III SA/Gl 569/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę obywatelki Ukrainy na decyzję Prezesa NFZ o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu kosztów leczenia, uznając, że skarżąca nie wykazała statusu ubezpieczonego w Polsce.
Skarżąca, obywatelka Ukrainy, wniosła o zwrot kosztów leczenia zaćmy oka prawego w kwocie 4100 zł poniesionych w Czechach. Prezes NFZ umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ skarżąca nie wykazała posiadania dokumentów uprawniających do świadczeń zdrowotnych w Polsce na dzień wykonania zabiegu. WSA w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że skarżąca nie spełniła warunków do uznania jej za świadczeniobiorcę na podstawie ustawy o świadczeniach, a ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie miała zastosowania, gdyż skarżąca przebywała w Polsce od 2019 roku, a nie w związku z konfliktem zbrojnym.
Sprawa dotyczyła skargi obywatelki Ukrainy na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu kosztów leczenia. Skarżąca wniosła o zwrot 4100 zł za zabieg usunięcia zaćmy oka prawego wraz z dopłatą do soczewki ponadstandardowej, wykonany w Czechach w październiku 2023 r. Prezes NFZ umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, ponieważ skarżąca nie wykazała, że na dzień wykonania świadczenia posiadała status osoby uprawnionej do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W szczególności, skarżąca nie przedstawiła dokumentów takich jak wiza pracownicza, zezwolenie na pobyt czasowy, stały, czy zgoda na pobyt ze względów humanitarnych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezastosowanie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała statusu ubezpieczonego w Polsce, ponieważ nie posiadała żadnego z wymaganych dokumentów potwierdzających legalny pobyt i uprawnienie do świadczeń. Sąd podkreślił, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy ma zastosowanie tylko do osób, które przybyły do Polski w związku z konfliktem zbrojnym, a skarżąca przebywała w Polsce od 2019 roku. W związku z brakiem legitymacji do złożenia wniosku o zwrot kosztów, postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a decyzja Prezesa NFZ była zgodna z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, obywatelka Ukrainy nie jest uprawniona do zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą, jeśli nie wykazała posiadania statusu ubezpieczonego w Polsce na dzień wykonania świadczenia, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie ma zastosowania, jeśli pobyt nie jest związany z konfliktem zbrojnym.
Uzasadnienie
Skarżąca nie wykazała posiadania dokumentów wymaganych przez ustawę o świadczeniach do uznania jej za osobę uprawnioną do świadczeń zdrowotnych w Polsce. Jej pobyt w Polsce od 2019 roku nie kwalifikuje jej do zastosowania ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, która jest regulacją szczególną dla osób przybyłych w związku z działaniami wojennymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.ś.o.z. art. 42d § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa warunki zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej udzielonego za granicą.
u.ś.o.z. art. 42b
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Reguluje uprawnienie świadczeniobiorcy do zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej udzielonego za granicą.
u.ś.o.z. art. 42c
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Dotyczy warunków zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
Pomocnicze
u.p.o.u. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Określa legalność pobytu obywateli Ukrainy w Polsce w związku z konfliktem zbrojnym.
u.c. art. 181 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Dotyczy zezwolenia na pobyt czasowy.
u.ś.o.z. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Definiuje krąg osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
u.ś.o.z. art. 3 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa warunki uzyskania statusu ubezpieczonego przez cudzoziemców.
u.p.o.u. art. 37
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Dotyczy uprawnień obywateli Ukrainy do opieki medycznej na terytorium RP.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie wykazała posiadania statusu ubezpieczonego w Polsce na dzień wykonania świadczenia za granicą. Brak posiadania dokumentów potwierdzających legalny pobyt związany z konfliktem zbrojnym wyklucza zastosowanie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Pobyt skarżącej w Polsce od 2019 roku nie jest związany z konfliktem zbrojnym, co czyni ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy nieadekwatną do sytuacji. Brak legitymacji strony do ubiegania się o zwrot kosztów uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego (paszport, PESEL). Zarzut niezastosowania ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i błędnego uznania braku uprawnień do świadczeń. Zarzut błędnej interpretacji art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Zarzut błędnego uznania, że skarżąca nie spełniła warunków do uznania jej za świadczeniobiorcę.
Godne uwagi sformułowania
Skarżąca nie wykazała, że przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa ani, że posiada Kartę Polaka. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy jest regulacją szczególną i z tego względu, wbrew oczekiwaniom Skarżącej, jej zapisy nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
Skład orzekający
Małgorzata Herman
przewodniczący sprawozdawca
Marzanna Sałuda
sędzia
Beata Machcińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce, zwłaszcza w kontekście odróżnienia pobytu związanego z konfliktem zbrojnym od innych podstaw pobytu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej skarżącej i jej statusu prawnego w Polsce. Interpretacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jako lex specialis dla osób przybyłych w związku z konfliktem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami obywateli Ukrainy do świadczeń zdrowotnych w Polsce, co jest aktualnym tematem społecznym i prawnym.
“Obywatel Ukrainy chce zwrotu kosztów leczenia z Czech, ale NFZ odmawia. Czy status UKR wystarczy?”
Dane finansowe
WPS: 4100 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 569/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-04-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Beata Machcińska Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/ Marzanna Sałuda Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 146 art. 42d ust.1, art. 42b i c Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi V. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 maja 2024r., nr 4589/2024/DT w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu kosztów leczenia oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 10 maja 2024 r., Nr 4589/2024/DT, wydaną na podstawie art. 42d ust. 1, art. 42c oraz art. 42b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 146), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach") oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ" lub "organ") umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku o zwrot kosztów leczenia w wysokości 4100 zł poniesionych przez V. P. (dalej: "Skarżąca"). Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 6 listopada 2023 r. do organu wpłynął wniosek Skarżącej - obywatelki Ukrainy - o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa będącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zwanym dalej "państwem członkowskim UE lub EOG" - na podstawie art. 42b ustawy o świadczeniach. Do wniosku dołączono: - fakturę z dnia 16 października 2023 r. na kwotę 4100 zł, dotyczącą kosztów zabiegu usunięcia zaćmy oka prawego oraz dopłaty do soczewki ponadstandardowej (Pakiet PREMIUM), sporządzoną w języku polskim; - skierowanie do oddziału okulistycznego wystawione przez czeskiego świadczeniodawcę, - pełnomocnictwo dla M. L., I. O. i S. O.. Świadczenie zostało wykonane w G. w Czechach. Śląski OW NFZ w celu potwierdzenia, że Skarżąca 16 października 2023 r. posiadała prawo do świadczeń opieki zdrowotnej zwrócił się do niej o dostarczenie dokumentu, na podstawie którego przebywała na terytorium Polski. W odpowiedzi, która wpłynęła do organu 18 grudnia 2023 r., Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych dokumentów, ma tylko PESEL i paszport. Do pisma załączyła kserokopię paszportu oraz zaświadczenia z rejestru PESEL. W dniu 29 stycznia 2024 r. Śląski OW NFZ ponownie zwrócił się do Skarżącej z prośbą o udzielenie informacji, czy na dzień wykonania świadczeń, tj. 16 października 2023 r. Skarżąca posiadała jeden z następujących dokumentów: - wizę w celu wykonywania pracy, - zezwolenie na pobyt czasowy z wyłączeniem zezwolenia udzielonego na podstawie art. 181 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, - zezwolenie na pobyt stały, - zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, - zgodę ze względów humanitarnych, - zgodę na pobyt tolerowany, - wizę wydaną w celu przyjazdu ze względów humanitarnych, z uwagi na interes państwa lub zobowiązania międzynarodowe oraz o uzupełnienie wniosku o stosowny dokument. Pismem z 30 stycznia 2024 r. pełnomocnik Skarżącej I. O. oświadczyła, że Skarżąca nie posiada żadnego z ww. dokumentów. Mając na uwadze powyższe zaskarżoną decyzją z 10 maja 2024 r. Prezes NFZ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie zainicjowane przez Skarżącą w sprawie wniosku o zwrot kosztów leczenia. W uzasadnieniu decyzji powołał mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy art. 2 ust. 1, art. 3, art. 42b do art. 42h ustawy o świadczeniach i stwierdził, że Skarżąca nie spełniła warunków do uznania jej jako świadczeniobiorcę na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach. W dniu udzielenia świadczeń w zakresie okulistyki, tj. zabiegu usunięcia zaćmy oka prawego wykonanego 16 października 2023 r. na terytorium Republiki Czeskiej Skarżąca nie spełniała warunków do uznania jej jako świadczeniobiorcę na podstawie przepisów ustawy o oświadczeniach. W konsekwencji w sprawie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż postępowanie stało się bezprzedmiotowe - brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem i za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, a to art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, szczególnie kserokopii paszportu Skarżącej oraz numeru PESEL, co doprowadziło do uznania, że Skarżąca nie jest osobą uprawnioną do wnioskowania o zwrot kosztów świadczenia udzielonego za granicą, 2. przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w szczególności poprzez niezastosowanie art. 37 ustawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że: - Skarżąca nie jest uprawniona do korzystania z opieki medycznej na zasadach i w zakresie jakim prawo do świadczeń przysługuje osobom objętym obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie ustawy o świadczeniach, - Skarżąca nie była osobą uprawnioną do złożenia wniosku o zwrot kosztów świadczeń, - Skarżąca nie jest osobą uprawnioną do otrzymania zwrotu kosztów świadczenia udzielonego za granicą. 3. przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę wydanej decyzji poprzez całościowe oparcie wydanej decyzji na dyspozycji art. 42b do art. 42h ustawy o świadczeniach, co spowodowało: - nieuwzględnienie faktu, że status UKR nadawany obywatelom Ukrainy po przyjeździe do Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy uprawnia obywatela Ukrainy do korzystania z opieki medycznej na zasadach i w zakresie jakim prawo do świadczeń przysługuje osobom objętym obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, - błędne uznanie, że Skarżąca nie spełniła warunków do uznania jej jako świadczeniobiorcę na podstawie tej ustawy, 4. przepisów prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach, wskazującą, że do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo osoby objęte powszechnym obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, co doprowadziło do błędnego wniosku, że osoba legitymująca się statusem UKR pozostaje poza dyspozycją przytoczonego przepisu, a w konsekwencji doprowadziło do umorzenia postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, 5. przepisów prawa materialnego poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowym stanie faktycznym zastosowanie znajdzie przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 181 ust.1 ustawy o cudzoziemcach, podczas gdy sytuację prawną obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, reguluje lex speciali w postaci ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. W oparciu o wskazane zarzutu pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania. Argumentując zasadność skargi pełnomocnik wskazał, że Skarżąca posiada status UKR (PESEL), w związku z czym podlega dyspozycji art. 2 ust.1 ustawy o świadczeniach, tj. może być uznana za osobę objętą powszechnym obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Wprawdzie ustawa o świadczeniach nie wskazuje wprost na objęcie swoją dyspozycją osób posiadających status UKR, jednak staranne zbadanie stanu faktycznego sprawy pozwoliłoby organowi na zastosowanie wykładni rozszerzającej z uwagi na istnienie lex speciali w rozpatrywanym zakresie. W konsekwencji doprowadziłoby to organ do wydania decyzji innej treści na kanwie niniejszego stanu faktycznego oraz prawnego. Ponadto sam organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że z danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych wprost wynika, że Skarżąca w dniu udzielenia świadczeń posiadała prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W dalszej kolejności pełnomocnik Skarżącej podniósł, że organ wydając decyzję pominął dyspozycję art. 37 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, który stanowi, że "obywatel Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, jest uprawniony do opieki medycznej udzielanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obejmującej świadczenia opieki zdrowotnej na zasadach i w zakresie, w jakim osobom objętym obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym przysługuje prawo do świadczeń na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych". W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i rozpoznanie jej na posiedzeniu niejawnym oraz o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm., dalej także: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo: 1) osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, zwane dalej "ubezpieczonymi", 2) inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901,1693,1938 i 2760), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych, 3) inne niż wymienione w pkt 1 i 2 osoby, które nie ukończyły 18. roku życia: a) posiadające obywatelstwo polskie lub b) które uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub c) pobierające rentę rodzinną, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), zwanego dalej "państwem członkowskim UE lub EFTA", lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, zwanego dalej "Zjednoczonym Królestwem", lub d) pobierające świadczenie pieniężne, o którym mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniach pieniężnych przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz.U. poz. 658), jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego UE lub EFTA lub Zjednoczonego Królestwa, 4) inne niż wymienione w pkt 1-3 osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które są w okresie ciąży, porodu lub połogu: a) posiadające obywatelstwo polskie lub b) które uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - zwane dalej "świadczeniobiorcami. W art. 3 ustawy o świadczeniach określone zostały warunki, które należy spełnić w celu uzyskania statusu ubezpieczonego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach status ubezpieczonego w Polsce mogą uzyskać ci cudzoziemcy, którzy nie posiadają obywatelstwa państwa członkowskiego UE lub EFTA lub Zjednoczonego Królestwa, a którzy przebywają na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej na podstawie wizy w celu wykonania pracy, zezwolenia na pobyt czasowy z wyłączeniem zezwolenia udzielonego na podstawie art. 181 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zgody na pobyt ze względów humanitarnych, zgody na pobyt tolerowany, wizy wydanej w celu przyjazdu ze względów humanitarnych, z uwagi na interes państwa lub zobowiązania międzynarodowe, jeśli podlegają zgodnie z art. 66 ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego albo ubezpieczają się dobrowolnie na zasadach określonych w art. 68 ustawy o świadczeniach. Zasady uzyskiwania zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, które jest świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa będącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym w oparciu o dyrektywę o opiece transgranicznej regulują przepisy ustawy o świadczeniach od artykułu 42b do artykułu 42h. Zgodnie z art. 42b ust. 1 ustawy o świadczeniach świadczeniobiorca jest uprawniony do otrzymania od Funduszu zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, będącego świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa będącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Warunkiem otrzymania zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej jest złożenie wniosku wraz z kompletem dokumentów wskazanych w art. 42d ustawy o świadczeniach. Skarżąca jest obywatelką Ukrainy. Z wydruku z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych (CWU) wynika, że Skarżąca była płatnikiem składek od 9 maja 2019 r. (karta 000018 akt administracyjnych), a więc przebywała na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej co najmniej od tej daty. Skarżąca złożyła wniosek o zwrot kosztów świadczenia opieki zdrowotnej (zabiegu usunięcia zaćmy oka prawego oraz dopłaty do soczewki ponadstandardowej (Pakiet PREMIUM)) w kwocie 4100 zł, udzielonego w dniu 16 października 2023 r. na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej – w G.. w Czechach. Skarżąca, składając ten wniosek, nie wykazała, że jest osobą uprawnioną do ubiegania się o zwrot kosztów ww. świadczenia; przedłożyła jedynie kserokopię paszportu oraz zaświadczenia z rejestru PESEL. Prawidłowo zatem Śląski OW NFZ podjął starania w celu ustalania, czy Skarżąca, jako obywatelka Ukrainy, posiada w myśl art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach status osoby ubezpieczonej w Polsce. Mianowicie zwrócił się do Skarżącej z prośbą o udzielenie informacji, czy na dzień wykonania świadczeń, tj. 16 października 2023 r. była w posiadaniu jednego z dokumentów uprawniających do świadczeń, tj. - wizy w celu wykonywania pracy, - zezwolenia na pobyt czasowy z wyłączeniem zezwolenia udzielonego na podstawie art. 181 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, - zezwolenia na pobyt stały, - zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, - zgody ze względów humanitarnych, - zgody na pobyt tolerowany, - wizy wydanej w celu przyjazdu ze względów humanitarnych, z uwagi na interes państwa lub zobowiązania międzynarodowe oraz o uzupełnienie wniosku o stosowny dokument. Skarżąca nie przedłożyła żadnego z ww. dokumentów. Również pełnomocnik skarżącej I. O. w piśmie z 30 stycznia 2024 r. oświadczyła, że Skarżąca takich dokumentów nie posiada. W konsekwencji organ prawidłowo uznał, że Skarżąca nie wykazała, że posiada status ubezpieczonego w Polsce. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z wystąpienia przesłanki podmiotowej bądź przesłanki przedmiotowej. Przesłankę podmiotową stanowi brak legitymacji strony postępowania administracyjnego. Natomiast przesłanką przedmiotową jest brak - w znaczeniu prawnym - przedmiotu postępowania. W sytuacji, kiedy Skarżąca na dzień 16 października 2023 r. nie posiadała statusu ubezpieczonego, nie była legitymowana do złożenia wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w tym dniu na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej – w G.. w Czechach. W konsekwencji decyzja Prezesa NFZ o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniosku Skarżącej o zwrot kosztów leczenia w wysokości 4100 zł jest legalna. Zauważyć należy, iż decyzja merytoryczna o odmowie zwrotu wydawana jest w sytuacjach określonych w art. 42d ust. 2 ustawy o świadczeniach, które nie obejmują stanu faktycznego Skarżącej – braku statusu ubezpieczonego. W ocenie Sądu organ działał zgodnie z prawem (art. 6 k.p.a.), podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), a nadto zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dokonał swobodnej jego oceny (art. 80 k.p.a.), co zresztą znalazło wyraz w uzasadnieniu wydanej przez niego decyzji (art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.) - organ szczegółowo wskazał dowody, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Według art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.) ustawa dotyczy każdego, kto jest obywatelem Ukrainy, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywatelem Ukrainy posiadającym Kartę Polaka, który wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), bądź też nieposiadającym obywatelstwa ukraińskiego małżonkiem obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego, niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej (ust. 2). Ustawa o pomocy została uchwalona w celu stworzenia szczególnej regulacji prawnej zapewniającej doraźną podstawę do legalnego pobytu obywatelom Ukrainy, którzy w wyniku działań wojennych zostali zmuszeniu do opuszczenia kraju swojego pochodzenia. W myśl art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 września 2025 r Skarżąca nie wykazała, że przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa ani, że posiada Kartę Polaka. Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych (CWU) wynika, że Skarżąca była płatnikiem składek od 9 maja 2019 r., a więc przebywała na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej co najmniej od tej daty. Skoro Skarżąca nie przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, jak również nie posiada Karty Polaka, to ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie ma zastosowania do Skarżącej. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy jest regulacją szczególną i z tego względu, wbrew oczekiwaniom Skarżącej, jej zapisy nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał zarzuty Skarżącej za bezzasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI