III SA/Gl 586/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-08-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
finanse publicznebudżet gminysamorząd terytorialnyuchwała budżetowaRIOkompetencjekontrola zarządczaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Miasta Wodzisław Śląski na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej stwierdzającą nieważność części uchwały budżetowej, uznając, że rada miejska istotnie naruszyła prawo, wprowadzając zmiany budżetowe z własnej inicjatywy bez zgody organu wykonawczego.

Sprawa dotyczyła skargi Miasta Wodzisław Śląski na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) stwierdzającą nieważność części uchwały budżetowej miasta. RIO uznało, że rada miejska istotnie naruszyła prawo, wprowadzając zmiany w planie wydatków z własnej inicjatywy, bez zgody organu wykonawczego (Prezydenta Miasta), co jest sprzeczne z przepisami ustawy o finansach publicznych i ustawy o samorządzie gminnym. Sąd administracyjny oddalił skargę miasta, podzielając stanowisko RIO i podkreślając wyłączną kompetencję organu wykonawczego do inicjowania zmian w budżecie.

Przedmiotem skargi Miasta Wodzisław Śląski była uchwała Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) z dnia 27 kwietnia 2023 r. stwierdzająca nieważność załącznika nr 2 do uchwały Rady Miejskiej z dnia 22 lutego 2023 r. w sprawie zmiany uchwały budżetowej miasta na 2023 rok. RIO uznało, że rada miejska istotnie naruszyła prawo, wprowadzając zmiany w planie wydatków (m.in. zwiększenie wydatków w działach 710, 900, 801) z własnej inicjatywy, bez uzyskania wymaganej zgody organu wykonawczego (Prezydenta Miasta). Zgodnie z przepisami, inicjatywa w sprawie zmian uchwały budżetowej przysługuje wyłącznie organowi wykonawczemu. Sąd administracyjny w Gliwicach, rozpatrując skargę miasta, oddalił ją. Sąd uznał, że uchwała Rady Miejskiej została podjęta z istotnym naruszeniem art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 233 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, ponieważ rada wprowadziła zmiany budżetowe wykraczające poza zakres inicjatywy zgłoszonej przez Prezydenta Miasta i bez jego zgody. Sąd podkreślił, że choć uchwalanie budżetu należy do kompetencji rady, to inicjatywa zmian należy do organu wykonawczego, a naruszenie tej zasady jest istotnym naruszeniem prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ stanowiący nie może wprowadzać zmian w uchwale budżetowej z własnej inicjatywy, które nie zostały objęte projektem lub zgodą organu wykonawczego. Działanie takie stanowi istotne naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Ustawa o finansach publicznych (art. 233 pkt 3) i ustawa o samorządzie gminnym (art. 60 ust. 2 pkt 4) przyznają wyłączną inicjatywę w zakresie zmian uchwały budżetowej organowi wykonawczemu. Organ stanowiący może decydować o treści uchwały w ramach przedstawionego projektu, ale nie może wprowadzać zmian w kwestiach nieobjętych inicjatywą organu wykonawczego bez jego zgody.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (30)

Główne

u.f.p. art. 233 § pkt 3

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Inicjatywa w sprawie sporządzenia projektu uchwały o zmianie uchwały budżetowej przysługuje w gminie wyłącznie wójtowi (burmistrzowi lub prezydentowi miasta).

u.s.g. art. 60 § ust. 2 pkt 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Wójtowi gminy (burmistrzowi lub prezydentowi miasta) przysługuje wyłączne prawo zgłaszania propozycji zmian w budżecie gminy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 7

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 54 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.r.i.o. art. 11 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych

u.r.i.o. art. 12 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych

u.r.i.o. art. 11 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.f.p. art. 240 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.f.p. art. 182

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 233

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.s.g. art. 52 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.f.p. art. 179

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

p.p.s.a. art. 25 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 26 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 32

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 98 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 28 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 26 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 28 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 32

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 91 § ust. 5

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada Miejska Wodzisławia Śląskiego istotnie naruszyła prawo, wprowadzając zmiany w uchwale budżetowej z własnej inicjatywy, bez zgody organu wykonawczego, co jest sprzeczne z art. 233 pkt 3 u.f.p. i art. 60 ust. 2 pkt 4 u.s.g.

Odrzucone argumenty

Miasto Wodzisław Śląski argumentowało, że organ stanowiący ma względne ograniczenie w prawie wprowadzania poprawek do projektu uchwały budżetowej, a jego działania mieściły się w granicach dopuszczalnych zmian. Miasto zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, w tym brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

inicjatywa w sprawie sporządzenia projektu uchwały o zmianie uchwały budżetowej przysługuje w gminie wyłącznie wójtowi (burmistrzowi lub prezydentowi miasta) wójtowi gminy (burmistrzowi lub prezydentowi miasta) przysługuje wyłączne prawo zgłaszania propozycji zmian w budżecie gminy organ stanowiący, uchwalając zmiany uchwały budżetowej na podstawie przedstawionego projektu, nie jest uprawniony do wprowadzania przy tej okazji, z własnej inicjatywy, zmian nie objętych tym projektem w sytuacjach szczególnych, gdy zachodzi konflikt interesów rady gminy i wójta (burmistrza, prezydenta miasta) [...] mogłoby prowadzić do pozbawienia organu stanowiącego – rady gminy – możności ochrony sądowej jej interesu prawnego

Skład orzekający

Anna Apollo

przewodniczący

Dorota Fleszer

sprawozdawca

Małgorzata Herman

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja podziału kompetencji między radą gminy a organem wykonawczym w zakresie zmian budżetu, dopuszczalność skargi w sytuacji konfliktu interesów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w samorządzie terytorialnym, związanej z budżetem i kompetencjami organów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządów - podziału kompetencji w zarządzaniu finansami publicznymi, co jest istotne dla prawników i urzędników samorządowych. Dodatkowo, porusza kwestię dopuszczalności skargi w sytuacji konfliktu wewnętrznego.

Kto decyduje o budżecie gminy? Sąd rozstrzyga spór o kompetencje między radą a prezydentem.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 586/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Małgorzata Herman
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Regionalna Izba Obrachunkowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 233 pkt 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Miasta Wodzisław Śląski na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr 188/XII/2023 w przedmiocie uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego dotyczącej zmiany budżetu tejże jednostki oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Miasta Wodzisław Śląski reprezentowanego przez Przewodniczącego Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia 23 czerwca 2023 r. jest uchwała z 27 kwietnia 2023 r. Nr 188/XII/2023 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach (dalej Kolegium RIO) o stwierdzeniu nieważności załącznika nr 2 do uchwały Nr LVll/572/23 Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia 22 lutego 2023 r. w sprawie zmiany uchwały budżetowej Miasta Wodzisławia Śląskiego na 2023 rok w części dotyczącej zwiększenia planowanych w 2023 r. wydatków w działach 710, rozdz. 71004, § 4300 o kwotę 100.000 zł., w dz. 900, rozdz. 90001 § 6230 o kwotę 200.000 zł w dz. 801, rozdz. 80101 § 4010 o kwotę 437.000 zł w dz. 801, rozdz. 80101 § 4790 o kwotę 4.822.170 zł. Kolegium RIO uznało, iż uchwała Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z 22 lutego 2022 r. Nr LVII/572/23 w sprawie zmiany uchwały budżetowej miasta na 2023 r. została podjęta z istotnym naruszeniem prawa. W związku z tym Kolegium RIO postanowiło stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały ww. części dotyczącej zwiększenia planowanych w 2023 r. wydatków.
Podstawą prawną złożonej skargi był art. 3 § 2 pkt 7 oraz art. 50 § 1, art. 52 § 1 i 2, art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), oraz uchwała Nr LX/623/23 Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie wniesienia skargi na podjętą uchwałę Nr 188/XII/2023 Regionalnej Izby Obrachunkowej z dnia 27 kwietnia 2023 r.
Zaskarżonej uchwale Kolegium RIO zarzuciło istotne naruszenie art. 233 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1634 ze zm., dalej u.f.p.) oraz art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm., dalej u.s.g.). i z tego powodu Kolegium na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1668) postanowiło stwierdzić nieważność badanej uchwały Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego, w części opisanej w § 1 sentencji niniejszej uchwały.
W uzasadnieniu uchwały Kolegium RIO stwierdziło, że w dniu 1 marca 2023 r. Prezydent Miasta Wodzisławia Śląskiego zwrócił uwagę, iż złożony przez organ wykonawczy projekt uchwały w sprawie zmian budżetu przewidywał m. in. zmiany polegające na zabezpieczeniu dla jednostek budżetowych i instytucji kultury środków na wynagrodzenia i pochodne niezbędne do ich funkcjonowania do końca 2023 roku. Zmiana ta dotyczyła m. in. zabezpieczenia kwoty 333.000 zł na wynagrodzenia osobowe dla jednostki budżetowej Centrum Usług Wspólnych. Jak wskazał Prezydent Miasta, organ stanowiący podejmując uchwałę w sprawie zmian budżetu nie wyraził zgody na zabezpieczenie w/w kwoty na wynagrodzenia w tej jednostce przeznaczając te środki na inne cele - zdaniem organu wykonawczego niekonieczne do realizacji, biorąc pod uwagę obecną sytuację finansową gminy. Prezydent podkreślił, że decyzja organu stanowiącego zagraża funkcjonowaniu tej jednostki jak również jednostek dla których Centrum Usług Wspólnych jest jednostką obsługującą. Ponadto Prezydent wyjaśnił, że uchwalając budżet na 2023 r. organ stanowiący wprowadził szereg zmian w stosunku do projektu, wskazując w budżecie nowe - o znacznym poziomie - wydatki do realizacji, które w ocenie Prezydenta Miasta są niemożliwe do realizacji z proponowanych przez organ stanowiący dochodów, które miałyby je sfinansować. Poza tym organ stanowiący założył większe niż planowano pierwotnie dochody z tytułu sprzedaży nieruchomości, które zdaniem organu wykonawczego nie będą możliwe do uzyskania. W jego ocenie zmiany dokonane przez organ stanowiący wykraczają poza zakres możliwych zmian, których organ stanowiący może dokonać zarówno w projekcie budżetu jak i zmian budżetu.
Rozpatrując przedmiotową sprawę Kolegium RIO wskazało, że Rada Miejska Wodzisławia Śląskiego podejmując uchwałę Nr LVII/572/23 w sprawie zmian uchwały budżetowej Miasta Wodzisławia Śląskiego na 2023 rok wykroczyła w sposób istotny poza zakres zmian zaproponowanych przez Prezydenta Miasta. Projekt uchwały w ogóle nie przewidywał zmian w planie wydatków w dziale 710 Działalność usługowa, rozdziale 71004 - plany zagospodarowania przestrzennego, § 4300 - Zakup usług pozostałych oraz w dziale 900 -Gospodarka komunalna i ochrona środowiska, rozdziale 90001 -Gospodarka ściekowa ochrona wód, § 6230 - dotacje celowe z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji i zakupów inwestycyjnych jednostek niezaliczanych do sektora finansów publicznych. Z kolei proponowane przez Prezydenta Miasta zwiększenie planowanych wydatków w dziale 801 - Oświata i wychowanie rozdziale 80101 - Szkoły podstawowe, §§ 4010 - Wynagrodzenia osobowe oraz 4790 - Wynagrodzenia osobowe nauczycieli miało nastąpić w kwotach mniejszych niż ostatecznie uchwalone przez radę miejską. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika również bezspornie, że wnioski radnych nie uzyskały akceptacji organu wykonawczego. Jak podkreśliło Kolegium, podział kompetencji pomiędzy radę gminy a wójta (burmistrza albo prezydenta miasta) przy tworzeniu i wykonywaniu budżetu gminy został dokonany zarówno w ustawie o samorządzie gminnym, jak i w ustawie o finansach publicznych. Niewątpliwie uchwalanie budżetu oraz jego zmian należy do wyłącznej kompetencji rady gminy, co wynika z art. 18 ust. 2 pkt 4 u.s.g. Z kolei z art. 233 pkt 3 u.f.p. wynika natomiast, że inicjatywa w sprawie sporządzenia projektu uchwały o zmianie uchwały budżetowej przysługuje w gminie wyłącznie wójtowi (burmistrzowi lub prezydentowi miasta). Z kolei art. 60 ust. 1 u.s.g. stanowi, że za prawidłową gospodarkę finansową gminy odpowiada wójt (burmistrz lub prezydent miasta), a w myśl art. 60 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, to wójtowi gminy (burmistrzowi lub prezydentowi miasta) przysługuje wyłączne prawo zgłaszania propozycji zmian w budżecie gminy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podpisanej przez Przewodniczącego Rady Miasta Wodzisław Śląski powyższej uchwale Kolegium RIO zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 233 pkt 3 u.f.p. w zw. art. 60 ust. 2 pkt 4 u.s.g. - poprzez jego niewłaściwą interpretację i zastosowanie - w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia - poprzez naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 u.s.g., a to w szczególności poprzez brak rozpatrzenia przed rozstrzygnięciem całego zgromadzonego materiału dowodowego.
W związku z tymi zarzutami strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały Kolegium RIO w Katowicach.
W uzasadnieniu wskazała, że w sprawach budżetowych organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ograniczony jest w prawie wprowadzania takich propozycji poprawek do wniesionego projektu uchwały budżetowej lub uchwały w sprawie zmiany budżetu w trakcie jego wykonywania, których skutkiem byłaby opisana sytuacja, a ograniczenie to ma charakter względny, bo determinowany zgodą ewentualnie brakiem zgody organu wykonawczego. Z przywołanej regulacji wynika tym samym również, że w zakresie kompetencji uchwałodawczych organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sprawach budżetowych realizowanych bez wymogu uzyskania zgody organu wykonawczego mieściłyby się natomiast takie propozycje poprawek do wniesionego projektu uchwały budżetowej lub projektu uchwały w sprawie zmiany budżetu, których przyjęcie w głosowaniu nie skutkowałoby zwiększeniem deficytu budżetowego jednostki samorządu terytorialnego w związku ze zmniejszeniem dochodów lub zwiększeniem wydatków budżetu. oceny, czy organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmując, na podstawie przedłożenia organu wykonawczego, uchwałę w sprawie zmiany uchwały budżetowej operuje w granicach wyznaczonych treścią przepisów art. 233 pkt 3 i art. 240 ust. 2 u.f.p.. czy też granice te przekracza, istotne znaczenie ma to, czy wprowadzane do tego przedłożenia zmiany mieszczą się w jego przedmiotowym zakresie, czy też poza zakres ten wykraczają. W tej mierze, istotne kryterium oceny stanowi treść wniesionego projektu uchwały o zmianie budżetu w relacji do treści podjętej uchwały o zmianie uchwały budżetowej. Występując z inicjatywą uchwałodawczą w omawianym przedmiocie, organ wykonawczy musi bowiem określić nie tylko rodzaj proponowanych zmian uchwały budżetowej, lecz także ich zakres, wyznaczając tym samym ramy możliwych zmian, w granicach których jest możliwa i prawnie dopuszczalna aktywność uchwałodawcza organu stanowiącego.
Po zapoznaniu się ze skargą Kolegium RIO w Katowicach podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wniosło w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi jako niespełniającej formalnych wymogów z powodu naruszenia art. 98 ust. 3 u.s.g. w związku z art. 26 § 1 w powiązaniu z art. 28 § 1 i art. 32 p.p.s.a. poprzez wniesienie skargi przez podmiot nieuprawniony. Zaś w razie nieuwzględnienia powyższego wniosku o odrzucenie skargi wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej i nie zasługującej na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne zostały powołane do kontroli działalności administracji publicznej, a kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Regionalne izby obrachunkowe, sprawując nadzór nad działalnością uchwałodawczą rad gmin w sprawach budżetowych, badają uchwały pod względem ich zgodności z prawem. Stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności uchwały budżetowej możliwe jest więc wówczas, gdy badana uchwała narusza prawo, przy czym naruszenie to musi być czymś więcej niż naruszeniem nieistotnym (por. art. 11 ust. 3 ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych, tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1668).
W ocenie Sądu zaskarżona uchwała Kolegium RIO jest zgodna z prawem, albowiem uchwała Rady Miasta Wodzisław Śląski z 22 lutego 2022 r. Nr LVII/572/23 w sprawie zmiany uchwały budżetowej miasta na 2023 r. w zakresie w którym stwierdzono jej nieważność została podjęta z istotnym naruszeniem art. 60 ust. 2 pkt 4 u.s.g. oraz art. 233 pkt 3 u.f.p.
Na początku odnieść się należy do zarzutu Kolegium RIO co do podmiotu, który wniósł skargę. W jego ocenie za niedopuszczalną należy uznać skargę, którą wnosi organ nieumocowany ustawowo do reprezentowania gminy, a jest nim organ wykonawczy, w tym przypadku Prezydent Miasta. Po podjęciu uchwały o zaskarżeniu rozstrzygnięcia nadzorczego niezbędnym wymogiem jest sporządzenie i wniesienie skargi na to rozstrzygnięcie przez organ wykonawczy a nie przez Przewodniczącego Rady Miejskiej. Co do istoty podzielając stanowisko Kolegium RIO, Sąd zaznacza, że ma ono zasady ogólnej. Uznanie jej obowiązywania w sytuacjach gdy przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest skarga na uchwałę rady gminy nie może przyjmować charakteru bezwzględnego, w praktyce występować bowiem mogą nadzwyczajne sytuacje. Nieuwzględnienie w konkretnej sprawie takich, szczególnych sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów rady gminy i wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub gdy z przedmiotu uchwały wynika, że sprawa dotyczy interesu prawnego wójta (burmistrza, prezydenta miasta), mogłoby prowadzić do pozbawienia organu stanowiącego – rady gminy – możności ochrony sądowej jej interesu prawnego, uprawnień i kompetencji. Za stanowiskiem dopuszczającym posiadanie przez radę gminy – w sytuacjach szczególnych – zdolności procesowej przemawia nie tylko potrzeba uwzględnienia takich sytuacji. Powyższe stanowisko ma uzasadnienie na płaszczyźnie rozwiązań procedury sądowoadministracyjnej, zastosowania wykładni celowościowej (funkcjonalnej) i konieczności uwzględniania relacji pomiędzy zdolnością sądową (art. 25 § 1 p.p.s.a.), zdolnością procesową (art. 26 § 1 p.p.s.a.) a przepisem art. 32 p.p.s.a. określającym strony w sprawie sądowoadministracyjnej. Zdolność sądowa gminy jako osoby prawnej determinuje zakres jej zdolności procesowej. Uznanie organów, których działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi za strony postępowania na gruncie procedury sądowoadministracyjnej, mającej cechy szczególne odróżniające ją od procedury cywilnej i wynikające z odmienności przedmiotu i zakresu kontroli sądów administracyjnych, pozwala w szczególnych, zwłaszcza konfliktowych sytuacjach, na uznanie ważności konkretnego postępowania sądowego, w którym jako strona występuje rada gminy, reprezentowana przez przewodniczącego (Uchwała NSA z 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 3/12). Zdaniem Sądu taka sytuacja szczególna zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Sąd dostrzega istnienie konfliktu pomiędzy Prezydentem a Radą Miasta. Wobec tego, Przewodniczący Rady broni swoich racji dochodząc ich przed Sądem, więc okoliczność ta wyczerpuje znamiona sytuacji nadzwyczajnej, o której powyżej.
Przystępując do merytorycznej kontroli skargi należy wskazać, że proces tworzenia i wykonywania budżetu powierzono organom gminy dokonując rozgraniczenia ich kompetencji. Tworzenie budżetu poprzez podejmowanie uchwały budżetowej należy do wyłącznej kompetencji rady gminy (art. 18 ust. 2 pkt 4 u.s.g. i art. 182 u.f.p.). Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 22 grudnia 1999 r. (sygn. akt III SA 2201/99) co do tego, że wyłączna kompetencja organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do uchwalenia budżetu tej jednostki obejmuje także prawo do dokonywania w nim zmian już po jego uchwaleniu. Mieć trzeba na uwadze, że art. 240 ust. 2 u.f.p. dotyczy uprawnień organu stanowiącego do wprowadzania zmian w projekcie uchwały budżetowej, z kolei w art. 233 u.f.p. ustawodawca wyraźnie określa wyłączne kompetencje zarządu jednostki samorządu terytorialnego do przygotowania projektu uchwały budżetowej, uchwały o prowizorium budżetowym oraz inicjatywy w sprawie zmian tej uchwały. Natomiast art. 240 ust. 2 tej ustawy odnosi się wyłącznie do zmian w projekcie uchwały budżetowej wprowadzanych przez organ stanowiący, co oznacza, że zakres dopuszczalnych zmian w obu sytuacjach jest różny. Skoro art. 233 pkt 3 u.f.p. stanowi, że inicjatywa zmian uchwały budżetowej należy do wyłącznej kompetencji organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, to propozycja tych zmian w budżecie już uchwalonym musi pochodzić od organu wykonawczego. W przypadku, gdy organ stanowiący zamierza wprowadzić zmiany w budżecie, mimo braku inicjatywy organu wykonawczego, musi uzyskać jego akceptację. Również w przypadku, gdy w wyniku wystąpienia przez organ wykonawczy z inicjatywą w sprawie zmian w budżecie, organ stanowiący chce wprowadzić w nim zmiany nie objęte tą inicjatywą, musi uzyskać zgodę organu wykonawczego. Zgoda powinna być wyrażona w sposób wyraźny, nie pozostawiający żadnych wątpliwości. W związku z tym, organ stanowiący uchwalając zmiany uchwały budżetowej na podstawie przedstawionego projektu, nie jest uprawniony do wprowadzania przy tej okazji, z własnej inicjatywy, zmian nie objętych tym projektem. Tym do wprowadzenia zmian w uchwale budżetowej nie jest wystarczająca inicjatywa organu wykonawczego w jakimkolwiek zakresie, lecz musi ona dotyczyć ściśle określonej materii.
Dalej podkreślić trzeba, że przygotowanie projektu uchwały budżetowej wraz z objaśnieniami, a także inicjatywa w sprawie zmian tej uchwały należy do wyłącznej kompetencji prezydenta miasta, art. 52 ust. 1 i 2 u.s.g. i art. 179 u.f.p. Prezydent wykonuje budżet gminy, co obejmuje szereg czynności faktycznych i prawnych, polegających ogólnie na zapewnieniu realizacji dochodów i wydatków oraz, co istotne, ponosi odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie budżetu (art. 60 ust. 1 u.s.g.). Ograniczenie kompetencji organu stanowiącego w zakresie podejmowania uchwały budżetowej oraz dokonywania zmian tej uchwały w ciągu roku budżetowego, jako wyjątek od zasady może nastąpić jedynie na podstawie ustawy i powinno być interpretowane zawężająco. Tymczasem żaden przepis ustawowy nie wyłącza expressis verbis kompetencji rady gminy do dokonywania określonych zamian w treści uchwały budżetowej. Warunkiem korzystania przez radę gminy z kompetencji do uchwalania i zmian budżetu jest jednak zachowanie procedury przewidującej określoną rolę organu wykonawczego. Jak już wskazano powyżej, do wyłącznej kompetencji prezydenta miasta należy przygotowanie projektu uchwały budżetowej oraz inicjatywa zmian tej uchwały (art. 52 ust. 1 i 2 u.s.g. i art. 179 u.f.p.). Wskazać należy, że inicjatywa uchwałodawcza to służące danemu podmiotowi prawo (niekiedy także obowiązek) przedłożenia organowi stanowiącemu projektu uchwały. Uzasadnieniem dla ustawowego zagwarantowania wyłączności inicjatywy uchwałodawczej organowi wykonawczemu w zakresie projektu uchwały budżetowej oraz jej zmian jest pozycja prawna tego organu i jego odpowiedzialność za gospodarkę finansową jednostki samorządu terytorialnego oraz wykonanie budżetu jednostki (por. uchwała Kolegium RIO we Wrocławiu z 19 września 2007 r., 76/2007, OwSS 2008/1/21). W ocenie Sądu, wyłączne prawo do inicjatywy uchwałodawczej oznacza w szczególności, że organ stanowiący uchwalając zmiany uchwały budżetowej na podstawie przedstawionego projektu, nie może niejako "przy okazji" zgłoszonych w projekcie zmian wprowadzać własnych poprawek w kwestiach nieobjętych tym projektem. Zmiany takie są dopuszczalne jedynie w przypadku wyrażenia na nie zgody przez organ wykonawczy. Powyższe nie oznacza, że organ stanowiący musi podjąć uchwałę w kształcie przedstawionym przez prezydenta. Zgodzić się należy z poglądem, iż inicjatywa uchwałodawcza co do zasady nie wiąże organu stanowiącego w tym znaczeniu, że nie pozbawia go możliwości decydowania o treści uchwalonych aktów (por. wyrok WSA w Białymstoku z 10 lipca 2007 r., sygn. akt l SA/Bk 361/07). Należy jednak odróżnić kwestię decydowania o wysokości dochodów i wydatków, oczywiście w granicach określonych przez art. 183 ust. 2 u.f.p. na gruncie przedstawionego projektu uchwały, od dokonywania zmian w przedmiocie nie objętym inicjatywą organu wykonawczego. Działanie wykraczające poza wskazaną inicjatywę stanowi niewątpliwie istotne naruszenie prawa. Przyjęcie stanowiska, iż w przypadku wystąpienia przez organ wykonawczy z inicjatywą zmian w określonej części uchwały budżetowej, organ stanowiący uzyskiwałby możliwość wprowadzenia zmian w każdej innej części tej uchwały prowadzałoby do oczywistego ograniczenia ustawowo zagwarantowanej kompetencji organu wykonawczego odnośnie wyłączności inicjatywy uchwałodawczej. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że prezydent miasta, który odpowiada za realizację uchwały budżetowej nie może być pozbawiony wpływu na zakres przedmiotowy dokonywanych zmian w tej uchwale.
W niniejszej sprawie Rada Miasta Wodzisław Śląski dokonała zmian w uchwale budżetowej w części dotyczącej zwiększenia planowanych w 2023 r. wydatków w dz. 710, rozdz. 71004, § 4300 o kwotę 100.000 zł., w dz. 900, rozdz. 90001 § 6230 o kwotę 200.000 zł w dz. 801, rozdz. 80101 § 4010 o kwotę 437.000 zł w dz. 801, rozdz. 80101 § 4790 o kwotę 4.822.170 zł. Zmiany w planie wydatków budżetu Rada Miejska wprowadziła z własnej inicjatywy, bez uzyskania wymaganej zgody organu wykonawczego, do czego nie była uprawniona. Skoro, jak wskazano powyżej, zgodnie z brzmieniem art. 233 pkt 3 u.f.p. inicjatywa w sprawie sporządzenia zmiany uchwały budżetowej przysługuje wyłącznie zarządowi jednostki samorządu terytorialnego, podobnie przepis art. 60 ust. 2 pkt 4 u.s.g. przyznaje wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta wyłączne prawo do zgłaszania propozycji zmian w budżecie gminy przyjąć należy, że w konsekwencji działania Rada Miejska naruszyła postanowienia art. 60 ust. 2 pkt 4 u.s.g. oraz art. 233 pkt 3 u.f.p. Wobec faktu, iż przedstawionych naruszeń prawa nie można uznać za nieistotne, wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały w tym zakresie jest zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI