I SA/Kr 524/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-06-09
NSAinneWysokawsa
COVID-19tarcza antykryzysowaskładki ZUSzwolnienie ze składekPKDprzeważająca działalnośćpomoc publicznaprzedsiębiorcakontrola sądowaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia ze składek, uznając, że organ zbyt wąsko zinterpretował przepisy dotyczące przeważającej działalności gospodarczej.

Skarżący T.P. domagał się zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r., powołując się na prowadzenie działalności gastronomicznej (PKD 56.10.A). ZUS odmówił, wskazując, że według CEIDG przeważającą działalnością skarżącego była działalność agencji reklamowych (PKD 73.11.Z), która nie uprawniała do ulgi. Sąd administracyjny uznał, że organ zbyt formalnie podszedł do sprawy, opierając się wyłącznie na wpisie w rejestrze, zamiast zbadać faktycznie prowadzoną działalność i dopuścić inne dowody.

Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za listopad 2020 r. dla przedsiębiorcy T.P. ZUS odmówił ulgi, ponieważ według danych z CEIDG przeważającą działalnością skarżącego była działalność agencji reklamowych (PKD 73.11.Z), a nie gastronomiczna (PKD 56.10.A), która była wymieniona w przepisach ustawy COVID-19 jako uprawniająca do zwolnienia. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów, twierdząc, że faktycznie prowadził działalność gastronomiczną i że organ nie wziął pod uwagę dokumentów sprzedaży. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że organ zbyt wąsko zinterpretował pojęcie "przeważającej działalności", opierając się wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze CEIDG/REGON. Sąd wskazał, że przepisy dotyczące ulg w ramach ustawy COVID-19 mają na celu realne wsparcie przedsiębiorców dotkniętych skutkami pandemii, a formalne ograniczenia nie powinny pozbawiać pomocy tych, którzy faktycznie spełniają kryteria. Sąd zaznaczył, że wpis w rejestrze ma charakter domniemania, które można obalić innymi dowodami, a organ powinien umożliwić stronie przedstawienie tych dowodów. Uchylono zaskarżoną decyzję ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może opierać się wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze, jeśli istnieją dowody wskazujące na faktycznie prowadzoną działalność, która uprawniałaby do zwolnienia. Wpis w rejestrze jest domniemaniem, które można obalić.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa COVID-19 ma na celu realne wsparcie przedsiębiorców, a formalne ograniczenia nie powinny pozbawiać pomocy tych, którzy faktycznie spełniają kryteria. Organ powinien zbadać faktyczną działalność i dopuścić inne dowody, a nie polegać wyłącznie na wpisie w rejestrze, który jest jedynie domniemaniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

ustawa COVID-19 art. 31zo § ust. 10

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Określa warunek prowadzenia działalności gospodarczej oznaczonej według PKD jako przeważającej na dzień 30 września 2020 r. dla uprawnienia do zwolnienia ze składek.

ustawa COVID-19 art. 31zo § ust. 10,11

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa prawna do zwolnienia ze składek dla określonych rodzajów działalności.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

Pomocnicze

ustawa COVID-19 art. 31zo § ust. 11

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Określa sposób ustalania spełnienia warunku przeważającej działalności na podstawie danych z rejestru podmiotów gospodarki narodowej (REGON).

u.s.u.s. art. 83 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Ogólne przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

u.o.s.p. art. 42 § ust. 3 pkt 1-4

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

Informacje podlegające wpisowi do rejestru REGON, w tym rodzaj prowadzonej działalności.

u.o.s.p. art. 42 § ust. 5 i 6

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

Obowiązek aktualizacji danych w rejestrze REGON.

u.o.s.p. art. 42 § ust. 7

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

Procedura aktualizacji danych w rejestrze REGON dla osób fizycznych.

u.o.CEiDG art. 5 § ust. 1 pkt 8

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy

Przedmiot wykonywanej działalności gospodarczej jako dane ewidencyjne w CEIDG.

u.o.CEiDG art. 15 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy

Obowiązek przedsiębiorcy złożenia wniosku o zmianę wpisu w CEIDG.

u.o.CEiDG art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy

Domniemanie prawdziwości danych wpisanych do CEIDG.

Rozporządzenie PKD § Załącznik, pkt 3 ppkt 7

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)

Definicja przeważającej działalności w badaniach statystycznych.

Rozporządzenie PKD § Załącznik, pkt 5 ppkt 26

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)

Zasada stabilności przy zmianie rodzaju działalności.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wolność gospodarcza.

k.p.a. art. 76 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.

k.p.a. art. 79a

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ zbyt wąsko zinterpretował przepis o przeważającej działalności, opierając się wyłącznie na wpisie w CEIDG/REGON. Należy badać faktycznie prowadzoną działalność, a nie tylko formalny wpis. Wpis w rejestrze jest domniemaniem, które można obalić innymi dowodami. Ścisłe trzymanie się wpisu w rejestrze narusza zasadę równości wobec prawa i proporcjonalności. Organ powinien umożliwić stronie przedstawienie dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

Odrzucone argumenty

ZUS argumentował, że skoro w CEIDG widniała działalność agencji reklamowych, a nie gastronomiczna, skarżący nie spełniał warunków do zwolnienia.

Godne uwagi sformułowania

Stanowisko organu, zmierzające do oparcia rozstrzygnięcia jedynie na ustaleniu kodu PKD przeważającej działalności w rejestrze REGON, a w konsekwencji przyjęcie braku uprawnienia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek jest w realiach kontrolowanej sprawy nieprawidłowe, gdyż zbyt zawężające rozumienie przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, przy tym pomijające dane wskazujące na uprawnienie do zwolnienia z opłacania składek i pozostaje w sprzeczności z ratio legis ustawy COVID-19. Wpis w rejestrze ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego... Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.

Skład orzekający

Piotr Głowacki

przewodniczący sprawozdawca

Inga Gołowska

sędzia

Urszula Zięba

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnień ze składek w ramach ustawy COVID-19, znaczenie faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej w porównaniu do formalnego wpisu w rejestrach, zasady postępowania dowodowego w sprawach administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy COVID-19 i okresu pandemii. Interpretacja pojęcia 'przeważającej działalności' może być różnie stosowana w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przedsiębiorców w okresie pandemii, gdzie formalne wymogi rejestrowe kolidowały z rzeczywistą działalnością gospodarczą. Pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują przepisy pomocowe i jakie znaczenie przypisują dowodom.

Czy wpis w CEIDG decyduje o Twojej pomocy z ZUS? Sąd wyjaśnia, co naprawdę się liczy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 524/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-06-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Inga Gołowska
Piotr Głowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
I GSK 45/22 - Wyrok NSA z 2022-09-29
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31 zo ust. 10,11
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 marca 2021r., Nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r.; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję z 26 stycznia 2021r.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 8 marca 2021 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 26 stycznia 2021r. znak: [...] odmawiającą T. P. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020r. do 30 listopada 2020r.
W uzasadnieniu wywiedziono, iż skarżący prowadził działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności na dzień 30 września 2020r. kodem 73.11.Z - jako rodzaj przeważającej działalności (działalność agencji reklamowych). Niniejszy kod nie jest wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W związku z powyższym skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020r. Podanie we wniosku, że prowadzona jest działalność przeważająca, jako oznaczona kodem PKD 56.10.A uprawniająca do zwolnienia jest niezgodna z danymi w/g CEIDG lub KRS, które organ zweryfikował. Zodnie z art. 42 ust. 3 pkt 1-4 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U z 2020 r. poz. 443 z późn. zm.), wpisowi do rejestru REGON podlegają m.in. informacje:
• nazwa i adres siedziby, nazwisko i imiona, miejsce zamieszkania i nr PESEL osoby fizycznej,
• nr NIP,
• dane wspólników spółki cywilnej,
• forma prawna i forma własności,
• wykonywana działalność i rodzaj prowadzonej działalności.
Przedsiębiorca, stosownie do art. 42 ust. 5 i 6 ustawy o statystyce, ma obowiązek uaktualniania ww. danych w terminie 7 dni od daty zaistnienia ewentualnych zmian. Ponadto zgodnie z art. 42 ust. 7 ustawy o statystyce złożenie wniosku o zmianę wpisu do rejestru dla przedsiębiorcy - osoby fizycznej następuje na podstawie przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. o CEIDG. Oznacza to, że przedsiębiorca ma obowiązek uaktualnić dane zawarte w rejestrze REGON, przy czym wypełnia ten obowiązek, gdy dokonuje zmian w rejestrze CEIDG, bo baza REGON jest automatycznie zasilana danymi zamieszczonymi w CEIDG.
W myśl art. 5 ust. 1 pkt 8 ustawy z 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz.U. z 2020 r. poz. 2296) przedmiot wykonywanej działalności gospodarczej w/g PKD, w tym przedmiot przeważającej działalności, jest zaliczany do danych ewidencyjnych wpisu do CEIDG. Według art. 15 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorca jest zobowiązany złożyć wniosek o zmianę wpisu w CEIDG w terminie 7 dni od dnia zmiany danych ewidencyjnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy jw. Dotyczy to także danych na temat rodzaju prowadzonej działalności wg PKD, w tym działalności przeważającej.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 tej ustawy można przyjąć domniemanie, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. Dodatkowo osoba fizyczna ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną niezgłoszeniem danych podlegających obowiązkowi wpisu do CEIDG w ustawowym terminie albo niezgłoszeniem zmian danych objętych wpisem.
W orzecznictwie wskazano, iż istnieje domniemanie, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe, w związku z powyższym organy orzekające w sprawie są związane treścią wpisu do CEIDG i nie mogą poczynić własnych ustaleń, odmiennych niż dane w nim zawarte ( por. wyrok NSA z 15.03.2016 r. sygn. akt I 1632/14). Zdaniem organu przepis powyższy ma charakter jasny i jest bezwzględnie obowiązujący - jeżeli na 30.09.20 r. płatnik miał wpisany kod uprawniający do ulgi to ulga mu przysługuje, jeżeli zaś go nie miał - to jest nienależna. Obowiązkiem przedsiębiorcy było dopilnowanie, by wpisy w rejestrach CEIDG i REGON odzwierciedlały rzeczywisty stan faktyczny prowadzonej działalności.
Nadto podano, iż kwestia wniosku z datą wsteczną nie może być wzięta pod uwagę, gdyż organ bada stan zapisów bazy na 30 września 2020r.
Wnioskodawca złożył skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie:
- art. 31zo ust 10 i art. 31zo ust 11 ustawy z dnia 02 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U poz. 1842 z póżn. zm.) w zw. z art. 83 ust 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r poz. 266 z późn.zm), poprzez błędne ustalenie, że nie zachodzą w przedmiotowej sprawie podstawy do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1.11.2020 do 30.11.2020r., podczas gdy skarżący spełnił warunek formalny i prowadził przeważającą działalność na dzień 30.09.2020r pod kodem PKD 56.10.A uprawniającym do zwolnienia;
- §1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.12.2007 w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności PKD i załącznika do rozporządzenia RM pkt 3 ppkt 7 "Przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana" poprzez jego niezastosowanie, oraz pkt 5 ppkt 26 "Aby uniknąć zbyt częstych zmian, stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną, przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca" poprzez jego niezastosowanie.
- § 32 ust 1 i 2 Konstytucji poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy każdy obywatel powinien być traktowany równo wobec prawa i nikt nie może być dyskryminowany w życiu gospodarczym.
W uzasadnieniu podkreślono, iż organ nie wziął pod uwagę dokumentów sprzedaży za okres marzec – grudzień 2020r. świadczących o prowadzeniu działalności gastronomicznej oraz faktu zmiany PKD z mocą wsteczną.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga okazała się zasadna.
Stanowisko organu, zmierzające do oparcia rozstrzygnięcia jedynie na ustaleniu kodu PKD przeważającej działalności w rejestrze REGON, a w konsekwencji przyjęcie braku uprawnienia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek jest w realiach kontrolowanej sprawy nieprawidłowe, gdyż zbyt zawężające rozumienie przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, przy tym pomijające dane wskazujące na uprawnienie do zwolnienia z opłacania składek i pozostaje w sprzeczności z ratio legis ustawy COVID-19.
Istotne w sprawie jest rozumienie pojęcia "przeważającej działalności" na gruncie przywołanego art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, a następnie dokonanie prawidłowej wykładni tej regulacji. Klasyfikacja PKD unormowana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r., Nr 251 poz. 1885 ze zm.). Rozporządzenie wydane jest na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 443, ze zm., dalej: "u.o.s.p."). W w/w. akcie, odnośnie przeważającej działalności, w załączniku Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji pkt 7, wyjaśniono jedynie, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3). W ustawie o statystyce publicznej, ustawodawca, w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 wskazał, że wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem, bądź skreślenie podmiotu. W samej ustawie o statystyce nie ma definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej", ale w art. 46 u.o.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze. Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, określa § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm., dalej: "rozporządzenie o metodologii"). Przepis § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy.
W świetle przywołanych przepisów - jedynym możliwym sposobem odkodowania pojęcia "przeważającej działalności" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z ww. przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot musi obowiązkowo podać rejestrując firmę. Z uwagi na to podmiot uprawiony do otrzymania ulgi, to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Wobec tego błędny jest pogląd organu, iż zawarte w art. 31zo ustawy COVID-19 sformułowanie "prowadzona działalność oznaczona według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), jako rodzaj przeważającej działalności" nie odnosi się w ogóle do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Takie rozumienie mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w art. 31zo ustawy COVID – 19 (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek z art. 31zo ustawy COVID -19), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.
Nadto rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności, innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej, (por. wyrok SN z dnia 7 stycznia 2013 r. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r. II UK 402/15) a oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane. Dokonując wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 nie można pominąć w/w. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON.
Przepisy ustawy COVID-19 mają na celu, m.in. łagodzenie skutków społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinno wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. i 30 września 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.). Dlatego rozwiązania prawnego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. O ile wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, to nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym.
Skoro zaistniał spór w zakresie kodu PKD podanym przez skarżącego w złożonym wniosku, a kodem PKD ustalonym przez ZUS na dzień 30 września 2020 r., organ winien przed wydaniem decyzji, zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń na podstawie art. 79a k.p.a. tj. dać stronie w tym względzie możliwość wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Z brzmienia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wynika, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 ustawodawca zdecydował się o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.
Rozporządzenie PKD mówi, że aby uniknąć zbyt częstych zmian, stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną, przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca. - czyli wręcz wymaga się od przedsiębiorcy, by odczekał dwa lata zanim dokona zmiany w zakresie działalności przeważającej. Powyższe powinno być uwzględnione przy złagodzeniu ścisłej zależności pomiędzy wpisem do PKD w zakresie przeważającej działalności i sposobie weryfikacji spełnienia wymogu do przyznania ulgi na gruncie ustawy COVID- 19. Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą mieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia. Przy przyjętym w decyzji rozumieniu "przeważającej działalności" na gruncie analizowanego przepisu dochodzi do naruszenia zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP. Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia, należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD. Wprowadzenie, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium - wymogu wpisu w danym rejestrze, w rubryce przeważającej działalności gospodarczej – doprowadziło więc do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie/rzeczywiście prowadzą na dzień złożenia wniosku jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 – zostały pozbawione dostępu do ulgi. Dokonany przez organ sposób wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, sprowadzający się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce KRS, prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy. A tym samym, nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej, naruszając zasadę proporcjonalności. Zatem i z tego punktu widzenia wpis w rejestrze, w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności, nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności, skoro istnieje możliwość wykazania spełnienia warunku do przyznania ulgi w inny sposób, na podstawie innych dowodów/dokumentów, w tym złożenia wniosku o zmianę z datą wsteczną – wskazywanych w kontrolowanej sprawie przez skarżącego tj. w zakresie prowadzenia jedynie, czy w głównej mierze działalności gastronomicznej, o ile oczywiście, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, strona kwestionuje zasadność rozstrzygnięcia na podstawie kodu PKD. Zgodzić należy się zatem z zarzutami skargi, że takie rozumienie analizowanej regulacji jest wadliwe, nieuzasadnienie pomijając kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy COVID- 19.
Zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić zatem należy jako wadliwe, bowiem przedwcześnie przyjęto, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez umożliwienia wykazania, że spełnia kryterium prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności według PKD wskazanych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19.
Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko sądu.
Stwierdzając naruszenie wskazanych powyżej przepisów proceduralnych oraz art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, sąd uchylił decyzje obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy o p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI