III SA/Gl 576/22

III SA/Gl 576/22 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III OSK 1088/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-11
III OZ 240/23 - Postanowienie NSA z 2023-05-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. J. – Redaktora Naczelnego czasopisma [...] na decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia 31 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
M. J., w związku z zamiarem przygotowania publikacji podając się za dziennikarza czasopisma pod nazwą "[...]", mailem z dnia 16 maja 2022 r., powołując się na art. 3 i 4 ustawy z 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 1914) wniósł o udzielenie szczegółowych informacji dotyczących udzielania A. T. świadczeń z pomocy społecznej, w latach 2019-2022 przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T., przesłanek odmówienia udzielenia jej pomocy. Zapytanie podpisał jako "Dyrektor" i przesłał je na adres poczty elektronicznej rzecznika Urzędu Miasta T. oraz sekretariatu MOPS w T. Do wniosku dołączył skan/kserokopię upoważnienia oraz skan/kserokopię postanowienia sądu dot. rejestracji czasopisma i skan legitymacji prasowej.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T., pismem z 20 maja 2022 r. odpowiedział wnoszącemu podanie, że powołana podstawa prawna z zakresu ustawy Prawo Prasowe nie upoważnia Skarżącego do uzyskania danych osobowych. Przepis art. 3 stanowi o zakazie ograniczania rozpowszechniania prasy, a przepis art. 4 stanowi o obowiązku udzielenia informacji prasie wyłącznie przez przedsiębiorców i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku informacji o swojej działalności. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. jest jednostką zaliczaną do sektora finansów publicznych, a "informacja o swojej działalności" nie mieści się w pojęciu danych osobowych. Kolejno wskazano Skarżącemu, że zakres żądanych informacji może mieścić się w granicach dot. wydawania zaświadczeń zgodnie z 217 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej K.p.a.).
W piśmie pouczono także Skarżącego, że zgodnie z art. 63 § 1 K.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania", a doręczeń elektronicznych należy dokonywać za pośrednictwem skrzynki ePUAP (https://epuap.gov.pl). W związku z powyższym, poinformowano Skarżącego, że żądane informacje zostaną mu przekazane w formie zaświadczenia w przypadku przedłożenia podania oraz pełnomocnictwa zgodnie z ww. przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 217 ww. ustawy.
W reakcji na przekazane stanowisko organu Skarżący w piśmie z 23 maja 2022 r., przesłanym już droga pocztową, zaznaczył, że jest dziennikarzem wydawnictwa [...]. Gazeta została zarejestrowana. Pomimo upływu terminu określonego w art. 4 Prawa prasowego nie otrzymał żądanej informacji. Ponownie zażądał jej udzielenia.
Zaskarżonym pismem z 31 maja 2022 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z 23 maja 2022 r. Podkreślił, że wniosek strony, biorą pod uwagę kategoryczne stwierdzenie Skarżącego, że nie jest pełnomocnikiem A. T. należało potraktować, jako wniosku o udostępnienie danych osobowych. Te zaś podlegają szczególnej ochronie i nie mogą być przetwarzane bez spełnienia którejkolwiek z przesłanek, o których mowa w art. 6 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (dalej RODO).
Skarżący, powołując się na art. 4 Prawa prasowego wniósł skargę na decyzję organu w związku z żądaniem ujawnienia danych niezbędnej do sporządzenia krytyki prasowej oraz alternatywnie informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej określanej skrótem u.d.i.p.) i zażądał :
1 . uchylenia decyzji z dnia 31 maja 2022 r. o odmowie udzielenia informacji o sposobie wykorzystania środków publicznych przy udzieleniu pomocy socjalnej
2. o zobowiązanie strony do ujawnienia informacji j.w, w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenia koszów postępowania.
Uzasadniając skargę Skarżący podkreślił, że jest dziennikarzem – redaktorem naczelnym wydawnictwa [...] zarejestrowanego jego wydawnictwo prasowe pod numerem [...] przez Sąd Okręgowy w K. postanowieniem wydanym pod Sygn. Akt [...].
Pismem elektronicznym przesłanym do MOPS w T. Skarżący wniósł o ujawnienie informacji niezbędnych do sporządzenia krytyki prasowej. Redakcja [...] nie oczekiwała przy tym dokładnych i szczegółowych opisów stanu faktycznego osoby jaka wnioskowała o pomoc ( bo stan ten był znany redakcji ) lecz oczekiwano informacji jakiej oceny dokonał MOPS oraz jakiego rodzaju decyzje podjął w oparciu o jakie przesłanki. Chodziło wiec o ustalenia "technologii" podjętych decyzji oraz ogólnie ich podstaw formalnych i faktycznych w zakresie w jakim osoba wnioskodawcy wyraziła na to zgodę.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta T., podnosząc, ze to on powinien mieć doręczoną skargę, a jej nie otrzymał, wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Podkreślił, że z pisma inicjującego postępowania nie wynika, w jakim charakterze wystąpił Skarżący. W żaden sposób nie wskazał, że działa on w charakterze redaktora naczelnego czasopisma.
Podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie Dyrektora MOPS z 30 maja 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że w zapytaniu- wiadomości z 16 maja 2022 r., przesłanej na adres poczty elektronicznej MOPS w T. Skarżący nie wskazał, iż wnosi o udostępnienie informacji publicznej ani też nie powołał się na u.d.i.p. Powołał się jedynie na art. 3 i 4 Prawa prasowego. Wiadomość zatytułował "zapytanie prasowe". W piśmie z 23 maja stwierdził, m. in. że jest dziennikarzem wydawnictwa [...] a przedmiot wniosku jest mu niezbędny di sporządzenia krytyki prasowej. Dopiero w skardze wyjaśnił, że jest redaktorem naczelnym wydawnictwa prasowego, a przedmiot wniosku jest mu niezbędny do sporządzenia krytyki prasowej.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe, przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. W przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy (ust. 3), a odmowę, o której mowa w ust. 3, lub niezachowanie wymogów określonych w tym przepisie, można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni; w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych (ust. 4).
Z kolei w myśl art. 3a ww. ustawy, w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Wniosek stąd, że udostępnianie informacji publicznej prasie odbywa się w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, natomiast art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe poszerza katalog podmiotów zobowiązanych do udzielania prasie informacji o podmioty niewymienione w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Chodzi tu o przedsiębiorców i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku. W konsekwencji dla wskazania właściwego trybu dostępu do określonej informacji w sytuacji, gdy wnioskuje o nią prasa, decydujące znaczenie ma ocena charakteru tej informacji oraz charakteru adresata wniosku.
W konsekwencji dla wskazania właściwego trybu dostępu do określonej informacji w sytuacji, gdy wnioskuje o nią prasa, decydujące znaczenie ma ocena charakteru tej informacji oraz charakteru adresata wniosku. W sytuacji bowiem, gdy wniosek taki będzie dotyczył informacji publicznej i zostanie skierowany do podmiotu zobowiązanego na mocy art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, właściwym dla jego załatwienia będzie tryb określony w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Trafnie Dyrektor MOPS już w piśmie z 20 maja 2022 r., wyjaśnił Skarżącemu, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji prasowej na podstawie art. 4 Prawa prasowego.
Informacje o które zwrócił się Skarżący – redaktor naczelny czasopisma "[...]" do Dyrektora MOPS dotyczyły niewątpliwie działalności prowadzonej prze tą jednostkę sektora finansów publicznych, chociaż dotyczyły tylko jednej osoby.
Zważywszy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. ewentualne decyzję administracyjne trzeba kwalifikować jako informację publiczną, zaś art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 1914) w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej nakazuje stosowanie przepisów u.d.i.p., to skargę na pismo z 30 maja 2022 r. r. należało rozpatrywać na gruncie u.d.i.p.
Ponadto Sąd przyjął, że stroną postępowania sądowego jest Skarżący jako redaktor naczelny czasopisma [...].
Wbrew zadaniu skargi pismo z 30 maja 2022 r. nie jest decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 lub 17 ust. 1 u.d.i.p. Nie zawiera żadnego rozstrzygnięcia w kwestii odmowy udzielenia informacji publicznej, nie zawiera przytoczenia podstawy prawnej. Odwołanie się do RODO i konieczności ochrony danych osobowych osoby fizycznej może być podstawą odmówienia udzielenia informacji publicznej. Jednak organ w tym kontekście nie rozpatrzył żądania Skarżącego. Nawet gdyby przyjąć, że organ wydał decyzję,, co w ocenie Sądu nie miało miejsca, to nie został wyczerpany tryb jej zaskarżenia. Zatem skarga byłaby przedwczesna i niedopuszczalna.
Z kolei nieudzielenie żądanej informacji zwalczać można skargą na bezczynność organu. Takiej skargi Skarżący nie wniósł do Sądu.
Po drugie należy wskazać tryb wniesienia przez Skarżącego wniosku do organu. Wprawdzie ustawa o dostępie do informacji publicznej nie formalizuje etapu wnoszenia wniosku, to jednak winien on wpłynąć do organu nie na dowolny adres poczty elektronicznej lecz na elektroniczna skrzynkę podawczą, by można było mówić o prawidłowo wniesionym zapytaniu.
Elektroniczna skrzynka podawcza organu, to "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego" (art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2023 r. poz. 57, z późn. zm.). Zgodnie z art. 16 ust. 1a tej ustawy, podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na e-PUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji oraz zapewnia jej obsługę, natomiast zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) przez adres elektroniczny rozumieć należy oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. Elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest zatem tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową", a funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na e-PUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą e-PUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2). Doręczenia dokonywane za pomocą e-PUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na e-PUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą e-PUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3). Należy też podkreślić, że w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zatem pismo (podanie, wniosek, skarga) zostało przesłane drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie poświadczenia przedłożenia pozwala przyjąć przez nadawcę, że dokument ten wpłynął do urzędu. Standardów takich nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa. Poczta elektroniczna (adres e-mail) stanowi bez wątpienia środek komunikacji elektronicznej i jest objęta definicją w art. 3 pkt 4 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, nie jest jednak tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej (por. postanowienia NSA: z 23 listopada 2022 r., III FZ 276/22, z 15 czerwca 2021 r., III OSK 4856/21; z 27 kwietnia 2022r., I OZ 134/22).
Zapytanie Skarżącego nie wpłynęło na elektroniczna skrzynkę podawcza organu. Zatem wniosek należałoby uznać za nieskuteczny. Jednak skoro organ go procedował, to Sąd się odniósł do stanowiska organu.
Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga nie jest dopuszczalna i na podstawie art. 56 § 1 pkt 6 P.p.s.a. ją odrzucił.