III SA/Gl 59/25

III SA/Gl 59/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 859
art. 2 ust. 8 pkt 2
ustawa z dnia 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym oraz zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego  i ciepła systemowego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi I. P., B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 grudnia 2024 r. nr SKO.PSE/41.5/27/2024/19036 w przedmiocie odmowy przyznania bonu energetycznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. odrzuca skargę I. P..
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 9 grudnia 2024r., SKO.PSE/41.5/27/2024/19036 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję wydaną w dniu 25 października 2024 r., nr [...] przez Starszego Inspektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z upoważnienia Prezydenta Miasta S. (dalej: organ) odmawiającą B. P. (dalej: Skarżący) przyznania bonu energetycznego w kwocie 800zł.
Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 5 sierpnia 2024 r. Skarżący wystąpił o wypłatę bonu energetycznego. We wniosku tym podał, iż głównym źródłem ogrzewania jego lokalu jest ogrzewanie elektryczne.
Decyzją z 25 października 2024 r. organ odmówił Skarżącemu przyznania bonu energetycznego w kwocie 800 zł. Jednocześnie poinformował o przyznaniu bonu energetycznego w kwocie 400,00 zł jednorazowo za okres od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Skarżący nie spełnia przesłanek ustawowych do przyznania wnioskowanego świadczenia w podwyższonej wysokości. W deklaracji złożonej przez Zarządcę budynku, dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 10 lutego 2022r. obejmującej budynek przy ul. [...] podano w punkcie 10 tj.; ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny w kolumnach: • "Liczba zainstalowanych źródeł ciepła" - brak " Liczba eksploatowanych źródeł ciepła"- brak.
Od tej decyzji Skarżący wniósł odwołanie. Wyjaśnił, że jego mieszkanie przy ul. [...] ogrzewane jest tylko i wyłącznie energią elektryczna, ale Administracja nie zgłosiła tego faktu do CEEB.
Po ponownym przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego SKO utrzymało decyzję w mocy.
W jej uzasadnieniu wskazało przepisy prawne, które mają zastosowanie w sprawie.
Dalej SKO podtrzymało, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 10 lutego 2022r. nie podano ogrzewania elektrycznego. Wobec tego wydając 25 października 2024 r. decyzję administracyjną w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu prawa do bonu energetycznego w podwyższonej kwocie tj. 800 zł organ prawidłowo wywiódł skutki prawne z braku dokonania wpisu do CEEB odnośnie głównego źródła ogrzewania jakim jest w sprawie energia elektryczna i przyznał informacją Skarżącemu prawo do bonu energetycznego w kwocie 400 zł, natomiast odmówił przyznania tego świadczenia w kwocie 800 zł.
Od tej decyzji wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący i I. P.
Przedstawili w niej przebieg postępowania w sprawie. Nie zgadzają się z decyzją, ponieważ z przyczyn niezależnych od nich została źle złożona deklaracja do CEEB przez Zarządcę. Mieszkanie jest ogrzewane elektrycznie. Dodatkowo w wyniku ich interwencji złożono korektę deklaracji do CEEB, ale stało się to po dniu 1 kwietnia 2024r.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi.
W replice z 17 marca 2025r. Skarżący podali, że 11 grudnia 2024r. została złożona do CEEB przez MPGL w S. nowa deklaracja, która uwzględnia że wynajmowane przez Skarżących mieszkanie jest ogrzewane wyłącznie elektrycznie. Poprzednia deklaracja przytaczana w uzasadnieniu była nieprawdziwa i niezgodna ze stanem faktycznym. Ich lokal jest ogrzewany energią elektryczną od 2020r., a pierwsza deklaracja została sporządzona dopiero w 2022r. Pomimo wielokrotnie przeprowadzanych wizji lokalnych ta deklaracja nie została skorygowana aż do 11 grudnia 2024r. Skarżący wskazali przy tym na znaczy uszczerbek w budżecie domowym w związku z nieprawidłowo złożoną deklaracją, co wiązało się z wystąpieniem o specjalny zasiłek celowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja SKO z 9 grudnia 2024r., SKO.PSE/41.5/27/2024/19036 utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez organ w dniu 25 października 2024 r., nr [...] odmawiającą Skarżącemu przyznania bonu energetycznego w kwocie 800 zł.
W wyniku kontroli zgodności z prawem decyzji organów obu instancji Sąd doszedł do przekonania, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Materialnoprawne podstawy wydanego rozstrzygnięcia zawarte są w ustawie z dnia 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego (Dz.U.2024 poz.859; dalej: ustawa o bonie energetycznym). Warunki przyznania i wysokość bonu energetycznego wyznaczone zostały w jego art. 2. W sprawie szczególne znaczenie ma art. 2 ust. 9 pkt. 2 ustawy o bonie energetycznym. Wynika z niego bowiem, że w przypadku gdy główne źródło ogrzewania danego gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną i jest wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496), do dnia 1 kwietnia 2024r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy, bon energetyczny przyznaje się w wysokości 800 zł - gospodarstwu domowemu wieloosobowemu składającemu się z 2 do 3 osób.
Wniosek o wypłatę bonu energetycznego – według art. 3 ust. 1 ustawy o bonie energetycznym – składa się odpowiednio wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby.
Z kolei stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o bonie energetycznym - Wójt, burmistrz lub prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę bonu energetycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta bonu energetycznego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej (por. art. 4 ust. 6 ustawy o bonie energetycznym). Natomiast wydania decyzji administracyjnej wymaga odmowa przyznania bonu energetycznego (art. 4 ust. 9 pkt. 1 ustawy o bonie energetycznym).
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy Skarżący spełnia prawem określone wymagania określone w przepisach o bonie energetycznym do jego uzyskania. W ocenie orzekających w sprawie organów nie, ponieważ w zgłoszonej przez Zarządcę deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z 10 lutego 2022r. obejmującej budynek przy ul. [...] nie zostało wykazane ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. Odmienne stanowisko w tej sprawie ma Skarżący, według którego bon energetyczny w podwyższonej wysokości mu się należy, ponieważ ogrzewa mieszkanie energią elektryczną, a brak wykazania tego w deklaracji do CEEB jest wynikiem błędu Zarządcy.
Z akt administracyjnych wynika, że Skarżący złożył wniosek o wypłatę bonu energetycznego w dniu 5 sierpnia 2024r. We wniosku tym zadeklarował w pkt. 3 ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. Natomiast ze złożonej przez Zarządcę w dniu 10 lutego 2022r. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla budynku wielorodzinnego ul. [...] w S. dla wszystkich lokali mieszkalnych wynika, że żaden z lokali nie jest ogrzewany energią elektryczną (karta 31 akt administracyjnych). W tak ustalonym stanie faktycznym organy orzekające w sprawie uznały, że Skarżący nie spełnia przesłanek ustawowych uprawniających do przyznania dodatku energetycznego. Nie zgodził się z tym Skarżący i składając odwołanie od decyzji przedłożył protokół stanu technicznego lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] lokal mieszkalny [...] z 14 marca 2023r. Wynika z niego, że lokal mieszkalny ogrzewany jest grzejnikiem elektrycznym (karta 45 akt administracyjnych). Dołączone zostało także pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Lokalowej w S. z 18 maja 2020r. wzywające do natychmiastowej likwidacji lub legalizacji pieca C.O. węglowego w pomieszczeniu piwnicy (karta 43 akt administracyjnych).
W rozpoznawanej sprawie nie można pominąć tego, że w złożonym wniosku o przyznanie przedmiotowego dodatku Skarżący pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wskazał, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest ogrzewanie elektryczne/ bojler elektryczny (karta 33 akt administracyjnych).
Zdaniem Sądu, poczynione przez organy ustalenie uznać należy za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku Skarżącego. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia Skarżącego, a treścią ujawnioną w CEEB, zaistniały wątpliwości co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe Skarżącego i powinny być one w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte, jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 8 pkt. 2 ustawy o bonie energetycznym. W sytuacji bowiem, gdy już na etapie weryfikacji wniosku Skarżącego stwierdzone zostały przez orzekające w sprawie organy rozbieżności pomiędzy danymi we wniosku a danymi zawartymi w CEEB to powinny one zostać wyjaśnione.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) organy administracji w toku postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W rozpatrywanej sprawie organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organn informacji, że stan ujawniony w deklaracji może różnić się od stanu rzeczywistego.
W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 8 pkt. 2 ustawy o bonie energetycznym, a w następstwie tego organy naruszyły również art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, o czym Sąd orzekł w pkt. 1 sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają ustaleń co do przesłanek warunkujących nabycie przez Skarżącą spornego świadczenia wskazanych w art. 2 ust. 8 pkt. 2 ustawy o bonie energetycznym, uwzględniając wskazania wynikające z treści uzasadnienia wyroku. Rozpoznanie wniosku Skarżącej o przyznanie bonu energetycznego powinno nastąpić w szczególności z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni przepisów ustawy o dodatku energetycznym oraz określonych w k.p.a. zasad postępowania dowodowego.
Ponadto Sąd wskazuje, że wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego oparte jest na zasadzie skargowości. Postępowanie to może być wszczęte jedynie na żądanie pochodzące od legitymowanego podmiotu. W myśl art. 50 p.p.s.a., uprawnionym do wystąpienia ze skargą jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia
skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. np. postanowienie NSA z dnia 2 września 2014 r., sygn. II OZ 819/14). Interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (postanowienia NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. II GW 13/11; z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. II GW 15/11). Interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym ma ten podmiot, na którego sferę prawną wpłynie w sposób bezpośredni wynik tego postępowania, nie zaś podmiot, dla którego wynik ten z innych powodów ma znaczenie (postanowienie NSA z 13 czerwca 2012 r., sygn. II GZ 196/12).
W ramach postępowania administracyjnego zakres pojęcia strony wyznaczony został w art. 28 k.p.a. w ten sposób, że stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z treści przywołanego przepisu wprost wynika, że przymiot strony przysługuje temu kto legitymuje się interesem prawnym lub ciąży na nim obowiązek.
W kontekście rozpoznawanej skargi przyjdzie odnieść się do tego, czy I. P. (dalej: Skarżąca) ma interes prawnego w domaganiu się kontroli sądowoadministarcyjnej zaskarżonej decyzji administracyjnej. Z akt administracyjnych wynika, że stroną postępowania prowadzonego przez organ I instancji i wydanej przez niego decyzji odmawiającej przyznania bonu energetycznego w kwocie 800zł. był Skarżący (małżonek). Także on był stroną postępowania prowadzonego przez SKO i wydanej przez niego decyzji administracyjnej. Zatem skoro Skarżąca nie posiadała statusu strony ani uczestnika postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem oraz SKO i w konsekwencji w zaskarżonej decyzji nie została ustalona jej sytuacja prawna to nie posiada ona interesu prawnego w domaganiu się przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej decyzji SKO z 9 grudnia 2024r.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę Skarżącej za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. ją odrzucił, o czym orzekł w pkt. 2 sentencji wyroku.