III SA/Gl 612/24

III SA/Gl 612/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 818
art. 9 ust. 2 pkt 7
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 15 maja 2024 r. nr 1721/RT/2024 w przedmiocie zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. L. (dalej "Skarżący", "Strona" lub "Beneficjent") jest decyzja Zarządu Województwa Śląskiego wydana w przedmiocie zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. 21 maja 2020 r. Województwo Śląskie, reprezentowane przez Instytucję Pośredniczącą – [...] Urząd Pracy w K. (dalej: IP/WUP), zawarło ze Skarżącym, prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą L., Doradztwo, Rozwój M. L. z siedzibą w J., umowę o dofinansowanie Projektu pn. "[...]" o numerze [...] (dalej: umowa o dofinansowanie/Umowa); Umowa została zmieniona trzema aneksami.
Projekt realizowany był w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014- 2020, Osi Priorytetowej VII - Regionalny rynek pracy. Działania 7.1 - Aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu, Poddziałania 7.1.3 - Poprawa zdolności do zatrudnienia osób poszukujących pracy i pozostających bez zatrudnienia - konkurs, w okresie od dnia 1 września 2020 r. i miał zakończyć się do 30 listopada 2021 r.
Celem Projektu stanowiącego przedmiot Umowy było podwyższenie możliwości zatrudnienia 103 uczestników projektu (52 kobiet i 51 mężczyzn) po 30 roku życia z terenu miast OSI woj. śląskiego, posiadających niskie kwalifikacje, poprzez ich udział w kompleksowych, indywidualnych programach aktywizacji zawodowej.
Na mocy Umowy, IP przyznała Stronie dofinansowanie na realizację projektu w łącznej kwocie 1.318.894,72 zł, w tym:
- płatność ze środków europejskich w kwocie 1.180.063,70 zł, co stanowi 85% całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu;
- dotację celową z budżetu krajowego w kwocie 138.831,02 zł, co stanowi 10% całkowitych wydatków w projekcie.
Ponadto, na podstawie § 5 ust. 1 Umowy, Beneficjent zobowiązał się do wniesienia wkładu własnego ze środków prywatnych w kwocie 69.415,52 zł, co stanowi 5% całkowitych wydatków kwalifikowanych projektu. Całkowita wartość projektu wynosiła 1.388 310,24 zł.
Na podstawie § 21 Umowy, w związku z art. 9 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 10 ust. 1 oraz zapisami Rozdziału 7 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020, poz. 818 z późn. zm., dalej "ustawa wdrożeniowa"), IP w okresie od 24 marca 2022 r. do 1 kwietnia 2022 r. - przeprowadziła kontrolę planową nr [...].
W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych Zespół kontrolujący stwierdził nieprawidłowości związane z realizowaniem Projektu polegające na zakwalifikowaniu do Projektu osób, które nie spełniały kryteriów uczestnictwa w nim. Tym samym stwierdzono, że realizacja Projektu odbywała się z naruszeniem zapisów Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 (dalej: SzOOP), zapisów Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy wdrożeniowej (dalej: Wytyczne) oraz umowy o dofinansowanie. Wykazane naruszenia stanowiły podstawę do stwierdzenia nieprawidłowego wydatkowania przyznanego dofinansowania.
Powyższe zostało szczegółowo opisane w treści Informacji Pokontrolnej nr [...] z 2 maja 2022 r. oraz w Ostatecznej Informacji Pokontrolnej nr [...] z 3 czerwca 2022 r.
IP, pismem o sygn. [...] z 26 października 2022 r., na podstawie art. 207 ust. 8 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm., dalej: "u.f.p."), wezwała Beneficjenta do zwrotu dofinansowania w wysokości 42.994,69 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie czternastu dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania, na rachunek [...] Urzędu Pracy w K..
Beneficjent nie zgodził się z ustaleniami IP i w wyznaczonym terminie nie dokonał zwrotu należności głównej ani wymaganych odsetek.
2. Z uwagi na fakt, że Beneficjent nie dokonał zwrotu całości kwoty należności głównej oraz wymaganych odsetek, Dyrektor [...] Urzędu Pracy w K. (dalej również "organ pierwszej instancji") wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych, o czym poinformował Stronę postępowania zawiadomieniem o sygn. [...] z 8 grudnia 2022 r.
Następnie, po przeprowadzeniu postępowania, Decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r., wydaną na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184, art. 207 ust. 9 pkt 1 i ust. 11 u.f.p. oraz w związku z § 15 umowy o dofinansowanie Projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 nr [...] z dnia 21 maja 2020 r., art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a."), art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. w związku z § 2 ust. 1 pkt 14 Porozumienia nr 13/RR/2015 z dnia 17 marca 2015 r. w sprawie realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, zmienionego Aneksem nr 1 z dnia 26 sierpnia 2015 r. oraz Aneksem nr 5 z dnia 18 lipca 2018 r. do ww. Porozumienia, organ pierwszej instancji określił: przypadające do zwrotu kwoty nieprawidłowo wykorzystanego przez Beneficjenta dofinansowania przyznanego na realizację Projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz z krajowych środków publicznych, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, na podstawie umowy o dofinansowanie, powiększone o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych oraz sposób ich zwrotu, dotyczące:
I. Kwalifikowalności uczestników projektu, tj.:
1. Wydatków poniesionych z tytułu objęcia wsparciem I. B. (pkt 1.1 niniejszej Decyzji), w łącznej wysokości 7.165,24 zł powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, obliczonych w następujący sposób:
- 6.740,24 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 26 października 2020 r. do dnia zwrotu,
- 425,00 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 9 czerwca 2021 r. do dnia zwrotu.
2. Wydatków poniesionych z tytułu objęcia wsparciem A. N. (pkt 1.2 niniejszej Decyzji) w łącznej wysokości 7.692,00 zł powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, obliczonych w następujący sposób:
- 7. 522,00 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 26 października 2020 r. do dnia zwrotu,
- 170,00 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 9 czerwca 2021 r. do dnia zwrotu.
3. Wydatków poniesionych z tytułu objęcia wsparciem K. B. (pkt 1.3 niniejszej Decyzji) w łącznej wysokości 14.413,93 zł powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, obliczonych w następujący sposób:
- 535,53 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 26 października 2020 r. do dnia zwrotu,
- 13.878,40 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 9 czerwca 2021 r. do dnia zwrotu.
4. Wydatków poniesionych z tytułu objęcia wsparciem M. N. (pkt 1.4 niniejszej Decyzji) w łącznej wysokości 8. 274,93 zł powiększonej o odsetki, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, obliczonych w następujący sposób:
- 534,93 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 26 października 2020 r. do dnia zwrotu,
- 7. 740,00 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 9 czerwca 2021 r. do dnia zwrotu.
II. Kosztów pośrednich rozliczanych ryczałtem (pkt II niniejszej Decyzji), w łącznej wysokości 5.253,15 zł powiększonej o odsetki, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, obliczonych w następujący sposób:
- 2.434,07 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 26 października 2020 r. do dnia zwrotu.
- 2.819,08 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, obliczonych od dnia 9 czerwca 2021 r. do dnia zwrotu.
Zgodnie z Umową Beneficjentowi przekazano dwie transze dofinansowania:
-1 transza: w dniu 26 października 2020 r. w kwocie 347.077,00 zł, w ramach płatności ze środków europejskich,
- II transza: w dniu 9 czerwca 2021 r. w kwocie 971.817,72 zł, w ramach płatności ze środków europejskich.
Warunki wypłaty dofinansowania zostały szczegółowo określone w § 11 umowy o dofinansowanie.
Na podstawie zapisu § 36 ust. 3 umowy o dofinansowanie Beneficjent dokonał w dniu 20 grudnia 2021 r. zwrotu niewykorzystanej na zakończenie realizacji projektu części otrzymanych transz dofinansowania w łącznej wysokości 30.049,09 zł.
Głównym celem Projektu były wyższe możliwości zatrudnieniowe 103 osób będących Uczestnikami Projektu po 30 roku życia (od dnia 30 urodzin) o niskich kwalifikacjach, z terenu miast OSI woj. śląskiego, uzyskane poprzez ich udział w kompleksowych, indywidualnych programach aktywizacji zawodowej, realizowanych w okresie trwania Projektu (01.09.2020- 30.11.2021). Grupę docelową ostatecznych odbiorców wsparcia w ramach Projektu miały stanowić osoby - 52 kobiety i 51 mężczyzn, powyżej 30 roku życia (od dnia 30 urodzin), osoby bezrobotne, bierne zawodowe, znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji oraz osoby ubogie pracujące, osoby odchodzące z rolnictwa i ich rodziny, osoby zatrudnione na umowach krótkoterminowych oraz pracujący w ramach umów cywilno-prawnych, w 100% o niskich kwalifikacjach.
W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, na podstawie zastanego stanu faktycznego oraz kontrolowanych dokumentów, organ pierwszej instancji stwierdził nieprawidłowości polegające na zakwalifikowaniu do Projektu 4 osób, które nie spełniały kryteriów uczestnictwa w nim, co w efekcie skutkowało naruszeniem zapisów umowy o dofinansowanie, Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, dalej SZOOP oraz Wytycznych i stanowiło podstawę do stwierdzenia nieprawidłowego wydatkowania przyznanego dofinansowania. Powyższe zostało szczegółowo opisane w treści Informacji Pokontrolnej nr [...] z dnia 2 maja 2022 r. oraz w Ostatecznej Informacji Pokontrolnej nr [...] z dnia 3 czerwca 2022 r.
1. I. B.
Jak wynika z akt sprawy, dokumentacja mająca potwierdzać kwalifikowalność ww. osoby do Projektu to:
- formularz zgłoszeniowy do udziału w Projekcie złożony w dniu 15 grudnia 2020 r.,
- oświadczenie kandydata na uczestnika Projektu,
- oświadczenie osoby aplikującej do udziału w Projekcie (oświadczenie RODO).
W wyniku pozytywnej oceny formalnej i merytorycznej złożonego Formularza zgłoszeniowego wraz z oświadczeniami I. B. została zakwalifikowana do udziału w projekcie z dniem podpisania Umowy uczestnictwa w Projekcie, tj. 13 stycznia 2021 r., jako osoba o niskich kwalifikacjach.
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do Formularza zgłoszeniowego I. B. oświadczyła, iż zapoznała się z zakresem wsparcia oraz Regulaminem uczestnictwa i zgodnie z wymogami spełnia kryteria kwalifikowalności uprawniające ją do udziału w Projekcie. Ponadto wykazała w Formularzu zgłoszeniowym, że posiada wykształcenie ponadgimnazjalne (pkt 5). I. B., podpisując Formularz zgłoszeniowy, oświadczyła, że została pouczona o odpowiedzialności za złożenie nieprawdziwego oświadczenia lub zatajenie prawdy, jednocześnie poświadczając, że wszystkie informacje podane w formularzu zgłoszeniowym udziału w projekcie oraz innych oświadczeniach i dokumentach stanowiących integralną część dokumentacji aplikacyjnej odpowiadają stanowi faktycznemu i są zgodne z prawdą.
Organ pierwszej instancji dokonał analizy materiału dowodowego w kontekście spełnienia przez I. B.kryteriów kwalifikowalności w Projekcie.
Z danych z programu WUP-Viator oraz wyjaśnień Powiatowego Urzędu Pracy w M. zawartych w piśmie z dnia 13 czerwca 2023 r. o sygnaturze [...], wynika, że I. B. była osobą posiadającą wykształcenie policealne, które uzyskała w [...] Studium Zawodowym w C. z dniem 21 czerwca 2019 r.
Mając powyższe na uwadze, zarówno w dniu złożenia formularza zgłoszeniowego (15 grudnia 2020 r.), jak i w dniu rozpoczęcia udziału w Projekcie, tj. w dniu podpisania Umowy uczestnictwa (13 stycznia 2021 r.) I. B. nie spełniała warunków udziału w Projekcie - nie była osobą o niskich kwalifikacjach, a zatem nie może zostać uznana za kwalifikującą się do udziału w nim.
2. A. N.
Jak wynika z akt sprawy, dokumentacja mająca potwierdzać kwalifikowalność ww. osoby do Projektu to:
- formularz zgłoszeniowy do udziału w Projekcie złożony w dniu 8 marca 2021 r.,
- oświadczenie kandydata na uczestnika Projektu,
- oświadczenie osoby aplikującej do udziału w Projekcie (oświadczenie RODO).
W wyniku pozytywnej oceny formalnej i merytorycznej złożonego Formularza zgłoszeniowego wraz z oświadczeniami A. N. została zakwalifikowana do udziału w Projekcie z dniem podpisania Umowy uczestnictwa w Projekcie, tj. 11 marca 2021 r., jako osoba o niskich kwalifikacjach.
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do Formularza zgłoszeniowego A. N. oświadczyła, iż zapoznała się z zakresem wsparcia oraz Regulaminem uczestnictwa i zgodnie z wymogami spełnia kryteria kwalifikowalności uprawniające ją do udziału w Projekcie. Ponadto wykazała w Formularzu zgłoszeniowym, że posiada wykształcenie ponadgimnazjalne (pkt 5). A. N., podpisując Formularz zgłoszeniowy, oświadczyła, że została pouczona o odpowiedzialności za złożenie nieprawdziwego oświadczenia lub zatajenie prawdy, jednocześnie poświadczając, że wszystkie informacje podane w formularzu zgłoszeniowym udziału w projekcie oraz innych oświadczeniach i dokumentach stanowiących integralną część dokumentacji aplikacyjnej odpowiadają stanowi faktycznemu i są zgodne z prawdą.
Organ pierwszej instancji dokonał analizy materiału dowodowego w kontekście spełnienia przez A. N. kryteriów kwalifikowalności w Projekcie.
Z danych z programu WUP-Viator oraz wyjaśnień Powiatowego Urzędu Pracy w K. zawartych w piśmie z dnia 12 czerwca 2023 r. o sygnaturze [...] wynika, że A. N. była osobą posiadającą wykształcenie licencjackie, które uzyskała w Akademii im. [...] w C. z dniem 5 lutego 2014 r.
Mając powyższe na uwadze, zarówno w dniu złożenia formularza zgłoszeniowego (8 marca 2021 r.), jak i w dniu rozpoczęcia udziału w Projekcie, tj. w dniu podpisania Umowy uczestnictwa (11 marca 2021 r.) A. N. nie spełniała warunków udziału w Projekcie - nie była osobą o niskich kwalifikacjach, a zatem nie może zostać uznana za kwalifikującą się do udziału w nim.
3. K. B.
Jak wynika z akt sprawy, dokumentacja mająca potwierdzać kwalifikowalność ww. osoby do Projektu to:
- formularz zgłoszeniowy do udziału w Projekcie złożony w dniu 26 kwietnia 2021 r.,
- oświadczenie kandydata na uczestnika Projektu,
- oświadczenie osoby aplikującej do udziału w Projekcie (oświadczenie RODO).
W wyniku pozytywnej oceny formalnej i merytorycznej złożonego Formularza zgłoszeniowego wraz z oświadczeniami K. B. została zakwalifikowana do udziału w Projekcie z dniem podpisania Umowy uczestnictwa w nim, tj. 10 maja 2021 r., jako osoba o niskich kwalifikacjach.
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do Formularza zgłoszeniowego K. B. oświadczyła, iż zapoznała się z zakresem wsparcia oraz Regulaminem uczestnictwa i zgodnie z wymogami spełnia kryteria kwalifikowalności uprawniające ją do udziału w projekcie. Ponadto wykazała w Formularzu zgłoszeniowym, że posiada wykształcenie ponadgimnazjalne (pkt 5). K. B., podpisując Formularz zgłoszeniowy, oświadczyła, że została pouczona o odpowiedzialności za złożenie nieprawdziwego oświadczenia lub zatajenie prawdy, jednocześnie poświadczając, że wszystkie informacje podane w formularzu zgłoszeniowym udziału w projekcie oraz innych oświadczeniach i dokumentach stanowiących integralną część dokumentacji aplikacyjnej odpowiadają stanowi faktycznemu i są zgodne z prawdą.
Organ pierwszej instancji dokonał analizy materiału dowodowego w kontekście spełnienia przez K. B. kryteriów kwalifikowalności w Projekcie.
Z danych z programu WUP-Viator oraz wyjaśnień Powiatowego Urzędu Pracy w K. zawartych w piśmie z dnia 9 czerwca 2023 r. o [...] wynika, że K. B. była osobą posiadającą wykształcenie policealne, które uzyskała w Studium Policealnym w [...] w S. z dniem 17 czerwca 2005 r.
Mając powyższe na uwadze, zarówno w dniu złożenia formularza zgłoszeniowego (26 kwietnia 2021 r.), jak i w dniu rozpoczęcia udziału w Projekcie, tj. w dniu podpisania Umowy uczestnictwa (10 maja 2021 r.) K. B. nie spełniała warunków udziału w Projekcie - nie była osobą o niskich kwalifikacjach, a zatem nie może zostać uznana za kwalifikującą się do udziału w nim.
4. M. N.
Jak wynika z akt sprawy, dokumentacja mająca potwierdzać kwalifikowalność ww. osoby do Projektu to:
- formularz zgłoszeniowy do udziału w Projekcie złożony w dniu 13 maja 2021 r..
- oświadczenie kandydata na uczestnika Projektu,
- oświadczenie osoby aplikującej do udziału w Projekcie (oświadczenie RODO).
W wyniku pozytywnej oceny formalnej i merytorycznej złożonego Formularza zgłoszeniowego wraz z oświadczeniami M. N. została zakwalifikowana do udziału w Projekcie z dniem podpisania Umowy uczestnictwa w nim, tj. 14 maja 2021 r., jako osoba o niskich kwalifikacjach.
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do Formularza zgłoszeniowego M. N. oświadczyła, iż zapoznała się z zakresem wsparcia oraz Regulaminem uczestnictwa i zgodnie z wymogami spełnia kryteria kwalifikowalności uprawniające ją do udziału w projekcie. Ponadto wykazała w Formularzu zgłoszeniowym, że posiada wykształcenie ponadgimnazjalne (pkt 5). M. N., podpisując Formularz zgłoszeniowy, oświadczyła, że została pouczona o odpowiedzialności za złożenie nieprawdziwego oświadczenia lub zatajenie prawdy, jednocześnie poświadczając, że wszystkie informacje podane w formularzu zgłoszeniowym udziału w projekcie oraz innych oświadczeniach i dokumentach stanowiących integralną część dokumentacji aplikacyjnej odpowiadają stanowi faktycznemu i są zgodne z prawdą.
Organ pierwszej instancji dokonał analizy materiału dowodowego w kontekście spełnienia M. N. kryteriów kwalifikowalności w Projekcie.
Z danych z programu WUP-Viator oraz wyjaśnień Powiatowego Urzędu Pracy w T. zawartych w piśmie z dnia 13 czerwca 2023 r. o sygnaturze [...] wynika, że M. N. była osobą posiadającą wykształcenie policealne, które uzyskała w Zaocznej Policealnej Szkole "C." w T. z dniem 13 stycznia 2012 r.
Mając powyższe na uwadze, zarówno w dniu złożenia formularza zgłoszeniowego (13 maja 2021 r.), jak i w dniu rozpoczęcia udziału w Projekcie, tj. w dniu podpisania Umowy uczestnictwa (14 maja 2021 r.) M. N. nie spełniała warunków udziału w Projekcie - nie była osobą o niskich kwalifikacjach, a zatem nie może zostać uznana za kwalifikującą się do udziału w nim.
W ocenie organu pierwszej instancji strona postępowania zobowiązana była dołożyć wszelkiej staranności przy realizacji poszczególnych działań w Projekcie, w tym w szczególności na etapie rekrutacji uczestników i wprowadzić takie mechanizmy weryfikacji warunków kwalifikowalności uczestników, które pozwoliłyby w sposób jednoznaczny stwierdzić, że zostały one spełnione. Powyższe jest tym bardziej istotne z uwagi na fakt, iż za skierowanie wsparcia w ramach Projektu w całości do osób o niskich kwalifikacjach Strona otrzymała dodatkowe punkty na etapie oceny merytorycznej. Organ podkreślił, że w sytuacjach wątpliwych, to na Stronie postępowania, jako stronie umowy o dofinansowanie projektu, spoczywa ciężar udowodnienia poprawności przyjętego sposobu postępowania, a tym samym potwierdzenia kwalifikowalności poniesionych wydatków.
W ocenie organu pierwszej instancji, dążąc do wyeliminowania sytuacji, w której aplikujące osoby mogłyby niewłaściwie zrozumieć pisemne informacje co do poziomu wykształcenia uprawniającego do udziału w Projekcie oraz konsekwencji wiążących się z podaniem nieprawdziwych informacji, a także dążąc do zrealizowania Projektu zgodnie z jego założeniami, tj. objęcia wsparciem osób o niskich kwalifikacjach do poziomu maksymalnie ISCED 3, Strona powinna podjąć dodatkowe działania informacyjne, a następnie ten fakt udokumentować. Wprawdzie na etapie postępowania kontrolnego Strona wyjaśniała, iż kandydaci byli informowani telefonicznie w zakresie warunków kwalifikowalności, to jednak na potwierdzenie niniejszego nie przedstawiła żadnych dokumentów.
Organ pierwszej instancji podniósł, że w formularzu zgłoszeniowym w części dotyczącej wykształcenia Strona postępowania wskazała poziomy wykształcenia od ISCED 1 do ISCED 5-8, z możliwością zaznaczenia przez uczestnika. Organ podkreślił, że przedmiotowy formularz nie zawiera informacji, iż kandydat na uczestnika projektu ma wskazać maksymalny poziom wykształcenia jaki posiada.
W ocenie organu pierwszej instancji brak doprecyzowania wprowadza w błąd kandydatów - mogli oni bowiem zaznaczyć zarówno wszystkie posiadane poziomy wykształcenia, najwyższy poziom lub tylko taki, który odpowiada kryteriom kwalifikowalności do udziału w Projekcie.
Zawarte w Formularzu rekrutacyjnym oświadczenie, które brzmi: "Zostałem/am pouczony/a o odpowiedzialności za złożenie nieprawdziwego oświadczenia lub zatajenie prawdy, niniejszym oświadczam, że wszystkie informacje podane w formularzu zgłoszeniowym udziału w projekcie oraz innych oświadczeniach i dokumentach stanowiących integralną część dokumentacji aplikacyjnej odpowiadają stanowi faktycznemu i są zgodnie z prawdą" jest zbyt ogólne.
Kandydat na uczestnika projektu musi zrozumieć kiedy poświadcza nieprawdę oraz że poświadczenie to dotyczy okoliczności mających znaczenie prawne, a w konsekwencji również finansowe.
W ocenie organu pierwszej instancji Strona postępowania powinna z należytą starannością w pierwszej kolejności dokonać weryfikacji spełnienia przez osoby ubiegające się o wsparcie w ramach projektu wszystkich kryteriów kwalifikowalności określonych w Regulaminie konkursu, SZOOP, wniosku o dofinansowanie, a następnie również dokonać weryfikacji w kontekście zapisów w Regulaminie uczestnictwa w Projekcie. W niniejszej sprawie Strona nie dochowała staranności i zakwalifikowała w konsekwencji do Projektu osoby, podlegające wyłączeniu na mocy zapisów Regulaminu uczestnictwa w Projekcie.
Zdaniem organu pierwszej instancji brak weryfikacji oświadczeń uczestników Projektu w zakresie posiadanego wykształcenia stanowi nieprawidłowość w realizacji projektu, która wynika z zaniechania Strony zweryfikowania informacji zawartych w deklaracjach uczestnictwa w Projekcie pod kątem kwalifikowalności uczestników do grupy docelowej, do której skierowany był Projekt. Istniały przepisy Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach RPO, które nakładały na Stronę obowiązek weryfikacji oświadczeń uczestników Projektu pod kątem ich zgodności z grupą docelową określoną we wniosku o dofinansowanie, a do których odsyła § 4 ust 2 umowy o dofinansowanie. Zgodnie z podrozdziałem 8.2 pkt 1 Wytycznych "W ramach projektu wsparcie udzielane jest uczestnikom określonym we wniosku o dofinansowanie projektu, spełniającym warunki kwalifikowalności (...)". Zatem obowiązkiem Strony było udzielenie wsparcia osobom stanowiącym grupę docelową Projektu, którą zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie stanowiły osoby o niskich kwalifikacjach. Strona postępowania zatem winna była dołożyć należytej staranności podczas etapu rekrutacji do Projektu, aby wsparcie określone w Projekcie trafiło do grupy docelowej. Organ pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z zapisami § 20 ust. 2 umowy o dofinansowanie "Beneficjent ponosi odpowiedzialność za realizację Projektu zgodnie z właściwymi przepisami prawa unijnego i krajowego oraz Wytycznymi". Z powyższego jednoznacznie wynika, że to na realizatorze projektu spoczywa ciężar przeprowadzenia rekrutacji uczestników zgodnie z kryteriami udziału w projekcie określonymi we wniosku o dofinansowanie, w oparciu o dokumenty, które w sposób jednoznaczny potwierdzają kwalifikowalność danej osoby. Zatem Strona powinna dołożyć wszelkiej staranności przy weryfikacji spełnienia warunków kwalifikowalności uczestników przed udzieleniem im wsparcia oraz zgromadzić dokumentację to potwierdzającą. Tymczasem Strona dopuściła do udziału w projekcie osoby posiadające wykształcenie wyższe niż ponadgimnazjalne. Strona, co prawda nie miała możliwości zweryfikowania danych podawanych przez uczestników projektu w systemie VIATOR, niemniej miała możliwość podjęcia szerszych działań informacyjnych w zakresie kryteriów udziału w projekcie oraz konsekwencji prawno-finansowych składania nieprawdziwych oświadczeń, co istotnie ograniczyłoby ryzyko wystąpienia tej nieprawidłowości.
Zgodnie z § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie - "koszty pośrednie projektu rozliczane stawką ryczałtową zdefiniowane w Wytycznych (...), stanowią 20 % poniesionych, udokumentowanych i zatwierdzonych w ramach projektu wydatków bezpośrednich".
Z kolei, zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 ww. umowy o dofinansowanie Strona zobowiązana była do wniesienia wkładu własnego pieniężnego, pochodzącego ze środków prywatnych kwocie 69.415,52 zł. Z części C.2 - Zakres finansowy wniosku o dofinansowanie projektu wynika, że Strona zaplanowała wniesienie wkładu własnego pieniężnego w ramach kosztów pośrednich.
Zatem, w sytuacji uznania w projekcie kosztów bezpośrednich za niekwalifikowalne, w stosunku do których naliczone zostały koszty pośrednie, odpowiedniemu pomniejszeniu powinny ulec także koszty pośrednie. Niekwalifikowalne koszty pośrednie, naliczone są proporcjonalnie od niekwalifikowalnych kosztów bezpośrednich. Zwrotowi podlegają tylko koszty pośrednie poniesione z dofinansowania, naliczone proporcjonalnie od niekwalifikowalnych kosztów bezpośrednich.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że środki dofinansowania przekazane Stronie na realizację Projektu, zostały przez nią wykorzystane niezgodnie z postanowieniami Wytycznych i umowy o dofinansowanie Projektu, które stanowią procedury w rozumieniu art. 184 u.f.p. Tym samym, stwierdzono okoliczności wyczerpujące dyspozycję wynikającą z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w związku z wykorzystaniem przyznanej dotacji z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ww. ustawy - "wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu". Jednocześnie doszło do naruszenia przepisów art. 44 ust. 3 pkt 1 u.f.p., w myśl których "wydatki publiczne powinny być dokonywane: 1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (...)".
Organ pierwszej instancji podkreślił, że z zapisów § 15 ust. 1 umowy o dofinansowanie wynika, że jeżeli "na skutek działania lub zaniechania Beneficjenta doszło do nieprawidłowości lub innego wydatkowania środków dofinansowania niezgodnie z zapisami niniejszej umowy, IP RPO WSL wszczyna procedurę odzyskania środków zgodnie z przepisami rozporządzenia ogólnego, ustawy wdrożeniowej oraz ustawy o finansach publicznych, w szczególności gdy na podstawie wniosków o płatność lub czynności kontrolnych uprawnionych organów zostanie stwierdzone, że dofinansowanie jest: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa wart. 184 UFP, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Beneficjent zobowiązuje się do zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych".
Konsekwencją powyższego jest fakt wystąpienia nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE. 2013 L Nr 347, poz. 320 ze zm., dalej: "rozporządzenie nr 1303/2013" lub "rozporządzenie ogólne"). Opisane działanie przekłada się na szkodę realną w budżecie ogólnym Unii Europejskiej poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Beneficjent nie zrealizował Projektu w sposób ustalony w umowie o dofinansowanie, która stanowi "inne procedury" o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. W tej sytuacji, jako naruszenie należy wskazać wszelkie odstępstwa od zapisów umowy o dofinansowanie Projektu, które mogło spowodować wystąpienie szkody w budżecie UE. W konsekwencji zmaterializowała się przesłanka określona w przepisie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
3. W odwołaniu od tej decyzji Strona zarzuciła:
- naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 oraz art. 67 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej poprzez uznanie, że Beneficjent dopuścił się naruszenia w zakresie kwalifikowalności uczestników Projektu. Zdaniem Strony prowadzi to do wniosku, że Decyzja została wydana w oparciu o wybiórczą, tendencyjną i dowolną ocenę materiału dowodowego, czego skutkiem było błędne ustalenie, że to Beneficjent dopuścił się uchybień, które by uzasadniały wydanie przedmiotowej Decyzji.
- naruszenie art. 7, art. 7a, art. 8 oraz art. 81a k.p.a. poprzez jednostronną i dokonaną wyłącznie na niekorzyść Beneficjenta ocenę okoliczności faktycznych i prawnych.
Zdaniem Strony, organ pierwszej instancji naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz prawo Beneficjenta do sprawiedliwego rozpoznania sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty, na postawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości jako bezprzedmiotowego.
4. Zarząd Województwa Śląskiego (dalej również "organ odwoławczy") decyzją z dnia 15 maja 2024 r., wydaną na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 566), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 12 pkt 2 w zw. z art. 60 pkt 6, 61 ust. 3 pkt 2 i art. 67 u.f.p. oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy wdrożeniowej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W ocenie organu odwoławczego Strona nie dokonała wyczerpującej i rzetelnej weryfikacji spełnienia kryteriów kwalifikujących. Oparła się tylko na złożonych przez uczestników imiennych oświadczeniach oraz formularzach zgłoszeniowych, nie prosząc o przedstawienie dokumentacji pozwalającej na jednoznaczne stwierdzenie, czy spełniają oni określone kryteria. Nieprawidłowością w realizacji projektu było zakwalifikowanie do udziału w projekcie osób niespełniających wymaganych kryteriów, a w konsekwencji nieosiągnięcie wskaźnika osób o niskich kwalifikacjach, tj. osób posiadających wykształcenie na poziomie do ISCED 3 włącznie. Tym samym nie można też uznać, że cel Projektu został zrealizowany. Cały czas Beneficjent miał możliwość żądania od uczestników zaświadczeń ze szkół które ukończyły bądź świadectw ukończenia szkoły/uczelni. Nie było postanowień umownych, które by tego zabraniały.
W niniejszej sprawie Strona postępowania:
1) nie dochowała staranności i zakwalifikowała w konsekwencji do Projektu osoby podlegające wyłączeniu z uczestnictwa w nim,
2) zaniechała starannej realizacji Projektu, zgodnie z postanowieniami zawartymi we wniosku o dofinansowanie i umowie o dofinansowanie.
W ocenie organu odwoławczego to na podmiocie realizującym projekt spoczywa ciężar przeprowadzenia rekrutacji uczestników zgodnie z kryteriami udziału w Projekcie, które zostały określone we wniosku o dofinansowanie oraz w oparciu o dokumenty, które jednoznacznie potwierdzają kwalifikowalność danej osoby. Zatem powinien on z należytą starannością dokonać weryfikacji spełnienia przez osoby ubiegające się o wsparcie w ramach Projektu wszystkich kryteriów kwalifikowalności określonych w Regulaminie konkursu, SZOOP, wniosku o dofinansowanie, a następnie również dokonać weryfikacji w kontekście zapisów w Regulaminie uczestnictwa w Projekcie.
Pomimo iż Strona postępowania nie miała możliwości zweryfikowania danych podawanych przez uczestników Projektu w systemie Viator (co podnosi w odwołaniu) to, jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, miała możliwość podjęcia szerszych działań informacyjnych czy sprawdzających - przedstawiane dane (np. świadectwa ukończenia szkół/uczelni czy też zaświadczenia o ukończeniu szkoły wydane przez uprawnione osoby).
W przedmiotowej sprawie Strona w odwołaniu od decyzji powołała się na wątpliwości co do prawdomówności potencjalnych uczestników projektu i wskazała, że nie ma możliwości weryfikacji, czy dane podawane przez nich są prawidłowe i zgodne ze stanem faktycznym. Także sytuacja, w której dana osoba wypełnia formularz w taki sposób, aby wykazać, że spełnia wszystkie warunki kwalifikowalności pozostaje poza możliwościami kontroli przez Beneficjenta. Odnosząc się do tego argumentu należy stwierdzić, iż Strona nie może z góry zakładać, że wymóg udokumentowania posiadanego wykształcenia spowodowałby, że potencjalny uczestnik przedłożyłby tylko taką dokumentację, zgodnie z którą spełniałby warunki kwalifikowalności do Projektu. W tym kontekście organ dodał, że odpowiedzialność uczestników za składanie nieprawdziwych oświadczeń nie jest przesłanką zwalniającą Beneficjenta z odpowiedzialności z tytułu błędnego zakwalifikowania do Projektu osób niespełniających kryteriów grupy docelowej. Podkreślił, że stroną umowy odpowiedzialną za jej wykonanie i jej beneficjentem był Beneficjent, a nie uczestnik Projektu, (por. przykładowo § 17 ust. 2 umowy). Odpowiedzialność Beneficjenta za realizację projektu zgodnie z umową o dofinansowanie Projektu wynika nie tylko wprost z jej postanowień, ale również z pozostałych procedur, do których odsyła umowa o dofinansowanie, a które obowiązują Beneficjenta, takich jak Wytyczne dot. kwalifikowalności wydatków i jak Regulamin Konkursu.
Organ odwoławczy podkreślił, że samo złożenie oświadczeń o posiadanym wykształceniu przez osoby ubiegające się do zakwalifikowania się do Projektu nie daje pewności co do ich wiarygodności, a tym samym nie daje gwarancji dla Beneficjenta pomocy prawidłowej realizacji Projektu i realizacji jego celu. Poprzestanie na oświadczeniach skutkuje bowiem ryzykiem niewywiązania się z postanowień umowy i zwrotem dofinansowania.
Organ odwoławczy podniósł, że uproszczenie procedur związanych z naborem uczestników Projektu, polegających na dopuszczeniu składania oświadczeń, nie zwalniało Beneficjanta z jednoczesnej weryfikacji informacji przedstawianych przez osoby deklarujące chęć udziału w Projekcie. Oznacza to, że osoba przystępująca do Projektu powinna była w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzić, że spełnia wymagania udziału w Projekcie i że posiada wykształcenie maksymalnie na poziomie ISCED 3, a po stronie Beneficjanta (w jego własnym interesie) leżała powinność sprawdzenia, czy wsparcie trafia do uczestników stanowiących grupę docelową Projektu. Pomimo przyzwolenia lOK na stosowanie uproszczonych procedur w rekrutacji do Projektu, Strona postępowania nadal związana była ustaleniami z umowy o dofinansowanie.
Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił zatem, że Beneficjent naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie projektu, Wytyczne oraz rozporządzenia unijne w zakresie kwalifikowalności uczestników Projektu, tym samym wypełniając przesłankę wskazaną w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Z treści art. 184 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Do obowiązujących procedur zalicza się w szczególności: umowę o dofinansowanie Projektu. Jednocześnie należy zaznaczyć, że zgodnie z § 15 ust. 1 umowy o dofinansowanie w przypadku stwierdzenia, iż na skutek działania lub zaniechania beneficjenta doszło do nieprawidłowości lub innego wydatkowania środków dofinansowania niezgodnie z zapisami umowy, IP ma obowiązek wszczęcia procedury odzyskania środków zgodnie z przepisami rozporządzenia ogólnego, ustawy wdrożeniowej oraz u.f.p.
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego, tj.:
- nastąpiło naruszenie przepisów prawa - umowy o dofinansowanie i Wytycznych,
- poprzez brak właściwej realizacji Projektu uniemożliwiającej potwierdzenie kwalifikowalności uczestników projektu (działanie lub zaniechanie),
- co uniemożliwiło uznanie wydatków w 100% za kwalifikowalne i doprowadziło do niekorzystnego gospodarowania środkami (szkoda realna dla budżetu poprzez brak rozliczenia zaliczki).
W związku z tym IP zobowiązana jest do odzyskania dofinansowania oraz zobowiązania Beneficjenta do zwrotu otrzymanych środków.
5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie:
1) art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 oraz art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 rozporządzenia ogólnego w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej poprzez uznanie, że Beneficjent dopuścił się naruszenia w zakresie kwalifikowalności uczestników Projektu; Decyzja została wydana w oparciu o wybiórczą, tendencyjną i dowolną ocenę materiału dowodowego, czego skutkiem było błędne ustalenie, iż to Beneficjent dopuścił się uchybień, uzasadniających jej wydanie,
2) art. 7, art. 7a, art. 8 oraz art. 81a k.p.a. poprzez jednostronną i dokonaną wyłącznie na niekorzyść Beneficjenta ocenę okoliczności faktycznych i prawnych,
3) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że Beneficjent wydatkował środki przekazanej dotacji z naruszeniem procedur, mimo iż z żadnego dokumentu nie wynikało, iż weryfikacja kwestii poziomu wymaganego wykształcenia na podstawie dopuszczonych dokumentami programowymi oświadczenia jest niewystarczająca, a organ pierwszej instancji będzie prawdziwość tychże oświadczeń wybiórczo weryfikować w systemie Viator dopiero na etapie kontroli na miejscu, bez jakiegokolwiek wsparcia Beneficjenta w tym aspekcie na etapie rekrutacji,
4) art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej - pomimo wątpliwości interpretacyjnych i zmienianego stanowiska organów (brak informacji o sposobie weryfikacji spełnienia kryterium wykształcenia na etapie ogłaszania konkursu oraz kontroli administracyjnej oraz zastosowania narzędzi weryfikacji niedostępnych dla Beneficjenta dopiero na etapie kontroli na miejscu, co również naraziło Beneficjenta na dodatkowe koszty związane z naliczeniem odsetek od rzekomo nieprawidłowo wydatkowanych środków), przyjęto, iż Beneficjent ponosi całkowitą odpowiedzialność za objęcie wsparciem osób, które poświadczyły nieprawdę co do swojego poziomu wykształcenia. Dokonano takiego rozstrzygnięcia pomimo, że organy w żaden sposób nie wykazały, iż sytuacja ta wynikała z celowego działania Beneficjenta, same zaś nie podjęły żadnych działań, aby udzielić wsparcia w weryfikacji tychże oświadczeń już na etapie rekrutacji (skoro miały takie narzędzia) lub choćby nie poinformowały o możliwych konsekwencjach zastosowania do weryfikacji kwalifikowalności Uczestników Projektu oświadczeń, dopuszczonych do stosowania w dokumentach programowych.
Beneficjent argumentował, iż działał zgodnie z warunkami realizacji Projektu, określonymi w umowie o dofinansowanie oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków (...) obowiązujących w trakcie realizacji Projektu.
Podkreślił, iż ani umowa o dofinansowanie, ani Regulamin Konkursu, w oparciu o który przyjęto do realizacji Projekt, nie określały procedur weryfikacji spełnienia przez uczestników Projektu warunku kwalifikowalności dotyczącego poziomu wykształcenia, jak również nie określały, jakie dokumenty dotyczące poziomu wykształcenia mają być wymagane przez Beneficjenta od uczestników Projektu celem potwierdzenia posiadanego przez nich poziomu wykształcenia, a także nie nakładały na Beneficjenta obowiązku, ani nie dawały prawa do dokonywania weryfikacji tego kryterium poprzez zwracanie się o informacje w tym zakresie do podmiotów publicznych. Mając na uwadze powyższe, nie sposób zasadnie przyjąć, iż Beneficjent naruszył jakiekolwiek procedury weryfikacji spełnienia przez uczestników Projektu warunku kwalifikowalności dotyczącego poziomu wykształcenia, jeżeli procedury takie w rzeczywistości nie istniały.
Beneficjent realizował swoje zadania w sposób prawidłowy i rzetelny. Na każdym etapie realizacji Projektu dołożył on wszelkich starań i wykorzystał wszelkie dostępne mu narzędzia do prawidłowej weryfikacji kwalifikowalności uczestników projektu. Dokumentacja projektowa w sposób wyczerpujący weryfikowała posiadane przez uczestników wykształcenie - kandydaci na uczestników, podpisując Formularz zgłoszeniowy, jak również w ostateczności Umowę uczestnictwa w Projekcie byli informowani w sposób jasny i nie budzący wątpliwości jakie muszą spełnić warunki aby zakwalifikować się do projektu. Beneficjent nie może zatem zgodzić się rozstrzygnięciem, iż uczestnicy nie mieli doprecyzowanej informacji, iż mają wskazać maksymalny poziom wykształcenia jaki posiadają na moment przystąpienia do projektu. Beneficjent w sposób wyczerpujący wskazał w składanych wyjaśnieniach, iż uczestnicy wskazywali/oświadczali jakie posiadają wykształcenie i z dokumentów jakie podpisywali jasno wynikało, iż potwierdzają posiadanie wykształcenia maksymalnie ponadgimnazjalnego.
6. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Przedmiotem sporu w sprawie jest legalność nałożenia na Skarżącego obowiązku zwrotu części dofinansowania wraz z odsetkami udzielonego mu z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 na realizację Projektu realizowanego na podstawie umowy od dofinasowanie.
W ocenie Sądu, wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem, a zarzuty skargi niezasadne.
Wbrew zarzutom skargi organy działały zgodnie z prawem (art. 6 k.p.a.), podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), a nadto zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dokonały swobodnej jego oceny (art. 80 k.p.a.), co zresztą znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji (art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.) - organy szczegółowo wskazały dowody, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 9 ustawy wdrożeniowej do zadań Instytucji Zarządzającej - zarządu województwa w przypadku regionalnego programu operacyjnego - należy w szczególności wybór projektów do dofinansowania oraz odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b u.f.p.
Z kolei art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. stanowi, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Stosownie zaś do art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Ugruntowanym już w orzecznictwie stanowiskiem jest, że poprzez inne procedury w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. należy rozumieć nie tylko przepisy prawa powszechnego krajowego i unijnego, ale również procedury, o jakich jest mowa w umowie o dofinansowanie ustanowione w dokumentach programowych, jak i samą umowę (np. wyroki NSA: z 14 września 2023 r., I GSK 1283/22; z 13 kwietnia 2023 r., I GSK 173/19; z 11 października 2018 r., I GSK 931/18; z 12 października 2018 r., I GSK 1076/18, z 11 lipca 2018 r., I GSK 712/18; wyroki: WSA w Warszawie z 13 października 2017 r., V SA/Wa 1316/17; WSA w Gliwicach z 12 marca 2018 r., IV SA/Gl 815/17 i z 27 lutego 2018 r., IV SA/Gl 886/17).
Zgodnie z art. 207 ust. 8 i 9 pkt 1 u.f.p. w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1 tego przepisu (m.in. wykorzystania środków finansowych z naruszeniem procedur), instytucja zarządzająca wzywa beneficjenta do:
1) zwrotu środków lub
2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności,
w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie terminu, instytucja zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.
Stosownie do art. 24 ust. 9 ustawy wdrożeniowej w przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej:
1) przed zatwierdzeniem wniosku o płatność - instytucja zatwierdzająca wniosek o płatność dokonuje pomniejszenia wartości wydatków kwalifikowalnych ujętych we wniosku o płatność złożonym przez beneficjenta o kwotę wydatków poniesionych nieprawidłowo;
2) w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność - właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, a w przypadku programu EWT - zgodnie z umową o dofinansowanie projektu albo decyzją o dofinansowaniu projektu.
Według art. 60 pkt 6 u.f.p., należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Natomiast zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.
Ustawodawca, określając pojęcie "nieprawidłowości indywidualnej" w słowniku pojęć zawartym w art. 2 pkt 14) ustawy wdrożeniowej odsyła do definicji nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 36 w rozporządzeniu ogólnym (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006; Dz.U.UE.L.2013.347.320 z dnia 2013.12.20).
W myśl art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
Zdaniem Sądu w sprawie Skarżący dopuścił się naruszenie prawa w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego.
W sprawie bezsporne jest, że Skarżący wniósł o dofinasowanie i otrzymał dofinansowanie na kształcenie osób o niskich kwalifikacjach.
Zgodnie z Regulaminem konkursu (słownik pojęć pkt 26) "osoby o niskich kwalifikacjach - osoby posiadające wykształcenie na poziomie do ISCED 3 włącznie. Definicja poziomów wykształcenia (ISCED) została zawarta w Wytycznych w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020 w części dotyczącej wskaźników wspólnych EPS monitorowanych we wszystkich PI. Poziom uzyskanego wykształcenia jest określany w dniu rozpoczęcia uczestnictwa w projekcie. Osoby przystępujące do projektu należy wykazać jeden raz, uwzględniając najwyższy ukończony poziom ISCED".
W załączniku nr 2 Wspólna Lista Wskaźników Kluczowych 2014-2020 - EPS do ww. Wytycznych określono, zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Kształcenia — ISCED, definicje poziomów 1-3 ISCED. ISCED 3 - Wykształcenie PONADGIMNAZJALNE - ma na celu uzupełnienie wykształcenia średniego i przygotowanie do podjęcia studiów wyższych lub umożliwienie osobom uczącym się nabycia umiejętności istotnych dla podjęcia zatrudnienia. Uczniowie przystępują do nauki na tym poziomie zwykle pomiędzy 15, a 16 rokiem życia. Programy na poziomie ISCED 3 z reguły kończą się 12 lub 13 lat po rozpoczęciu nauki na poziomie ISCED 1 (lub mniej więcej w wieku 18 lat), przy czym najczęściej jest to okres 12 lat.
Tymczasem w wyniku kontroli realizacji umowy o dofinasowania okazało, że Skarżący zakwalifikował do Projektu 4 osoby, które nie spełniały kryteriów uczestnictwa w nim, co w efekcie skutkowało naruszeniem zapisów umowy o dofinansowanie i Wytycznych w zakresie kwalifikowalności.
Zgodnie z treścią umowy o dofinansowanie Skarżący zobowiązał się m.in. do:
- osiągnięcia wskaźników produktu na zakończenie realizacji projektu - liczby osób o niskich kwalifikacjach objętych wsparciem w programie, tj. 103 osób (§ 3 ust. 1 pkt 1 Umowy ),
- realizacji projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we właściwym wniosku w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku i w trakcie realizacji oraz okresie trwałości projektu (§ 3 ust. 4 Umowy),
- realizacji z należytą starannością, ponosząc wydatki w sposób celowy, rzetelny, racjonalny i oszczędny z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego i unijnego (§ 4 ust. 1 Umowy).
Skarżący ponadto:
- oświadczył, iż zapoznał się m.in. z treścią Wytycznych, o których mowa w § 1 pkt 29 umowy oraz zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z ich zapisami (§ 4 ust. 2 Umowy);
- w sprawach nieuregulowanych umową, zobowiązany został do stosowania odpowiednich reguł i zasad wynikających z Programu, a także do stosowania odpowiednich przepisów prawa Unii Europejskiej oraz właściwych aktów prawa krajowego (§ 39 ust. 3 Umowy),
- zobowiązał się do zwrotu całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami - w przypadku stwierdzenia, iż na skutek działania bądź zaniechania doszło do nieprawidłowego wydatkowania otrzymanego dofinansowania (§ 15 ust. 1 Umowy).
Stosownie do zapisów § 20 ust. 1 Umowy Beneficjent ponosi odpowiedzialność za realizację projektu zgodnie z właściwymi przepisami prawa unijnego i krajowego oraz Wytycznymi.
Zgodnie z zapisami Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 ocena kwalifikowalności wydatku (Rozdział 6.2. Ocena kwalifikowalności wydatku) polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, decyzją w sprawie zatwierdzenia wkładu finansowego na rzecz dużego projektu, umową o dofinansowanie i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie.
Wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki:
a) został faktycznie poniesiony w okresie wskazanym w umowie o dofinansowanie, z zachowaniem warunków określonych w podrozdziale 6.1,
b) jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego, w tym przepisami regulującymi udzielanie pomocy publicznej, jeśli mają
zastosowanie,
c) jest zgodny z PO i SZOOP,
d) został uwzględniony w budżecie projektu, z zastrzeżeniem pkt 11 i 12 podrozdziału 8.3 Wytycznych, lub – w przypadku projektów finansowanych z FS i EFRR -nw zakresie rzeczowym projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie,
e) został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie,
f) jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu,
g) został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
h) został należycie udokumentowany, zgodnie z wymogami w tym zakresie określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub ze szczegółowymi zasadami określonymi przez IZ PO,
i) został wykazany we wniosku o płatność zgodnie z Wytycznymi w zakresie warunków gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej,
j) dotyczy towarów dostarczonych lub usług wykonanych lub robót zrealizowanych, w tym zaliczek dla wykonawców, z zastrzeżeniem pkt 4 podrozdziału 6.4,
k) jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub określonymi przez IZ PO w SZOOP, regulaminie konkursu lub dokumentacji dotyczącej projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym.
Zgodnie z opracowanym przez Skarżącego Regulaminem uczestnictwa:
1) projekt adresowany był wyłącznie do osób, które spełniały warunek przynależności do osób o niskich kwalifikacjach (tj. posiadających wykształcenie co najwyżej ponadgimnazjalne);
2) osoba zainteresowana uczestnictwem w projekcie była zobowiązana do przedłożenia Formularza Zgłoszeniowego wraz z oświadczeniami dotyczącymi kwalifikowalności do udziału w projekcie oraz załącznikami stanowiącymi integralną część Formularza, tj. Oświadczenie dotyczące zapoznania się z regulaminem oraz przyjęcia zobowiązań wynikających z udziału w projekcie oraz Oświadczenie kandydata na uczestnika projektu dotyczące przetwarzania danych osobowych.
Formularz zgłoszeniowy zawierał informacje o kandydacie na uczestnika projektu, tj. dane uczestnika, dane kontaktowe, status na rynku pracy.
W części dotyczącej informacji na temat wykształcenia, wyszczególniono następujące kryteria: podstawowe (ISCED 1); gimnazjalne (ISCED 2); ponadgimnazjalne — liceum, technikum, szkoła zawodowa (ISCED 3), policealne (ISCED 4), wyższe (ISCED 5-8), spośród, których uczestnik miał wskazać poziom wykształcenia.
Skarżący, składając wniosek o dofinansowanie założył, że 100% grupy docelowej stanowić będą osoby o niskich kwalifikacjach, tj. z wykształceniem do poziomu ISCED 3 włącznie, a wśród kluczowych wskaźników produktu podał m.in. wskaźnik dotyczący liczby osób o niskich kwalifikacjach objętych wsparciem w programie z wartością docelową 103 osoby, co było dodatkowo punktowane na etapie oceny merytorycznej zgodnie z założeniami konkursu.
W konsekwencji skoro Skarżący sam wybrał taką grupę docelową, za co otrzymał dodatkowe punkty, to jego obowiązkiem było dołożyć wszelkiej staranności przy realizowaniu założonych działań w projekcie, w szczególności na etapie rekrutacji uczestników.
Sąd podziela stanowisko organów, że Skarżący nie dokonał wyczerpującej i rzetelnej weryfikacji spełnienia kryteriów kwalifikujących. Oparł się tylko na złożonych przez uczestników imiennych oświadczeniach oraz formularzach zgłoszeniowych, nie prosząc o przedstawienie dokumentów umożliwiających weryfikację złożonych oświadczeń w zakresie wykształcenia uczestników. Prawidłowo organy wskazały, iż nieprawidłowością w realizacji Projektu było zakwalifikowanie do udziału w nim osób niespełniających wymaganych kryteriów, a w konsekwencji nieosiągnięcie wskaźnika osób o niskich kwalifikacjach, tj. osób posiadających wykształcenie na poziomie do ISCED 3 włącznie. Tym samym nie można uznać, że cel projektu został zrealizowany w stosunku do 4 uczestników.
Z akt administracyjnych wynika, że 4 uczestniczki, których wykształcenie wykluczało je z uczestnictwa w Projekcie, złożyły istotne dokumenty potwierdzające ich status, jako osoby bezrobotnej (decyzja lub zaświadczenie z urzędu pracy).
Sąd zgadza się z organem, iż Skarżący miał możliwość i powinien żądać od uczestników również pozostałych kluczowych dla oceny kwalifikowalności wydatków dokumentów – świadectwa ukończenia ostatniej szkoły/uczelni, bądź zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego poziom wykształcenia, tak by można było ustalić maksymalny poziom wykształcenia uczestników. Nie było postanowień umownych, które by tego zabraniały.
W Regulaminie Konkursu wskazano Grupę docelową/ostateczni odbiorcy wsparcia (pkt 2.5.) W Uwagach wyjaśniono, że weryfikacja przez beneficjenta spełniania przez uczestnika kryteriów kwalifikowalności odbywa się na podstawie zaświadczeń lub innych dokumentów potwierdzających spełnienie przez uczestnika warunków kwalifikowalności na dzień podpisania umowy uczestnictwa w projekcie. Oświadczenia mogą być stosowane wyłącznie w przypadku, gdy nie ma możliwości uzyskania innego dokumentu (np. w przypadku potwierdzenia poziomu wykształcenia). Przy czym Beneficjent ponosi całkowitą odpowiedzialność za prawidłowe zakwalifikowanie uczestników projektu.
Z powyższego wynika, że Skarżący, od strony formalnej, dla uzyskania dofinasowania, mógł przedstawić jedynie oświadczenia uczestników potwierdzające poziom wykształcenia, lecz powinien podjąć czynności w celu ich weryfikacji, gdyż ponosi całkowitą odpowiedzialność za prawidłowe zakwalifikowanie uczestników Projektu. Jak już Sąd wskazał, nie było obiektywnych przeszkód, aby żądać od uczestników dokumentów potwierdzających złożone oświadczenie, by zweryfikować maksymalny poziom wykształcenia uczestniczek – czy posiadają wykształcenie na poziomie do ISCED 3 włącznie.
Co istotne, na co zwrócił uwagę organ pierwszej instancji, Skarżący, będąc zobowiązany do zrealizowania projektu zgodnie z jego założeniami, tj. objęcia wsparciem osób o niskich kwalifikacjach do poziomu maksymalnie ISCED 3, powinien podjąć dodatkowe działania informacyjne, a następnie ten fakt udokumentować.
Sąd zwrócił uwagę, że:
- w formularzu zgłoszeniowym w części dotyczącej wykształcenia wskazano poziomy wykształcenia od ISCED 1 do ISCED 5 - 8, z możliwością zaznaczenia przez uczestnika, przy czym formularz nie zawiera informacji, iż kandydat na uczestnika projektu ma wskazać maksymalny poziom wykształcenia jaki posiada,
- w dokumencie: "Diagnoza sytuacji zawodowej uczestnika projektu:..." w pkt 1: posiadane wykształcenie (rodzaj ukończonej szkoły, czas nauki, uzyskane kwalifikacje) również nie żądano od uczestnika wskazania maksymalnego poziomu wykształcenia, a doradca zawodowy nie zapytał, czy podana przez uczestnika ukończona szkoła nr 1 jest ostatnią ukończoną; w dokumencie tym uczestnik Projektu mógł zaznaczyć w pkt 1 (posiadane wykształcenie): a) ukończona szkoła 1, b) ukończona szkoła 2), c) inne,
- w umowie uczestnictwa w Projekcie, uczestnik Projektu w § 4 oświadczył, że przynależy do osób o niskich kwalifikacjach (tj. posiadania wykształcenia co najwyżej ponadgimnazjalnego), lecz w umowie brak jest wyjaśnienia tego pojęcia.
Wbrew twierdzeniom Skarżącego, rozstrzygając niniejszą sprawę, nie ma podstaw do stwierdzenia, że wskazani przez organ uczestnicy Projektu (cztery osoby) złożyli nieprawdziwe oświadczenia co do wykształcenia. Teza taka jest co najmniej przedwczesna. Natomiast należy stwierdzić, że przygotowane przez Skarżącego dokumenty mogły wprowadzić w błąd uczestników Projektu co do kluczowej kwestii – podania maksymalnego wykształcenia, inaczej, jaką ostatnią szkołę/uczelnię ukończyli.
Choć, co przyznają organy, Skarżący nie miał możliwości zweryfikowania danych podawanych przez uczestników projektu w systemie VIATOR (co Skarżący podnosi w skardze), to, wybierając taką grupę docelową (osób o niskich kwalifikacjach) powinien podjąć działania informacyjne uczestników oraz sprawdzające, a nie poprzestać jedynie na oświadczeniach uczestników.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący w piśmie z dnia 19 maja 2022 r. wskazał trudności z jakimi się musiał zmierzyć w trakcie realizacji całego projektu w związku z sytuacją epidemiologiczną spowodowaną COVID-19. Skarżący przyznał, że miał utrudniony kontakt z kandydatami na uczestników, którzy często byli rekrutowani telefonicznie, mailowo, za pomocą komunikatorów i mediów społecznościowych i w efekcie miał ograniczoną możliwość weryfikacji, czy dla danej osoby wszystko jest jasne i zrozumiałe, bądź też zaobserwować zachowania danej osoby/reakcję podczas składania oświadczeń o odpowiedzialności karnej za złożone nieprawdziwe oświadczenia. Wyjaśnił, że z uwagi na pandemię i zdalną rekrutację nie miał możliwości weryfikować, czy kandydat należycie zapoznał się z regulaminem i czy oznaczenia które składa są rzetelne i prawdziwe. Z powodu ograniczeń w osobistych spotkaniach i zgromadzeniach część form wsparcia realizowana była w formie zdalnej, co także utrudniało przeprowadzenie dodatkowej weryfikacji poprawności składanych przez uczestników oświadczeń i deklaracji.
Z uwagi na powyższe okoliczności Skarżący w piśmie z dnia 20 czerwca 2022 r. zwrócił się do organu o zastosowanie przepisów ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020 r. i nie obciążanie go kosztami związanymi z uczestnictwem w projekcie uczestniczek: I. B., K. B. A. N. i M. N.
W odpowiedzi na wniosek Skarżącego organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 9 września 2022 r. zasadnie stwierdził, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia i przedstawił wyczerpującą argumentację w tym zakresie.
Z wyjaśnień Skarżącego wynika, iż miał świadomość braków w przeprowadzonym procesie rekrutacji uczestników Projektu i się z tym godził; jak sam przyznał miał bowiem ograniczoną możliwości weryfikować, czy kandydat należycie zapoznał się z regulaminem i czy oznaczenia które składa są rzetelne i prawdziwe.
Skarżący przewidywał również, że uczestnicy Projektu mogą złożyć nieprawdziwe oświadczenia co do posiadanego wykształcenia, skoro w umowach z uczestnikami wprowadził zapis, w myśl którego organizator projektu ma prawo żądać od uczestnika projektu zwrotu odpowiednim zakresie kosztów związanych z jego udziałem w projekcie wraz z odsetkami, jeżeli w trakcie realizacji projektu lub po jego zakończeniu okaże się, że uczestnik projektu nie spełniał warunków udziału w projekcie lub podał nieprawdziwe dane w oświadczeniach i dokumentach rekrutacyjnych.
Przyznane Skarżącemu dofinansowanie z budżetu unijnego stanowią środki publiczne, którym - gdy chodzi o ich udzielanie, przekazywanie i rozliczanie - towarzyszy szczególnego rodzaju reżim prawny. Skarżący z własnej woli przystąpił do Projektu i złożył wniosek o dofinasowanie wyłącznie dla osób o niskich kwalifikacjach, tj. z wykształceniem do poziomu ISCED 3 włącznie. Bez wątpienia Skarżący rozliczył niekwalifikowalne wydatki (na czterech uczestników) w ramach projektu współfinansowanego ze środków unijnych, co stanowi o wystąpieniu szkody finansowej w ogólnym budżecie Unii Europejskiej. Niekwalifikowalność wydatku wynikała z wykazanych zaniechań Skarżącego, które spowodowały naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. – umowy o dofinansowanie (§ 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, § 4 ust. 1 i 2 i § 20 ust. 1 ) i Wytycznych w zakresie kwalifikowalności. Naruszenia te stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego i wpisują się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako wykorzystanie środków z naruszeniem procedur. Co istotne obowiązek zwrotu środków powstaje z mocy samej ustawy o finansach publicznych, bez względu na wolę i zamiar beneficjenta, czy też winę jakiegokolwiek podmiotu bądź osoby (zob. wyrok NSA z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 906/20).
Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.