III SA/Gl 611/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta Katowice dotyczącej dotacji dla żłobków, uznając, że Rada przekroczyła swoje kompetencje w zakresie określania zasad zwrotu dotacji i delegowania szczegółowych regulacji.
Skarżący, przedsiębiorca prowadzący żłobki, zaskarżył uchwałę Rady Miasta Katowice dotyczącą dotacji celowej, zarzucając jej sprzeczność z ustawą o opiece nad dziećmi do lat 3. Kwestionował zapisy dotyczące warunków ubiegania się o dotacje, sposobu ich wypłaty, rozliczania oraz delegowania szczegółowych zasad na Prezydenta Miasta. Sąd uznał skargę za częściowo zasadną, stwierdzając nieważność uchwały w zakresie § 5 ust. 1 zd. 3 (zasady zwrotu dotacji) i § 8 (delegowanie uprawnień), a w pozostałym zakresie oddalił skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę przedsiębiorcy prowadzącego żłobki na uchwałę Rady Miasta Katowice dotyczącą zasad ustalania i rozliczania dotacji celowej dla podmiotów prowadzących żłobki. Skarżący zarzucił uchwale naruszenie art. 60 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, wskazując na przekroczenie przez Radę Miasta kompetencji ustawowych w zakresie określania warunków ubiegania się o dotacje, sposobu ich wypłaty, rozliczania oraz rodzajów wydatków podlegających rozliczeniu. Sąd, analizując przepisy ustawy, uznał, że Rada Miasta ma kompetencje do określenia wysokości dotacji, zasad jej ustalania i rozliczania. Stwierdził, że zapisy dotyczące warunku niezalegania z płatnościami wobec ZUS i US oraz sposobu przekazywania transz dotacji mieszczą się w ramach tych kompetencji. Jednakże, Sąd podzielił zarzut skarżącego co do § 5 ust. 1 zd. 3 uchwały, który przewidywał możliwość wezwania do zwrotu dotacji w przypadku błędów formalnych lub rachunkowych, uznając to za naruszenie przepisów ustawy o finansach publicznych oraz zasad proporcjonalności i prawa do obrony. Sąd stwierdził również nieważność § 8 uchwały, który delegował szczegółowe zasady udzielania dotacji na Prezydenta Miasta, uznając, że Rada Miasta nie może cedować swoich ustawowych uprawnień. W pozostałym zakresie, w tym dotyczącym rodzajów wydatków podlegających rozliczeniu, Sąd uznał uchwałę za zgodną z prawem. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części, a w pozostałym zakresie oddalił skargę, zasądzając od Rady Miasta na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Tak, wprowadzenie takiego wymogu mieści się w pojęciu "zasad ustalania" dotacji i służy realizacji zasad wydatkowania środków publicznych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wymóg przedstawienia zaświadczeń o niezaleganiu z płatnościami wobec ZUS i US jest elementem zasad ustalania dotacji, zgodnym z ustawą o opiece nad dziećmi do lat 3 oraz zasadami gospodarowania środkami publicznymi, zapewniając finansową wiarygodność podmiotów ubiegających się o dotacje.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (10)
Główne
u.o.d.d.l.3 art. 60 § 1
Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3
u.o.d.d.l.3 art. 60 § 2
Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3
Rada gminy ma kompetencję do określenia wysokości dotacji, zasad jej ustalania i rozliczania.
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.f.p. art. 44 § 3
Ustawa o finansach publicznych
Wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny.
u.f.p. art. 251 § 1
Ustawa o finansach publicznych
Dotacje niewykorzystane do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi.
u.f.p. art. 252 § 1
Ustawa o finansach publicznych
Dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem lub pobrane nienależnie/w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rada Miasta przekroczyła swoje kompetencje, wprowadzając do uchwały zapisy dotyczące zasad zwrotu dotacji, które powinny być regulowane ustawą o finansach publicznych. Rada Miasta nie mogła delegować szczegółowych zasad udzielania dotacji na prezydenta miasta, gdyż jest to jej ustawowa kompetencja.
Odrzucone argumenty
Zapisy uchwały dotyczące warunku niezalegania z płatnościami wobec ZUS i US są zgodne z prawem. Zapisy uchwały dotyczące sposobu przekazywania transz dotacji mieszczą się w kompetencjach rady gminy. Określenie rodzajów wydatków podlegających rozliczeniu z dotacji jest zgodne z celem przyznawania dotacji "na dziecko".
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że zapis ten narusza prawa podmiotów, które otrzymały dotację. Po wtóre, – wnioskując a maiori ad minus - skoro gminie wolno więcej (czyli może w ogóle nie podjąć uchwały o udzielaniu dotacji), to tym bardziej wolno jej mniej, czyli może swobodnie ustalić zasady ustalania dotacji, byleby nie naruszały one przepisów bezwzględnie obowiązujących i równości wobec prawa. Dotacja celowa znajduje więc swoje uzasadnienie funkcjonalne jedynie gdy zostanie przeznaczona "na dziecko", czyli gdy jest bezpośrednio związana z pobytem dziecka w żłobku.
Skład orzekający
Magdalena Jankiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Fleszer
członek
Adam Pawlyta
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji rad gmin w zakresie uchwał dotyczących dotacji celowych, zwłaszcza w kontekście zasad zwrotu dotacji i delegowania uprawnień."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, ale zasady interpretacji kompetencji organów samorządu mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kompetencji organów samorządowych w zakresie uchwał dotyczących dotacji, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i samorządowców. Pokazuje, gdzie kończy się swoboda uchwałodawcza rady gminy.
“Rada Miasta przekroczyła uprawnienia? Sąd administracyjny bada zasady przyznawania dotacji dla żłobków.”
Sektor
opieka nad dziećmi
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 611/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-01-29 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-07-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Adam Pawlyta Dorota Fleszer Magdalena Jankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 204 art. 60 ust. 1, ust. 2 Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Grzegorza Jasińskiego na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 22 czerwca 2023 r. nr LXV/1364/23 w przedmiocie określenia wysokości oraz zasad ustalania i rozliczania dotacji celowej dla podmiotów prowadzących żłobki 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części: - § 5 ust. 1 zdanie 3, - § 8, 2. oddala skargę w pozostałym zakresie, 3. zasądza od Rady Miasta Katowice na rzecz skarżącego 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Pismem z 31 maja 2024r. skarżący G. J., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą G, wniósł o stwierdzenie nieważności Uchwały Nr LXV/1364/23 Rady Miasta Katowice z 22 czerwca 2023 r. w zakresie § 2 pkt 3, § 4 pkt 1, § 5 pkt 1, § 6, § 8 jako sprzecznej z art. 60 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. W uzasadnieniu skargi wskazał, że ma interes prawny w zaskarżeniu uchwały, gdyż jest przedsiębiorcą, który prowadził żłobki na terenie Miasta w momencie wejścia Uchwały w życie, natomiast z uwagi na jej niezgodność z prawem nie był w stanie aplikować o dotacje. Jednocześnie planuje ich ponowne otwarcie po ustaniu stanu niezgodności z prawem ww. uchwały. Co do meritum sprawy podniósł, że wyżej wymienione zapisy uchwały naruszają art. 60 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3. W szczególności jako naruszające ustawę wskazał: - § 2 pkt 3 - "Podmiot składający wniosek na następny rok budżetowy równocześnie podpisuje oświadczenie o niezaleganiu z płatnościami wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego oraz budżetu miasta Katowice. Warunkiem podpisania umowy jest dostarczenie przez podmiot zaświadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego o niezaleganiu z płatnościami wobec wyżej wymienionych. Przedmiotowe zaświadczenia podmiot zobowiązany jest dostarczyć w terminie do dnia 15 grudnia roku poprzedzającego rok obowiązywania umowy. W przypadku niedostarczenia w wyżej wymienionym terminie wymaganych dokumentów umowa nie zostanie zawarta." Odnośnie tego zapisu stwierdził, że ogranicza on krąg podmiotów, które mogą podpisać umowę, zawężając w ten sposób uprawnienia podmiotów do otrzymania dotacji na dzieci objęte opieką w żłobku, a takie uprawnienie nie zostało Radzie Gminy wprost nadane w art. 60 ustawy. - § 4 pkt. 1 - "Dotacja będzie przekazywana z dołu, w transzach miesięcznych do 20 dnia każdego miesiąca, w zależności od liczby dzieci objętych opieką żłobkową w miesiącu poprzedzającym przekazanie transzy. Podmiot przedkłada w terminie do 3 dnia miesiąca wniosek o wypłatę miesięcznej transzy dotacji wraz z wykazem dzieci objętych opieką żłobkową w miesiącu poprzedzającym przekazanie transzy, wskazując okres w którym były objęte opieką. Wzór wykazu stanowi załącznik nr 2 do niniejszej uchwały. Dotacja za miesiąc grudzień danego roku będzie przekazywana z góry do 15 dnia grudnia, a rozliczana do 15 dnia stycznia roku następnego." W tym zakresie skarżący stwierdził, że powyższy zapis uchwały określa zasady przekazywania transzy dotacji, co również nie mieści się w upoważnieniu ustawowym, obejmującym jedynie określenie wysokości dotacji, zasad ich ustalania i rozliczania, a zatem Rada Miasta nie była uprawniona do ich określenia. - § 5 pkt 1 - "Rozliczenie wykorzystania dotacji podmiot przedkłada w Urzędzie Miasta w terminie do dnia 15 stycznia roku następnego po roku objętym rozliczeniem. Wzór rozliczenia dotacji stanowi załącznik nr 3 do niniejszej uchwały. W przypadku niezłożenia w terminie, o którym mowa w zdaniu poprzednim, prawidłowego pod względem formalnym, merytorycznym i rachunkowym rozliczenia. Urząd bez wyznaczania dodatkowego terminu będzie miał prawo wezwać podmiot do zwrotu dotacji za cały okres, za który nie zostanie złożone rozliczenie, bądź złożone rozliczenie będzie nieprawidłowe." W tej kwestii skarżący uznał, że o ile pierwsza część punktu wpisuje się ustalenie zasad rozliczenia dotacji, o tyle stwierdzenie "W przypadku niezłożenia w terminie, o którym mowa w zdaniu poprzednim, prawidłowego pod względem formalnym, merytorycznym i rachunkowym rozliczenia Urząd bez wyznaczania dodatkowego terminu będzie miał prawo wezwać podmiot do zwrotu dotacji za cały okres, za który nie zostanie złożone rozliczenie, bądź złożone rozliczenie będzie nieprawidłowe," wskazuje na konsekwencje błędnego rozliczenia dotacji w postaci konieczności jej zwrotu, a do określenia tego aspektu Rada Miasta nie była upoważniona. - § 6 - "Rozliczeniu wykorzystanej dotacji podlegają wydatki związane z bieżącą realizacją zadania tj. wynagrodzenia pracowników merytorycznych tj. opiekunek, pielęgniarek, pomocy opiekunów, a ponadto opłaty stałe tj. czynsz i media, zakup środków higienicznych i środków czystości, zakup materiałów edukacyjnych i zabawek. 2. Rozliczeniu wykorzystanej dotacji nie podlegają wydatki poniesione na inwestycje, zadania remontowe, modernizację oraz zakup środków trwałych." Zdaniem skarżącego, ustawowe określenie: "zasad ustalania oraz rozliczania dotacji" oznacza wskazanie reguł, którymi należy kierować się przy ustalaniu i rozliczaniu dotacji. Obejmują one określenie sposobu, w jaki dotacja dla beneficjenta będzie ustalana, na podstawie jakich dokumentów dotacja będzie przyznawana (np. na podstawie złożonego oświadczenia o liczbie dzieci czy wykazu dzieci), w jaki sposób będzie regulowana. Natomiast powyższy zapis wskazuje na określenie rodzajów wydatków możliwych do rozliczenia w ramach dotacji, a do takiego określenia Rada Miasta na mocy art. 60 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 nie jest upoważniona. - § 8 - "Szczegółowe zasady udzielania dotacji, sposób wypłaty, rozliczenia i kontroli jej wykorzystania określać będzie umowa zawarta na dany rok budżetowy pomiędzy Prezydentem Miasta Katowice a podmiotem prowadzącym żłobek." W opinii strony, to Rada Miasta jest uprawniona do ustalania zasad udzielania dotacji i rozliczania, zatem nie jest możliwe cedowanie uprawnień w tym zakresie na Prezydenta Miasta. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 nie zawiera definicji określenia trybu i zasad udzielania i rozliczania dotacji celowej dla podmiotów prowadzących żłobek, zaś udzielenie dotacji celowej dla podmiotu prowadzącego żłobek jest fakultatywne. Taka interpretacja normy zawartej w art. 60 ust. 2 ustawy prowadzi do wniosku, że jeżeli gmina w ogóle decyduje się na udzielanie dotacji celowej, to zachowuje swobodę odnośnie zasad, jakimi będzie rządzić się ustalanie i rozliczanie dotacji udzielonych na podstawie stosownej uchwały, a podniesione przez skarżącego zarzuty nie dowodzą, iż przepisy, których stwierdzenia nieważności domaga się skarżący nie są w swej istocie określeniem zasad przyznawania i rozliczania dotacji. Ponadto oświadczył, że konstruując zapisy uchwały wzięto pod uwagę fakt dysponowani środkami publicznymi w przypadku udzielenia dotacji, a co za tym idzie wymaganą staranność i zabezpieczenie jej przed zmarnowaniem. Organ oświadczył, że uchwała była przedmiotem oceny RIO, która w uchwale Kolegium z 20 lipca 2023 r. stwierdziła nieważność uchwały, ale tylko w zakresie warunku złożenia wniosku o dotację do 31 sierpnia roku poprzedniego i nie kwestionowała jej w pozostałym zakresie. Przy czym RIO badało zapis wymogu niezalegania z opłatami publicznoprawnymi, jednakże finalnie Kolegium nie stwierdziło nieważności uchwały w tej części. W piśmie procesowym z 27 stycznia 2025r. skarżący przedstawił stanowisko, zgodnie z którym udzielenie dotacji jest istotnie fakultatywne, jednak jeśli już Rada Gminy na to się zdecyduje, to na mocy art. 60 ust. 2 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3 upoważniona jest tylko do określenia wysokości dotacji celowej, zasad jej ustalania i rozliczania, co oznacza, że nie ma kompetencji do określania niczego poza tym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, ale tylko częściowo. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 6 oraz art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - zwanej dalej "ppsa") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Podstawą wystąpienia z niniejsza skargą jest art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 609). Stosownie do jego treści, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z powyższego wynika, że warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę organu gminy, w tym także na akt prawa miejscowego jest posiadanie w konkretnej sprawie własnego interesu prawnego (za wyjątkiem określonym w art. 101 ust. 2a ustawy o samorządzie gminnym), który przez fakt podjęcia uchwały o określonej treści zostaje naruszony. Dla skutecznego wniesienia skargi opartej na art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym strona musi więc wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z konkretnego przepisu prawa. Konieczne jest zatem wykazanie związku pomiędzy naruszeniem prawa przez zaskarżoną uchwałę oraz negatywnym oddziaływaniem na sferę prawnomaterialną skarżącego w postaci pozbawienia go uprawnień mających oparcie w przepisach prawa materialnego lub nałożenia obowiązków, które z niego nie wynikają. Wskazać również należy, że skarga złożona w trybie omawianego przepisu nie ma charakteru actio popularis (skargi powszechnej). Do jej wniesienia nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, lecz właśnie naruszenie własnego interesu prawnego skarżącego, który należy wyraźnie odróżnić od interesu faktycznego. W ocenie Sądu skarżący taki interes wykazał. Stwierdził bowiem w skardze (a organ tego nie negował), że w dniu wejścia w życie uchwały prowadził na terenie miasta działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu żłobków. Wskazał także, że w związku z treścią uchwały, nie był w stanie aplikować o dotacje na kolejny okres i był zmuszony zlikwidować działalność gospodarczą. Oceniając istnienie interesu prawnego po stronie skarżącego Sąd stwierdził, że ma on interes prawny w tej sprawie, gdyż treść uchwały rzutuje bezpośrednio na jego prawo do ubiegania się o dotacje na opiekę nad dziećmi w żłobkach, które prowadził i zamierza znów prowadzić. Wobec powyższego Sąd przystąpił do rozpoznania skargi. Stosownie do art. 60 ust. 1 i 2 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 204) – dalej powoływana jako ustawa: 1. Podmioty, o których mowa w art. 8 ust. 1, prowadzące żłobek lub klub dziecięcy lub zatrudniające dziennych opiekunów oraz osoby, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1, mogą otrzymać na dziecko objęte opieką w żłobku lub klubie dziecięcym, lub przez dziennego opiekuna dotację celową z budżetu gminy. 2. Wysokość i zasady ustalania oraz rozliczania dotacji celowej, o której mowa w ust. 1, w tym kategorie dzieci, na które przyznawana jest dotacja, określa rada gminy w drodze uchwały. Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że użyty w tym przepisie zwrot "mogą otrzymać (...) dotację celową" oznacza, że świadczenie to ma charakter uznaniowy i fakultatywny, czyli że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania dotacji należy do gminy. Przepis ten nie gwarantuje wymienionym w nim podmiotom otrzymania dotacji. Po wtóre, – wnioskując a maiori ad minus - skoro gminie wolno więcej (czyli może w ogóle nie podjąć uchwały o udzielaniu dotacji), to tym bardziej wolno jej mniej, czyli może swobodnie ustalić zasady ustalania dotacji, byleby nie naruszały one przepisów bezwzględnie obowiązujących i równości wobec prawa. Wreszcie należy uwzględnić, że dotacje są udzielane ze środków budżetowych gminy, a więc publicznych. Stosownie zaś do art. 44 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022r.1634): Wydatki publiczne powinny być dokonywane: 1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów; Zatem na podstawie wyżej cytowanego przepisu, ciąży na organach gminy ustawowy obowiązek oszczędnego i starannego gospodarowania nimi. Wobec tego i ten aspekt winna wziąć pod uwagę Gmina ustalając zasady dotyczące wydatkowania środków przeznaczonych na dotacje. Z art. 60 ust. 2 ustawy wynika, że rada gminy ma wynikającą z ustawy kompetencję do określenia: 1. wysokości dotacji, 2. zasad jej ustalania... 3. ... i rozliczania. Zgodnie z internetowym Słownikiem języka polskiego zasada, to: 1. «prawo rządzące jakimiś procesami, zjawiskami; też: formuła wyjaśniająca to prawo» 2. «norma postępowania» 3. «ustalony na mocy jakiegoś przepisu lub zwyczaju sposób postępowania w danych okolicznościach» 4. «podstawa funkcjonowania lub konstrukcji czegoś». Zestawiając tę definicję z treścią art. 60 ust. 2 należy dojść do wniosku, że w pojęciu zasad ustalania mieści się określenie praw rządzących przyznaniem dotacji a także ustalenie normy, sposobu postępowania mającego na celu ustalenie tej wysokości po złożeniu wniosku. Natomiast pojęcie zasad rozliczania obejmuje prawa normy, sposób postępowania rządzące jej rozliczeniem po upływie roku budżetowego lub innego okresu, na jaki została udzielona. Jako pierwszy zakwestionował skarżący zapis § 2 ust. 3 uchwały, zgodnie z którym składając wniosek zainteresowany podmiot winien złożyć oświadczenie, a przy zawarciu umowy zaświadczenia o niezaleganiu z płatnościami na rzecz ZUS i US. W tej kwestii Sąd uważa, że zapis taki mieści się w pojęciu "zasad ustalania" dotacji. Jest to bowiem prawo rządzące procesem jej ustalenia, a do tego Rada Gminy ma kompetencję wynikającą z art. 60 ust. 2 ustawy. Należy także przypomnieć to, co zostało już powiedziane wcześniej: że świadczenie to ma charakter uznaniowy, a występujący z wnioskiem nie ma gwarancji jej otrzymania i jedynie "może" ją otrzymać. Zdaniem Sądu zapis ten z jednej strony nie narusza prawa, a z drugiej służy realizacji zasad wydatkowania środków publicznych, określonych w cytowanym już art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych i ma na celu udzielanie dotacji podmiotom finansowo wiarygodnym, w dobrej kondycji finansowej, co do których zachodzi prawdopodobieństwo, że zrealizują zadanie, na które otrzymali środki publiczne, które nie zostaną zmarnowane. Ponadto trudno byłoby znaleźć uzasadnienie dla wydatkowania środków publicznych na rzecz podmiotów, które ze swych obowiązków wobec instytucji publicznych się nie wywiązują. Nie może być tak, że dotowany jedynie pobiera publiczne pieniądze, a jednocześnie ze swych powinności w stosunku do państwa czy instytucji publicznych, takich jak ZUS czy Gmina się nie wywiązuje. Ten zarzut Sąd uznał zatem za nieuzasadniony. Kolejny zarzut obejmował § 4 ust. 1 w brzmieniu: "Dotacja będzie przekazywana z dołu, w transzach miesięcznych do 20 dnia każdego miesiąca, w zależności od liczby dzieci objętych opieką żłobkową w miesiącu poprzedzającym przekazanie transzy. Podmiot przedkłada w terminie do 3 dnia miesiąca wniosek o wypłatę miesięcznej transzy dotacji wraz z wykazem dzieci objętych opieką żłobkową w miesiącu poprzedzającym przekazanie transzy, wskazując okres w którym były objęte opieką. Wzór wykazu stanowi załącznik nr 2 do niniejszej uchwały. Dotacja za miesiąc grudzień danego roku będzie przekazywana z góry do 15 dnia grudnia, a rozliczana do 15 dnia stycznia roku następnego." Powyższy zapis – wbrew zarzutowi skargi - także stanowi zasadę ustalania dotacji: określa normy postępowania mające na celu ustalenie za ile dzieci czyli w jakiej kwocie organ ma wypłacić dotację. Zatem również w tej części skarga okazała się nieuzasadniona. Podzielił Sąd natomiast zarzut sformułowany przez skarżącego w odniesieniu do § 5 ust. 1 zd. 3 uchwały, który stanowi, że "W przypadku niezłożenia w terminie, o którym mowa w zdaniu poprzednim, prawidłowego pod względem formalnym, merytorycznym i rachunkowym rozliczenia, Urząd bez wyznaczania dodatkowego terminu będzie miał prawo wezwać podmiot do zwrotu dotacji za cały okres, za który nie zostanie złożone rozliczenie, bądź złożone rozliczenie będzie nieprawidłowe." Po pierwsze zauważyć należy, że zasady zwrotu dotacji określają art. 251 i 252 ustawy o finansach publicznych, przy czym pierwszy z nich dotyczy sytuacji zwrotu dotacji niewykorzystanych w terminie, a drugi dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości. Zgodnie z art. 251 ust. 1 ustawy o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku, z zastrzeżeniem terminów wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 189 ust. 4. Natomiast w myśl art. 252 ust. 1 tej ustawy, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Z powyższego wynika, że to ustawa o finansach publicznych reguluje przesłanki zwrotu dotacji, a w takim razie ich określenie w uchwale rady Gminy nie znajduje uzasadnienia i jest to wystarczająca przyczyna stwierdzenia nieważności uchwały w tej części. Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu zapis ten narusza prawa podmiotów, które otrzymały dotację. O ile zwrot dotacji w warunkach określonych art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych wymaga wydania decyzji administracyjnej, od której służy odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego, poprzedzonej postępowaniem, w toku którego strona ma prawo prezentować swoje racje i przedkładać dowody celem wykazania wykorzystania dotacji zgodnie z przeznaczeniem i pobrania jej w wysokości właściwej, o tyle w modelu przyjętym w uchwale jakakolwiek nieścisłość, błąd rachunkowy czy formalny, nawet możliwy do usunięcia, uprawnia organ do żądania zwrotu całości dotacji, co – poza wspomnianą już niezgodnością z ustawą o finansach publicznych – jest działaniem nieproporcjonalnym i narusza interes dotowanego i jego prawo do wykazania prawidłowości wydatkowania dotacji. Dlatego w tej części Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Odnośnie zaś do zarzutu dot. § 6 i wskazania w nim jakie rodzaje wydatków podlegają rozliczeniu z dotacji, a jakie nie, to – w ocenie Sądu – z literalnej treści tego przepisu wynika, że obejmuje on właśnie zasady rozliczenia dotacji, zatem jego treść nie narusza art. 60 ust. 2 ustawy. Dodatkowo można jedynie wyjaśnić, że - znów zgodnie z literalnym brzmieniem art. 60 ust. 1 ustawy - podmioty prowadzące wymienione w nim placówki mogą otrzymać dotację "na dziecko objęte opieką". Z powyższego wynika, że dotacja może być przeznaczona na wydatki ściśle związane z potrzebami dzieci i opieką nad nimi i nie może być przeznaczana na koszty ogólne funkcjonowania placówki, takie jak inwestycje czy remonty. Sąd w tej kwestii w pełni podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 29 maja 2020 r. o sygn. akt I GSK 1762/19, gdzie NSA stwierdził, że "dotacje mają przeznaczenie nie na ogólną działalność podmiotu, a jedynie na ściśle scharakteryzowane zadania, które podmioty te wykonują w oparciu o art. 10 ustawy z 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Dotacja celowa znajduje więc swoje uzasadnienie funkcjonalne jedynie gdy zostanie przeznaczona "na dziecko", czyli gdy jest bezpośrednio związana z pobytem dziecka w żłobku." Z tego powodu Sąd oddalił skargę w tej części. Natomiast podzielił Sąd stanowisko skarżącego co do tego, że skoro Rada Gminy ustaliła już zasady przyznawania (czyli udzielania) i rozliczania dotacji, to nie ma podstaw do delegowania wydawania szczegółowych regulacji w tym zakresie przez Prezydenta Miasta, a zawarcie umowy określającej konkretne kwestie z danym podmiotem dotowanym następuje w oparciu o regulacje zawarte w uchwale i stanowi jej wykonanie, powierzone Prezydentowi Miasta na podstawie § 9 uchwały. Podsumowując, zasady ustalone przez Radę Miasta – za wyjątkiem § 5 ust. 1 zd. 3. i § 8 uchwały - mieszczą się w delegacji ustawowej, wynikającej z art. 60 ust. 2 ustawy. Z drugiej strony nie naruszają przepisów bezwzględnie obowiązujących ani zasady równości wobec prawa, gdyż w równym stopniu dotyczą wszystkich podmiotów zamierzających się ubiegać o dotację. W związku z powyższym, Sąd – działając na podstawie art. 147 § 1 stwierdził nieważność uchwały w części określonej w § 5 ust. 1 zd. 3. i w § 8, a w pozostałym zakresie – na podstawie art. 151 ppsa - skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI