III SA/Gl 567/23

III SA/Gl 567/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta /sprawozdawca/
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant starszy referent Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2024 r. sprawy ze skargi W sp. z o.o. w K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr KT.PPR-B.5112.25.2022.11 w przedmiocie wypłaty świadczeń pracowniczych oddala skargę.
Uzasadnienie
Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach (dalej: organ; organ odwoławczy) decyzją z 20 kwietnia 2023 r. nr KT.PPR-B.5112.25.2022.11, po rozpatrzeniu odwołania W Sp. z o.o. w K. (dalej: spółka, strona, skarżąca) utrzymał w mocy nakaz Inspektora Państwowej Inspekcji Pracy (dalej: organ pierwszej instancji) z 24 października 2022 r. o nr [...], w sprawie wypłaty świadczeń pracowniczych (razem: organy administracji publicznej).
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jedn. z 17 kwietnia 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (aktualny tekst jedn. z 24 stycznia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 97, dalej: ustawa o PIP).
Z akt administracyjnych wynika, że na skutek kontroli przeprowadzonej 21 czerwca oraz 9, 31 sierpnia i 9 września 2022 r., na podstawie okazanego przez stronę wykazu naliczonych i niewypłaconych ekwiwalentów oraz wykazu naliczonych i niewypłaconych wynagrodzeń byłym i obecnym pracownikom spółki, inspektor pracy wydał nakaz z 24 października 2022 r. o nr rej.: [...] zawierający 14 decyzji w sprawie wypłaty świadczeń pracowniczych. Mianowicie: decyzją nr 1 organ pierwszej instancji nakazał wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, natomiast decyzjami od nr 2 do nr 13 nakazał wypłatę wynagrodzenia za pracę, a decyzją nr 14 nakazał wypłatę odprawy emerytalnej. Wszystkie te okoliczności zostały wskazane w protokole kontroli z 13 października 2022 r. o nr [...], do którego uwag, zarzutów lub zastrzeżeń spółka nie wnosiła. Z treści protokołu kontroli nie wynika również, aby strona w trakcie czynności kontrolnych informowała inspektora pracy o wniesionych przez pracowników pozwach do sądu pracy. Ponadto protokół zawiera adnotację o odmowie odbioru jego odpisu przez prezesa zarządu spółki M. G., a to pomimo trzykrotnego wezwania ze strony organu. Przedmiotowy nakaz, jak wskazano, podlegał natychmiastowemu wykonaniu na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy o PIP.
Strona pismem z 22 listopada 2022 r. (wpływ do organu) wniosła odwołanie od nakazu z 24 października 2022 r., zaskarżając go w całości i zarzucając rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji wkraczanie swym zakresem w przedmiot sporów aktualnie toczących się przed niezawisłymi sądami pracy w sprawach zainicjowanych przez "większość pracowników wskazanych w zaskarżonym nakazie", przez co - jej zdaniem - jest on niezgodny z art. 10 Konstytucji RP, gdyż "w toku postępowania sądowego usiłuje regulować kwestie poddane kognicji niezawisłego sądu". Dalej strona podniosła, że nakaz został wydany w sprzeczności z art. 83 § 1 i § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (aktualny tekst jedn. z 2 sierpnia 2023 r. Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.; dalej: k.c.) w związku z art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (aktualny tekst jedn. z 16 czerwca 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1465; dalej: k.p.), poprzez niewzięcie pod rozwagę istotnych faktów pominiętych przez inspektora pracy i wobec tego ustalenia stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy. Ponadto strona zarzuciła zaskarżonemu nakazowi nietrafne odwołanie się do norm ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (aktualny tekst jedn.: z 16 stycznia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 61; dalej: ustawa o szczególnych zasadach), gdyż pracodawca nigdy nie wypowiedział pracownikom umów o pracę w oparciu o ten przepis, a podający się za działającego w imieniu pracodawcy rzekomy likwidator G. L. nie wyrażał woli pracodawcy i nie był upoważniony - w rozumieniu art. 3 k.p. - do działania za pracodawcę w sferze pracowniczej. Uzasadniając swoje stanowisko strona opierała się przede wszystkim na wątpliwościach związanych z faktem wypowiedzenia umów o pracę przez likwidatora powołanego uchwałą, która następnie została uchylona przez Sąd Okręgowy w K. Strona wyjaśniła również, że w chwili zawierania porozumień z pracownikami skracającymi okres wypowiedzenia, nieważnie powołany likwidator był już zawieszony w swej funkcji przez Sąd Okręgowy w K. Zdaniem strony, wypowiedzenie dokonane przez osobę nieuprawnioną do zastępowania pracodawcy w sprawach pracowniczych, z mocy samego prawa, obarczone jest zawsze wadą w postaci nieważności, a zatem inspektor pracy nieprawidłowo zakwalifikował występujące u pracodawcy zjawisko rzekomych wypowiedzeń dokonanych przez nieważnie powołanego likwidatora, jako podstawę do zastosowania ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach.
Z uwagi na podniesiony przez stronę zarzut, że inspektor pracy wydając nakaz nie wziął pod uwagę istotnych faktów, w wyniku czego doszło do ustalenia stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistością, a mianowicie nie uwzględnił okoliczności, że większość pracowników objętych zaskarżonym nakazem wniosło pozwy do sądów pracy organ, na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., wezwał stronę do złożenia na piśmie niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnień oraz przedłożenia kopii pozwów, w celu ustalenia stanu faktycznego umożliwiającego podjęcie decyzji przez organ odwoławczy. 20 stycznia 2023 r. do Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach wpłynęła odpowiedź strony na wezwanie, do której załączono zestawienie spraw toczących się przed sądem pracy, jednak bez wskazania jakie należności zostały nimi objęte. W związku z brakiem wystarczających informacji do rozpatrzenia odwołania, organ zlecił przeprowadzenie postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Ponadto jak wynika z treści protokołu kontroli z 13 października 2022 r. nr rej.: [...], pracodawca w dalszym ciągu nie okazał pozwów pracowniczych złożonych do sądów pracy, związanych z zatrudnieniem w spółce pracowników i niewypłaconymi świadczeniami, objętymi listami płac pracodawcy i nakazem inspektora pracy z 24 października 2022 r., nr rej.: [...]. Ustalono również, że żadna ze spraw sądowych, prowadzonych przez sąd pracy, nie została rozstrzygnięta.
Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach decyzją z 20 kwietnia 2023 r. o nr KT.PPR-B.5112.25.2022.11 utrzymał w mocy nakaz z 24 października 2022 r. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że ustalenia poczynione przez inspektora pracy w toku kontroli i stanowiące podstawę do wydania nakazu, dokonane zostały na podstawie przedłożonych przez pracodawcę dokumentów, które zostały wskazane w protokole kontroli z 13 października 2022 r. o nr [...]. Organ ponownie argumentował, że strona nie kwestionowała wysokości, okresu czy tytułu wypłaty należnych pracownikom świadczeń pracowniczych zawartych w nakazie inspektora pracy, a podważa jedynie prawo pracowników do odpraw przysługujących im na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach. Jednakże żadna z decyzji zawartych w nakazie nie dotyczy tego świadczenia. Odnosząc się z kolei do zarzutu strony o objęciu nakazem inspektora pracy świadczeń pracowniczych, co do których toczą się postępowania sądowe, zaznaczono, że z treści protokołu kontroli nie wynika, aby strona w trakcie czynności kontrolnych informowała inspektora pracy o wniesionych przez pracowników pozwach do sądu pracy. Tymczasem spółka po raz pierwszy powołała powyższy argument wnosząc odwołanie od nakazu. Tym samym nie może skutecznie twierdzić, że organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy, skoro opierał ustalenia na informacjach i dowodach przedstawionych przez stronę. Dalej wskazano, że organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą ustalić stan faktyczny wyłącznie w oparciu o wyjaśnienia i dokumenty przedłożone przez stronę i nie są uprawnione do ich weryfikacji poprzez pozyskiwanie informacji od sądu powszechnego w celu ustalenia, którzy pracownicy, skierowali swoje roszczenia na drogę postępowania sądowego i w jakim zakresie, oraz na jakiej podstawie prawnej.
Świadczenia pieniężne, określone w nakazie są zatem, w ocenie organu, bezsporne oraz należne, ponieważ pracownicy nabyli do nich prawo, czego pracodawca nie kwestionuje. Z akt administracyjnych ponadto wynika, że czynności kontrolne organu podejmowane były również celem "sprawdzenia środków prawnych skierowanych do pracodawcy po zakończeniu poprzednich czynności kontrolnych", a mianowicie zakończonych wydaniem nakazu z 18 lutego 2021 r. nr [...], który zawierał decyzje dotyczące wypłaty wynagrodzenia za pracę oraz wypłaty odpraw pieniężnych w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach), na decyzję z 20 kwietnia 2023 r. nr KT.PPR-B.5112.25.2022.11, skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:
1) art. 11 pkt 7 ustawy PIP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wskutek czego organ doszedł do niewłaściwego ustalenia, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegającej na tym, że organ odwoławczy - wiedząc o toczących się postępowaniach sądowych przed sądem pracy - wkroczył w kompetencje władzy sądowniczej i wydał decyzję de facto rozstrzygającą o przedmiocie wielu postępowań zawisłych przed sądem - tj. Sądem Rejonowym [...] w K.;
2) rażącą obrazę art. 10 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz rażące naruszenie art. 2 § 3 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (aktualny tekst jedn. z 7 lipca 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.; dalej: k.p.c.), poprzez podjęcie w toku postępowania administracyjnego próby rozstrzygania kwestii należących do wyłącznej właściwości sądów pracy;
3) art. 50 § 1 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem stosownie do art. 50 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wskutek wezwania dowiedział się o przeszkodzie w prowadzeniu sprawy na gruncie postępowania administracyjnego z uwagi na zawisłość sporów sądowych i nie potrzebował do tego dodatkowej dokumentacji w postaci kopii pozwów.
Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie w całości decyzji Okręgowego Inspektora Pracy z 20 kwietnia 2023 r., nr rej.: KT.PPR-B.5112.25.2023.11 oraz poprzedzającego ją nakazu z 24 października 2023 r., nr rej.: [...].
W uzasadnieniu skargi argumentowano, że organ (inspektor pracy) nie był uprawniony do obejmowania zaskarżonym nakazem, wydanym na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy PIP, wskazanych w nim świadczeń pracowniczych, gdyż mają one charakter sporny. Zdaniem strony sporność ta wynika z faktu, że co do tych świadczeń toczą się aktualnie sprawy sądowe przed sądem pracy. Ponadto spółka zarzucała organom pierwszej i drugiej instancji, że nie przeprowadziły postępowania dowodowego pod kątem pozorności wypowiedzeń i następujących po nich sprzecznych z prawami pracowniczymi - skróceń okresu wypowiedzeń, przez co organy dopuściły się zaniechania w zakresie oceny konsekwencji działania bez umocowania przez osobę trzecią. Spółka podważała również zasadność wezwania jej do złożenia na piśmie wyjaśnień oraz przedłożenia kopii pozwów na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. stwierdzając, że nie może on stanowić przepisu służącego obchodzeniu prawa, zwłaszcza instytucji obowiązku milczenia nałożonego na prawników związanych przepisami etycznymi obowiązującymi radców prawnych. Tym samym, zdaniem strony, organ winien był sam poczynić ustalenia w sygnalizowanym zakresie, tj. sprawdzić treści pozwów w sądzie pracy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko prezentowane w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
W związku z wyznaczeniem terminu rozprawy na 7 lutego 2024 r., pismem z 5 lutego 2024 r. skarżący wniósł o odroczenie terminu rozprawy oraz usprawiedliwienie nieobecności ze względu na przebywanie prezesa zarządu spółki w Nigerii, a tym samym "brak możliwości obrony swoich praw przez pozwany zakład pracy". Pismem z 11 marca 2024 r. strona ponowiła wniosek o odroczenie rozprawy wyznaczonej w tym samym dniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: z 28 października 2022 r., Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 7 lipca 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli Sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Istotę sporu w niniejszej sprawie, w świetle zarzutów zawartych w skardze i stanowiska prezentowanego przez stronę w toku postępowania administracyjnego stanowi prawidłowość przyjęcia przez organy administracji publicznej, że w kontrolowanej judykacyjnie sprawie zaistniały normatywne przesłanki do wydania nakazu z 24 października 2022 r. o nr [...], a to w aspekcie ustawy PIP i zasady trójpodziału władzy wynikającej z art. 10 Konstytucji RP, oraz w związku z art. 2 § 3 k.p.c.
Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji organów administracji publicznej stanowi w szczególności art. 11 pkt 7 oraz art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIP. W myśl art. 11 pkt 7 ustawy o PIP w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Stosownie zaś do treści art. 33 ust. 1 w/w ustawy w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 oraz art. 11a. Z treści art. 11 pkt 7 ustawy o PIP wynika zatem, że aby mógł być wydany nakaz wypłaty wynagrodzenia, wynagrodzenie to musi być "należne". W utrwalonym już w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowane jest jednolicie, że wyrażenie to oznacza, że prawo do wynagrodzenia nie może budzić wątpliwości. Nakaz zapłaty może być wydany wyłącznie wówczas, gdy obowiązek pracodawcy jest bezsporny i wymagalny już w momencie przeprowadzenia kontroli. Inspektor pracy może w konsekwencji nakazać wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę, gdy należność ta jest wyliczona, jej wysokość i podstawa są bezsporne, a ponadto nie budzi jakiejkolwiek wątpliwości fakt niewypłacenia powyższej należności. Pojęcie "należne wynagrodzenie" ma charakter obiektywny, niezależny od przekonania samego inspektora pracy. Nie można mówić o "należnym wynagrodzeniu", jeżeli takiej oceny nie podziela pracodawca oraz gdy ocena i kwalifikacja podnoszonych przez niego zdarzeń prawnych może być różna (por. wyroki NSA z: 4 stycznia 2010 r., I OSK 791/09, Legalis nr 222558; 13 lipca 2006 r., I OSK 1400/05, Legalis nr 81975). Należy zatem przyjąć, że tylko w sytuacji, gdy ocena zdarzeń jednoznacznie wskazuje w świetle obowiązujących przepisów, że wynagrodzenie przysługuje konkretnemu pracownikowi i nie zostało mu wypłacone, inspektor pracy może skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Natomiast, gdy wynagrodzenie budzi kontrowersje, w szczególności na tle zgłoszonych okoliczności, które strony stosunku pracy interpretują odmiennie albo jedna ze stron w ogóle zaprzecza ich wystąpieniu, jedynym organem kompetentnym do weryfikacji spornych roszczeń ze stosunku pracy jest sąd pracy. Jak podkreślono w orzecznictwie, art. 11 pkt 7 ustawy o PIP nie stanowi przepisu szczególnego (o którym mowa w art. 2 § 3 k.p.c.), na podstawie którego byłaby wyłączona kompetencja sądów powszechnych do rozstrzygania sporów ze stosunku pracy (por.: wyrok NSA z 4 stycznia 2010 r., I OSK 791/09, Legalis nr 222558).
Podkreślić przy tym należy, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w tym również przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w tej ustawie (art. 1 ustawy o PIP). Nie może wkraczać w zakres kompetencji zastrzeżonych przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych (sądów pracy). Ingerencja inspektora pracy w postaci wydania nakazu wypłaty należnego wynagrodzenia może zatem dotyczyć tylko sytuacji niespornych. W związku z tym działania inspektora pracy powinny zmierzać jedynie do ustalenia, czy pracodawca rzeczywiście w sposób oczywiście bezpodstawny wstrzymuje wypłatę należnego wynagrodzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 3 lutego 2021 r., III SA/Gl 321/20, Legalis nr 2579665).
Dodać należy, że o sytuacji sporu można by mówić w przypadku jednoczesnego zainicjowania przez stronę stosunku pracy procesu sądowego o wypłatę wynagrodzenia, bądź w przypadku kwestionowania przez pracodawcę w toku postępowania administracyjnego twierdzeń organu w przedmiocie wydania nakazu. Istotne jest przy tym, czy pracodawca i w którym momencie i wobec jakiego podmiotu kwestionuje podstawę prawną i wysokość należnego świadczenia. Nie jest wystarczającym dla przyjęcia "sporności" wynagrodzenia odmienny niż wyrażony w decyzji pogląd w kwestii "należności wynagrodzenia", zwłaszcza, gdy z akt administracyjnych nie wynika, aby między stronami stosunku pracy spór tego rodzaju zaistniał. Tylko wówczas gdy istnieje spór między pracownikiem a pracodawcą co do wysokości, okresu czy tytułu wypłaty wydanie nakazu płatniczego nie jest uzasadnione (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2010 r., I OSK 791/09, Legalis nr 222558).
W niniejszej sprawie, obowiązek strony skarżącej jako pracodawcy wypłaty wynagrodzenia pracownikom jest bezsporny i był wymagalny już w momencie przeprowadzenia kontroli 21 czerwca oraz 9, 31 sierpnia i 9 września 2022 r., na podstawie okazanego przez pracodawcę wykazu naliczonych i niewypłaconych ekwiwalentów oraz wykazu naliczonych i niewypłaconych wynagrodzeń byłym i obecnym pracownikom spółki. Dokumenty te nie były kwestionowane przez spółkę, jak również nie wniesiono zastrzeżeń do protokołu kontroli związanych z podstawą, wysokością lub terminem płatności w/w należności pracowniczych. Co istotne, kontrolę przeprowadzono w obecności prezesa zarządu spółki, a w treści protokołu zawarto również pouczenie o możliwości wniesienia przez stronę umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole na piśmie w terminie 7 dni, z którego to uprawnienia spółka nie skorzystała. Strona, w toku postępowania administracyjnego, podważała jedynie prawo pracowników do odpraw przysługujących im na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach, a następnie rozszerzyła swoją argumentację wskazując, że organy administracji publicznej naruszają art. 10 Konstytucji RP w zw. z art. 2 § 3 k.p.c., poprzez zastępowanie sądu pracy (sądu powszechnego) w rozstrzyganiu sporów pracowniczych. Tego stanowiska Sąd nie podziela.
Kwestionowanym nakazem objęte zostały bowiem wymagalne i należne świadczenia pracownicze (wynagrodzenie za pracę, ekwiwalent za niewykorzystany urlop, odprawa emerytalna) za okres do czerwca 2022 r. W ocenie Sądu organy administracji publicznej zasadnie przyjęły, że w niniejszej sprawie nie można mówić o sporze "w kwestii zasadności wypłaty pracownikom świadczeń pieniężnych". Powyższe wynika z treści protokołu kontroli z 13 października 2022 r., który został sporządzony na podstawie dokumentacji pracowniczej (akta osobowe pracowników) przedstawionej przez spółkę.
Wskazać należy, że przepis art. 11 pkt 7 ustawy o PIP nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 2 § 3 k.p.c., wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą a pracownikiem z kognicji sądów powszechnych. Sądy powszechne, mimo regulacji określonej w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, są jedynym organem państwa uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych roszczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym sporów o wypłatę wynagrodzenia między pracownikiem i pracodawcą, ponieważ są to sprawy cywilne, a te podlegają kognicji sądów powszechnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 1 kwietnia 2022 r., III SA/Po 1637/21, Legalis nr 2779811).
Należy jednak podkreślić, w świetle zarzutów podnoszonych przez skarżącą w skardze i w toku postępowania administracyjnego, że charakter prawny rozstrzygnięcia wydawanego na postawie art. 11 pkt 7 ustawy o PIP nie jest tożsamy z czynnościami sądu pracy (sądu powszechnego) w rozstrzyganiu sporów pracowniczych. Przepis ten ma bowiem na celu identyfikację obowiązków, których pracodawca nie zrealizował w terminie. Pracownicy, których należności objęte zostały kwestionowanym nakazem z 24 października 2022 r. nie mieli statusu strony w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, a wydana decyzja nie stanowi dla nich podstawy do dochodzenia objętych nakazem należności na drodze postępowania egzekucyjnego. Nakaz płatniczy nie zastępuje również wyroku sądu pracy, lecz rozstrzyga o sytuacji prawnej pracodawcy z punktu widzenia zadań i kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy. Wierzycielem obowiązków wskazanych w nakazie są organy Państwowej Inspekcji Pracy, a ich przymusowa realizacja jest możliwa w trybie przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązków o charakterze niepieniężnym (por. wyrok WSA w Łodzi z 16 października 2014 r., III SA/Łd 496/14, Legalis nr 1152398). Zatem celem nakazu płatniczego z art. 11 pkt 7 ustawy o PIP jest urzeczywistnienie obowiązku pracodawcy wynikającego z przepisów prawa pracy, w szczególności z art. 94 pkt 5 k.p., zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany terminowo wypłacać wynagrodzenie, a nie rozstrzyganie sporu cywilnego co do podstawy i wymiaru tych należności. Nie jest zatem zasadny sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 10 Konstytucji RP w zw. z art. 2 § 3 k.p.c., poprzez podjęcie w toku postępowania administracyjnego próby rozstrzygania kwestii należących do wyłącznej właściwości sądów pracy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organ art. 50 § 1 k.p.a. należy wskazać, że przepis ten stanowi, że: "Organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych", a zatem dotyczy wezwań, czyli jednego z rodzajów technicznych czynności podejmowanych przez organ w toku postępowania dowodowego i w celu dokładnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Strona nie sprecyzowała na czym dokładnie polegało naruszenie tego przepisu przez organ, tzn. w jakim zakresie to wezwanie naruszało opisane w tym przepisie zasady wzywania osoby (podmiotu) do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokumentów. Tak sformułowany zarzut nie mógł zatem zostać uwzględniony. W ocenie Sądu, przede wszystkim analiza akt administracyjnych wskazuje na zasadność wezwania strony do przedłożenia dokumentacji związanej ze sporami pracowniczymi w związku z stanowiskiem prezentowanym w odwołaniu strony. Należy mieć na względzie, że z przepisów k.p.a. wynika obowiązek wszechstronnego rozpoznania sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
WSA w Gliwicach przypomina również, że zgodnie z art. 107 p.p.s.a. nieobecność stron lub pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Jednakże, na podstawie art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli m.in. nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Na prośbę prezesa zarządu spółki z 5 lutego 2024 r. Sąd, na podstawie art. 109 p.p.s.a., odroczył termin rozpoznania sprawy (wyznaczonej pierwotnie 7 lutego 2024 r.), stwarzając tym samym warunki po podjęcia przez stronę czynności związanych z obroną jej stanowiska w postępowaniu (np. ustanowienia pełnomocnika). Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa, formułując kolejny wniosek o odroczenie rozprawy – tym razem z uwagi na, jej zdaniem, zbyt późne zawiadomienie. Należy z całą mocą podkreślić, że przysługujące na podstawie wskazanego przepisu p.p.s.a. prawo odroczenia rozprawy nie może być nadużywane i powodować stanu, w którym sprawa zawisła przed Sądem, nie może doczekać się rozpoznania z uwagi na zgłaszane przez strony różne przeszkody (vide: pismo z 5 lutego 2024 r.; pismo z 11 marca 2024 r.). W ocenie Sądu rozpoznanie sprawy na rozprawie 11 marca 2024 r. bez udziału skarżącego nie naruszało prawa strony do obrony jego praw. Na rozprawie nie jest obowiązkowa obecność stron, a sąd pierwszej instancji nie jest związany zarzutami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a tym samym zobowiązany jest – niezależnie od podnoszonych zarzutów przeprowadzić kontrolę zaskarżonego aktu w pełnym zakresie. Dodatkowo wskazać należy, że sąd zobowiązany jest również do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Z tego też względu skoro sprawa była gotowa do rozstrzygnięcia nie było podstaw po raz kolejny odraczać rozprawy (por.: wyrok NSA z 7 listopada 2023 r., III FSK 3130/21, LEX nr 3695639; wyrok NSA z 9 maja 2017 r., II GSK 947/15, Legalis nr 1625233; wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2012 r., I SAB/Wa 312/11, Legalis nr 842365).
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.