III SA/Gl 588/21

III SA/Gl 588/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 522/25 - Wyrok NSA z 2025-08-01
I GSK 522/22 - Wyrok NSA z 2022-10-31
III SA/Wr 228/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-11-28
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zo ust. 10
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.) Protokolant Katarzyna Czabaj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr : [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...]r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ, Prezes ZUS) działając na podstawie art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r, o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) – dalej powoływana jako ustawa, utrzymał w mocy decyzję Zakładu ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej jako ZUS) z [...] r., znak [...] odmawiającą A. O. (dalej jako strona, skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za listopad 2020 r.
W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy, płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z (...) przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r.
i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany
w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
Organ stwierdził, że w rejestrze CEIDG na dzień 30 września 2020 r. rodzaj przeważającej działalności skarżącego został zaklasyfikowany pod numerem PKD nieuprawniającym do zwolnienia. Tym samym podany we wniosku kod PKD 96.01.Z uprawniający do zwolnienia z opłacania składek nie został potwierdzony. Uznał zatem, że skarżącemu nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ww. ubezpieczenia i fundusze.
W skardze do tutejszego Sądu skarżący zarzucił:
1. Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w okresie, za który ubiegał się o zwolnienie, na dzień 30 września 2020 r. nie prowadził działalności w zakresie PKD 96.01.Z,
2. Błędną ocenę materiału dowodowego i niewyjaśnienie sprawy poprzez nieustalenie w gminnej ewidencji działalności gospodarczej wpisów dotyczących zakresu prowadzonej działalności i oparcie się wyłącznie na niepełnej informacji z CEiDG,
3. Naruszenie art. 31zo ust, 10 i 11 ustawy poprzez uznanie, że ustalenia zakresu przeważającej dziaallności dokonuje się wopaciu o rejestr CEiDG, a nie REGON, nadto pominięcie celu ustawy, jakim jest pomoc przedsiębiorcom w trudnym okresie pandemii.
Nadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi. Były to m. in. Zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz umowa spółki cywilnej, w ramach której przedsiębiorcy mieli prowadzić pralnię. Domagał się również przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka na okoliczność zakresu prowadzonej działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ winien prowadzić postępowanie w sposób umożliwiający stronie złożenie wniosków dowodowych, zmierzając do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dane wynikające z CEiDG oraz REGON nie mogą stanowić jedynego dowodu w postępowaniu. Skoro zaś przepisy ustawy miały na celu złagodzenie skutków epidemii, to organ winien dołożyć starań, by postanowienia ustawy wprowadzać w życie, a nie wyłącznie utrudniać przedsiębiorcom uzyskanie pomocy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Stwierdził, że w rejestrze CEIDG ujawniono kod przeważającej działalności, która nie uprawnia do uzyskania żądnego zwolnienia. Badając prawo do pomocy za podstawę ustaleń bierze się dane z rejestrów urzędowych takich jak CEIDG, KRS, REGON.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej jako ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie
w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ppsa).
Zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r, o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.), płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z (...) przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
Oceny spełniania warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12 w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności wg PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na 30 września 2020r.
W ocenie Sądu sformułowanie "działalność oznaczoną wg PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" należy odnosić do działalności rzeczywistej, faktycznie prowadzonej, a nie deklarowanej.
Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r.
o statystyce publicznej – t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Ma on charakter formalny
i opiera się na oświadczeniach podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Wpis do rejestru należy traktować raczej w kategoriach domniemania prawnego, które ma na celu uproszczenie postępowania o udzielenie ulgi, ale o charakterze wzruszalnym, zatem takiego, które może być obalone dowodami przeciwnymi.
Rodzaj deklarowanej działalności jest także oświadczeniem wiedzy i ma charakter faktów. Może być kwestionowany, ponieważ stan stwierdzony takim oświadczeniem jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy albo fałszu. (Tak Sąd Najwyższy w wyrokach z 7 stycznia 2013r., sygn. akt II UK 142/12 i z 23 listopada 2016r., sygn. akt II UK 402/15, publ. W systemie Legalis).
Podobnie ocenić należy dane z CEiDG. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do CEiDG jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2215/05; wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1010/13, wyrok WSA we Wrocławiu z 4 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 614/20, wtyrok WSA w Gliwicach z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 433/21).
Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, że sama treść wpisu do rejestru REGON lub CEiDG nie może świadczyć o przeważającej działalności podmiotu.
Należy także wziąć pod uwagę cel ustawy, który wynika wprost z jej tytułu,
a jakim jest przeciwdziałanie sytuacjom kryzysowym spowodowanym pandemią COVID, a więc m. in. łagodzenie skutków społeczno – gospodarczych poprzez udzielanie przedsiębiorcom wsparcia materialnego, mającego na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe uregulowania prawne i cel ustawy, Sąd stanął na stanowisku, że pomoc przewidziana w art. 31zo ust. 10 ustawy winna trafić do podmiotów, które przed datą 30 września 2020r. faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w ustawie jako uprawniający do zwolnienia i stan taki trwał w tym dniu.
Z treści art. 31zo ust. 10 ustawy wynika, że ulga przysługuje przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym daną działalność. Stanowi on bowiem o "płatniku składek prowadzącym działalność". Nie jest zatem decydująca sama treść wpisu do rejestru REGON lub CEiDG. Zatem jeżeli dowody wskazują, że przeważający rodzaj działalności mieści się w katalogu objętym zwolnieniem, to brak jest podstaw do odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Tymczasem organ prowadząc postępowanie żadnych dowodów nie przeprowadził. Co więcej poza wyznaczeniem stronie terminu do zapoznania ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy kodem działalności wpisanym we wniosku, a tym widniejącym jeszcze w bazie REGON i CEiDG.
Formalistyczne podejście i ograniczenie pomocy tylko do tych podmiotów, które działalność opisaną kodami objętymi uprawnieniem do zwolnienia ujawniły
w REGON lub CEiDG niezależnie od faktycznie wykonywanej działalności naruszałoby zasadę proporcjonalności i równości wobec prawa w odniesieniu do tych przedsiębiorców, którzy prowadząc taką samą działalność uprawniającą do zwolnienia ujawnili ją w odpowiednim rejestrze i otrzymali wsparcie. Mogłoby też prowadzić do nadużyć, gdyby pomoc trafiała do podmiotów, które faktycznie prowadzą działalność innego rodzaju, niż deklarowana w rejestrze, a uprawniająca do zwolnienia.
Natomiast strona wykazała, że jako wspólnik spółki cywilnej prowadzi pralnię. Faktem jest, że wykazała to dopiero dowodami załączonymi do skargi, tym niemniej nie można pominąć art. 79a § 1 i § 2 K.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.
( § 1).
W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1(§ 2).
Organ powinien zatem przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji poinformować ją o konieczności wykazania przesłanek, których niewykazanie może narazić ją na negatywne konsekwencje prawne.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu.
Przeprowadzi postępowanie dowodowe w oparciu o art. 7 i 75 § 1 K.p.a., mające na celu ustalenie, jakiego rodzaju działalność strony ma rzeczywiście charakter przeważający – czy istotnie jest to pralnia, jak wydaje się wynikać z przedłożonych do skargi dowodów, czy też obok niej prowadzi także działalność innego rodzaju, której rozmiary lub uzyskiwane z niej dochody wskazują, że to owa hipotetyczna inna działalność jest jednak przeważającą. Następnie organ wyda decyzję stosowną do wyniku poczynionych ustaleń, którym da wyraz
w uzasadnieniu decyzji.
Sąd stwierdził, że organ naruszył art. 31 zo ust. 10 ustawy oraz art. 79a K.p.a.
Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa uchylił zaskarżoną decyzję.