III SA/GL 563/22

III SA/Gl 563/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1100
art. 2 ust. 1 pkt 2,  art. 33 ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Protokolant specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 4 maja 2022 r. nr PSIII.8640.171.2022 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 4 maja 2022 r., znak PSIII.8640.171.2022, Wojewoda Śląski (dalej jako Wojewoda, organ) utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu w B. w przedmiocie utraty przez R.K. (dalej jako strona, skarżący) statusu osoby bezrobotnej.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 690 – dalej jako ustawa o promocji zatrudnienia).
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że strona, zarejestrowana uprzednio jako osoba bezrobotna, 1 czerwca 2021 r. nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Ta okoliczność spowodowała utratę statusu osoby bezrobotnej na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o promocji zatrudnienia. Organ wskazał również, że nabycie prawa do renty następuje niezależnie od zachowania strony z dniem spełnienia wszystkich warunków do jej otrzymania. Złożenie wniosku jest konieczne wyłącznie dla wypłaty świadczenia, a nie uzyskania do niego prawa. Skoro zatem strona spełniła warunki uzyskania renty, nie mógł jej przysługiwać status osoby bezrobotnej.
W skardze do tutejszego Sądu skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b. art. 8, art. 9, art. 10, art.11, art. 12, art. 19, art. 75, art. 77, art. 79a, art. 80, art. 107 ust. 1 i 3 kpa oraz art. 7, art. 8 i art. 32 Konstytucji RP.
Uzasadniając skargę podał, że organ wydał decyzję arbitralnie bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się przed jej wydaniem. Nie wskazał przesłanek, które skarżący musiałby spełnić i jakie dowody dostarczyć, by decyzja była zgodna z jego wnioskiem.
Podważył również konstytucyjność przepisów odmiennie traktujących osoby, których renta jest wyższa niż połowa przeciętnego wynagrodzenia od tych, których renta jest niższa od tej kwoty. To Konstytucja winna mieć pierwszeństwo zastosowania przed ustawą.
W oparciu o te zarzuty domagał się stwierdzenia nieważności decyzji ewentualnie jej uchylenia i umorzenia postępowania przed organem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm. dalej jako ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Odnosząc się na wstępie do zarzutów skargi natury procesowej, w tym również tych dotyczących gromadzenia i oceny zebranego materiału dowodowego należy stwierdzić, że nie mogły one odnieść pożądanych skutków prawnych. Organy działały na podstawie przepisów prawa zgodnie z brzmieniem art. 6 kpa i nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do treści art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 80 kpa, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów). Organy działały zgodnie z treścią przywołanych przepisów.
Nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że organ nie czyni ustaleń faktycznych w próżni, lecz zawsze przez pryzmat normy prawa materialnego. Tą zaś jest w pierwszej kolejności art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia, wprowadzający definicję bezrobotnego. Zgodnie z tym przepisem, bezrobotnym jest osoba (...), która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, (...) w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Dalej, w myśl art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do (...) renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, rentę szkoleniową, rentę socjalną, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Z przepisu tego wynika zatem, że nabycie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej.
Z akt administracyjnych wynika, że strona nabyła prawo do renty w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (k. 44), w konsekwencji nie mógł jej przysługiwać status osoby bezrobotnej. Wydanie decyzji o utracie statusu bezrobotnego nie wymagało w niniejszym przypadku zgromadzenia obszernego materiału dowodowego. Wystarczające było zawiadomienie ZUS o nabyciu prawa do renty. Skarżący zresztą nabycia tego prawa nie kwestionował. Nie doszło zatem do naruszenia powołanych w skardze przepisów regulujących postępowanie dowodowe (art. 7, art 75, art. 77, art. 80 kpa).
Rację ma organ twierdząc, że nabycie prawa do renty następuje z mocy prawa, po spełnieniu przez stronę warunków wynikających z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.
Organ prawidłowo również uzasadnił wydaną decyzję. Wbrew twierdzeniom skargi uzasadnienie nie jest pozorne. Organ I instancji wskazał okoliczność, która doprowadziła do pozbawienia strony statusu bezrobotnego. Przedstawił swoje stanowisko jasno i precyzyjnie. Z kolei organ odwoławczy szeroko omówił prawa i obowiązki skarżącego jako osoby bezrobotnej oraz wskazał przesłankę, która legła u podstaw rozstrzygnięcia (art. 107 kpa).
Nie ma również racji skarżący twierdząc, że organ winien wskazać przesłanki, jakie skarżący winien spełnić, by nie zostać pozbawionym statusu bezrobotnego. Podstawę zarzutu skarżącego stanowi brzmienie art. 79a § 1 kpa, zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.
Wykładnia cytowanego przepisu prowadzi do wniosku, że znajduje on zastosowanie do postępowania wszczętego na żądanie strony. Takim postępowaniem było to zmierzające do uznania strony za osobę bezrobotną. W niniejszej sprawie jednak postępowanie zostało wszczęte z urzędu 10 stycznia 2022 r. i zmierzało do pozbawienia strony przysługującego jej wcześniej statusu wskutek uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ nie miał zatem obowiązku wskazywania przesłanek zależnych od strony, których niespełnienie mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Strona bowiem tego postępowania nie inicjowała swoim żądaniem.
Nadto, jak słusznie wskazał organ, przy rejestracji w Urzędzie Pracy strona została pouczona o prawach i obowiązkach bezrobotnego oraz o tym, komu taki status przysługuje.
Nie jest zasadny i ten zarzut, że strona nie została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. W aktach administracyjnych znajduje się zawiadomienie o wszczęciu podstępowania administracyjnego, o przyczynach jego wszczęcia, o prawie strony do czynnego udziału w postępowaniu oraz o prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym i do złożenia dodatkowych wyjaśnień przed wydaniem decyzji (k. 47 wraz z potwierdzeniem doręczenia korespondencji).
Z tych względów postępowanie prowadzone było w sposób budzący zaufanie do organów. Organ ustalił stan faktyczny w stopniu dostatecznym do rozstrzygnięcia sprawy, a następnie ocenił ustalony stan faktyczny przez pryzmat normy prawa materialnego. Wobec faktu, że skarżący nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, nie spełniał przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej. W takim przypadku, zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, organ był zobowiązany do pozbawienia go statusu bezrobotnego. Przepis ten nie pozostawia organowi wyboru co do sposobu rozstrzygnięcia. Starosta, (...) pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przy czym istotne jest to, że o utracie statusu bezrobotnego, zgodnie z powołanym na wstępie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, przesądza samo nabycie prawa do renty.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia Konstytucji poprzez różnicowanie pozycji tych bezrobotnych, których renta przekracza połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, od tych, których renta tej wysokości nie przekracza Sąd również uznał je za nieuzasadnione. Przede wszystkim powołane wyżej przepisy ustawy o promocji zatrudnienia korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją tak dopóty, dopóki nie zostanie stwierdzona ich niezgodność z ustawą zasadniczą. Stwierdzenie niezgodności następuje jednak we właściwym trybie przed Trybunałem Konstytucyjnym. Organ nie posiada kompetencji do uznania przepisu za niezgodny z Konstytucją i przepis zobowiązany jest zastosować, co też w sprawie uczynił. Również Sąd administracyjny nie jest kompetentny do badania zgodności z Konstytucją przepisów ustawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.