III SA/Gl 622/25
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Miasta G. na odmowę Wojewody Śląskiego przekazania dotacji celowej na sfinansowanie wykonania decyzji o usunięciu odpadów, uznając brak podstawy prawnej do wypłaty środków z budżetu państwa.
Miasto G. zaskarżyło czynność Wojewody Śląskiego odmawiającą przekazania dotacji celowej na sfinansowanie wykonania decyzji o usunięciu odpadów niebędących odpadami komunalnymi. Miasto argumentowało, że jest to zadanie z zakresu administracji rządowej, które powinno być finansowane ze środków Skarbu Państwa. Wojewoda odmówił, wskazując, że art. 26a ustawy o odpadach nie jest wymieniony w katalogu zadań zleconych w art. 168 tej ustawy. Sąd, opierając się na wcześniejszych orzeczeniach i analizie przepisów, oddalił skargę, stwierdzając brak podstawy prawnej do wypłaty dotacji z budżetu państwa.
Sprawa dotyczyła skargi Miasta G. na czynność Wojewody Śląskiego z dnia 21 sierpnia 2023 r., w której odmówiono przekazania dotacji celowej na sfinansowanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 19 kwietnia 2021 r. o usunięciu odpadów niebędących odpadami komunalnymi. Miasto twierdziło, że jest to zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej, a koszty powinny zostać pokryte ze środków budżetu państwa, a organem właściwym do ich przekazania jest Wojewoda. Wojewoda odmówił, powołując się na brak wymienienia art. 26a ustawy o odpadach w katalogu zadań zleconych w art. 168 tej ustawy, co miało oznaczać, że koszt usunięcia odpadów pozostaje zadaniem własnym gminy. Sąd administracyjny, po wcześniejszych postępowaniach i uchyleniach przez Naczelny Sąd Administracyjny, ostatecznie oddalił skargę. Sąd uznał, że choć ustawa Prawo ochrony środowiska w art. 400a ust. 1 pkt 8c przewiduje finansowanie kosztów usunięcia odpadów, to w ustawie o odpadach brak jest regulacji umożliwiających finansowanie zadania określonego w art. 26a z budżetu państwa w formie dotacji celowej wypłacanej przez Wojewodę. Sąd powołał się na prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 lipca 2024 r. w analogicznej sprawie, który został zaakceptowany przez NSA. Wskazano również, że Miasto nie skorzystało z możliwości uzyskania dofinansowania z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska z powodu niespełnienia wymogów formalnych.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest podstawy prawnej do wypłaty przez Wojewodę dotacji na pokrycie kosztów realizacji decyzji o usunięciu odpadów niebędących odpadami komunalnymi, a tym samym czynność Wojewody odmawiająca jej przekazania nie podlega kontroli sądu administracyjnego w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo iż ustawa Prawo ochrony środowiska przewiduje finansowanie kosztów usunięcia odpadów, to w ustawie o odpadach brak jest regulacji umożliwiających finansowanie zadania określonego w art. 26a z budżetu państwa w formie dotacji celowej wypłacanej przez Wojewodę. Brak takiej regulacji oznacza brak podstawy prawnej do wypłaty środków.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.o. art. 26a § ust. 2, ust. 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Określa właściwość organu i tryb wydawania decyzji o usunięciu odpadów oraz żądania zwrotu kosztów od posiadacza odpadów.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
u.o. art. 168
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Wymienia zadania samorządu województwa, które są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej. Art. 26a nie został w nim wymieniony.
p.o.ś. art. 400a § ust. 1 pkt 8c
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Określa, że finansowanie ochrony środowiska obejmuje koszty usunięcia odpadów i gospodarowania nimi w przypadku, o którym mowa w art. 26a u.o.
u.f.p. art. 128 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Stanowi, że udzielanie dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego określają odrębne ustawy.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego.
u.p.e.a. art. 129 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Reguluje możliwość wydawania przez organ egzekucyjny postanowień w sprawie wezwania zobowiązanego do wpłacenia zaliczek na koszty wykonania zastępczego.
u.p.e.a. art. 133 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Reguluje możliwość doręczania zobowiązanemu wykazów poczynionych kosztów z wezwaniem do ich pokrycia.
u.p.e.a. art. 134
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Reguluje egzekucję należności z tytułu kosztów wykonania zastępczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstawy prawnej do wypłaty dotacji celowej przez Wojewodę na sfinansowanie wykonania decyzji o usunięciu odpadów niebędących odpadami komunalnymi.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Miasta G., że sfinansowanie wykonania decyzji o usunięciu odpadów niebędących odpadami komunalnymi stanowi zadanie z zakresu administracji rządowej, które powinno być finansowane ze środków budżetu państwa przez Wojewodę.
Godne uwagi sformułowania
W u.o. brak jest regulacji umożliwiających finansowanie zadania określonego w art. 26a z budżetu państwa. Legalność uruchomienia takiej dotacji wymaga zatem zmian legislacyjnych.
Skład orzekający
Beata Machcińska
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Herman
sędzia
Adam Gołuch
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Brak podstawy prawnej do finansowania przez Wojewodę kosztów usunięcia odpadów niebędących odpadami komunalnymi z budżetu państwa w formie dotacji celowej, mimo przepisów Prawa ochrony środowiska."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku bezpośredniej regulacji w ustawie o odpadach, mimo istnienia przepisów ogólnych w Prawie ochrony środowiska.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego problemu finansowania zadań publicznych związanych z ochroną środowiska, a konkretnie usuwaniem odpadów, co ma znaczenie dla samorządów i budżetu państwa.
“Gmina chce pieniędzy na wywóz śmieci, sąd mówi: brak podstawy prawnej.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III SA/Gl 622/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Beata Machcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Herman
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Finanse publiczne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 779
art. 26 ust. 2, ust. 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2025 r. sprawy ze skargi Miasta G. na czynność Wojewody Śląskiego z dnia 21 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekazania dotacji celowej na sfinansowanie wykonania decyzji o usunięciu odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Miasta G. ("Miasto", "Gmina" lub "Skarżąca") jest czynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie odmowy przekazania dotacji celowej na sfinansowanie wykonania decyzji o usunięciu odpadów.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Miasto złożyło skargę na czynność Wojewody Śląskiego z 21 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przekazania dotacji celowej na sfinansowanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta G. z 19 kwietnia 2021 r. nr [...] o usunięciu odpadów.
W uzasadnieniu skargi Miasto wyjaśniło, że decyzją z 19 kwietnia 2021 r., nr [...] (dalej "Decyzja") Prezydent Miasta G. orzekł o niezwłocznym usunięciu odpadów zmagazynowanych w budynku przy ul. [...] w G. na podstawie art. 26a ust. 3 w związku z art. 26a ust. 2 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779 z późn. zm., dalej "ustawa o odpadach" lub "u.o."). Pismem z 11 października 2021 r. Prezydent Miasta G. zwrócił się do Wojewody Śląskiego o przekazanie środków na sfinansowanie kosztów realizacji tej decyzji, wskazując, że wykonanie przedmiotowej decyzji stanowi zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.
W odpowiedzi na powyższe Wojewoda Śląski w piśmie z 15 listopada 2021 r. stwierdził, że nie ma możliwości pokrycia z budżetu państwa kosztów wykonania tej decyzji; powołał się na przepis art. 168 ustawy o odpadach, podkreślając, że norma ta jednoznacznie określa, które zadania wymienione w ustawie są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej, przy czym w przepisie tym nie wymieniono art. 26a.
Następnie pismem z 17 maja 2023 r. Prezydent Miasta G. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o uruchomienie z rezerwy budżetowej środków na sfinansowanie kosztów wykonania ww. decyzji, a pismem z 1 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta G. wystąpił do Wojewody Śląskiego o zabezpieczenie środków z budżetu państwa na sfinansowanie wykonania ww. decyzji. Natomiast pismem z 21 sierpnia 2023 r. Wojewoda Śląski wyjaśnił, że w czerwcu 2023 r. przedstawił stanowisko w sprawie Ministrowi - Członkowi Rady Ministrów Szefowi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i jednocześnie podtrzymał swoje poprzednie stanowisko zawarte w piśmie z 15 listopada 2021 r. Natomiast pismem z 28 sierpnia 2023 r. Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów poinformował, że środki z rezerwy z budżetu państwa na sfinansowanie kosztów wykonania decyzji nie zostały uruchomione z powodu braku wniosku w tym zakresie ze strony Wojewody Śląskiego.
W konsekwencji Miasto złożyło do WSA skargę na ww. czynność Wojewody Śląskiego z 21 sierpnia 2023 r., akcentując, że sfinansowanie kosztów realizacji ww. decyzji stanowi zadanie z zakresu administracji rządowej, ponieważ przedmiotem decyzji są odpady niebędące odpadami komunalnymi i koszty związane ze sfinansowaniem wykonania decyzji, będącym zadaniem z zakresu administracji rządowej, winien ponieść Skarb Państwa. Zatem organem właściwym do sfinansowania wykonania tej decyzji ze środków budżetu państwa jest Wojewoda Śląski, jako dysponent części budżetowej, w której środki te powinny zostać uwzględnione (art. 2 pkt 8 ustawy o finansach publicznych). Zadania własne gminy w zakresie gospodarowania odpadami nie obejmują odpadów niebezpiecznych, których wytwórcami nie są gospodarstwa domowe. Takiego rodzaju odpadów dotyczy decyzja z 19 kwietnia 2021 r. bowiem jej przedmiotem są odpady niebezpieczne, które nie powstały w gospodarstwach domowych. W związku z tym nie jest to zadanie własne Miasta, a jej wykonanie nie może zostać sfinansowane ze środków własnych Miasta.
W odpowiedzi Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.
WSA z postanowieniem z 17 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III SA/Gl 884/23) orzekł o odrzuceniu skargi, jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 28 sierpnia 2024 r. (sygn. akt I GZ 259/24) uchylił ww. orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach. W ocenie NSA zaskarżone w tej sprawie pismo Wojewody nie jest tym samym pismem, co pismo Wojewody z 15 listopada 2021 r. wobec czego nie nastąpiło związanie oceną prawną wyrażoną przez NSA w uprzednio wydanym postanowieniu z 18 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 407/23, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Nadto NSA zauważył, że spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii sfinansowania zadań gminy. Zadania gminy mogą być wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność danej jednostki, a także zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Gminy dysponują oddzielną od państwa podmiotowością publicznoprawną i osobowością prawną. Dalej NSA wskazał, że należy ocenić czy zaskarżony w niniejszej sprawie akt dotyczy uprawnień i obowiązków gminy, jako osoby prawnej w ramach stosunków cywilnoprawnych czy gminy jako podmiotu prawa publicznego. NSA wyraził pogląd, że jeżeli WSA w Gliwicach, ponownie rozpoznając sprawę, stwierdzi, że Gmina występuje jako podmiot publiczny, to nie ma ona możliwości dochodzenia swoich praw związanych z realizacją zadań własnych, czy zleconych na drodze sądowoadministracyjnej. Problematyka finansowania zadań własnych, czy zleconych gminy nie powinna być poddana kontroli sądu administracyjnego. Zatem Gminie, jako podmiotowi publicznemu, skarga nie przysługuje.
WSA w Gliwicach, ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z 16 grudnia 2024 r. (sygn. akt III SA/Gl 817/24) odrzucił skargę Gminy.
W uzasadnieniu wskazał, że działa w warunkach związania postanowieniem NSA z 28 sierpnia 2024 r. Uznał, że skoro Miasto w rozpoznawanej sprawie działa w ramach przyznanego imperium - czyli występuje jako podmiot publiczny - to w konsekwencji nie ma możliwości dochodzenia swoich praw związanych z realizacją zadań własnych, czy zleconych na drodze sądowoadministracyjnej, gdyż problematyka finansowania tych zadań nie podlega kontroli sądu administracyjnego, a Gminie jako podmiotowi publicznemu skarga nie przysługuje.
Skarżące Miasto, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wniosło skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Gliwicach z 16 grudnia 2024 r. W skardze kasacyjnej zaskarżyło powyższe postanowienie w całości i wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2025 r. (sygn. akt I GSK 422/25) uchylił zaskarżone postanowienie WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów i standardów, o których mowa w art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Sąd nie zastosował się w pełni do dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów, jakie wskazuje ustawa. Nie daje to rękojmi, że sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uniemożliwia to również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Wadliwy sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia uniemożliwia kontrolę zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Ocena taka byłaby bowiem przedwczesna.
NSA wskazał, że zasady finansowania jednostek samorządu terytorialnego określa ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 1672; dalej zwanej: "ustawą o dochodach"). Zgodnie z art. 49 ust. 5 i ust. 6 tej ustawy, jednostka samorządu terytorialnego wykonująca zadania z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami otrzymuje z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację tych zadań. Dotacje celowe, o których mowa powyżej, są przekazywane przez wojewodów, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a także są przekazywane w sposób umożliwiający pełne i terminowe wykonanie zlecanych zadań. W przypadku niedotrzymania powyższego warunku jednostce samorządu terytorialnego przysługuje prawo dochodzenia należnego świadczenia wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych w postępowaniu sądowym. Z kolei odmowa przekazania dotacji celowych na realizację zadań z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone odrębnymi ustawami jednostkom samorządu terytorialnego, jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest zewnętrznym działaniem władczym o charakterze publicznoprawnym skierowanym do indywidualnego adresata dotyczącym uprawnienia określonego w prawie powszechnie obowiązującym (otrzymanie z budżetu państwa dotacji celowej w wysokości zapewniającej realizację zadania zleconego z zakresu administracji rządowej; zadania zleconego ustawą), podlegającym kontroli sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA I GSK 446/23 z 24 maja 2023 r.).
W związku z tym rozstrzygnięcie dotyczące dopuszczalności drogi sądowej w przedmiocie ustalenia i przekazania dotacji z budżetu państwa na rzecz Miasta G. powinno uwzględniać również ww. przepisy
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić.
Na wstępie należy wskazać, iż wyrokiem z 8 lipca 2024 r. (sygn.akt III SA/Gl 360/24) WSA w Gliwicach oddalił skargę Gminy na czynność Wojewody z dnia 15 listopada 2021 r., nr [...] o odmowie ustalenia i przekazania dotacji z budżetu państwa. Wyrok ten jest prawomocny, gdyż NSA wyrokiem z dnia 28 maja 2025 r. (sygn. akt I GSK 136/25) oddalił skargę kasacyjną Gminy.
Niniejsza sprawa jest analogiczna do sprawy rozstrzygniętej ww. prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 8 lipca 2024 r., gdyż Wojewoda ponownie (zaskarżonym pismem z dnia 21 sierpnia 2023 r.) odmówił Skarżącej przekazania dotacji celowej na sfinansowanie wykonania Decyzji.
Sąd podziela ocenę prawną zawartą w ww. prawomocnym wyroku z 8 lipca 2024 r., stąd w dalszej części uzasadnienia posłuży się argumentacją zawartą w tym orzeczeniu i zaakceptowaną przez NSA w ww. wyroku dnia 28 maja 2025 r.
Decyzją wydaną na podstawie art. 26a ust. 3 w zw. z art. 26a ust. 2 pkt 3 u.o. skierowaną do władającego działką Skarżąca określiła zakres i termin udostępnienia nieruchomości-działki nr [...], zakres, sposób prowadzenia przez Prezydenta Miasta G. działań związanych z usunięciem odpadów zmagazynowanych w budynku przy ul. [...] w G. W Decyzji Prezydent ustalił termin udostępnienia działki do 31 grudnia 2022 r. oraz termin rozpoczęcia i zakończenia działań polegających na usunięciu odpadów: od dnia wydania decyzji do dnia 31 grudnia 2022 r.
W sprawie bezsporne jest i wynika z treści Decyzji, że usunięcie odpadów zmagazynowanych w budynku przy ul. [...] w G. (na działce nr [...]) jest konieczne ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska.
Zgodnie z art. 26a ust. 1, 2 i 3 u.o. w przypadku gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi (art. 26a ust. 1 u.o.).
Właściwym organem w sprawach, o których mowa w ust. 1, jest:
1) w przypadku terenów zamkniętych oraz nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi - regionalny dyrektor ochrony środowiska;
2) w przypadku gdy obowiązek usunięcia odpadów powstał w związku z wydaniem decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzeniem nieważności, uchyleniem lub wygaśnięciem decyzji związanej z gospodarką odpadami - organ właściwy do wydania tej decyzji;
3) w pozostałych przypadkach - wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 26a ust. 2 u.o.).
W celu wykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1, właściwy organ określa, w drodze decyzji skierowanej do władającego powierzchnią ziemi:
1) zakres i termin udostępnienia przez niego powierzchni ziemi, obiektów lub innych miejsc, w których znajdują się odpady;
2) zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów przez ten organ;
3) termin rozpoczęcia i zakończenia działań, o których mowa w pkt 2 (art. 26a ust. 3 u.o.).
W myśl art. 26a ust. 6 u.o. właściwy organ żąda od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Posiadacz odpadów jest obowiązany zwrócić te koszty w terminie 14 dni od dnia doręczenia żądania.
Stosownie zaś do art. 26a ust. 9 o.p. po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 6, w stosunku do posiadacza odpadów, który nie ustanowił zabezpieczenia roszczeń, o którym mowa w art. 48a ust. 1, właściwy organ, w drodze decyzji, nakłada na posiadacza odpadów obowiązek zwrotu kosztów, o których mowa w ust. 6, oraz określa wysokość tych kosztów oraz sposób i termin ich uiszczenia.
Do należności z tytułu obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez właściwy organ, w ramach realizacji działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują właściwemu organowi (art. 26a ust. 11 u.o.).
W ustawie o odpadach określono zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez samorząd województwa. Mianowicie w myśl art. 168 u.o. zadania samorządu województwa, o których mowa w art. 8 ust. 5, art. 23 ust. 4, art. 31 ust. 1, art. 41 ust. 3 pkt 1 i ust. 6, art. 46, art. 47 ust. 1, 1a, 2, 4 i 7, art. 48a ust. 10-13 oraz 15, art. 102b ust. 1 i 4, art. 102c ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 130, art. 131 ust. 4, art. 133, art. 134, art. 135 ust. 3 i 4, art. 144 ust. 3, art. 146 ust. 2 i 5, art. 148 ust. 1, 3 i 4, art. 151 ust. 8, art. 165 ust. 1 i art. 167 ust. 2, są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej.
W art. 400a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm., dalej "p.o.ś.") ustawodawca określił zakres finansowania ochrony środowiska i gospodarki wodnej. I tak zgodnie z ust. 1 pkt 8c tego artykułu finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej obejmuje koszty usunięcia odpadów i gospodarowania nimi w przypadku, o którym mowa w art. 26a u.o.
Skarżąca wystąpiła do Wojewody o sfinansowanie wykonania Decyzji.
Wojewoda, odmawiając przekazania środków na sfinansowanie kosztów wykonania Decyzji argumentował, że została wydana na podstawie art. 26a ust. 3 w związku z art. 26a ust. 2 pkt 3 u.o., a w art. 168 u.o. art. 26a nie został wymieniony jako zadanie zlecone. Taka regulacja prawna powoduje, że koszt usunięcia odpadów pozostaje zadaniem własnym gminy.
Zdaniem Skarżącej skoro Decyzja dotyczy usunięcia odpadów niebędących odpadami komunalnymi, to sfinansowanie wykonania ww. decyzji nie stanowi zadania własnego Miasta G., a koszty związane z jej wykonaniem jako zadaniem z zakresu administracji rządowej, winien zatem ponieść Skarb Państwa. Organem właściwym do sfinansowania wykonania tej decyzji ze środków budżetu państwa jest więc Wojewoda.
Powołany wyżej art. 26a u.o. zobowiązuje właściwe organy do podjęcia działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi, gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, a czynności tych nie wykonuje wezwany do tego posiadacz odpadów. Jest to tryb nadzwyczajny, który ma eliminować stany zagrożenia, w sytuacji gdy posiadacz odpadów nie usuwa ich. Priorytetem jest bowiem usunięcie odpadów. Właściwym organem są podmioty wyliczone w art. 26a ust. 2 u.o. W sprawie, podmiotem właściwym jest Prezydent Miasta G. I to właściwy organ zobowiązany jest żądać od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi (art. 26a ust. 6 u.o.). W warstwie językowej regulacje te są klarowne - organ właściwy, czyli ten sam organ, podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi i żąda od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów.
Wykonanie zastępcze stanowi środek prawny podejmowany ze skutkami dla zobowiązanego. Ratio legis regulacji wskazuje, iż tego typu działanie, choć początkowo finansowane przez gminę, nie powinno skutkować uszczerbkiem w jej budżecie. Dodać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 129 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1427, dalej "u.p.e.a") organ egzekucyjny może wydawać postanowienia w sprawie wezwania zobowiązanego m.in. do wpłacenia zaliczek na koszty wykonania zastępczego. Stosownie do art. 133 § 2 u.p.e.a. jeżeli koszty wykonania zastępczego są wysokie albo gdy wykonanie zastępcze trwa dłuższy okres, organ egzekucyjny może przed zakończeniem egzekucji doręczać zobowiązanemu wykazy poczynionych już kosztów z wezwaniem do ich pokrycia w oznaczonym terminie. Jak wynika z art. 134 u.p.e.a. jeżeli zobowiązany nie wpłacił w zaliczki na koszty wykonania zastępczego lub kwoty na pokrycie kosztów wykonania zastępczego wskazanej w wykazach doręczonych zobowiązanemu (art. 133 u.p.e.a.), organ egzekucyjny wszczyna egzekucję tych należności stosownie do przepisów o egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
Wraz z dodaniem art. 26a u.o. (Dz.U. 2019,1579; art. 6) znowelizowano również przepisy ustawy p.o.ś. poprzez dodanie w art. 400a po pkt 8b pkt 8c w brzmieniu: "koszty usunięcia odpadów i gospodarowania nimi w przypadku, o którym mowa w art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach" (Dz.U. 2019,1579; art. 5).
Zamiarem ustawodawcy było aby finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej stosownie do treści art. 400a ust. 1 pkt 8c p.o.ś, obejmowało również koszty usunięcia odpadów i gospodarowania nimi w przypadku, o którym mowa w art. 26a u.o.
Nie jest zatem tak, jak wywodzi Skarżąca, że ustawodawca nie przewidział żadnej regulacji, z której wynikałoby, w jaki sposób i z jakich środków ma nastąpić sfinansowanie kosztów wykonania Decyzji.
Akta sprawy o sygn. akt III SA/Gl 360/24 (zakończonej prawomocnym wyrokiem tut Sądu z dnia 8 lipca 2024 r.) zawierają pismo Ministerstwa Klimatu i Środowiska (karta 208), w którym, odpowiadając na pismo Skarżącej, wskazano na program Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, który, w razie złożenia przez Skarżącą kompletnego wniosku, umożliwia uzyskanie dofinansowania w formie dotacji do 100% kosztów kwalifikowanych. Z przedłożonych w tej sprawie dokumentów wynika, że Skarżąca w 2023 r. złożyła wniosek o Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska o dotację pokrywającą 100 % kosztów usunięcia odpadów związanych z wykonaniem Decyzji, lecz wniosek ten został odrzucony, z przyczyn dotyczących Skarżącej. We wniosku o dofinansowanie Skarżąca wskazała termin udostępnienia nieruchomości w celu realizacji zadania do 15 listopada 2026 r., a w Decyzji termin ten ustalono do 31 grudnia 2022 r. (k. 189 sprawy o sygn. akt III SA/Gl 360/24).
Sąd w niniejszej sprawie nie ocenia tego, czy obowiązujące regulacje stanowią dostateczną dla gmin pomoc w wykonywaniu obowiązków wynikających z art. 26a u.o.
W ocenie Sądu, w oparciu o obowiązujące przepisy brak jest podstawy prawnej do wypłaty przez Wojewodę dotacji na pokrycie kosztów realizacji Decyzji. Zgodnie z art. 128 ust. 1 z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. 2023.1270) udzielanie dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego określają odrębne ustawy. W u.o. brak jest regulacji umożliwiających finansowanie zadania określonego w art. 26a z budżetu państwa. Legalność uruchomienia takiej dotacji wymaga zatem zmian legislacyjnych.
Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę