III SA/Gl 6/23

III SA/Gl 6/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-06-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1276/23 - Wyrok NSA z 2026-02-24
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 72 par. 1 pkt 1, art. 73 par. 1, art. 75 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 67, art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 184 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, Protokolant St. sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Miasta O. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 2 listopada 2022 r. nr 3743/RT/2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu zwrotu środków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 2 listopada 2022 r., nr 3743/RT/2022, Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: organ), działając na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze. zm., dalej: k.p.a.), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2094), art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 pkt 1 oraz art. 75 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 z późn. zm., dalej: O.p), w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 9 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 -2020 (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 z późn. zm., dalej: ustawa wdrożeniowa), art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 67 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: u.f.p.), po rozpatrzeniu wniosku Miasta O. (dalej: beneficjent) z 9 sierpnia 2022 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Zarządu Województwa Śląskiego, nr [...], z 20 lipca 2022 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w kwocie 1 250,52 zł z tytułu dokonanego przez beneficjenta zwrotu środków w ramach projektu pn.: "Uporządkowanie gospodarki [...] w Gminie O.", realizowanego przez Miasto O. na podstawie umowy o dofinansowanie o numerze [...] z 18 października 2018 r. ze zm. w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Beneficjent 18 października 2018 r. zawarł z Województwem Śląskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Śląskiego pełniącym rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 umowę o dofinansowanie projektu pn.: "Uporządkowanie gospodarki [...] w Gminie O." (dalej: umowa o dofinansowanie) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020. Zasady wypłaty i rozliczania przekazywanego beneficjentowi dofinansowania zostały szczegółowo określone w umowie.
Umowa określała w szczególności nr rachunku bankowego beneficjenta - Miasta O., na który przekazywane było dofinansowanie, jak również nr rachunku Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w O., z którego po podpisaniu umowy były ponoszone wydatki.
Odnośnie płatności przez beneficjenta faktury nr [...] na rzecz wykonawcy S Sp. z o.o. Spółka Komandytowa, opiewającej na kwotę [...] zł, poza sporem jest, że kwota dofinansowania wynosiła [...] zł, a wkład własny znajdujący się na koncie beneficjenta, z którego dokonano zapłaty faktury powinien wynieść [...] zł. Tymczasem analiza historii operacji na rachunkach bankowych wykazała, że na dzień zapłaty ww. faktury tj. 18 grudnia 2020 r. na koncie wydatkowym, z którego zapłacono tę fakturę kwota mająca zabezpieczyć wkład własny oraz wydatki niekwalifikowalne wynosiła jedynie [...] zł - jako przekazana przelewem 15 grudnia 2020 r. tytułem przelewu wkładu własnego – budowa oczyszczalni, zamiast [...] zł. Tym samym na koncie wydatkowym brakowało środków własnych beneficjenta w wysokości [....] zł ( [...] zł), co beneficjent wyjaśnił pomyłką w opisie faktury.
Beneficjent w dniu 18 lutego 2021 r. przekazał na konto Ministra Finansów tytułem zwrotu niewykorzystanej zaliczki kwotę [...] zł. Weryfikacja wniosku o płatność wykazała, że wpłacona przez beneficjenta kwota dotyczy zaliczki wypłaconej 25 listopada 2020 r. i obejmuje kwotę [...] zł stanowiącą niewykorzystaną część zaliczki, która pozostawała na koncie beneficjenta i została zwrócona w terminie określonym w umowie o dofinansowanie oraz kwotę [...] zł stanowiącą część zaliczki wykorzystanej przez beneficjenta niezgodnie z procedurą tj. poniesioną niezgodnie z montażem finansowym projektu wynikającym z umowy o dofinansowanie i która w związku z tym, powinna zostać zgodnie z Przewodnikiem dla beneficjentów EFRR RPO WSL 2014-2020 – zwrócona wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych naliczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu, w myśl art. 207 ust. 1 u.f.p.
W związku z powyższym, Zarząd Województwa, postanowieniem z 15 czerwca 2021 r., nr [...], wydanym w trybie art. 55 § 2 w zw. z art. 62 § 4 O.p zaliczył wpłatę dokonaną przez beneficjenta w dniu 18 lutego 2021 r. w wysokości [...] jako środki nieprawidłowo wykorzystane, które zaliczył proporcjonalnie w ten sposób, że [...] zł zaliczył na poczet należności głównej i kwotę [...] zł na poczet odsetek w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków tj. od dnia 25 listopada 2020 r. do dnia zwrotu tj. do dnia 18 lutego 2021 r. Beneficjent nie skorzystał z możliwości zaskarżenia tego postanowienia, które stało się prawomocne i ostateczne. Na skutek wezwania do zapłaty kwoty [...] zł wraz z odsetkami, w dniu 11 lutego 2022 r. beneficjent dobrowolnie dokonał zapłaty tej kwoty z odsetkami tj. w sumie kwoty [...] zł.
W dniu 4 maja 2022 r., beneficjent złożył wniosek w sprawie stwierdzenia nadpłaty w kwocie [...] zł. Podniósł, że kwota [...] zł błędnie została uznana przez organ za środki nieprawidłowo wykorzystane w ramach projektu tj. wykorzystane niezgodnie z procedurą. Podkreślił, że dokonany w ramach rozliczenia zwrot zaliczki stanowił zwykły zwrot niewykorzystanych środków, zatem nie ma podstaw do naliczania od tej kwoty odsetek, o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ decyzją z 20 lipca 2022 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty, a po rozpatrzeniu wniosku beneficjenta o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżoną decyzją z 2 listopada 2022 r. utrzymał w mocy własną decyzję.
Organ stwierdził, że beneficjent, wykorzystał część środków pochodzących z zaliczki otrzymanej z EFRR na pokrycie wkładu własnego i wydatków niekwalifikowalnych, czym naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie oraz Przewodnika dla beneficjentów. W związku z tym, IZ RPO WSL zobowiązana była do naliczenia odsetek od kwoty w wysokości [...] zł stanowiącej część zaliczki wykorzystanej przez beneficjenta niezgodnie z procedurą, tj. poniesionej niezgodnie z montażem finansowym. Tym samym zapłacona przez beneficjenta 10 lutego 2022 r. kwota w wysokości [...] zł, stanowiące, nie może zostać uznana ani za środki nadpłacone, ani nienależnie zapłacone, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 1 O.p. Organ wskazał na obowiązki beneficjenta określone w umowie. Podkreślił, że beneficjent zobowiązany jest do ponoszenia każdego z wydatków przedstawionych do rozliczenia zaliczki w sposób odzwierciedlający montaż finansowy kategorii/sygnatury kosztów w zakresie dofinansowania i wkładu własnego. Wydatki podlegają zatwierdzeniu przez IŻ RPO WSL. Zgodnie z § 11 ust. 10 umowy, w przypadku nieterminowego lub nieprawidłowego rozliczenia zaliczki IZ RPO WSL nalicza odsetki jak dla zaległości finansowych zgodnie z u.f.p.
Organ przypomniał, że "(...) na moment ponoszenia wydatku (zapłaty dokumentu księgowego) beneficjent zobowiązany jest do posiadania na wyodrębnionym rachunku bankowym środków własnych w wysokości odpowiadającej wkładowi własnemu oraz wartości kosztu niekwalifikowalnego. W przypadku wykorzystania środków z zaliczki na pokrycie wkładu własnego i/lub kosztu niekwalifikowalnego Beneficjent narusza procedury dotyczące wypłaty i rozliczania zaliczek. Wobec powyższego zobowiązany jest wówczas do zwrotu tych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonych zgodnie z zasadą wynikającą z art. 207 ustawy o finansach publicznych. (...)". Dalej wyjaśnił co oznacza pojęcie rachunku wyodrębnionego. Jak wyraźnie wskazano w umowie o dofinansowanie, beneficjent jest zobowiązany do posiadania rachunku wyłącznie na cele projektu czyli rachunku wyodrębnionego. I o ile §10 ust. 17 umowy stanowi ogólnie o posiadaniu przez Beneficjenta wyodrębnionego rachunku, to już kolejny ustęp, tj. 18 w pkt. 2 wprost wskazuje na rachunek z którego będą ponoszone wydatki po podpisaniu umowy. Beneficjent wskazał taki rachunek - rachunek z którego będą ponoszone wydatki po podpisaniu umowy, którego właścicielem jest Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej (§10 ust. 18 pkt. 2 umowy o dofinansowanie (aneks nr 2)). Podsumowując organ stwierdził, że nie doszło do powstania nadpłaty w rozumieniu art. 72 § 1 O.p., zgodnie z którym za nadpłatę uważa się kwotę podatku nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi administracji:
1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
a) przepisu art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076, 2105, 2262, 2328, z 2022 r. poz. 835, 974, 1265, 1301, 1933, 2180), poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do bezzasadnego nieuznania środków w wysokości 1.250,52 zł za nadpłaconych,
b) przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, 1725, 1747, 1768, 1964), dalej jako u.f.p., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż kwota [...] zł stanowiła środki nieprawidłowo wykorzystane w sposób niezgodny z procedurą, podczas gdy brak jest ku temu przesłanek.
2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, 2185), dalej jako k.p.a., w szczególności poprzez nieuwzględnienie wskazywanych przez Skarżącego okoliczności, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także poprzez brak pełnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, nie uwzględnienie wszystkich faktów i nie przypisanie im odpowiedniego znaczenia.
Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Śląskiego z 2 listopada 2022 r., nr 3743/RT/2022, oraz poprzedzającej ją decyzji z 20 lipca 2022 r. nr [...] i zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, które uznał za bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego mających wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły art. 72 § 1 i art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p.
Zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Należności, o których mowa w art. 60, to między innymi należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich określone jako środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.
Dokonanie zwrotu kwoty żądanej przez organ w trybie i z zachowaniem warunków art. 207 ust. 8 u.f.p. w każdym przypadku stanowi przeszkodę do wydania decyzji merytorycznej w sprawie, której przedmiotem jest określenie kwoty przypadającej do zwrotu i terminu, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków (art. 207 ust. 8 u.f.p.), co potwierdza wprost art. 207 ust. 10 u.f.p., w którym wskazano, że decyzji, o której mowa w ust. 9, nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem (por. wyroki NSA z 8 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1382/15 i z 4 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 2728/14, WSA w Warszawie z 21 listopada 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 42/17, WSA w Gdańsku z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 620/17).
W przypadku gdy kwota do zwrotu została określona w trybie bezdecyzyjnym, w drodze wezwania do zwrotu środków przez instytucję, która podpisała umowę z beneficjentem, i strona dokonała jej zwrotu, to beneficjent na mocy art. 67 u.f.p. w zw. z art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej może skorzystać z instytucji zwrotu nadpłaty uregulowanej w dziale III Ordynacji podatkowej. Tym samym beneficjent, który dobrowolnie zwrócił kwotę dofinansowania określoną do zwrotu, może domagać się merytorycznego rozpoznania sprawy zwrotu dofinansowania w trybie stwierdzenia nadpłaty (por. wyrok WSA w Gliwicach z 19 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 703/12, wyrok WSA w Gliwicach z 8 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 154/16).
Zgodnie z art. 75 § 1 O.p, jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku lub wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Zgodnie z art. 72 § 1 O.p za nadpłatę uważa się kwotę: 1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku; 2) podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. W świetle powyższego istota nadpłaty sprowadza się do tego, że podatnik płaci wówczas, gdy nie musi tego robić, czyli gdy nie istnieje obowiązek podatkowy, albo płaci za dużo, czyli kwota podatku zapłaconego przewyższa kwotę należną.
Z kolei, art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. stanowi, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni, od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
W myśl art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 (tj. m.in. środków europejskich), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje ugruntowana już wykładnia art. 184 ust. 1 u.f.p., według której jako "inne procedury", o których mowa w tym przepisie należy uznawać również procedury określone w umowie o dofinansowanie projektu (por. wyroki NSA: z 12 października 2018 r., sygn. akt I GSK 1077/18; z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2004/13; z 13 października 2015 r., sygn. akt II GSK 2109/14, z 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 732/11; z 9 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1546/12; z 23 czerwca 2015 r. sygn. akt II GSK 1141/14). Samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu tych środków w całości lub części. Konieczna jest bowiem ocena skutków stwierdzonego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 i art. 143 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz.UE.L347 z 30 grudnia 2013 r.).
Środki unijne podlegają zwrotowi tylko wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie jednocześnie musi stanowić "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. W myśl art. 2 pkt 36 rozporządzenia, nieprawidłowość oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikającego z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie funduszy polityki spójności, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Z powyższych regulacji wynika, że naruszeniu procedury nie musi towarzyszyć powstanie rzeczywistej szkody, lecz wystarczająca jest potencjalna możliwość spowodowania takiej szkody. Dla uznania, że doszło do powstania nieprawidłowości wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Nieprawidłowością jest nie tylko działanie wywołujące szkodę, ale także mogące ją wywołać (por. wyrok NSA z 7.04.2017 r., sygn. akt II GSK 1984/15).
Stosownie do art. 143 ust. 1 zd.1 rozporządzenia nr 1303/2013, odpowiedzialność za badanie nieprawidłowości, dokonywanie wymaganych korekt finansowych oraz odzyskiwanie kwot spoczywa w pierwszej kolejności na państwach członkowskich.
Na gruncie krajowym zadania w zakresie korekt finansowych w przypadku regionalnego programu operacyjnego zostały powierzone instytucji zarządzającej, stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 7, 8 i 9a ustawy wdrożeniowej, do zadań instytucji zarządzającej należy m.in. prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym weryfikacja prawidłowości wydatków ponoszonych przez beneficjentów, nakładanie korekt finansowych oraz odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w u.f.p. albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu. W myśl art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia działań przez właściwą instytucję, o których mowa w ust. 9 lub 11.
Stosownie do art. 206 u.f.p., szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 2 pkt 26 ustawy wdrożeniowej. W rozpoznawanej sprawie procedurę, o jakiej mowa w art. 184 u.f.p., stanowi więc także umowa o dofinansowanie projektu zawarta pomiędzy stroną skarżącą a Zarządem Województwa Śląskiego.
W niniejszej sprawie, beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie (...) oraz zgodnie z umową" (§ 6 ust. 5);
Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należyta starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, SZOOP, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego" (§ 6 ust. 6);
Po podpisaniu umowy beneficjent zobowiązał się do ponoszenia wydatków z wyodrębnionego rachunku bankowego. (...)" (§ 10 ust. 17 zd. 1), a w dalszej części wskazano dwa, mające znaczenie dla przedmiotowej sprawy, rachunki bankowe:
- pierwszy należący do Miasta O. - dla środków otrzymywanych przez beneficjenta od IZ RPO WSL w formie zaliczek (§ 10 ust. 18 pkt 1 lit. a umowy o dofinansowanie (aneks nr 2) - tzw. konto zaliczkowe), oraz
- drugi należący do ZGKiM - z którego beda ponoszone wydatki po podpisaniu umowy o dofinansowanie (§10 ust. 18 pkt 2 umowy o dofinansowanie (aneks nr 2) - tzw. konto wydatkowe).
ZGKiM został określony jako podmiot realizujący projekt, a więc taki, który m.in. dokonuje płatności na rzecz wykonawców i którego rachunek bankowy jest do tego przeznaczony jako rachunek wydatkowy ( § 5 ust. 1);
Ponadto, beneficjent zobowiązał się do ponoszenia każdego z wydatków przedstawionych do rozliczenia zaliczki w sposób odzwierciedlający montaż finansowy kategorii/sygnatury kosztów w zakresie dofinansowania i wkładu własnego. Wydatki podlegają zatwierdzeniu przez IZ RPO WSL" (§11 ust. 7 zd. 3 i 4):
W umowie przewidziano, że w przypadku nieterminowego lub nieprawidłowego rozliczenia zaliczki IZ RPO WSL nalicza odsetki jak dla zaległości podatkowych zgodnie z UFP" (§ 11 ust. 10). Z kolei, z treści Przewodnika dla beneficjentów, do stosowania którego Beneficjent zobowiązał się w § 24 ust. 3 umowy o dofinansowanie, również wynika, że: beneficjent zobowiązany jest do ponoszenia każdego z wydatków przedstawionych do rozliczenia zaliczki w sposób odzwierciedlający montaż finansowy projektu w zakresie dofinansowania i wkładu własnego (Zasady udzielania wsparcia w formie zaliczki w ramach projektów dofinansowanych ze środków EFRR - pkt 21 c).
"(...) na moment ponoszenia wydatku (zapłaty dokumentu księgowego) Beneficjent zobowiązany jest do posiadania na wyodrębnionym rachunku bankowym środków własnych w wysokości odpowiadającej wkładowi własnemu oraz wartości kosztu niekwalifikowalnego. W przypadku wykorzystania środków z zaliczki na pokrycie wkładu własnego i/lub kosztu niekwalifikowalnego Beneficjent narusza procedury dotyczące wypłaty i rozliczania zaliczek. Wobec powyższego zobowiązany jest wówczas do zwrotu tych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonych zgodnie z zasadą wynikającą z art. 207 ustawy o finansach publicznych. (...)".
Jak wyraźnie wskazano w umowie o dofinansowanie beneficjent jest zobowiązany do posiadania rachunku wyłącznie na cele projektu czyli rachunku wyodrębnionego. I o ile §10 ust. 17 pkt 1 umowy stanowi ogólnie o posiadaniu przez beneficjenta wyodrębnionego rachunku, to już w pkt. 2 wprost wskazuje na rachunek z którego będą ponoszone wydatki po podpisaniu umowy. Beneficjent wskazał taki rachunek, z którego będą ponoszone wydatki po podpisaniu umowy, którego właścicielem jest Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej (§10 ust. 18 pkt. 2 umowy o dofinansowanie (aneks nr 2)). Z powyższego wynika, że skarżący był zobowiązany do posiadania zarówno konta zaliczkowego jak i konta wydatkowego, zaś rozliczenie zaliczki powinno odbywać się z uwzględnieniem odpowiedniego montażu finansowego na koncie wydatkowym.
W myśl § 1 pkt 9 umowy o dofinansowanie, nieprawidłowość oznacza nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 320).
W myśl ww. art. 2 pkt 36 "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
Z powyższych regulacji wynika, że naruszeniu procedury nie musi towarzyszyć powstanie rzeczywistej szkody, bowiem wystarczająca jest potencjalna możliwość spowodowania takiej szkody. Oznacza to, że szkoda nie musi być konkretną stratą finansową, a do stwierdzenia, że miała miejsca nieprawidłowość wystarczy, że istniało zagrożenie powstania szkody.
Należy również wskazać, że w ramach procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. mieszczą się procedury określone w umowie między beneficjentem a Instytucją Zarządzającą projektem.
W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo uznał, że skarżący dopuścił się nieprawidłowości, a wobec wystąpienia opisanej wyżej nieprawidłowości organ zgodnie z art. 207 ust. 8 u.f.p. był obowiązany do odzyskania od beneficjenta środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, które zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.p.f. Jednocześnie w stanie faktycznym sprawy nie zaistniały przesłanki do żądania przez stronę stwierdzenia nadpłaty co do zwróconej kwoty 1 250,52 zł na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 O.p.
W ocenie Sądu, postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa, zebrany materiał dowodowy jest wyczerpujący i został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego prawidłowe wnioski. Organ w prawidłowy sposób ustalił stan faktyczny sprawy oraz zastosował do niego właściwe przepisy prawa materialnego, szczegółowo wyjaśniając przy tym powody swojego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub 11. Ustęp 9 stanowi, że w przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej:
1) przed zatwierdzeniem wniosku o płatność - instytucja zatwierdzająca wniosek o płatność dokonuje pomniejszenia wartości wydatków kwalifikowalnych ujętych we wniosku o płatność złożonym przez beneficjenta o kwotę wydatków poniesionych nieprawidłowo;
2) w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność - właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, a w przypadku programu EWT - zgodnie z umową o dofinansowanie projektu albo decyzją o dofinansowaniu projektu.
Wreszcie, zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu z 22 grudnia 2016 r., beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z jej treścią oraz wnioskiem o dofinansowanie. Ponadto zobowiązał się poddać kontroli dokonywanej przez IZ oraz inne uprawnione podmioty w zakresie realizacji projektu, która może prowadzić do korekty wydatków kwalifikowalnych rozliczanych w ramach projektu.
Należy przy tym wskazać, że strona skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych organu co do zapłaty faktury z tzw. naruszeniem montażu finansowego. Faktem jest natomiast wystąpienie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 6 rozporządzenia 1303/2013.
Sąd w składzie orzekającym nie podziela zarzutów skargi i argumentacji skarżącej i przyznaje rację organowi. W przedmiotowej sprawie, w ocenie sądu, organ wykazał, że w zapłacie faktury doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. i obszernie uzasadnił zajęte stanowisko. Bez znaczenia jest przyczyna tego stanu rzeczy. Naruszeniu procedury nie musi towarzyszyć powstanie rzeczywistej szkody, bowiem wystarczająca jest potencjalna możliwość spowodowania takiej szkody. Oznacza to, że szkoda nie musi być konkretną stratą finansową, a do stwierdzenia, że miała miejsca nieprawidłowość wystarczy, że istniało samo zagrożenie powstania szkody. Należy wskazać, że przepis art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 nie przewiduje stopnia zawinienia naruszenia prawa - każde bowiem naruszenie prawa unijnego lub krajowego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI (Europejskich Funduszy Strukturalnych i Inwestycyjnych), które może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem jest kwalifikowane jako nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013.
Naruszenie procedur określonych w umowie o dofinansowanie projektu stanowi naruszenie zasady realizacji projektu określonych w przepisie art. 184 ust. 1 u.f.p., w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
W omawianej sprawie, beneficjent dopuścił się naruszenia podstawowych zasad postępowania w zakresie ustalonym i przedstawionym przez organ. W tej sytuacji organ prawidłowo, postanowieniem z 15 czerwca 2021 r. zaliczył proporcjonalnie kwotę [...] zł na poczet należności głównej i odsetek, a strona tego zaliczenia nie podważyła.
Organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Organ odpowiedział na wszystkie zarzuty podniesione w skardze, szczegółowo zajął stanowisko w odniesieniu do każdego z zarzutów z osobna. Sąd podziela w całości zaprezentowane stanowisko organu i jego argumentację. Postanowienia umowy o dofinansowanie są czytelne i jasne, nie wymagają szczególnych zabiegów interpretacyjnych.
Podsumowując, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że w ustalonym prawidłowo stanie faktycznym organy zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego, które powołano, prawidłowo zinterpretowano i szeroko omówiono w zaskarżonej decyzji, co usuwa zarzut ich naruszenia. W przedmiotowej sprawie wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia prawa zarówno procesowego jak i materialnego. Organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy wdrożeniowej, wyjaśnił motywy nałożenia korekty. Zaskarżona decyzja została należycie i przekonująco uzasadniona, organ przedstawił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia obszerną i pełną argumentację faktyczną i prawną.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.