I SA/Po 1426/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-03-15
NSAinneWysokawsa
cłopochodzenie towaruUkład Europejskipreferencje celneweryfikacjaimportodzież używanaKodeks celnyOrdynacja podatkowa

WSA w Poznaniu oddalił skargę importera odzież używanej, potwierdzając prawidłowość decyzji organów celnych o odmowie zastosowania preferencyjnych stawek celnych z powodu negatywnej weryfikacji pochodzenia towaru przez niemieckie władze celne.

Skarżący importował odzież używaną, deklarując preferencyjne stawki celne na podstawie pochodzenia z UE. Niemieckie władze celne zakwestionowały pochodzenie towaru, co doprowadziło do wszczęcia postępowania celnego i zmiany decyzji o wymiarze cła na stawkę konwencyjną. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów i bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu niemieckiego. Sąd uznał, że weryfikacja przeprowadzona przez władze kraju eksportu jest wiążąca i negatywny wynik wyklucza stosowanie preferencji celnych.

Sprawa dotyczyła importu odzieży używanej, dla której skarżący zadeklarował preferencyjne stawki celne, opierając się na pochodzeniu z Unii Europejskiej. Niemieckie władze celne, w wyniku weryfikacji, nie potwierdziły rzetelności danych zawartych w deklaracji eksportera i poinformowały polskie organy celne, że towary nie pochodzą z obszaru UE w rozumieniu Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. W konsekwencji, polskie organy celne uznały zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanych preferencji i stawki celnej, określając należność celną według stawki konwencyjnej. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc zarzuty proceduralne i merytoryczne, w tym dotyczące praktyki organów celnych oraz wiążącego charakteru informacji uzyskanych od niemieckich władz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, stwierdzając, że weryfikacja przeprowadzona przez władze celne kraju eksportu jest wiążąca dla organów kraju importu i negatywny wynik tej weryfikacji wyklucza stosowanie preferencyjnych stawek celnych. Sąd podkreślił, że korzystanie z preferencji celnych wymaga rygorystycznego spełnienia warunków określonych w umowach międzynarodowych, a polskie organy celne miały prawo do przeprowadzenia kontroli zgłoszenia celnego nawet po zwolnieniu towarów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, negatywny wynik weryfikacji przeprowadzony przez władze celne kraju eksportu jest wiążący dla organów celnych kraju importu i stanowi podstawę do odmowy zastosowania preferencyjnych stawek celnych, jeśli towar nie spełnia warunków pochodzenia określonych w umowach międzynarodowych.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, zgodnie z którym dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia może być przeprowadzona przez władze kraju eksportu, a jej wyniki są wiążące dla organów kraju importu. Negatywny wynik weryfikacji oznacza brak podstaw do stosowania preferencyjnych stawek celnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (51)

Główne

k.c. art. 13

Kodeks celny

Prot. nr 4 UE art. 16 § ust. 1 lit. b

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

k.c. art. 16

Kodeks celny

Konst. RP art. 87 § § 1

Konstytucja RP

Konst. RP art. 91 § ust. 1

Konstytucja RP

k.c. art. 13 § § 4

Kodeks celny

Prot. nr 4 UE art. 16

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Prot. nr 4 UE art. 2 § ust. 1

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Pomocnicze

k.c. art. 207

Kodeks celny

k.c. art. 19 § § 1

Kodeks celny

k.c. art. 20 § § 1

Kodeks celny

k.c. art. 65 § § 4 pkt. 2 b i c

Kodeks celny

k.c. art. 83

Kodeks celny

k.c. art. 85 § § 1

Kodeks celny

k.c. art. 209 § § 1 pkt. 1

Kodeks celny

k.c. art. 231 § § 1 pkt. 1

Kodeks celny

k.c. art. 262

Kodeks celny

Prot. nr 4 UE art. 21

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Prot. nr 4 UE art. 31

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Prot. nr 4 UE art. 32

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Dz. U. Nr 130, poz. 851 art. 11 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia

Dz. U. Nr 158, poz. 1036 art. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21.12.1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej

Dz. U. Nr 107, poz. 1217 art. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21.12.1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 125

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 262

Ordynacja podatkowa

Konst. RP art. 2

Konstytucja RP

k.c. art. 83 § § 2 i § 3

Kodeks celny

k.c. art. 70

Kodeks celny

k.c. art. 65 § § 5

Kodeks celny

Prot. nr 4 UE art. 5 § ust. 1 pkt. h

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Prot. nr 4 UE art. 7 § ust. 1

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Prot. nr 4 UE art. 33

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Prot. nr 4 UE art. 31

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Prot. nr 4 UE art. 32

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Dz. U. Nr 130, poz. 851 art. 3 § ust. 2, 5 i 11

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia

Dz. U. Nr 130, poz. 851 art. 13

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia

Konst. RP art. 89 § § 1

Konstytucja RP

Prot. nr 4 UE art. 6

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

k.c. art. 83 § § 2 i § 3

Kodeks celny

Prot. nr 4 UE art. 32

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

Prot. nr 4 UE art. 32 § pkt.3

Protokół nr 4 do Układu Europejskiego

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 123

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Weryfikacja pochodzenia towaru przez władze celne kraju eksportu jest wiążąca dla organów kraju importu. Negatywny wynik weryfikacji wyklucza stosowanie preferencyjnych stawek celnych. Organy celne mają prawo do weryfikacji zgłoszeń celnych i dokumentów po zwolnieniu towarów. Umowy międzynarodowe ratyfikowane zgodnie z Konstytucją RP stanowią część krajowego porządku prawnego i mogą stanowić podstawę decyzji administracyjnych.

Odrzucone argumenty

Zaniechanie żądania przedstawiania szczegółowej dokumentacji wskazującej na pochodzenie towaru przez polskie organy celne. Weryfikacja przeprowadzona przez niemieckie władze celne ponad 2 lata od przyjęcia zgłoszeń celnych nie może stanowić nowego dowodu. Organ I instancji nie dokonał wystarczających ustaleń dotyczących przetworzonego towaru w oparciu o prawo krajowe i bezkrytycznie przyjął stanowisko organu niemieckiego. Przepisy Układu Europejskiego i Protokołu 4 nie mogły stanowić umowy międzynarodowej, gdyż nie zostały poprzedzone właściwą ustawą ratyfikacyjną, a zatem nie mają rangi ustawowej. Skarżący został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu celnym na etapie zgłaszania wątpliwości organom celnym kraju eksportu.

Godne uwagi sformułowania

wyniki weryfikacji dokonanej w niniejszej sprawie przez niemieckie władze celne (wiążące dla organów polskich) władze celne kraju eksportera dokonując weryfikacji mają prawo żądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą wynik tej weryfikacji wiąże władze celne kraju importu wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera i mają one charakter wiążący dla organów celnych państwa importera organy celne nie mogą w jakikolwiek sposób odstępować od ich przestrzegania, gdyż naruszenie tych zasad prawa celnego byłoby sprzeczne z zasadą równości podmiotów gospodarczych wobec prawa oraz interesem państwa

Skład orzekający

Barbara Koś

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Bejgerowska

sędzia

Walentyna Długaszewska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiarygodność i wiążący charakter weryfikacji pochodzenia towaru przez zagraniczne organy celne, możliwość kontroli zgłoszeń celnych po zwolnieniu towarów, stosowanie umów międzynarodowych w polskim porządku prawnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji importu towarów z UE i stosowania preferencji celnych, wymaga analizy konkretnych przepisów Protokołu nr 4 Układu Europejskiego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rygorystyczne przestrzeganie procedur celnych i dowodzenie pochodzenia towarów, nawet w obrocie wewnątrzwspólnotowym. Podkreśla znaczenie międzynarodowej współpracy celnej i konsekwencje błędów formalnych.

Niemiecka weryfikacja zadecydowała o cłach. Czy polskie organy celne mogły działać inaczej?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 1426/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Bejgerowska
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6305 Zwrot należności celnych
Sygn. powiązane
I GSK 2216/06 - Wyrok NSA z 2007-09-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś ( spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006r. przy udziale sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r nr [...] w przedmiocie wymiaru cła o d d a l a s k a r g ę /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska
Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Celnego przyjął zgłoszenie celne SAD [...] z dnia [...]r., obejmując przedmiotowy towar (odzież używaną sortowaną) procedurą dopuszczenia do obrotu i określając kwotę długu celnego w oparciu o obniżone stawki celne dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej. Niemieckie władze celne dokonały weryfikacji deklaracji eksportera sporządzonej na fakturze dołączonej do w.w. dokumentu SAD, w wyniku której nie potwierdziły rzetelności danych w niej zawartych i poinformowały polski organ celny pismem nr [...] z dnia [...] r. o tym, że towary figurujące na fakturze nr [...] z [...]r. są towarami niepochodzącymi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego.
Okoliczności te stanowiły podstawę do wydania przez Dyrektora Urzędu Celnego w dniu [...] r. postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, a następnie w dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję nr [...] uznającą to zgłoszenie za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanych preferencji , stawki celnej i obliczenia kwoty długu celnego oraz określającej tą kwotę w oparciu o stawkę celną konwencyjną w związku z przedłożeniem retrospektywnie wystawionego świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...] r. Decyzja ta została podjęta przez organ I instancji na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej , art. 13 , art. 19 § 1, art. 20 § 1, art. 65 § 4 pkt. 2 b i c, art. 83 , art. 85 § 1, art. 209 § 1 pkt. 1, art. 231 § 1 pkt. 1 i art. 262 Kodeksu celnego, art. 16 ust. 1 lit. b, art. 21, art. 31 i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24.06.1997r. (zał. do Dz. U. Nr 104 z 1997r., poz. 662 ze zmian.), § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zmian.) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1036 ze zmian.) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217 ze zmian.).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że zastosowanie stawek celnych obniżonych dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej uzależnione było w okresie dokonywania spornego zgłoszenia celnego - zgodnie z przepisem ust. 5 Części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217 ze zm.) oraz postanowieniem art. 13 i art.16 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24.06.1997 r. - od jednoczesnego spełnienia następujących warunków :
- towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego
- pochodzenie zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze
- spełniono warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.
Zgodnie natomiast z art. 32 Protokołu nr 4 dopuszczalna jest dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru, którą można przeprowadzać wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Ponieważ wyniki weryfikacji dokonanej w niniejszej sprawie przez niemieckie władze celne (wiążące dla organów polskich) nie potwierdziły faktu pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej, należało stwierdzić brak podstaw do zastosowania obniżonej stawki celnej, która została zadeklarowana na podstawie dokumentów poświadczających nieprawdę.
Zaimportowana przez firmę "C." K. Z. odzież używana wymieniona jest w wykazie towarów przywożonych na polski obszar celny, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być dokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. nr 130 z 1997r., poz. 851 ze zmianą w Dz.U. Nr 138 z 1998r., poz. 890).
W postępowaniu toczonym przez organem I instancji K.Z. przedłożył oryginał świadectwa pochodzenia spornego towaru, wystawionego retrospektywnie w dniu [...]r., albowiem importowana odzież używana należała do grupy towarów przywożonych na polski obszar celny, których pochodzenie musi być wykazane dokumentem tego typu. Świadectwo to stanowiło podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie konwencyjnej stawki celnej i w konsekwencji określenia kwoty długu celnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji K.Z. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, bądź też przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów art. 120 - 125 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, art. 2 Konstytucji RP, art. 16 - 20, art. 83 i 85 w zw. z art. 65 Kodeksu celnego oraz art. 5 ust. 1 pkt. h w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 16 oraz art. 33 w zw. z art. 31 i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24.06.1997r. ( zał. do Dz. U. Nr 104 z 1997r., poz. 662 ze zmian. ), a ponadto § , § 3 ust. 2, 5 i 11 oraz § 13 i nast. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zmian.).
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organ I instancji nie brał pod uwagę praktyki polegającej na zaniechaniu żądania przedstawiania szczegółowej dokumentacji wskazującej na pochodzenie towaru, które zanegowała dopiero weryfikacja przeprowadzona przez niemieckie władze celne ponad 2 lata od przyjęcia przedmiotowych zgłoszeń celnych. Praktyka ta wynikać miała przy tym z przyjęcia, iż odzież używana stanowi towar uzyskany całkowicie w krajach Unii Europejskiej. Z tego względu nie dokonywano nigdy weryfikacji tych danych, poprzestając wyłącznie na deklaracjach eksportera. Zaniechanie przedstawiania świadectw pochodzenia towaru powodowało zdaniem odwołującego, że przeprowadzona weryfikacja nie może stanowić nowego dowodu w sprawie. Zarzucił on organowi I instancji niedokonanie wystarczających ustaleń dotyczących przetworzonego towaru w oparciu o prawo krajowe i bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu niemieckiego.
Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Według organu odwoławczego przed zwolnieniem towarów organ celny ma możliwość zweryfikowania zgłoszenia celnego oraz dołączonych do niego dokumentów i to w terminie do 3 lat od dnia przyjęcia tego zgłoszenia, co wynika z przepisów art. 70 i art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Czynności kontrolne dotyczące danych zawartych w zgłoszeniu można też dokonywać po zwolnieniu towarów (art. 83 § 2 i § 3 Kodeksu celnego). Ponieważ weryfikacja dowodów pochodzenia wykazała, że towaru tego nie można traktować jako "pochodzący z obszaru Unii Europejskiej" w rozumieniu art. 13 i art. 16 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, należało uznać , że obniżone stawki celne zadeklarowane w zgłoszeniach celnych okazały się nienależne. Organ I instancji nie miał przy tym możliwości zweryfikowania spornych zgłoszeń celnych pod kątem zasadności zadeklarowanych w nich obniżonych stawek celnych w momencie dokonywania tych zgłoszeń, albowiem faktyczna i rzetelna weryfikacja danych wskazanych przez eksportera w "deklaracjach na fakturach" mogła być dokonana - zgodnie z art. 32 pkt. 3 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego - jedynie przez władze celne kraju eksportu. Weryfikacja taka może być przeprowadzana również wyrywkowo. Organy celne kraju importu jak i sama strona nie mogą przy tym brać w niej bezpośredniego udziału, podmioty te są jednak bezwzględnie związane ustaleniami takiej weryfikacji.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. Z. wniósł o uchylenie orzeczeń II i I instancji, zarzucając im naruszenie przepisów art. 120 - 125, art. 187, art. 191 i art. 207 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, art. 2, art. 87, art. 89 i art. 91 Konstytucji RP, art. 16 - 20, art. 83 i 85 w zw. z art. 65 Kodeksu celnego oraz art. 5 ust. 1 pkt. h w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 16 oraz art. 33 w zw. z art. 31 i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24.06.1997 r. (zał. do Dz. U. Nr 104 z 1997r., poz. 662 ze zmian.), a ponadto §, § 3 ust. 2, 5 i 11 oraz § 13 i nast. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.
Skarżący powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji I instancji - dotyczące m. in. pominięcia istotnej okoliczności faktycznej, czyli praktyki stosowanej przez polskie organy celne i polegającej na zaniechaniu żądania przedstawiania szczegółowej dokumentacji wskazującej na pochodzenie towaru, która wynikać miała z przyjęcia, iż odzież używana stanowi towar uzyskany całkowicie w krajach Unii Europejskiej. Zdaniem K.Z. został on pozbawiony czynnego udziału jako strona w przedmiotowym postępowaniu celnym już na etapie zgłaszania wątpliwości organom celnym kraju eksportu, przez co naruszono postanowienia ust. 5 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Zarzucił on organowi II instancji niedokonanie wystarczających ustaleń dotyczących przetworzonego towaru w oparciu o prawo krajowe i bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu niemieckiego. Według niego przepisy całego Układu Europejskiego i jego Protokołu 4 nie mogły stanowić umowy międzynarodowej , gdyż nie zostały poprzedzone właściwą ustawą ratyfikacyjną, a zatem nie mają one rangi ustawowej, tak jak Ordynacja podatkowa czy Kodeks celny. Z tego względu informacje niemieckich władz celnych należało traktować jedynie jako jeden z dowodów w niniejszej sprawie, niemający charakteru przesądzającego. K.Z. podkreślił również, że zmiana praktyki stosowania prawa , szczególnie w odniesieniu do zdarzeń przeszłych podważa zaufanie obywateli do organów państwa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje:
Skarga K.Z. nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem Sąd badając zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem nie stwierdził naruszenia przez organy celne przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego.
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271).
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wszelkie korzystanie z preferencji celnych w postaci obniżonych stawek celnych jest uwarunkowane konkretnymi wymogami określonymi przez przepisy prawa celnego i stosowne umowy międzynarodowe. Aby zastosować obniżoną stawkę celną za dany towar należy zatem spełnić wszystkie wskazane przepisami warunki. W orzecznictwie sądowym podkreśla się wyraźnie konieczność rygorystycznego przestrzegania wymogów postawionych importerom w umowach międzynarodowych ustanawiających strefy wolnego handlu. Zgodnie z jego wytycznymi przywileje celne mogą być udzielane tylko na warunkach ściśle określonych w odpowiednich przepisach prawa i organy celne nie mogą w jakikolwiek sposób odstępować od ich przestrzegania, gdyż naruszenie tych zasad prawa celnego byłoby sprzeczne z zasadą równości podmiotów gospodarczych wobec prawa oraz interesem państwa (m. in. wyrok Sądu Najwyższego z 08.05.1998r., sygn. akt III RN 32/98).
Podstawą normatywną działania organów celnych w niniejszej sprawie był Kodeks celny oraz akt o charakterze umowy międzynarodowej - Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej - podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku (załącznik do Dz.U. Nr 104 poz. 662 z 1997 roku).
Zarówno sam Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991r. ( Dz. U. Nr 11 z 1994r., poz. 38 ze zmian.) , jak i powyższe Porozumienie zostały przyjęte, ratyfikowane i potwierdzone w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej przez Prezydenta RP, wobec czego należało stwierdzić, iż zgodnie z art. 87 § 1 Konstytucji RP stanowią one - jako ratyfikowane umowy międzynarodowe - źródło powszechnie obowiązującego w Polsce prawa. Ratyfikacja tych aktów nie wymagała przy tym uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, albowiem ich treść nie dotyczyła materii wyszczególnionej w art. 89 § 1 Konstytucji RP. Należy zatem wyraźnie podkreślić, iż powyższe umowy - po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP - stanowią część krajowego porządku prawnego i powinny być stosowane w krajowym obrocie prawnym bezpośrednio (art. 91 ust. 1 Konstytucji RP). Są to zatem akty prawne równorzędne wobec Kodeksu celnego, mogące w związku z tym stanowić podstawę wydania decyzji administracyjnych.
Zgodnie z art. 13 § 4 tego Kodeksu obniżone stawki celne są stosowane wyłącznie na wniosek zgłaszającego, o ile towary do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania, określone w odpowiednich umowach międzynarodowych. Według art. 16 powyżej cytowanego Protokołu zastosowanie stawek celnych obniżonych dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej uzależnione było od jednoczesnego spełnienia następujących warunków :
-towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień przedmiotowego Porozumienia.
-pochodzenie zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze
- spełniono warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.
Art. 2 ust. 1 Protokołu zawiera natomiast precyzyjną definicję pojęcia pochodzenia produktów z krajów UE, która obejmuje produkty całkowicie uzyskane na ich obszarze, bądź też uzyskane i zawierające materiały, które nie zostały tam w pełni uzyskane, pod warunkiem poddania ich wystarczającej obróbce lub przetworzeniu na terenie UE w rozumieniu art. 6 Protokołu. W przypadku ustalenia, że dany towar nie może być w myśl powyższych kryteriów uznany za pochodzący z krajów UE, nie ma podstaw do zastosowania stawek preferencyjnych.
Organ celny I instancji nie miał możliwości sprawdzenia we własnym zakresie (w momencie obejmowania towaru procedurą dopuszczenia do obrotu) wiarygodności i autentyczności przedstawionych przez importera dokumentów, dotyczących faktycznego pochodzenia spornego towaru, mógł jedynie zbadać je pod kątem formalnym. Mógł on jednak zweryfikować zgłoszenia celne oraz dołączone do niego dokumenty (faktury) i to w terminie do 3 lat od dnia przyjęcia tego zgłoszenia, co wynika z przepisów art. 70 i art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Czynności kontrolnych dotyczących danych zawartych w zgłoszeniu można też dokonywać po zwolnieniu towarów (art. 83 § 2 i § 3 Kodeksu celnego).
W przedmiotowej sprawie polskie organy celne zwróciły się do niemieckich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji sporządzonych na fakturach załączonych do zgłoszeń celnych SAD. Zgodnie bowiem z art. 32 cytowanego Protokołu dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia może być przeprowadzona wyrywkowo, lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.
W oparciu o ten przepis władze celne kraju eksportu dokonały takiej weryfikacji i w piśmie z dnia [...] roku nr [...] poinformowały o jej negatywnym wyniku. W tej sytuacji polskie organy celne słusznie przyjęły, że skoro sprowadzony towar nie ma statusu produktu pochodzącego, to nie może korzystać z preferencji celnych. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że władze celne kraju eksportera dokonując weryfikacji mają prawo żądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą (art. 32 pkt.3 Protokołu). Sąd stoi na stanowisku, że w świetle obowiązujących przepisów prawa weryfikacja przeprowadzona przez właściwe władze celne kraju eksportu, w tej sprawie niemieckie organy celne, jest jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i wynik tej weryfikacji wiąże władze celne kraju importu.
Tym samym Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela też pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 kwietnia 1998 roku - sygn. akt I SA/Łd. 777/97 na gruncie art. 27 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego (zmienionego z dniem 1 lipca 1997 roku przez powyższe Porozumienie ), a mianowicie, że wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera i mają one charakter wiążący dla organów celnych państwa importera. Podkreślić też trzeba, że przepisy Porozumienia nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady weryfikacja została przeprowadzona.
W ocenie Sądu organ celny miał zatem pełne podstawy prawne do zlecenia przedmiotowej weryfikacji statusu pochodzenia używanej odzieży, a fakt uprzedniego dokonania zgłoszeń celnych nie wykluczał w jakikolwiek sposób - wbrew stanowisku skarżącego - możliwości dalszej kontroli związanych z nimi dokumentów. Negatywny wynik weryfikacji spowodował natomiast konieczność odmowy preferencyjnego traktowania spornego towaru , albowiem nie miał on statusu towaru "pochodzącego" w myśl postanowień Protokołu, a tym samym nie został spełniony podstawowy warunek określony w przedmiotowej umowie międzynarodowej. Należy przy tym podkreślić , że importowana odzież nie tylko nie była towarem uzyskanym (wyprodukowanym) w całości na terenie Unii Europejskiej - co wykazano w procesie weryfikacji, ale również nie można jej było uznać za towar uzyskany na tym obszarze i zawierający materiały nie w pełni tam uzyskane, chociaż poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu na terenie UE (zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 Protokołu). Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiotowa odzież była wyprodukowana poza obszarem Unii Europejskiej i została sprowadzona do jednego z jej krajów w celu normalnego używania, przez co nie mogła podlegać procesowi obróbki czy też przetworzenia w rozumieniu postanowień art. 6 Protokołu.
Ponieważ w niniejszej sprawie nie było podstaw do skorzystania z przywileju stawki obniżonej, organ celny I instancji był zobligowany do zastosowania stawki niepreferencyjnej. Z tego właśnie względu musiał uznać przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanych preferencji, stawek celnych i obliczenia kwoty długu celnego oraz określić kwotę tego długu na nowo, w oparciu o stawkę konwencyjną. Dokonał tego na podstawie przedłożonego retrospektywnie wystawionego świadectwa pochodzenia nr [...] z dnia [...]r.
Należy też zauważyć, iż rozstrzyganie o istocie niniejszej sprawy celnej nie było uzależnione od rozstrzygnięcia przez organ celny kwestii przyczyn wadliwości wystawionych dowodów pochodzenia, jak również ustalania wysokości szkody, jaką ewentualnie poniósł podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą w wyniku niewłaściwego postępowania eksportera, albowiem nie mieści się to w zakresie stosunku celnoprawnego łączącego polski organ celny z importerem (patrz m.in. wyrok NSA z 26.05.2000r., sygn. akt I SA/Lu 1298/98).
W ocenie Sądu to skarżący - jako uczestnik profesjonalnego obrotu towarowego z zagranicą - winien w toku prowadzonej działalności zachować odpowiednią staranność i dbałość o własne interesy, zabezpieczać się przez zawieranie odpowiedniej treści kontraktów, umów przed nieuczciwością czy nierzetelnością innych uczestników obrotu towarowego. W przeciwnym razie musi liczyć się z koniecznością ponoszenia wszelkich ujemnych skutków wcześniejszych zaniedbań w tym zakresie.
Odnosząc się natomiast do zarzutów natury proceduralnej Sąd uznał, że organy celne nie uchybiły przepisom postępowania i zasadom określonym w Ordynacji podatkowej. W szczególności nie naruszyły zasad dotyczących nakazu działania na podstawie przepisów prawa, gromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 120, art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej). Prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej (art. 121 O.p.) i zapewniły stronie czynny udział w każdym stadium toczącego się postępowania (art. 123 O.p.). Nie została też naruszona zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.)
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać, iż zaskarżone decyzje odpowiadają prawu, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.
/-/M. Bejgerowska /-/B. Koś /-/W. Długaszewska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI