III SA/Gl 603/24

III SA/Gl 603/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Beata Machcińska
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 18  ust. 1  pkt 2,  art. 140mb  pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Referent Stażysta Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 9 maja 2024 r. nr SKO.4204.8.2023 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z 29 grudnia 2022 roku, nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 9 maja 2024 r. znak SKO.4204.8.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Starosty K. z 29 grudnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na M. C. (dalej: Skarżący) kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia jego nabycia tj. uchybienia art. 78 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
Podstawą prawną wydanej decyzji był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 78 ust. 2 pkt. 1, art. 140mb pkt 2 oraz art. 140n ust ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.; dalej: p.r.d.)
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 4 stycznia 2020 r. Skarżący nabył używany pojazd marki Daewoo Lanos nr [...].
Organ I instancji powziął informację o powyższym nabyciu z systemu Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz od Starostwa Powiatowego w L., do którego wystąpił.
Następnie 29 grudnia 2022 r. z upoważnienia Starosty K. została wydana decyzja w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia jego nabycia tj. uchybienia art 78 ust 2 pkt 1 p.r.d.
Organ wskazał, że sama zasadność zawiadomienia o zbyciu/nabyciu pojazdu wynika z tego, że nie każdy przypadek nabycia pojazdu zarejestrowanego wcześniej na terytorium RP kończy się jego rejestracją przez nowego właściciela, który może np. wcześniej odsprzedać go innej osobie albo nie złożyć wniosku o jego rejestrację. Złożenie w takiej sytuacji w wymaganym terminie zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu umożliwia zaktualizowanie za pośrednictwem starosty danych w Centralnej Ewidencji Pojazdów o dane identyfikacyjne pojazdu i nowego właściciela (nabywcy) pojazdu. Jest więc to obowiązek uzasadniony w kontekście dokumentowania przeniesienia własności pojazdu i zapobiegania nielegalnemu obrotowi pojazdami i ich częściami wobec tego, że kary z art. 140mb ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie dotyczą sytuacji niezarejestrowania w terminie 30 dni pojazdu wcześniej zarejestrowanego na terytorium IIP.
W sprawie zdaniem organu brak jest podstaw do uznania, że występuje znikome naruszenie prawa. Sama możliwość nałożenia kary pieniężnej jest na tyle istotna, że ustawodawca usankcjonował karę pieniężną za niedostosowanie się do przepisów prawa, umożliwiając organowi luz decyzyjny, co do wysokości kary. Kara ma mieć charakter nie tylko sankcyjny, ale również prewencyjny.
W ocenie organu naruszenie prawa nie ma charakteru znikomego. W sprawie nie znajduje zastosowania art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż naruszenie którego dopuściła się strona nie ma charakteru znikomego, a ponadto nie doszło do zaprzestania naruszenia prawa, bowiem do chwili strona nie złożyła zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Badając powtarzalność naruszenia organ I instancji stwierdził, iż tego typu naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuściła się strona w badanym okresie.
Z uwagi na fakt, że zawiadomienie starosty o nabyciu pojazdu, nie podlega opłacie, odstąpiono przy określeniu wysokości kary, od badania korzyści finansowej jaką strona uzyskała z tytułu naruszenia ustawy.
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, podnosząc, iż w przeciągu 7 dni zawiadomił Starostę L. o nabyciu i sprzedaży (w tym przypadku: demontażu) pojazdu.
Po rozpatrzeniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji celem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego o okoliczności wskazane przez stronę.
Organ I instancji uzupełnił swoje postępowanie poprzez uzyskanie informacji od Starosty L. w przedmiocie dokumentów przekazanych przez stronę, a następnie podjął w dniu 29 grudnia 2022 r. decyzję nr [...], nakładającą na niego karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu pierwszego naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od jego nabycia.
W odwołaniu skarżący zakwestionował decyzję i wywiódł, iż w dniu 4 stycznia 2020 r. pojazd został przez niego "przejęty", a następnie dokonał on jego wyrejestrowania i wystawienia zaświadczenia o jego demontażu, które przekazał Staroście L. w okresie 7 dni. Tym samym pojazd był wyrejestrowany, a obowiązek stosowania się do art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest bezpodstawny, gdyż dotyczy on pojazdów zarejestrowanych a przedmiotowy pojazd był już wyrejestrowany.
Zaprezentował pogląd, iż proces zgłoszenia i wyrejestrowania pojazdu został przeprowadzony prawidłowo, co zostało potwierdzone, albowiem przesłał Staroście L. zaświadczenie o demontażu pojazdu wraz z umową kupna sprzedaży. Wg niego przepis art. 24 pkt 3 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu pojazdów nie przewiduje konieczności wystawiania żadnego wniosku.
Wg niego Starosta L., do którego wpłynęło zaświadczenie o demontażu pojazdu wraz z kserokopią umowy, uznał dokumenty za złożone prawidłowo, nie wzywał go do uzupełnienia, co skutkowało wykreśleniem pojazdu z CEP.
Podniósł, iż Starosta K. stwierdził obowiązek zgłoszenia faktu nabycia pojazdu, podczas gdy z żadnego przepisu ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wynika, iż sprawą zgłoszenia nabycia lub zbycia pojazdu powinien zająć się konkretny starosta. Uważa, iż skoro nie ma jasno określonego miejsca dokonania zgłoszenia, a on przesłał dokumenty do Starosty L. to właściwym do prowadzenia sprawy naruszenia prawa przez niego byłby Starosta L. i w przypadku nieprawidłowości nie dokonałby zmian w CEP.
Kolegium decyzją z dnia 9 maja 2024r. nie uwzględniło odwołania.
Wskazało na treść art. 78 ust. 2 i art.140mb p.r.d. i stwierdziło, iż M. C. wykonując obowiązki wynikające z art. 24 § 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wystawił zaświadczenie o demontażu pojazdu przekazując w terminie 7 dni organowi rejestrującemu właściwemu ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu - Starosty L. - ten dokument wraz z umową kupna-sprzedaży tego pojazdu. Do ww. dokumentów nie załączył żadnych wniosków, o czym Starosta L. poinformował Starostę K. przesyłając mu kopie złożonych dokumentów przy piśmie z dnia 28 listopada 2022 r.
Z kolei w myśl art, 20 cyt. ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji jest obowiązany w terminie 30 dni od dnia otrzymania zaświadczenia o demontażu pojazdu lub zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu złożyć wniosek o wyrejestrowanie pojazdu.
Skarżący wniosku takiego nie złożył. W takich przypadkach starosta podejmuje działanie z urzędu i dokonuje wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Jak wynika z wpisu do CEP wyrejestrowanie przedmiotowego pojazdu nastąpiło w dniu 11 marca 2020 r.
Skoro nabycie pojazdu nastąpiło w dniu 4 stycznia 2020 r., a jego wyrejestrowanie nastąpiło w dniu 11 marca 2020 r. tym samym okres czasu między tymi zdarzeniami przekracza 2 miesiące, a zatem skarżący nie zmieścił się w okresie ustawowych 30 dni, wyznaczonych przez ustawodawcę w celu dokonania zawiadomienia właściwego starosty o nabyciu pojazdu, czym naruszył art. 78 ust. 1 pkt 1 p.r.d.
Kolegium stwierdziło, iż podziela ocenę organu I instancji, iż nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające odstąpienie do nałożenia kary.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż podjęte działania polegające na przesłaniu dokumentów do Starosty L. wynikają z jego obowiązków jako przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu pojazdów.
Żaden przepis prawa nie zwalnia jednak podmiotów prowadzących stację demontażu pojazdów z obowiązków wynikających z ustawy Prawo o ruchu drogowym, jeżeli jednocześnie nabywają lub zbywają pojazd.
Bezspornie skarżący w wyniku umowy kupna sprzedaży stał się właścicielem przedmiotowego pojazdu w dniu 4 stycznia 2020 i ciążył na nim obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni od daty jego nabycia. Interpretacja strony, iż jest to tylko dokument niezbędny do zaliczenia kwoty wypłaconej dotychczasowemu właścicielowi do wydatków w książce przychodów i rozchodów, nie jest właściwa. Umowa kupna sprzedaży jest umową z zakresu prawa cywilnego i niesie za sobą określone skutki prawne. Okoliczność, iż taką metodę działania - skupowania pojazdów kwalifikujących się do demontażu - przyjął skarżący to jest jego decyzja i wybór. Wedle wiedzy Kolegium nie jest to narzucony obowiązek i szereg właścicieli stacji demontażu pojazdów świadczy taką usługę bez dokonywania zakupu auta i wystawia zaświadczenie o demontażu wpisując nazwisko właściciela pojazdu, który korzysta z takiej usługi. Rzeczywiście zdaniem Kolegium rację ma odwołujący, iż przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie przesądzają, który starosta jest właściwy do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. W takiej sytuacji przepisy zawarte w kpa przewidują zastosowanie zasad ogólnych wynikających z art. 21 § pkt 3 kpa, zgodnie z którym właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Gdyby nawet przyjąć, iż skarżący zawiadomił Starostę L. o nabyciu pojazdu niezgodnie z właściwością miejscową, to wówczas organ ten przekazałby jego zawiadomienie zgodnie z właściwością Staroście K.. Zgodnie z Podręcznym Słownikiem Języka Polskiego PWN pod redakcją E.Sobol W- wa 1996, str. 1245 "zawiadomić" to przekazać komuś jakąś wiadomość, dać znać, powiadomić, a "zawiadomienie" to pisemna wiadomość (rzadziej ustna), przekazana, przesłana komuś. Zawiadomienie winno być krótkie i zwięzłe, zawierać informację, kto i kogo informuje o czym. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym ani inne wykonawcze nie określają formy ani urzędowego wzoru zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Oceniając dokumenty przesłane przez stronę pod kątem spełnienia wymogów art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawo o ruchu drogowym, stwierdziło Kolegium, iż dotyczą one: 1) obowiązku przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu przekazania ich w terminie 7 dni organowi rejestrującemu właściwemu ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, 2) obowiązku właściciela pojazdu wycofanego z eksploatacji w terminie 30 dni od dnia otrzymania zaświadczenia o demontażu pojazdu lub zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu do złożenia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu. Załączona przy tym umowa kupna-sprzedaży jest dokumentem, o którym mowa w art. 19 pkt 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. z 2020 r. poz. 2056 - w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia deliktu), poświadczającym własność w przypadku właściciela pojazdu innego niż wpisany w dowodzie rejestracyjnym.
W ocenie Kolegium dokumenty złożone do Starosty L. przez stronę nie spełniają obowiązku zawiadomienia właściwego starosty o nabyciu pojazdu. Załącznik do zaświadczenia o demontażu pojazdu w postaci umowy kupna sprzedaży samoistnie (bez pisma o charakterze przewodnim) nie spełnia roli zawiadomienia, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Kolegium nie jest obowiązkiem organów administracji (albo wręcz jest to niemożliwe) poszukiwanie, w całym spectrum spraw załatwianych przez Starostę, do czego jeszcze może służyć przekazany załącznik do zaświadczenia o demontażu w postaci umowy kupna sprzedaży pojazdu lub jaką sprawę przy pomocy tego dokumentu strona pragnie załatwić. To na stronie ciąży obowiązek wyartykułowania swojego żądania, wniosku w stosunku do organu administracji, w tym przypadku zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu.
W skardze do WSA w Gliwicach skarżący podniósł, iż wszystkie czynności wykonał prawidłowo. Przesłał formularz zaświadczenia o demontażu pojazdu do właściwego organu i poinformował jednocześnie organ o nabyciu pojazdu przez przesłanie kopi umowy .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 935 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Z akt sprawy wynika, że w dniu 4 stycznia 2020 r. pojazd marki Daewoo Lanos nr [...] został nabyty przez skarżącego, który to pojazd został w tym dniu w prowadzonej przez niego stacji demontażu zdemontowany i zostało wystawione zaświadczenie o jego demontażu. Zaświadczenie to zostało przekazane Staroście L. w dniu 17 stycznia 2020r. Do zaświadczenia dołączona została kserokopia umowy nabycia pojazdu przez skarżącego z dnia 4 stycznia 2020r.
Przedmiotowa umowa [...] przez Starostę L.. Dopiero zatem w tej dacie zdaniem Kolegium i organu I instancji strona dopełniła obowiązku zgłoszenia faktu nabycia pojazdu po myśli art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Dopełnienie tego obowiązku nastąpiło z uchybieniem 30 dni od dnia nabycia pojazdu .
Zdaniem skarżącego dopełnił on obowiązkom wynikającym z przepisów p.r.d. Przesłał bowiem dokumenty do Starosty L. we właściwym terminie. Gdyby tak nie uczynił Starosta L. nie dokonałby zmian w CEP. Podniósł, iż Starosta K. stwierdził obowiązek zgłoszenia faktu nabycia pojazdu z uchybieniem terminu, podczas gdy z żadnego przepisu ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wynika, iż sprawą zgłoszenia nabycia lub zbycia pojazdu powinien zająć się konkretny starosta. Uważa, iż skoro nie ma jasno określonego miejsca dokonania zgłoszenia, a on poinformowal Starostę L. o fakcie nabycia pojazdu tym samym nie uchybił treści art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Sąd podziela pogląd skarżącego co do tego, iż decyzja Kolegium nie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W myśl art. 65 § 2 k.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.
Na wstępie zauważyć należy, iż przepisy prawa o ruchu drogowym nie określają, który starosta jest właściwy do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdu i w tym względzie nie ma sporu pomiędzy stronami. Uwzględniając zatem powyższe i powołane przepisy przyjąć zatem należy, że fakt wniesienia do Starosty L. w wyznaczonym przez art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. terminie przez stronę m.in. kopii umowy nabycia pojazdu z dnia 4 stycznia 2020r., oznacza obowiązek podjęcia stosownego działania przez ten organ. Przekazanie do Starosty L. informacji o nabyciu pojazdu przez skarżącego, co wprost wynikało z treści przesłanej kopii umowy nabycia, oznaczało obowiązek tegoż Starosty przekazania tej informacji do organu właściwego wg miejsca zamieszkania skarżącego - Starosty K.. Jak stanowi art. 21 § pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju , a właściwym z uwagi na miejsce zamieszkania strony w tej sprawie był Starosta K.. Skoro zatem Starosta L. nie przekazał do Starosty K. informacji o nabyciu pojazdu przez skarżącego, a jednocześnie nie poinformował go w sposób należyty i wyczerpujący o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i będących przedmiotem postępowania administracyjnego w zakresie obowiązków wynikających z treści art. 78 p.r.d co wynika z art. 9 k.p.a uznać należy iż w sprawie doszło do uchybienia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec zaś stwierdzenia takiej okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., zaskarżoną decyzję należało uchylić. Zaznaczenia wymaga, iż obowiązkiem organów administracji publicznej jest prowadzenie postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, i kierowanie się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania ( art.8 k.pa. ). Zasada zaufania obywatela do państwa pozwala stronie zatem przypuszczać, iż dokonywane wobec niego czynności, przez będący emanacją państwa organ, czy inną jednostkę do tego upoważnioną, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku II GSK 241/23 z dnia 7 grudnia 2023r. zasada wynikająca z treści art. 8 k.p.a. stanowi podstawę uznania, że przy rozpoznawaniu sprawy organ administracji publicznej - zwłaszcza stosując normy o charakterze sankcyjnym - nie powinien negatywnie dla strony interpretować wieloznacznych okoliczności sprawy, w sytuacji, gdy do powstania takiej wieloznaczności przyczynił się sam organ administracji publicznej. Z takimi zaś wieloznacznymi okolicznościami stanu faktycznego mamy do czynienia w sytuacji, gdy strona kserokopię umowy nabycia pojazdu, z której to wynikał fakt nabycia pojazdu złożyła, tyle że w Starostwie L..
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji .
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.