III SA/Gl 577/24

III SA/Gl 577/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Machcińska
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 962/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-30
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 116 § 1 pkt 1, pkt 2, art. 116a § 1, art. 122, art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent Stażysta Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr 1606/RT/2024 w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu osoby prawnej za zobowiązanie w sprawie zwrotu dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr 1606/RT/2024 Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: organ odwoławczy, ZWŚ), po rozpoznaniu wniosku A. S. i P. G. (dalej jako: Strony) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy pierwszoinstancyjną decyzję Zarządu Województwa Śląskiego nr [...] z dnia 15 listopada 2023 r. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Fundacji [...] (dalej: Fundacja, Beneficjent).
W podstawie prawnej powołał się m.in. na art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej k.p.a.), art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.), w związku z art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i 4, art. 108 §1, art. 109 § 1 i § 2, art. 116a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej o.p.)
W uzasadnieniu wskazano, że Fundacja na podstawie umowy o dofinansowanie projektu nr [...] z 9 marca 2020 r. (dwukrotnie aneksowanej - 26 listopada 2021 r. oraz 22 lipca 2022 r.) zawartej z Województwem Śląskim - reprezentowanym przez Zarząd Województwa Śląskiego, pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014- 2020 - otrzymała dofinansowanie do realizacji projektu pn. "[...]". Kwota dofinansowania została określona w umowie na 1.923.314,40 zł, z czego środki unijne wynosiły 1.757.868,00 zł, przy całkowitej wartości projektu określonej na 2.068.080,00 zł. W dniu 15 grudnia 2021 r. Zarząd Województwa Śląskiego wydał decyzję nr [...], którą zobowiązał Beneficjenta do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie 153.375,50 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od 24 marca 2021 r. z powodu naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Decyzja została doręczona skutecznie 27 grudnia 2021 r. i jest ostateczna. Na tę decyzję Beneficjent złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi. WSA 22 czerwca 2022 r. postanowieniem o sygn. akt. III SA/GI 305/22 odmówił przywrócenia terminu. Orzeczenie to jest prawomocne ponieważ NSA w Warszawie postanowieniem z 5 października 2022 r., o sygn. akt I GZ 331/22 oddalił zażalenie Beneficjenta.
Następnie organ wskazał, że 7 lutego 2022 r. wysłano do zobowiązanego upomnienie nr [...], ale Beneficjent nie dokonał zwrotu środków. Organ wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i 26 kwietnia 2022 r. przekazał go Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w K. w celu przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jednak wierzyciel - Województwo Śląskie nie uzyskał żadnych środków. Następnie 5 lipca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wydał postanowienie, którym umorzył postępowanie egzekucyjne wobec Fundacji.
W związku z bezskutecznością egzekucji z powodu braku majątku Fundacji ZWŚ 9 sierpnia 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie odpowiedzialności solidarnej członków zarządu Fundacji. W trakcie prowadzonego postępowania w oparciu o Krajowy Rejestr Sądowy ustalił, że skład zarządu Fundacji od 6 listopada 2014 r. tworzyły obie Strony. Pełnili oni swoje funkcje w zarządzie także w dniu zawierania umowy o dofinansowanie projektu tj. 9 marca 2020 r., a następnie przez cały okres realizacji projektu. Z tej okoliczności ZWŚ wywiódł, że ponoszą oni solidarną z Fundacją odpowiedzialność za zobowiązania Fundacji wynikające z decyzji z 15 grudnia 2021 r., o nr [...].
ZWŚ zakończył postępowanie wydaniem 15 listopada 2023 r. decyzji nr [...], orzekając o solidarnej odpowiedzialności Stron za zobowiązanie Fundacji określone decyzją nr [...] i zobowiązał ich solidarnie do zapłaty.
Kwestionując powyższe Strony złożyły w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosły zarzuty niezgodności tej decyzji z prawem, wskazując na naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia o charakterze procesowym, a także błędy w postaci niewłaściwej oceny prawnej stanu faktycznego, co wpłynęło na wynik sprawy. W uzasadnieniu wniosku Pełnomocnik Stron przedstawił argumenty mające uzasadnić stanowisko w sprawie.
Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym ZWŚ utrzymał pierwszoinstancyjną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu przedstawił spełnienie przesłanek pozytywnych i brak zaistnienia przesłanek negatywnych z art. 116 o.p. Dokonał dalej własnej oceny znaczenia i wartości materiału dowodowego, w tym faktów na które powołały się Strony, a które nie były znane organowi I instancji – w zakresie podjęcia przez Fundację aktywności, którą uznała za działalność gospodarczą. Na potwierdzenie podjęcia działalności gospodarczej przez Fundację Strony przedstawiły korespondencję e-mail oraz trzy faktury. Ich zdaniem datą decydującą dla uznania, iż Fundacja rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej jest 6 listopada 2023 r. czyli dzień wystawienia faktury nr [...]. Wobec tego w listopadzie 2023 r. Fundacja zyskała zdolność upadłościową oraz możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W ocenie organu odwoławczego wykazywana działalność Fundacji nie jest działalnością gospodarczą, ponieważ pozbawiona była cechy stałości, ciągłości, powtarzalności i zorganizowania. Według ZWŚ opłacalność przedstawionego zarobku w postaci przeprowadzonych szkoleń (w łącznej kwocie 2 600,00 zł brutto za trzy szkolenia) w kontekście całokształtu okoliczności nie odpowiada zasadzie racjonalnego gospodarowania. Tym samym Fundacja sztucznie stworzyła warunki wymagane do podjęcia działań mających na celu złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w celu uniknięcia odpowiedzialności członków zarządu Fundacji za jej zobowiązania.
Zdaniem ZWŚ brak możliwości skorzystania z przesłanki przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. nie wykluczał orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka organu zarządzającego osoby prawnej na podstawie art. 116a §1 o.p. W takim przypadku członek organu zarządzającego ma możliwość skorzystania z przesłanki przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 2 o.p. czyli może wskazać mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych osoby prawnej. W przypadku braku wskazania majątku Fundacji i braku możliwości pokrycia z niego zadłużenia z tytułu zobowiązań Fundacji, dochodzi do przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki na członków zarządu. Organ uznał, że w sprawie zasadne jest ustalenie odpowiedzialności Stron na zasadach odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie Fundacji określone decyzją nr [...].
Za niezasadny ZWŚ uznał pogląd Pełnomocnika Stron co do tego, że brak zdolności upadłościowej powoduje brak zawinienia w niezgłoszeniu wniosku o upadłość co w konsekwencji oznacza brak odpowiedzialności. Swoje stanowisko w tej kwestii organ oparł na poglądach wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych. Nie przychylił się do argumentu wyłączenia odpowiedzialności z uwagi na posiadanie wyłącznie jednego wierzyciela (obok podnoszonego braku zawinienia). Dla uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki (spółdzielni, fundacji) nie ma zasadniczego znaczenia kwestia istnienia jednego wierzyciela. W tym zakresie także ZWŚ swoje stanowisko oparł na orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ stwierdził również, że w tej sprawie nie ma miejsca naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności, co zarzucił Pełnomocnik Stron. Z uwagi na brak osiągnięcia celu, jakim jest uzyskanie zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków unijnych od Fundacji, ZWŚ zastosował zasadę odpowiedzialności osób trzecich za jego zobowiązania. Nie ma zresztą możliwości zastosowania innego rozwiązania prawnego, które umożliwiłoby odzyskanie należności i jednocześnie było dolegliwe dla Stron w stopniu nie większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu. Dodatkowo, z uwagi na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji odnośnie braku prowadzonej działalności gospodarczej nie było także celowe badanie liczby wierzycieli Fundacji.
Organ odwoławczy po analizie działalności Fundacji stwierdził, że od 2014 r. działała głównie dzięki dotacjom, bez towarzyszącej działalności gospodarczej w jakimkolwiek wymiarze. Decyzje ZWŚ o zwrocie dofinansowania wraz z odsetkami z uwagi na naruszenie procedur zostały wydane w latach 2021 i 2022. O powstaniu pierwszego zobowiązania Fundacja wiedziała już w roku 2021. Przez cały ten czas, aż do listopada 2024 r. nie podejmowała działalności gospodarczej w celu zdobycia środków finansowych, pozostawała bierna, oczekując jedynie na korzystne dla niej rozstrzygnięcia sądowe. Dodatkowo, opierając się na danych jakie Fundacja przedstawiła we wniosku z 4 grudnia 2023 r. o ogłoszenie upadłości ZWŚ ustalił, że Fundacja do 29 listopada 2023 r. spłaciła wierzytelności wobec Banku [...] w K. (na kwoty od 0,90 zł do 30,00 zł), A. S. (na kwoty 500,00 zł; 800,00 zł; 940,00 zł) oraz B Sp. z o.o. (na kwotę 12 300,00 zł). W ocenie ZWŚ Strony o powstaniu zobowiązania miały wiedzę co najmniej od 27 grudnia 2021 r. (doręczenia decyzji nr [...]). Od tego momentu aż do 6 listopada 2024 r. Fundacja nie podjęła żadnych istotnych działań mających na celu rozpoczęcie działalności gospodarczej w celu pozyskania środków finansowych na spłatę zadłużenia. Majątek Fundacji od początku jej istnienia był niewielki - fundusz założycielski wynosił 4.000,00 zł, a działalność statutowa była prowadzona z wykorzystaniem dotacji, nie osiągano zysków z działalności gospodarczej, gdyż nie była ona prowadzona. Z wyjaśnień Stron wynika, że niewypłacalność nie wynikała z nieregulowania drobnych, stałych opłat, czy stopniowego popadania w niewypłacalności, sukcesywnego pogarszania się kondycji finansowej. Nastąpiła ona poprzez wydanie pojedynczych decyzji o obowiązku zwrotu dużych kwot. O konieczności zwrotu dużych kwot Strony dowiedziały się już w roku 2021, ale już wówczas Fundacja nie posiadała majątku na spłatę zadłużeń. Ten stan rzeczy utrzymywał się, następnie zostały wydane kolejne decyzje, w których nakazano zwrot środków. Dodatkowo jak wynika z oświadczenia - spisu wierzycieli dołączonego do wniosku o ogłoszenie upadłości, także Województwo [...] jest wierzycielem Fundacji, a co istotne - termin płatności tej wierzytelności (w kwocie 56.700,40 zł) przypadał na 2 sierpnia 2021 r. Zatem już rok 2021 był tym, w którym Fundacja utraciła zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (a przynajmniej dwóch wskazanych). ZWŚ nie zgodził się z twierdzeniem Stron jakoby "chwilą uzyskania wiedzy o istnieniu drugiego wierzyciela" był listopad 2023 r.
Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strony wniosły osobne skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Przedmiotem niniejszego postępowania o sygn. akt III SA/Gl 577/24 jest skarga P. G. (dalej: Skarżący), który decyzji zarzucił naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 116 § 1 punkt 1 lit. a i b o.p. w zw. z art. 116a § 1 o. p. poprzez błędną wykładnię i w efekcie orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Fundacji podczas gdy Fundacja nie prowadziła działalności gospodarczej i tym samym:
1) członkowie zarządu Fundacji nie ponosili odpowiedzialności za jej zobowiązania publicznoprawne,
2) ewentualnie ich odpowiedzialność była wyłączona z uwagi na brak zawinienia w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji, która nie posiadała wówczas zdolności upadłościowej, możliwość ta była wyłączona także z powodu posiadania wyłącznie jednego wierzyciela, przy czym Fundacja, dążąc m.in. do uregulowania zobowiązań, podjęła działalność gospodarczą. Pomimo tego zmuszona była wnieść w dniu 4 grudnia 2023 r. wniosek o ogłoszenie upadłości i tym samym w niniejszej sprawie odpowiedzialność członków zarządu jest wyłączona na podstawie art. 116 § 1 punkt 1 lit. a, ewentualnie lit. b o.p. w zw. z art. 116a § 1 o.p.;
2. art. 107 § 1 o.p. poprzez orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej, podczas gdy ustawa nie przewiduje podstawy prawnej odpowiedzialności osób trzecich zarządzających organizacją non – profit;
3. art. 116 § 1 punkt 1 o.p. w zw. z art. 116a § 1 o.p. poprzez niezbadanie, czy w sprawie ziściły się przesłanki odpowiedzialności członków zarządu Fundacji za jej zobowiązania, tj. nieustalenie daty, w której Fundacja stała się niewypłacalna, a następnie terminu, w jakim powinno nastąpić złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości;
4. art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawa przedsiębiorców poprzez uznanie, że Fundacja nie podjęła prowadzenia działalności gospodarczej;
5. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowego (dalej jako: p.u.) oraz art. 21 ust. 1 p. u. poprzez uznanie, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony w odpowiednim czasie, podczas gdy wniosek taki należy zgłosić w terminie 30 dni od zaistnienia podstawy do ogłoszenia upadłości, a w przypadku Fundacji podstawa ta nie mogła zaistnieć wcześniej niż przed uzyskaniem przez Fundację zdolności upadłościowej, tym samym Fundacja złożyła wniosek z zachowaniem ustawowego terminu;
6. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wyłączenie możliwości stosowania przesłanki wyłączenia odpowiedzialności osób trzecich z art. 116 § 1 punkt 1 lit. b o.p. w zw. z art. 116a § 1 o.p. względem członków zarządu fundacji nieprowadzącej działalności gospodarczej, wbrew nakazowi równego traktowania adresatów norm prawnych;
7. art. 3 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wyłączenie możliwości stosowania przesłanki wyłączenia odpowiedzialności osób trzecich z art. 116 § 1 punkt 1 lit. b o. p. w zw. z art. 116a § 1 o. p. względem członków zarządu fundacji nieprowadzącej działalności gospodarczej, wbrew zasadzie proporcjonalności.
II. przepisów postępowania, które skutkowało niewłaściwą oceną prawną zaistniałego stanu faktycznego i przez to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.) oraz w zw. z art. 116 § 1 punkt 1 lit. b) o.p. w zw. z art. 116a § 1 o.p. poprzez rozstrzygnięcie zaistniałych w sprawie wątpliwości interpretacyjnych, co do istnienia odpowiedzialności osób trzecich - zarządzającymi podmiotami nieprowadzającymi działalności gospodarczej, wbrew wyrażonej w tych przepisach zasadzie rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony i bezpodstawne orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Fundacji;
- art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. poprzez niewyczerpujące zebranie dowodów w sprawie, a także dowolną a nieswobodną ocenę dowodów, a w szczególności nieprzeprowadzenie wszystkich koniecznych dowodów, zwłaszcza dowodów ze znajdujących się w aktach sprawy sprawozdań finansowych Fundacji, opinii biegłego (pomimo że sprawie wymagane są wiadomości specjalne) na okoliczność ustalenia sytuacji finansowej i wypłacalności Fundacji, braku prowadzenia działalności gospodarczej, ustalenia daty, w której Fundacja miała się stać niewypłacalna, daty, w której upłynął termin na złożenie wniosku o ogłoszeniu upadłości Fundacji, przez co niemożliwe było ustalenie stanu faktycznego sprawy, a tym samym prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów z dokumentów e-mail w sprawie szkoleń, 3 faktur nr: [...], [...], [...] i w efekcie uznanie, że Fundacja nie podjęła prowadzenia działalności gospodarczej;
- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez wyłączenie możliwości stosowania przesłanki wyłączenia odpowiedzialności osób trzecich z art. 116 § 1 punkt 1 lit. b) o.p. w zw. z art. 116a § 1 o.p. względem członków zarządu fundacji nieprowadzącej działalności gospodarczej, wbrew nakazowi równego traktowania adresatów norm prawnych, a także wbrew zasadzie proporcjonalności.
III. błędne ustalenie zaistniałego stanu faktycznego poprzez: nieustalenie, kiedy (w jakiej dacie) Fundacja rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, nieustalenie, ilu wierzycieli posiadała Fundacja, uznanie, iż Fundacja nie podjęta działalności gospodarczej. Wobec złożenia wniosku o upadłość Fundacji odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania publicznoprawne Fundacji jest wyłączona i tym samym postępowanie winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe (art. 116a § 1 o.p. w zw. z art. 116 § 1 punkt 1 lit. a), ew. b) o.p.).
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wymienionych w pkt 1 – 7 w skardze oraz z opinii biegłego na okoliczność niewypłacalności Fundacji, określenia właściwego momentu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, z uwzględnieniem momentu uzyskania zdolności upadłościowej.
Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie; zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania; wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na to, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W uzasadnieniu skargi zaakcentował, że nie uwzględniono aktualnego stanu faktycznego. Fundacja rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, dążąc do spłaty zobowiązań nałożonych decyzjami o zwrocie dofinansowań unijnych. Trzecie szkolenie Fundacja przeprowadziła w listopadzie 2023 r. (faktura nr [...] z 6 listopada 2023 r.) i od tego momentu należy uznać, że rozpoczęła w sposób zorganizowany, ciągły prowadzić działalność zarobkową, tj. gospodarczą. Dodatkowo w dniu 8 listopada 2023 r. doręczono odpis wyroku NSA z 13 września 2023 r., sygn. akt I GSK 1406/22. Jego przedmiotem był zwrot dofinansowania unijnego, jednakże drugą stroną był Zarząd Województwa [...]. Przed jego doręczeniem Fundacja posiadała wyłącznie jednego wierzyciela. Zdolność upadłościową oraz możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacja uzyskała dopiero w listopadzie 2023r. tj. wraz z rozpoczęciem wykonywania działalności gospodarczej, a także w chwili uzyskania wiedzy o istnieniu drugiego wierzyciela. Złożenie ww. wniosku nastąpiło 4 grudnia 2023 r. z zachowaniem 30-dniowego terminu przewidzianego w prawie upadłościowym liczonego od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Wcześniej niż przed uzyskaniem zdolności upadłościowej nie mogła zachodzić podstawa do ogłoszenia upadłości Fundacji.
Skarżący podkreślił, że majątek Fundacji od początku jej istnienia był niewielki, co można ustalić np. na podstawie jej statutu. Fundusz założycielski wynosił 4.000,00 zł, a działalność statutowa była prowadzona z wykorzystaniem dotacji. Nie osiągano zysków z działalności gospodarczej, gdyż nie była ona prowadzona. Dodatkowo, ciężka choroba Skarżącego sparaliżowała prace Fundacji. Drugi z członków zarządu Fundacji również zachorował.
W odpowiedzi na skargę ZWŚ podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.) uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji - wykazała, że decyzja ta nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Z tego powodu uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest decyzja ZWŚ z 24 kwietnia 2024 r. nr 1606/RT/2024, w której utrzymał w mocy swoją decyzję z 15 listopada 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Fundacji.
Przed przystąpieniem do kontroli zaskarżonej decyzji Sąd zaznacza, że jej przedmiotem będzie jedynie kwestia odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu Fundacji za jej zobowiązania. W sprawie nie jest przedmiotem sporu, że Skarżący był członkiem zarządu Fundacji w czasie powstania zaległości. Nie budzi także wątpliwości stwierdzenie bezskuteczności egzekucji wobec Fundacji skoro postanowieniem z 5 lipca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. umorzył postępowanie egzekucyjne (czynności podjęte przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie doprowadziły do ustalenia składników majątkowych zobowiązanego).
Spornym jest natomiast nie tylko to, czy Skarżący skutecznie wykazał okoliczności, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 o.p., ale czy w ogóle ma w sprawie zastosowanie art. 116 o.p.
Skarżący wywodzi bowiem z faktu, że Fundacja jest organizacją non profit nie prowadzącą działalności gospodarczej nie posiadanie przez nią zdolności upadłościowej. W konsekwencji członkowie zarządu Fundacji nie mają prawnych możliwości skorzystania z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 o.p., a tym samym są pozbawieni jakiejkolwiek ochrony prawnej.
Sąd nie podziela tego poglądu. Brak podstaw prawnych do jego konstruowania wynika z treści art. 116 a o.p., a mianowicie za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi podmiotami. Przepis art. 116 o.p. stosuje się odpowiednio. W przytoczonym przepisie wyznaczony został zakres podmiotowy w ten sposób, że obejmuje zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116, bez wprowadzania jakiegokolwiek kryterium różnicującego te osoby prawne. Nie ma zatem racji Skarżący domagając się nie stosowania w jego sprawie art. 116 o.p. z tego powodu, że Fundacja nie prowadziła działalności gospodarczej i w konsekwencji nie ma zdolności upadłościowej.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut Skarżącego o naruszeniu art. 107 o.p. Środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym – o czym stanowi art. 60 pkt. 6 u.f.p. - są w szczególności (...) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Z kolei według art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się (...) odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879). Dalej, z art. 107 § 1 o.p. wynika, że w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Podkreślić należy, że w przepisie mowa jest o Rozdziale 15 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich. Analizowana regulacja prawna nie kategoryzuje powstania odpowiedzialności podatkowej od rodzaju podmiotu posiadającego zobowiązanie podatkowe. Wręcz przeciwnie, uzależnia jej powstanie wyłącznie od istnienia zobowiązania podatkowego. Odpowiedzialność osób trzecich ma bowiem charakter akcesoryjny i następczy, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec pierwotnego dłużnika. Odpowiedzialność jest w tym zakresie ściśle powiązana z tym obowiązkiem – ciąży na osobie trzeciej w takim samym rozmiarze jak na podatniku (wyrok NSA z 16 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2892/17).
Za bezpodstawny Sąd uznał zarzut Skarżącego o nie zbadaniu przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność z art. 116 § 1 pkt. 1 o.p. w zw. z art. 116a § 1 o.p. W ramach prowadzonego postępowania ustalono, że Fundacja nie prowadziła działalności gospodarczej. Fakt ten został potwierdzony przez Strony postępowania. Z tego też wysunęły wniosek, że nie ma możliwości, aby powołać się na istnienie przesłanki egzoneracyjnej z art. 116 o.p. (strona 7 zaskarżonej decyzji). Zauważyć też trzeba, że w piśmie z 25 września 2023 r. Skarżący oświadczył o nie prowadzeniu przez Fundację działalności gospodarczej. Rację ma ZWŚ uznając, że wystarczające było to do stwierdzenia, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony (s. 19 zaskarżonej decyzji). Pomimo tego w piśmie, które wpłynęło do ZWŚ 7 grudnia 2023 r. (wniosek o ponowne rozpoznanie decyzji) Skarżący poinformował o rozpoczęciu od 6 listopada 2023 r. działalności gospodarczej i złożeniu w dniu 4 grudnia 2023 r. wniosku o ogłoszenie upadłości. ZWŚ dokonał oceny zgłoszonych przez Skarżącego dowodów na potwierdzenie prowadzenia przez Fundację od 6 listopada 2023r. działalności gospodarczej. Zbadał także inne zgłoszone dowody, a mianowicie wniosek o ogłoszeniu upadłości wraz z załącznikami oraz potwierdzeniem jego złożenia w sądzie upadłościowym na okoliczność ustalenia, że został on złożony we właściwym czasie; daty, w której Fundacja miała się stać niewypłacalna. W ocenie Sądu ZWŚ zasadnie odmówił aktywności Fundacji, mającej postać przeprowadzenia trzech szkoleń cech działalności gospodarczej z uwagi na brak zorganizowania i ciągłości (strona 29-33 zaskarżonej decyzji) Sąd w tej ocenie nie dostrzegł naruszenia art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców. Skoro tak, to Fundacja nie stała się od 6 listopada 2023 r. przedsiębiorcą i w konsekwencji – co wynika z art. 5 ust. 1 Prawa upadłościowego – w stosunku do niej przepisy prawa upadłościowego nie miały zastosowania. Wobec tego, że Fundacja nie miała zdolności upadłościowej Skarżący nie mógł skorzystać z przesłanki wyłączającej jego odpowiedzialność, o której mowa w art. 116 § 1 pkt. 1 o.p.
Sąd zauważył, iż umknęło Skarżącemu, że powoływane przez niego okoliczności wyłączające odpowiedzialność członków zarządu, określone w art. 116 § 1 pkt.1 o.p. nie są jedynymi przesłankami egzoneracyjnymi. Członek zarządu – zgodnie z art. 116 § 1 pkt. 2 o.p. – może wyłączyć swoją odpowiedzialność jeśli wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W badanej sprawie Skarżący nie wskazał mienia Fundacji, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zaznaczyć należy, że ustawodawca w tym zakresie nie przewidział żadnych innych okoliczności, które mogłyby stanowić przesłanki wyłączające odpowiedzialność solidarną członków zarządu. W ocenie Sądu Skarżący nie zwolnił się z odpowiedzialności poprzez wykazanie, że zaistniała okoliczność, o jakiej mowa w art. 116 § 1 pkt 2 o.p. Zatem w sytuacji, gdy nie istnieje mienie którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Fundacji, a jednocześnie nie ma możliwości zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, wówczas zastosowanie znajduje właśnie przejście odpowiedzialności za zobowiązania Fundacji na tzw. osoby trzecie, czyli członków zarządu tego podmiotu.
W ocenie Sądu chybiony jest zarzut Skarżącego o naruszeniu sformułowanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równości. Na gruncie regulacji art. 116a o.p. określono jednoznaczne zasady odpowiedzialności członków zarządów podmiotów. Nie ma więc podstaw do domagania się innego traktowania co do powstania odpowiedzialności tylko i wyłącznie z tego powodu, że Fundacja nie prowadziła działalności gospodarczej.
Nie ma racji Skarżący zarzucając ZWŚ naruszenie zasady proporcjonalności poprzez orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Fundacji. ZWŚ zobowiązany był do podjęcia działań zmierzających do uzyskania zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków unijnych od Fundacji. Skoro Fundacja ich nie zwróciła pomimo wydanej decyzji nr [...] i bezskuteczna okazała się egzekucja z majątku Fundacji to ZWŚ nie miał innej możliwości jak tylko podjąć postępowanie i orzec o odpowiedzialności solidarnej Skarżącego za zaległości podatkowe Fundacji.
Mając na względzie dotychczasowe rozważania Sąd nie podzielił zarzutów skargi nakierowanych na wzruszenie ustalonego stanu faktycznego i jego ocenę prawną. Organy podatkowe mają obowiązek (art. 122 o.p., art. 187 § 1 o.p.) podejmowania niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej, a także zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, a jego oceny nie może naruszać zasady swobodnej oceny dowodów unormowanej w art. 191 o.p. Zgodnie z art. 180 o.p. w postępowaniu dowodowym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Wskazać także należy, że podobny pogląd wyraził tut. Sąd w analogicznej sprawie Skarżącego dot. innej umowy zawartej z Fundacją tj. w wyroku z 9 stycznia 2025r., o sygn. akt III SA/Gl 568/24, a skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone tam stanowisko. Natomiast w tej sprawie skarga drugiego członka zarządu Fundacji została rozstrzygnięta wyrokiem z 9 stycznia 2025r., o sygn. akt III SA/Gl 582/24.
W konsekwencji należało uznać, iż dokonano prawidłowej subsumcji przepisu prawa do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie. Poczynione ustalenia obligowały organ do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ wskazał zarówno podstawę prawną, jak i okoliczności faktyczne stanowiące podstawę jej wydania. W sposób wyczerpujący uargumentował dokonaną w sprawie ocenę, wyjaśniając wszystkie istotne kwestie i dokonując dogłębnej oceny także w kontekście zarzutów odwołania, stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd oddalił wniosek Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wymienionych w skardze. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Celem postępowania, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwy w sprawie organ administracji publicznej ustalił ten stan, zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym, z którymi nie zgadza się strona. Z podanych przyczyn Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu. Odrębnym orzeczeniem rozpoznano wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W świetle przedstawionych wywodów skargę należało oddalić, gdyż zawarte w niej zarzuty nie zdołały podważyć legalności zaskarżonej decyzji. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu innych wadliwości uzasadniających konieczność wzruszenia kontrolowanej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.