III SA/Gl 57/21

III SA/Gl 57/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-03-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 2048/21 - Wyrok NSA z 2025-03-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 859
art. 22 ust. 2, art. 24 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2021 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej organ odwoławczy) decyzją z [...] r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania E. S. (dalej: strona, skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w K. (dalej organ pierwszoinstancyjny) z [...] r. nr [...], nakładającą karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika w obszarze uzupełnienia zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] w rejestrze zgłoszeń o dane wymagane przepisami prawa, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 7 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 859, dalej: ustawa SENT).
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) oraz przepisy ustawy SENT.
Z akt administracyjnych wynika, że [...] r. na drodze krajowej [...] w miejscowości C. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno - Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego zespołem pojazdów, składającym się z ciągnika samochodowego marki [...] nr rej. [...] i naczepy ciężarowej do przewozu paliw płynnych marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], kierowanym przez kierowcę – A. W.
Według informacji zawartej w zgłoszeniu SENT przewóz obejmował olej ropy naftowej w ilości [...] l, waga brutto -[...]kg (na dokumencie [...] wskazano [...] kg, a więc rozbieżność wynosi mniej niż 10%), klasyfikowany do pozycji CN 2710 - podlegający obowiązkowej rejestracji w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Podmiotem wysyłającym ww. towar była spółka z o.o. "A" K. Jako podmiot odbierający wskazano "B", [...], C. Przewoźnikiem towaru była "C" E. S., realizująca przewóz w oparciu o posiadaną licencję nr [...] dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy.
W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono rozbieżność pomiędzy danymi zawartymi w zgłoszeniu o numerze referencyjnym [...], a stanem faktycznym, w zakresie trasy wyjazdu poza terytorium Polski. W systemie SENT przewoźnik wpisał jako miejsce wyjazdu z P.: K., nr drogi [...], podczas gdy faktycznie wyjazd z Polski nastąpił drogą [...] w miejscowości C.
W rezultacie kontrolujący stwierdzili, że przewoźnik nie dopełnił obowiązku aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był zobowiązany do ich zgłoszenia, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT.
Szczegółowe ustalenia dotyczące przeprowadzonej kontroli zawarto w protokole z kontroli z [...] r. Kierowca nie zgłosił uwag do przeprowadzonej kontroli i odmówił podpisania protokołu.
W oparciu o powyższe ustalenia organ pierwszoinstanycjny wszczął wobec strony postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT, które zakończył decyzją z [...] r., nakładając na stronę jako przewoźnika, na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT, karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, w obszarze uzupełnienia zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] w rejestrze zgłoszeń o dane wymagane przepisami prawa, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 7 ustawy SENT w brzmieniu dotychczasowym.
W uzasadnieniu, powołując na przepisy ustawy SENT obowiązujące na dzień dokonania kontroli drogowej organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 5 ust. 4 pkt 7 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju. Organ powołał się także na przepis art. 22 ust. 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku, gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł. Jednocześnie organ pierwszej instancji odniósł się do kwestii dotyczącej odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT uznając, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od jej nałożenia.
W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1. art. 22 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 4 , w zw. z art. 8 ustawy SENT polegające na wymierzeniu przez organ kary pieniężnej w związku z niewykonaniem obowiązku uzupełnienia zgłoszenia w sytuacji, gdy obowiązek ten nie został naruszony i został wykonany; zastosowanie art. 8 ust. 1 ustawy przez organ musiałoby doprowadzić do wniosku, że dane zawarte w zgłoszeniu zostały zaktualizowane w sposób niezwłoczny w zakresie danych adresowych miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju; nałożenie przez organ kary pieniężnej w wysokości [...] zł w związku z niewykonaniem obowiązku uzupełnienia zgłoszenia w sytuacji, gdy przed realizacją transportu zgłoszenie zostało wypełnione o wszelkie dane wymagane w art. 5 ust. 4 ustawy, a następnie zostało zaktualizowane w sposób niezwłoczny w zakresie danych adresowych miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraj, w związku z czym w przedmiotowej sprawie brak było podstawy prawnej do nałożenia kary.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy materialne ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania kontroli drogowej, tj. [...] r., z uwzględnieniem przepisów przejściowych ustawy z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039, dalej ustawa zmieniająca).
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie kwalifikacji prawnej zaistniałego naruszenia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza fakt, iż przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu dokonał uzupełnienia zgłoszenia w systemie SENT o dane wynikające z art. 5 ust. 4 ustawy SENT. Niemniej jednak w trakcie przewozu, w wyniku zmiany trasy, nastąpiła zmiana miejsca wyjazdu poza terytorium Polski, a więc miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju. Również sama strona potwierdziła, że najprawdopodobniej w G. kierowca zmienił trasę i zamiast na przejście K. skierował się w stronę przejścia granicznego w C.
W ocenie organu odwoławczego stwierdzenie braku aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu, winno być sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 10.000 zł, nałożoną na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT. Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania kontroli drogowej) przewiduje, że w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1, a więc nie dokona aktualizacji danych (innych niż dotyczących towaru) zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
Organ stwierdził, że z uwagi na fakt, że wskazana zmiana kwalifikacji prawnej wpłynęłaby na wysokość kary pieniężnej (art. 22 ust. 2 ustawy SENT przewidywał karę 5.000 zł, natomiast art. 24 ust. 1 pkt 1 karę 10.000 zł), należało rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie zasada formułowa przez art. 234 O.p., zgodnie z którą organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Wskazany przepis ustanawia jedną z podstawowych gwarancji procesowych strony postępowania, która ma prawo oczekiwać, że skutkiem odwołania nie będzie zwiększenie kwot jej zobowiązań. Tak więc przewidziana w końcowej części cytowanego przepisu możliwość odstąpienia od zakazu reformationis in peius ma charakter wyjątkowy i stanowi odstępstwo od generalnej zasady niepogarszania sytuacji prawnej odwołującej się strony. Skorzystanie przez organ odwoławczy z tej instytucji winno ograniczać się do absolutnie wyjątkowych sytuacji, których tutejszy organ nie dopatrzył się w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy pomimo stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie należało zastosować wyższą sankcję wynikającą z art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT organ uznał, że przywołana powyżej zasada reformationis in peius wynikająca z cytowanego art. 234 O.p., nie daje podstaw do zwiększania obciążenia strony karą pieniężną. Dodatkowo organ podkreślił, iż kwestia ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, wynikająca z art. 24 ust. 3 ustawy SENT jest analogiczna do uregulowania zawartego w art. 22 ust. 3 i brak jest podstaw do jej zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Organ zgodził się z twierdzeniem strony, że przed rozpoczęciem przewozu do systemu SENT zostały wprowadzone przez przewoźnika dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy SENT. Jednak organ nie podzielił jej stanowiska, że zgłoszenie zostało zaktualizowane w sposób niezwłoczny w zakresie danych adresowych miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju, a tym samym brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej. Organ wskazał, że z protokołu kontroli wynika, że o godz. [...] funkcjonariusze [...] Urzędu Celno - Skarbowego w K. na drodze krajowej [...] w miejscowości C., rozpoczęli kontrolę ww. przewozu drogowego towarów, która została zakończona o godz. [...]. Natomiast o godz. [...] przewoźnik dokonał aktualizacji zgłoszenia w zakresie miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju. Zatem aktualizacja danych została dokonana przez przewoźnika ponad 3 godziny po zmianie trasy przez kierującego zespołem pojazdów, czego nie sposób uznać za działanie niezwłoczne. Istotnym jest fakt, że skoro zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy SENT zgłoszenie musi być uzupełnione przez przewoźnika przed rozpoczęciem przewozu, to również warunkiem jego kontynuacji winna być aktualizacja zgłoszenia przed zmianą trasy przewozu i miejscem zakończenia przewozu na terytorium kraju, gdyż w myśl art. 8 ust. 1 przewoźnik jest obowiązany niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był obowiązany do ich zgłoszenia. Organ przyznał, że termin "niezwłocznie" jest terminem niedookreślonym, jednak jego wykładnia została już dokonana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczącym kary pieniężnej wymierzanej na podstawie ustawy SENT i oznacza on, że działanie powinno zostać podjęte w jak najkrótszym czasie. Tymczasem okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że dokonana przez stronę skarżącą aktualizacja danych zawartych w zgłoszeniu była efektem kontroli, a nie jej dobrowolnego działania i nie była niezwłoczna. W odwołaniu strona podniosła, że do zmiany trasy przez kierowcę doszło w godzinach popołudniowych, tj. po godzinach pracy pracowników biurowych i z tego względu przewoźnik dowiedział się o zmianie trasy wskutek telefonu od kierowcy. Jednak strona wskazuje również, że po uzyskaniu tej informacji przewoźnik przekazał ją dyżurującemu pracownikowi uprawnionemu do wprowadzenia i aktualizacji danych rejestru. Z powyższego wynika, że przewoźnik zatrudniał dyżurującego po godzinach pracy biurowej pracownika, który był uprawniony do aktualizacji zgłoszenia. Tak więc przewoźnik był zobowiązany do takiej organizacji pracy, aby w każdej chwili kierujący pojazdem miał kontakt z dyżurującym pracownikiem uprawnionym do dokonania zmian w zgłoszeniu. Od przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie przewozu towarów podlegających wprowadzeniu do systemu SENT należy bowiem oczekiwać takiego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa, aby możliwe było wykonanie wszelkich obowiązków nałożonych przepisami ustawy SENT. Natomiast w realiach niniejszej sprawy Strona dokonała aktualizacji zgłoszenia SENT dopiero w wyniku kontroli, po upływie ponad 3 godzin od zmiany trasy przewozu i miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju i dopiero kilkanaście minut przed zakończeniem kontroli. Takiego działania nie można uznać za niezwłoczne, jakiego należy oczekiwać od profesjonalnego podmiotu gospodarczego, który zajmuje się przewozem.
Następnie organ wskazał, że stosownie do treści art. 12 ustawy zmieniającej, "do postępowań w sprawie nałożenia kar pieniężnych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy wydaniem decyzji ostatecznej stosuje się art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W przypadku gdy ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, postępowania te umarza się".
W niniejszej sprawie odwoławcze dotyczy decyzji nieostatecznej, która zapadła przed zmianą ustawy SENT, zatem organ przeanalizował, czy zachodzą okoliczności wynikające z przepisu art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienionej.
Następnie organ przywołał treść art. 24 ust. 1a ustawy SENT po zmianie i stwierdził, że przepis ten nie może znaleźć zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczy on sytuacji, gdy ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu. Brak aktualizacji danych w zakresie miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju, nie może być potraktowane jako oczywisty błąd.
Zdaniem organu nie znajduje również zastosowania art. 30 ust. 4 ustawy SENT, gdyż odnosi się on wyłącznie do sytuacji, gdy nieprawidłowości ujawniono w wyniku czynności kontrolnych ex-post, o których mowa w ust. 1. Nie dotyczy natomiast sytuacji gdy do ujawnienia nieprawidłowości doszło w trakcie tzw. kontroli drogowej. Ponadto zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy SENT "przepisu ust. 4 nie stosuje się do przewoźników". Tymczasem naruszenie zostało ujawnione w trakcie kontroli drogowej i dotyczyło niewykonania przez przewoźnika obowiązku wynikającego z art. 5 ust 4 pkt 7 ustawy SENT.
Następnie na str. 11-21 uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ przeanalizował kwestię odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organ przywołał treść art. 22 ust. 3, art. 24 ust. 3, art. 26 ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy SENT i wyjaśnił, że nie ma podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie przemawia za tym ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Organ wskazał, że jako ważny interes podatnika należy rozumieć sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań podatkowych. Jednakże pojęcia tego nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych. Winno się uwzględniać również normalną sytuację ekonomiczną podatnika.
Następnie organ analizując sytuację majątkową i gospodarczą podatnika wskazał, że strona ma stabilną sytuację majątkową, nie posiada żadnych zaległości w podatkach i składkach ZUS. Zresztą strona nie tego, nie kwestionuje, że jest w stanie uiścić nałożoną na nią karę.
Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi również przesłanka odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes publiczny. Spółka nie posiada zaległości w zakresie zobowiązań publicznoprawnych, a sytuacja finansowo - ekonomiczna nie wskazuje na zagrożenie zdolności do kontynuowania działalności gospodarczej. Strona nie przedstawiła dowodów, które świadczyłyby, iż niemożliwa jest regulacja ww. należności. Tym samym nie można przyjąć, że nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy regulującej zasady systemu monitorowania przewozu doprowadzi do sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
Organ uznał, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy zobowiązany jest w stanie ją uiścić, pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga by przypadające budżetowi należności publicznoprawne były płacone we właściwych wielkościach i we właściwym czasie. W interesie publicznym leży też, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, w tym ustawy o finansach publicznych, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości opodatkowania.
Reasumując organ odwoławczy nie dopatrzył się w niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenia (podobnie jak organ pierwszoinstancyjny nie dopatrzył się analogicznych okoliczności, o których mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT).
W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o umorzenie postępowania względnie o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzucając naruszenie:
1. przepisów prawa procesowego tj. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 121 § 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, w sytuacji gdy prawidłowe rozstrzygnięcie powinno doprowadzić do wydania decyzji uchylającej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i umorzenia postępowania w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p.;
2. przepisów prawa materialnego tj. art. 22 ust. 2 ustawy SENT poprzez błędne ich zastosowanie polegające na wymierzeniu kary na podstawie w/w przepisu w sytuacji gdy działanie skarżącej nie kwalifikowało się do jego zastosowania co przyznał organ w treści zaskarżonej decyzji;
3. przepisów prawa procesowego tj. art. 122 w zw. z art. 187 O.p. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy w postępowaniu, w szczególności nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego na okoliczność istnienia po stronie skarżącej interesu publicznego, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy;
4. przepisów prawa materialnego tj. art. 22 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy SENT polegające na nałożeniu przez organ kary pieniężnej w wysokości [...] zł w związku z niewykonaniem obowiązku uzupełnienia zgłoszenia, w sytuacji gdy przed realizacją transportu zgłoszenie zostało wypełnione o wszelkie dane wymagane w art. 5 ust. 4 ustawy, a następnie zostało zaktualizowane w sposób niezwłoczny w zakresie danych adresowych miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju, w związku z czym w przedmiotowej sprawie brak było podstawy prawnej do nałożenia kary.
5. przepisów prawa materialnego tj. art. 8 ust. 1 ustawy SENT polegające na niezastosowaniu tego przepisu, podczas gdy zastosowanie tego przepisu przez organ musiałoby doprowadzić do wniosku, że dane zawarte w zgłoszeniu zostały zaktualizowane w sposób niezwłoczny w zakresie danych adresowych miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju;
6. przepisów prawa materialnego tj. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT polegające na niezastosowaniu tego przepisów i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego względem skarżącej.
Uzasadniając podstawy umorzenia strona wskazała, że organ I instancji błędnie zakwalifikował działanie skarżącej z art. 22 ust. 2 ustawy SENT. Z kolei organ doszedł do prawidłowych wniosków, że na etapie postępowania odwoławczego niemożliwym jest zmiana kwalifikacji prawnej na art. 24 ust 1 pkt 1 ustawy SENT, z uwagi na zasadę zakazu reformationis in peius. Jednak organ popełnił błąd rozpoznając sprawę w oparciu o przepis prawny nie mający zastosowania i utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy – co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Działanie takie narusza art 121 O.p. tj. zasadę zaufania.
W ocenie strony jedynym prawidłowym rozstrzygnięciem było zastosowanie art. 233 § 1 pkt 2) lit a) O.p. i wydanie decyzji w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Uzasadniając rzeczywiste przyczyny uchybienia przepisom prawa, skarżąca wskazała, że podczas realizowania transportu, na skutek utrudnień drogowych i zmiany przez kierowcę trasy, co nastąpiło ok. godziny [...], zaktualizowano o godzinie [...] dane zawarte w zgłoszeniu, poprzez wpisanie w polu "Miejsce wyjazdu poza terytorium Polski" miejscowości C., zamiast pierwotnego miejsca - K. Do zmiany trasy przez kierowcę doszło w godzinach późno popołudniowych, tj. już po godzinach pracy pracowników biurowych skarżącej. Z tego względu kierowca poinformował skarżącą o zmianie trasy telefonicznie. Skarżąca od razu po uzyskanie tej informacji przekazała ją dyżurującemu pracownikowi uprawnionemu do wprowadzenia i aktualizacji danych rejestru, który dokonał aktualizacji. Czynności te zostały wykonane w czasie ok. 3 godzin, co było podjęte niezwłocznie. Do aktualizacji doszło jeszcze w toku trwania kontroli, która zakończyła się dopiero o godz. [...]. Znajdujący się w aktach protokół z kontroli nie odzwierciedla zatem pełni stanu
Powołując się na poglądy doktryny, jak i orzecznictwa sądowego strona wskazała, że termin "niezwłocznie" w przypadku komunikacji elektronicznej oznacza niewątpliwie bardzo szybko, przy czym dla oceny, czy obowiązek został wykonany w tym terminie znaczenie winny mieć też okoliczności danego przypadku. W niniejszej sprawie nie może budzić wątpliwości, że taka sytuacja miała miejsce. Mimo późnej pory i braku pracowników w biurze skarżąca podjęła wszelkie możliwe działania by jak najszybciej zaktualizować zmiany w treści zgłoszenia. W efekcie powyższych starań dane zostały zaktualizowane jeszcze przed zakończeniem kontroli, a więc w sposób bez wątpienia niezwłoczny.
Odnosząc się do stanowiska zaprezentowanego przez organ w kwestii interesu publicznego, strona wskazała, że jest ono mało rozbudowane i tak ogólne, że mogłoby zostać zastosowane do każdej sprawy. Organ przedstawił tylko swoje zapatrywanie na kwestie definicji przesłanki istotnego interesu publicznego, ale nie dokonał przełożenia tych zapatrywań na stan faktyczny sprawy, w szczególności nie ocenił w oparciu o ustalone fakty zastosowania tej przesłanki. Pominął zupełnie motywację, dla której wprowadzona została możliwość odstąpienia od wymierzenia kary. Następnie strona przywołała orzecznictwo sądowoadministracyjne na poparcie swoich poglądów. Zdaniem strony za odstąpieniem od wymierzenia kary przemawia m.in. fakt, że nieprawidłowości danego rodzaju pojawiają się sporadycznie. Taka sytuacja ma miejsce w praktyce gospodarczej skarżącej. Skarżąca świadczy usługi transportowe od [...] r., a od [...] roku w formie spółki akcyjnej. W ramach przedsiębiorstwa skarżącej transport wykonuje ponad [...] zestawów transportowych, które transportują praktycznie wyłącznie produkty niebezpieczne. Transporty wykonywane przez skarżącego w około 90% podlegają przepisom ustawy SENT i wielokrotnie od dnia wejścia w życie tej ustawy, skarżąca była kontrolowana w zakresie wykonywania transportów zgodnie z jej warunkami. W znakomitej większości wypadków kontrole nie wykazywały jakiegokolwiek naruszenia przepisów ustawy przez skarżącą. Porównując ilość transportów z ilością kar, uznać należy, że skarżąca wzorowo wykonuje przepisy ustawy SENT.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: P.p.s.a.), uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Dalej należy zauważyć, że Przewodniczący Wydziału III tut. Sądu, powołując się na art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 374 ze zm., dalej uCOVID-19) oraz rozporządzanie nr 31 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 października 2020 r, w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach dalszych działań profilaktycznych przeciwdziałających rozprzestrzeniania się wirusa SARScoV-2, skierował sprawę na posiedzenie niejawne, z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym, strony postępowania zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi. Ponadto pouczono strony, że mają prawo w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi.
Zdaniem Sądu, uwzględniając zasadę jawności posiedzeń sądowych (art. 10 P.p.s.a.) i regułę rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych w formie rozprawy (art. 90 § 1 P.p.s.a.), przy jednoczesnym zastrzeżeniu wyjątku od nich, gdy przewiduje to "przepis szczególny", przy odpowiednim zastosowaniu rozwiązań przewidzianych w art. 15zzs4 ust. 2 i 3 uCOVID-19, za dopuszczalne uznano rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Bowiem z powołanych przepisów wynika odpowiednio, że: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących" (ust. 2) oraz "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów" (ust. 3). Należy mieć na względzie, że w pierwotnej wersji uCOVID-19 zamieszczono przepis art. 15 zzs ust. 6, z którego treści wynikało, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 "nie przeprowadza się rozpraw ani posiedzeń jawnych", z wyjątkiem rozpraw i posiedzeń jawnych w sprawach określonych w art. 14a ust. 4 i 5 tej ustawy, określonych mianem "pilnych". Uchylenie przepisów art. 14a i art. 15zzs uCOVID-19 nastąpiło jednocześnie z dodaniem do tej ustawy m. in. przywołanych uprzednio regulacji zawartych w jej art. 15 zzs4 ust. 2 i 3. Sens takiego działania ustawodawcy sprowadza się zatem do tego, że istniejący stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 (co jest okolicznością notoryjną) nie stanowi aktualnie przeszkody m. in. do działania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym.
Przeprowadzona przez Sąd, we wskazanym trybie i według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.
W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w przepisach prawa materialnego. Z tego powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Wyjaśnić przy tym należy, na co zresztą trafnie wskazał organ odwoławczy, że na mocy nowelizacji dokonanej ustawą z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039) ustawa ta została zmieniona z dniem 14 czerwca 2018 r. Zmianie uległy nie tylko regulacje prawne, ale także tytuł ustawy, który obecnie brzmi "o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów". W niniejszej sprawie wskazana ustawa znajduje jednak zastosowanie w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, a to w związku z tym, że wobec braku wyraźnego odesłania do stosowania nowych uregulowań, sankcja administracyjna za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, tj. naruszenia zakazu. Zgodnie też z art. 14 ustawy nowelizującej do naruszeń obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.
Przechodząc na grunt stosowanych w sprawie przepisów wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 1 ustawy, jej uregulowania określają zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, zwanego dalej "systemem monitorowania drogowego" oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu.
W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół (art. 13 ww. ustawy).
W zakresie obowiązków poszczególnych podmiotów - związanych z przemieszczaniem towaru będącego przedmiotem przewozu objętego systemem monitorowania, w art. 6 ust. 3 ustawy określono obowiązek przewoźnika wykonującego przewóz towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju, w zakresie uzupełnienia zgłoszenia o określone w tym przepisie dane. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż obowiązek ten należy zrealizować przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju. Stanowi on, że w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o określone dane, w tym m.in., zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 1 a, b, d, g) o dane przewoźnika obejmujące imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby, numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi. Przy czym, w myśl art. 2 pkt 16 ustawy, zgłoszenie rozumiane jest jako zgłoszenie przewozu towaru do rejestru zgłoszeń określonej ilości tego samego rodzaju towaru przewożonego od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu.
W rozpatrywanej sprawie prawidłowo ustalono i nie jest to okoliczność sporna, że skarżąca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej [...] r. dokonywała przewozu towaru objętego systemem monitorowania drogowego i była przewoźnikiem w rozumieniu ustawy SENT. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 9 ustawy przewozem towarów jest przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. Przewoźnikiem, w myśl definicji z art. 2 pkt 8 ustawy jest natomiast osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.
Nadto ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika też, że przedmiotem przewozu, wykonywanego przez skarżącą z terytorium kraju na terytorium państwa członkowskiego, był towar określony w art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. g ustawy i przewóz ten został zgłoszony do rejestru zgłoszeń. Nie może być tym samym wątpliwości co do tego, że w ramach przewozu towarów, objętego w niniejszej sprawie oceną, na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy, skarżąca miała obowiązek niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie w jakim była zobowiązana do ich zgłoszenia. Zatem obowiązkiem skarżącej była niezwłoczna aktualizacja zmiany trasy przejazdu. Faktem jest, że strona zmiany tej dokonała dopiero w wyniku kontroli, zatem nie była to zmiana niezwłoczna. Nie ma przy tym znaczenia, że zmiana nastąpiła przed zakończeniem kontroli. Obowiązkiem przewoźnika było takie zorganizowanie pracy, aby każda zmiana danych, które muszą być wykazane w zgłoszeniu SENT, była niezwłocznie aktualizowana, a nie dopiero na skutek przeprowadzonej kontroli.
W przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł (art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT).
Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z ustawy SENT nie jest postępowaniem podatkowym tylko administracyjnym, a przepisy ustawy O.p. znajdują w tych sprawach odpowiednie zastosowanie, jedynie w zakresie nieuregulowanym (por. m.in., wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. II GSK 639/19, prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z 25 maja 2018 r., sygn. III SA/Gd 52/18). Wynika to z art. 26 ust. 5 ustawy. Przepisy ustawy SENT wprost regulują: przesłanki wymiaru kary pieniężnej, możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, terminy przedawnienia nakładania kary pieniężnej, terminy przedawnienia obowiązku zapłaty nałożonej kary pieniężnej. Natomiast zawarte w art. 26 ust. 5 ustawy SENT odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej oznacza, że przepisy O.p. stosuje się do: odsetek od zaległej kary pieniężnej, udzielania ulg w wykonaniu kary pieniężnej (por., LEX/el. 2018 - komentarz, stan prawny: 6 kwietnia 2018 r.).
W ocenie Sądu trafnie organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie zaktualizowała danych zawartych w zgłoszeniu SENT, w takim zakresie w jakim była zobowiązana do ich zgłoszenia, co ujawniono w toku kontroli. Zatem zaistniały podstawy do wymierzenia kary na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że stwierdzone nieprawidłowości powinny być kwalifikowane jako niewykonanie obowiązku z art. 8 ust.1, zatem zastosowanie miał art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT. Nieprawidłowo zatem organ pierwszoinstancyjny zastosował art. 22 ust. 2 ustawy SENT, uznając, że stwierdzone nieprawidłowości należy zakwalifikować jako nieuzupełnienie zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy SENT. To drugie naruszenie sankcjonowane było w [...]r. niższą karą wynosząca [...] zł. Trafnie także, kierując się zakazem orzekania na niekorzyść odwołującego się, mimo zmiany podstawy prawnej decyzji, organ odwoławczy nie podwyższył skarżącemu kary do 10.000 złotych.
Niezasadne są zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 121 § 1 O.p., art. 22 ust. 2 ustawy SENT. Wobec naruszenia art. 8 ust. 1 ustawy SENT, organ odwoławczy nie miał postaw do umorzenia postępowania i prawidłowo zastosował zasadę reformationis in peius.
Jeszcze raz podkreślić przyjdzie, że aktualizacja danych w zgłoszeniu w trakcie kontroli po ujawnieniu nieprawidłowości była spóźniona i nie ma wpływu na wymiar kary i jej nałożenie. Brak dokonania przez skarżącego aktualizacji - poprzez zmianę trasy przejazdu, w zgłoszeniu przewozu przed jego rozpoczęciem oraz do chwili zatrzymania pojazdu do kontroli nie budzi w tej sprawie wątpliwości. Ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji okazały się więc całkowicie prawidłowe. Ponadto, przyczyny braku aktualizacji danych, z uwagi na różnorodność zdarzeń i sytuacji, nie zostały objęte szczegółowym uregulowaniem w ustawie. Organ nie naruszył zatem art. 8 ust. 1 ustawy SENT.
W myśl art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3, gdzie zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary, które należy wziąć pod uwagę w przypadku uprzedniego stwierdzenia, że zachodzą przesłanki z art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
W uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 24 ust. 3 cyt. ustawy, w myśl którego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W art. 26 ust. 3 ww. ustawy zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1. nie stanowi pomocy publicznej albo 2. stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3. stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem ich wykładnia należy do organów orzekających. Te zaś w uzasadnieniach decyzji pierwszo- i drugoinstancyjnej dokonały prawidłowej wykładni tego pojęcia.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo przeanalizował ustawowe przesłanki możliwego odstąpienia od nałożenia tego rodzaju kary pieniężnej. Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać. Pojęcie interesu publicznego to natomiast dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga wyraźnego odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzję. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tych pojęć powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku ich znaczenie może uwzględniać różne aspekty i okoliczności konkretnej sprawy.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar, ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20 oraz z 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18, publ.: CBOSA). Tym niemniej uznanie administracyjne znajduje ograniczone zastosowanie przy ocenie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. W przepisie art. 24 ust. 3 ustawy SENT przewidziano bowiem możliwość organu odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym. Instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest wyrazem tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej.
Odpowiednikiem administracyjnoprawnego odstąpienia od nałożenia kary jest w prawie karnym instytucja darowania kary. Wymaga ono uprzedniego ustalenia, że doszło do naruszenia prawa, a następnie - przy niezmienionej negatywnej ocenie popełnionego czynu - stwierdzenia niecelowości ukarania sprawcy. Taki sam charakter przypisać należy odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej. Ocena, czy ukaranie karą pieniężną jest w konkretnym przypadku celowe, czy też nie, jest niewątpliwie kwestią uznania administracyjnego. O niecelowości ukarania sprawcy, a zatem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, mogą przesądzać różne okoliczności. Chodzi oczywiście o takie przyczyny, które mieszczą się w ustawowych ramach "przypadków uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym" (art. 24 ust. 3 ustawy SENT) - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20 i powołane tam poglądy doktryny).
W rozpoznawanej sprawie organ dokonał związanych z tym czynności. Na wstępie jednak pismem z [...] r. wezwał skarżącą do wyjaśnienia, czy zachodzą okoliczności (z zastrzeżeniem, o którym mowa w art. 26 ust. 3) wskazujące na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem stwierdzonym w trakcie kontroli zgłoszenia SENT z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Ponadto wezwał skarżącą wskazania, czy ewentualne odstąpienie od nałożenia kary stanowiłoby lub nie, pomoc de minimis w rozumieniu przepisów unijnych. Skarżąca, chociaż wezwanie odebrała, nie zareagowała na nie.
Dokonując analizy interesu publicznego organ odwoławczy, biorąc od uwagę brak informacji pochodzących od skarżącej, ocenił popełnione przez nią przewinienie w stosunku do takich wartości jak sprawiedliwość i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, uwzględniając jego wagę. W szczególności uwzględnił okoliczności powstania naruszenia, przyczyny tego naruszenia, okoliczności towarzyszące oraz postawę podmiotu w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli. Wziął też po uwagę to, że skarżąca nie przedstawiła dowodów pozwalających na ocenę ekonomicznych skutków wymierzenia mu kary. W ocenie organu odwoławczego, odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy zobowiązana jest w stanie ją uiścić - nie wykazała, że tak nie jest - pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym. W toku postępowania skarżąca nie naprowadziła na okoliczności dające podstawę do oceny skutków ekonomicznych wymierzenia kary. Z kolei w materiale dowodowym, zgromadzonym z urzędu przez organ, znajdują się informacje, z których wynika, że wobec skarżącej nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, ani że nie posiada ona zaległości podatkowych i nie zalega z opłacaniem składek, co pozwała na wyciągnięcie wniosku o możliwości uregulowania kary za popełnione w sprawie naruszenie. Ponadto wynika, że w latach [...] i [...], strona posiadała [...] akcji imiennych "C" SA oraz uzyskała przychód miesięczny stanowiący pięciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w sektorze przedsiębiorstw.
Rację ma także organ twierdząc, że "ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżą się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itp. Jednak pojęcia ważnego interesu dłużnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo bowiem, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i rodziny, trzeba jednak mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany.
Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną.
Natomiast w interesie publicznym leży też, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawne, w tym ustawy o finansach publicznych, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości "opodatkowania". Potrzeba zapewnienia środków budżetowych wymaga jednakże jednoczesnego rozważenia ewentualnych wydatków budżetowych, np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc społeczną dla wnioskodawcy. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność uciekania się do środków pomocy społecznej przez zobowiązanego pozbawionego wskutek tego środków do zaspokojenia potrzeb materialnych.
W konsekwencji nie narusza prawa stanowisko organu, że skarżąca wnioskując o umorzenie kary pieniężnej w żaden sposób nie wykazała swojego ważnego interesu.
W konsekwencji prawidłowo organ odwoławczy przyjął, że nie zostały spełnione warunki przyznania ulgi określone w art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Przy czym zasadnicze znaczenie dla wyciagnięcia takiego wniosku ma to, że skarżąca nie odpowiedziała na skierowane do niej wezwanie. W takiej zaś sytuacji organ prawidłowo nie domniemywał zaistnienia podstaw do ulgi dla skarżącej o charakterze wyjątkowym, lecz orzekł na podstawie należycie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Skorzystanie przez skarżącej z prawa do milczenia skutkowało negatywnymi dla niego konsekwencjami.
W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał właściwej subsumcji przepisów ustawy SENT oraz szeroko i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną