.g.). Na podstawie argumentacji a contrario do postanowień art. 91 ust. 4 u.s.g., stanowiącego, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że wydano je z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde "istotne naruszenie prawa" uchwałą lub zarządzeniem organu gminy oznacza ich nieważność (por. T. Woś (w:) T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762).
Przedmiotem skargi i kontrolą Sądu objęto zakwestionowane postanowienia uchwały, nr LXXI/897/22, Rady Miejskiej w Bytomiu z 28 listopada 2022r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu miasta Bytomia dla niepublicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek prowadzonych przez osoby prawne i fizyczne na terenie miasta Bytomia oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (Dz. U. Woj. Śl. z 2022r. poz. 8225), a w szczególności § 1, § 2, § 6-11, § 22 ust. 3, § 23 ust. 1. Zaskarżona uchwała została jako akt prawa miejscowego opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego w dniu 9 grudnia 2022 r. pod poz. 8225 i weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Jak już wskazano, zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od doręczenia uchwały lub zarządzenia. W przedmiotowej sprawie, wojewoda jako organ nadzoru nie podjął czynności nadzorczych zmierzających do stwierdzenia nieważności przepisów uchwały w całości lub w części.
Uchwały organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Ani przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym nie wprowadzają innych kryteriów oceny sądu niż zgodność zaskarżonego aktu organu gminy z przepisami prawa. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał.
W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Zatem sprzeczność uchwały (zarządzenia) z prawem musi być oczywista i bezpośrednia.
Należy przy tym podkreślić, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego. Oznacza to, że Sąd bada uchwałę w takiej części, w jakiej skarżący wskazał na naruszenie jego interesu prawnego. Jeżeli zatem skarżąca spółka ograniczyła się do podniesienia zarzutów wobec konkretnych jednostek redakcyjnych uchwały i w tym zakresie wskazała na swój interes prawny, to Sąd ogranicza się jedynie do badania tych konkretnych przepisów. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 25 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 978/08 wskazał, że zakres sprawy sądowoadministracyjnej zainicjowanej skargą wniesioną na podstawie art. 101 u.s.g. wyznacza zakres naruszenia interesu prawnego skarżącego. W uzasadnieniu wyroku z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 117/13 NSA wskazał, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 u.s.g. orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego. Oznacza to, że sąd może orzec o stwierdzeniu nieważności uchwały, ale tylko w części wyznaczonej granicami interesu prawnego skarżącego. Podobnie wypowiedział się NSA również w wyroku z 25 października 2019 r., sygn.. akt II OSK 1905/19.
Zakresem zaskarżenia, objęto § 1, § 2, § 6-11, § 22 ust. 3, § 23 ust. 1 uchwały z uwagi na nieprecyzyjne określenia zakresu zastosowania przez, co uchwała nie obejmuje przedmiotu, w którym została wydana, a także z uwagi na nałożenie na niepubliczne przedszkola obowiązków nieznanych ustawie oraz co do § 22 ust. 3; § 23 ust. 1 albowiem daje Gminie uprawnienia do kontroli doraźnej bez uprzedzenia i żądania dokumentacji w trybie natychmiastowym.
Oceniając interes prawny strony skarżącej we wniesieniu skargi przez pryzmat art. 101 u.s.g. Sąd stwierdził, że skarżąca spółka prowadzi Niepubliczne [...] w Z. oraz trzy jednostki, które znajdują się w Bytomiu, a zatem ww. uchwała bezpośrednio oddziałuje na jej prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa materialnego. Spółka bowiem jako jednostka dotowana podlega regulacji ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i ustawy o finansach publicznych.
Prawo do zaskarżenia uchwały Rady Miejskiej w Bytomiu w niniejszej sprawie skarżąca spółka opiera na regulacji art. 101 u.s.g, zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Przepis art. 40 ust. 1 u.s.g. stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy.
Organ słusznie zauważył w odpowiedzi na skargę, że upoważnienie ustawowe do podjęcia uchwały w omawianym przedmiocie wynika z art. 38 ust. 1 u.f.z.o, w myśl którego organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.
Niezrozumiały jest zarzut, że definicja ucznia zawarta w § 1 pkt 1 uniemożliwia zastosowanie uchwały do niepublicznych placówek, których dotowanie jest przedmiotem uchwały, skoro skarżące z dotacji korzystają. Trudno zrozumieć również zarzuty dotyczące § 2 uchwały, który wymienia podmioty objęte dotacją, w tym przedszkola niepubliczne.
Z kolei, zakwestionowane zapisy § 6 i nast. uchwały dotyczą uczniów szkół, a zatem nie mają zastosowania do przedszkoli niepublicznych prowadzonych przez skarżące. Zapisy uchwały wyraźnie na to wskazują.
Organ stanowiący gminy został upoważniony do ustalenia trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji, co znalazło wyraz w zakwestionowanych postanowieniach uchwały tj. § 22 ust. 3 i § 23 ust. 1. W ocenie Sądu, ww. zapisy do zaskarżonej uchwały nie wykraczają w sposób istotny poza zakres kompetencji ustawowej określonej art. 38 u.f.z.o, zatem organ nie dopuścił się naruszenia prawa, które spowodowałoby konieczność stwierdzenia nieważności tych postanowień.
Zgodnie z art. 36 ust. 2 u.f.z.o, osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2- także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji. Jak wskazał tutejszy Sąd w wyroku z 28 października 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 652/20, a stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, zakres prawa wglądu do prowadzonej przez jednostki systemu oświaty dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania należy wyznaczyć przez odesłanie do przepisów obowiązującego prawa. Pojęcie dokumentacji przebiegu nauczania podlega ustaleniu w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji. Z kolei dokumentacją organizacyjną są wszelkie akty stanowiące podstawę działalności jednostki, w szczególności statut, akt założycielski oraz uchwały organów szkoły (placówki) – w zakresie, w jakim dotyczą one wydatkowania dotacji. Dokumentacja finansowa to przede wszystkim księgi rachunkowe szkoły (placówki) w rozumieniu art. 13 ust. 1–2 ustawy o rachunkowości (wraz z dowodami źródłowymi), listy płac, podatkowa księga przychodów i rozchodów, opis przyjętych zasad (polityki) rachunkowości włącznie z zakładowym planem kont oraz inne dokumenty, które określają zasady gospodarki finansowej środkami otrzymanymi w ramach dotacji. Pojęcia dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania nie należy na potrzeby kontroli interpretować rozszerzająco - (por. Pilich Mateusz (red.), Finansowanie zadań oświatowych. Komentarz).
Ponadto, w myśl art. 36 ust. 3 u.f.z.o, przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 2, oraz listy obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji. Termin na dokonanie tej czynności jest ścisłe określony ustawą i wynosi 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji. Zatem terminu tego nie można modyfikować w drodze uzgodnień dokonywanych z kontrolującym. Termin określony w ustawie, nie uniemożliwia jednocześnie udostępnienia dokumentacji przez kontrolowanego w terminie krótszym niż 14 dni, co nie wymaga jakichkolwiek uzgodnień między kontrolującym, a kontrolowanym, albowiem kontrolujący może udostępnić dokumentację niezwłocznie. Ustawowy termin uniemożliwia z kolei nałożenie na kontrolowanego obowiązku przedstawienia wymaganej dokumentacji w terminie krótszym niż 14 dni od dnia zwrócenia się o nią. Sytuacja ta jest o tyle istotna, iż brak odpowiedzi na żądanie przedstawienia dokumentów można uznać za utrudnianie kontroli.
Niezasadny jest także zarzut dotyczący § 22 ust. 3 uchwały, który stanowi, że w ramach kompetencji określonych w ustawie organowi dotującemu przysługuje prawo kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji w podmiotach dotowanych, jak i § 23 ust. 1 uchwały, zgodnie z którym kontrolę, o której mowa w § 22, przeprowadzać będą pracownicy Urzędu Miejskiego w Bytomiu upoważnieni przez Prezydenta Bytomia, zwani dalej "kontrolującym".
Uprawnienie do określenia trybu kontroli to ustalenie zasad na jakich będzie się ona odbywać, sposobu postępowania, procedury przeprowadzania kontroli. Nie może budzić wątpliwości, że w odniesieniu do środków publicznych muszą obowiązywać szczególne zasady weryfikacji ich wydatkowania przez podmioty niewchodzące w skład sektora finansów publicznych. Cele te, w odniesieniu do dotacji oświatowych, są realizowane poprzez stanowienie aktów prawa miejscowego określających szczegółowo reguły, procedury i granice kontroli, zgodnie z ustawową delegacją zawartą w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. Wynika z powyższego, że tryb oznacza ustalony system postępowania, może to być system kontroli wykorzystywania dotacji, czyli pełny zakres regulacji mających na celu sprawdzenie prawidłowości wykorzystywania dotacji (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1570/12 - CBOSA).
Podsumowując, należy stwierdzić, że skarżące w niniejszym postępowaniu, wskazując na poszczególne postanowienia uchwały nie wykazały aby kwestionowane zapisy naruszały ich konkretny, aktualny, prawem chroniony interes prawny, ograniczały lub pozbawiały konkretnych uprawnień.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.