III SA/Kr 854/23

III SA/Kr 854/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /sprawozdawca/
Marta Kisielowska
Renata Czeluśniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Sygn. powiązane
II GSK 261/24 - Wyrok NSA z 2024-07-12
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
Art.  91  ust. 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi Rady Miasta Krakowa na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Małopolskiego z dnia 30 marca 2023 r. nr WN-II.4131.1.6.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Nr CV/2851/23 Rady Miasta Krakowa z dnia 22 lutego 2023 r. zmieniającej uchwałę nr LXXXIX/2177/17 w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz Rady Miasta Krakowa kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zarządza zwrot nienależnie uiszczonego wpisu w wysokości 300 zł (trzysta złotych) z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz Rady Miasta Krakowa.
Uzasadnienie
Wojewoda Małopolski rozstrzygnięciem nadzorczym z 30 marca 2023 r., nr WN-CV/2851/23 stwierdził nieważność w części uchwały Nr CV/2851/23 Rady Miasta Krakowa z dnia 22 lutego 2023 r., nr zmieniającej uchwałę nr LXXXIX/2177/17 w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że Rada Miasta Krakowa w § 1 pkt 20 kwestionowanej uchwały wprowadziła zmiany w załączniku nr 2 do uchwały nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa z dnia 22 listopada 2017 r. przez dodanie punktu 2.1a wraz z podpunktami. W pkt 2.1a ustalone zostały stawki opłat za kolejne godziny postoju w obszarze płatnego parkowania dla posiadaczy statusu Karty Krakowskiej. Natomiast ppkt 2.1a.1 stanowił, że opłatę, o której mowa, można wnieść jedynie w dedykowanych aplikacjach mobilnych do wnoszenia opłat za parkowanie, na zasadach w nich określonych.
W ocenie organu nadzoru, wprowadzona regulacja w punkcie 2.1a.1 załącznika nr 2 do uchwały naruszała konstytucyjną zasadę równości wobec prawa wynikającą z art. 32 ust.1 i 2 Konstytucji RP, która w swojej treści nakazywała równe traktowanie równych i podobne traktowanie podobnych podmiotów. Nie można było w omawianym przypadku wskazać wartości konstytucyjnych, które uzasadniałyby odmienne traktowanie posiadaczy statusu Karty Krakowskiej, w zależności od sposobu wnoszenia opłaty za parkowanie. Unormowanie to dotyczyło określonej grupy osób - posiadaczy statusu Karty Krakowskiej, zatem grupy spełniającej warunki określone uchwałą nr XCIV/2450/18 Rady Miasta Krakowa z dnia 7 lutego 2018 r. w sprawie wprowadzenia i realizacji programu pn. Karta Krakowska. Natomiast wprowadzona regulacja powodowała, że osoby posiadające status Karty Krakowskiej, znajdujące się w identycznym położeniu, miały opłaty za parkowanie w różnej wysokości, w zależności od tego czy posiadają możliwość płatności poprzez aplikację mobilną, czy też nie. Uprzywilejowanie osób mających dostęp do urządzeń mobilnych, w stosunku do osób, które takiej możliwości nie mają, pomimo że należą do tej samej kategorii osób, do których odnosi się to samo kryterium, stanowiło nierówne traktowanie podmiotów znajdujących się w takim samym położeniu.
Wojewoda stwierdził, że metody uiszczania opłaty, określone w § 3 nowelizowanej uchwały nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa z dnia 22 listopada 2017 r., stanowią równorzędne i dopuszczalne sposoby jej wnoszenia. Ograniczenie możliwości wnoszenia niższej stawki opłaty, określonej w punkcie 2.1a załącznika nr 2 uchwały, jedynie do jednego z ww. sposobów, a to dedykowanych aplikacji mobilnych powodowało, że taka regulacja była sprzeczna również z zasadą sprawiedliwości społecznej, która nie zezwalała na różnicowanie prawne podmiotów, jeśli ich sytuacja faktyczna była taka sama. Regulacja ta powodowała, że skorzystanie z uprawnienia było uzależnione od posiadania urządzeń mobilnych, dostępu do Internetu i prowadziło do pogorszenia sytuacji osób dokonujących płatności w innej dopuszczalnej uchwałą formie. Miało to szczególne znaczenia dla osób starszych, korzystających w mniejszym stopniu z mobilnego dostępu do sieci internetowej i nowoczesnych form komunikacji.
Z uwagi na powyższe organ nadzoru stwierdził, nieważność powołanej na wstępie uchwały w części tj. w zakresie wprowadzonego unormowaniem § 1 pkt 20) podpunktu 2.1a.1. załącznika nr 2 do uchwały.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Rada Miasta Krakowa (strona skarżąca) wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego aktu nadzoru oraz o obciążenie Wojewody Małopolskiego kosztami postępowania w sprawie.
Strona skarżąca zarzuciła Wojewodzie naruszenie:
1. art. 107 k.p.a. w zw. z art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. z 2023 r., poz. 40), dalej: "u.s.g." przez nieprawidłowe określenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i wskazanie jedynie art. 91 u.s.g., z pominięciem przepisów prawa materialnego, z którymi sprzeczność Wojewoda zarzucał ww. uchwale nr CV/2851/23 Rady Miasta Krakowa;
2. art. 91 u.s.g., przez przyjęcie, że zaskarżona uchwała była sprzeczna z prawem;
3. art. 32 Konstytucji przez błędną jego wykładnię prowadzącą do ustalenia, że przepis uchwały nr CV/2851/23 Rady Miasta Krakowa w § 1 pkt 20 ww. aktu ppkt 2.1a.1 załącznika nr 2 do uchwały był sprzeczny z tym artykułem Konstytucji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że wbrew twierdzeniom Wojewody cechą w oparciu, o którą dokonano rozróżnienia co do możliwości poniesienia niższej opłaty za parkowanie w Śródmiejskiej Strefie Płatnego Parkowania był fakt posiadania aplikacji, nie natomiast fakt posiadania statusu Karty Krakowskiej.
Zgodnie ze stanowiskiem doktryny, wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nadzorczego polegać powinno na powołaniu przede wszystkim art. 91 ust. 1 oraz właściwych przepisów prawa materialnego, z którymi akt organu gminy miał być niezgodny (P. Chmielnicki [w:] K. Bandarzewski, J. Czerw, D. Dąbek, P. Dobosz, P. Kryczko, M. Mączyński, I. Niżnik-Dobosz, S. Płażek, P. Chmielnicki, Ustawa o samorządzie gminnym. Warszawa 2022, art. 91). Tymczasem w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego nie wskazano prawidłowo jego podstawy prawnej, stąd też rozstrzygnięcie to naruszało art. 91 ust. 5 u.s.g. w zw. z art. 107 k.p.a.
Zdaniem strony skarżącej, możliwe było różnicowanie podmiotów prawa, charakteryzujących się wspólną cechą istotną, o ile pozostaje to w racjonalnym związku z celem i treścią danej regulacji. Waga interesu, któremu różnicowanie ma służyć, pozostaje w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku wprowadzonego różnicowania oraz kryterium różnicowania pozostaje w związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych. Zgodnie z zasadą legalizmu, wynikającą z art. 7 Konstytucji RP, wykonywanie zadań przez organy gminy następuje wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Miasta Krakowa była zobowiązana do respektowania norm konstytucyjnych, które stanowiły gwarancję przestrzegania praw i wolności człowieka i obywatela. Równość wobec prawa należało rozumieć tak, że wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących.
Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie wypowiadał się o zasadzie równości i jej znaczeniu, zaznaczając, że wynika z niej dla ustawodawcy obowiązek równego traktowania obywateli, chociaż nie ma bezwzględnej równości obywateli. Z zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania wszystkich obywateli w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być potraktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach U 7/87, K 8/91, K 3/94 i K 22/97).
Oczywistym było że akt prawa miejscowego nie mógł godzić w przepisy powszechnie obowiązującego prawa, w tym w art. 32 Konstytucji, jednak zdaniem skarżącej zaprezentowana w skardze argumentacja Wojewody była wadliwa.
Przede wszystkim nie można było wskazać, że doszło do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji osób posiadających status Krakowskiej Karty. Status Karty Krakowskiej, zwany także Kartą (wydawana na wniosek i stanowiącą potwierdzenie przysługujących w programie pn. Karta Krakowska tj. zniżek, ulg, preferencji i uprawnień). Uprawnieniem Rady Gminy było ustalenie, że dana grupa osób mogła ze strefy korzystać wnosząc niższą niż inne osoby opłatę. Nie można więc było wskazać, że posiadacze karty Krakowskiej zostali potraktowani w tych samych okolicznościach w różny sposób, ponieważ dopiero posiadanie aplikacji wpływało na możliwość dokonywania płatności - nie zaś samo posiadanie karty Krakowskiej. Posiadanie aplikacji powodowało, że opłatę można było wnieść w niższej wysokości. Przepis uchwały mówi wprost, że dla wszystkich posiadaczy statusu Karty Krakowskiej ustala się opłaty w określonej wysokości. Natomiast dopiero sposób jej wnoszenia determinował wysokość opłaty. Czyli uprawnienie do dokonywania opłat w uprzywilejowanej wysokości dotyczyło posiadaczy statusu tej Karty, lecz preferencyjne warunki płatności przewidziano dla wszystkich posiadaczy tego statusu. Każda osoba posiadająca status Karty Krakowskiej mogła wnieść opłatę w obniżonej wysokości pod warunkiem, że posiadała stosowną, dedykowaną aplikację. Tak więc to nie fakt posiadania statusu Karty wpływał na ewentualną wysokość opłaty, lecz fakt posiadania aplikacji, którą każdy z posiadaczy mógł zainstalować.
Zgodnie z informacją wskazaną na stronie internetowej Zarządu Dróg Miasta Krakowa - jednostki miejskiej odpowiedzialnej za wykonanie uchwały, opłaty za postój można było dokonać za pomocą aplikacji pobranych ze stron internetowych: www.skvcash.com, www.anvpark.pl. www.mobilet.pl, www.flowbird.pl, www.mpav.pU, www.electronicparking.pl. Obecnie był to powszechny sposób wnoszenia opłaty, dostępny dla każdego posiadacza współczesnego telefonu komórkowego.
Podobne rozwiązanie było powszechnie stosowane w Krakowie, gdzie dopuszczono możliwość dokonania zakupu tzw. "biletu 5+1" Komunikacji Miejskiej w Krakowie tylko dokonując przelewu na konkretny numer rachunku bankowego. Bilet ten również dostępny był dla posiadaczy statusu KK i też wymaga czynności związanych z rejestracją, logowaniem itp.
Także zakup abonamentów parkingowych w strefie płatnego parkowania w Krakowie był możliwy tylko w biurze Strefy Płatnego Parkowania, a nie w parkomatach. Podobnie, nie można było kupić biletu z funkcją "start-stop" w parkomacie, a jedynie w aplikacji mobilnej.
Status karty Krakowskiej zapisywany był na wybranym przez wnioskującego o tę kartę nośniku. Nośnikiem statusu była wydawana w ramach programu - "Karta Krakowska" oraz mogła być to: Krakowska Karta Miejska zawierająca fotografię, Małopolska Karta Aglomeracyjna, Krakowska Karta Rodzinna albo legitymacja studencka wykorzystywana jako nośnik Karty i biletu Komunikacji Miejskiej w Krakowie. Jeżeli już na tym etapie funkcjonowania Karty wnioskodawca godził się na elektroniczne rozwiązania, to błędnym było argumentowanie przez organ, że osoby starsze będą mieć problem z pozyskaniem aplikacji. Ten sam bowiem problem mogły napotkać dokonując nabycia statusu karty Krakowskiej.
O ile powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze mogłoby się ostać w sytuacji, gdyby dostępność równych kanałów dokonywania opłat byłaby znikoma, ustalenie cechy nieuzasadnione, a mieszkańcy miasta uzależnieni byliby od punktów sprzedaży biletów postojowych, to obecnie wobec ilości kanałów płatności za postój na terenie Śródmiejskiej Strefy Płatnego Parkowania (kilka aplikacji, par komaty, e - sklep, abonamenty różnego typu), takie rozstrzygnięcie było już nieaktualne w swoim założeniu. Sam fakt posiadania Karty Krakowskiej nie wpływał jeszcze na możliwość dokonywania opłat w różnej cenie, co wykazano powyżej, bowiem dla wszystkich posiadaczy karty ustalono określoną wysokość opłaty. Dopiero sposób wnoszenia opłaty za pośrednictwem aplikacji powodował, że opłaty mogą być różne, przy czym wskazać należało, że aplikację były bezpłatne, ogólnie dostępne i łatwe w użyciu. Pamiętać też należało, że obecnie spory zakres funkcjonowania miasta, dokonywania opłat, załatwiania spraw realizowany był za pomocą urządzeń elektronicznych. Stanowisko Wojewody było również zaprzeczeniem postępu i rozwoju technologicznego mieszkańców miasta, ale i całego Krakowa.
Ponadto, współczesne parkomaty usytuowane na obszarze Strefy Płatnego Parkowania, posiadające funkcję wpisywania numerów rejestracyjnych i płatności kartą, nie były już tak nieskomplikowane w obsłudze jak urządzenia dostarczone w ramach umów zawieranych w latach dwutysięcznych.
Odwoływanie się do wieku osób korzystających ze strefy w kontekście niekorzystania z aplikacji dowodziło braku wiary w możliwości tych osób. Należało też mieć na uwadze, że osoby o których wspominał Wojewoda były osobami kierującymi pojazdami i skoro były w stanie prowadzić pojazd, nie można ich było dyskwalifikować z uwagi na wiek. Strona skarżąca podkreślała, że system oparty o jedynie elektroniczne płatności został wprowadzony na autostradzie A4 na odcinku Wrocław-Sośnica. Nie było tam możliwości zapłaty gotówką czy też kartą, a jedynie za pomocą dedykowanych aplikacji.
Każdy korzystający ze strefy mógł posiadać aplikację do wnoszenia opłat za postój, co oczywiście nie znaczyło, że ją faktycznie posiadał. Element ten był całkowicie dobrowolny. Jeżeli ktoś nie posiadał aplikacji, to nie wnosił opłaty z własnego pojazdu, ale dokonywał jej w parkomacie. Dlatego właśnie w dalszym ciągu na obszarze strefy usytuowane były parkomaty, które jednak nie pozwalały nabyć w nich abonamentu postojowego, o: czym była już mowa powyżej.
Uchwały dotyczące stref płatnego parkowania zarówno w Krakowie, ale w całej Polsce, przewidywały możliwość zakupu abonamentu ogólnodostępnego. Abonament ten mógł wykupić każdy zainteresowany. Cena jego nie była jednak sumą wszystkich płatnych godzin w ŚSPP lecz określona została kwotowo. Postój w ramach tego abonamentu przez 24 godziny jest tańszy niż postój w ramach dokonywanych opłat w parkomacie lub w aplikacji. Jednak posiadanie abonamentu wymagało albo dokonania zakupu w sklepie internetowym albo udania się do biura Strefy. Nie było możliwe zakupienie tego abonamentu w parkomacie. Tak więc nawet na takim przykładzie widać było, że choć wszyscy korzystający ze strefy mogli posiadać ten abonament, to nie wszyscy go posiadali i choć wszyscy teoretycznie mogli opłacić parkowanie w niższej cenie, to z uwagi na brak tego abonamentu, mieli obowiązek płacić więcej. Tak więc, choć podobnie jak każdy mieszkaniec mógł posiadać abonament ogólnodostępny, tak każdy mógł posiadać aplikację.
Zrezygnowanie z przyjęcia jakichkolwiek kryteriów wyodrębniających grupy jakkolwiek uprzywilejowane, doprowadziłoby do sytuacji, w której należałoby ujednolicić opłaty wnoszone zarówno przez aplikacje, w parkomatach, jak i w e-sklepie, a także przy dokonywaniu zakupu abonamentów.
Trybunał Konstytucyjny konsekwentnie wypowiadał się, że zasada równości nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego w tym znaczeniu, że zrównuje sytuację wszystkich podmiotów ze względu na cechy jakimi się charakteryzują. Zasada równości wymaga bowiem, aby podmioty traktowane były w równym stopniu, jeśli charakteryzują się daną cechą istotną. Równość oznacza zatem także akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów. Wynika to z faktu, że równe traktowanie przez prawo tych samych podmiotów pod pewnymi względami, oznacza z reguły różne traktowanie tych samych podmiotów pod innymi względami (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 11 kwietnia 1994 r., K 10/93; OTK w 1994 r., cz. I, s. 55).
Z zasady równości wobec prawa, określonej w Konstytucji RP wynikał nakaz jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w zbliżonej sytuacji oraz zakaz różnicowania w tym traktowaniu bez przyczyny znajdującej należyte uzasadnienie w przepisie rangi co najmniej ustawowej (R. Hauser, Rzeczpospolita nr 147 z 28 czerwca 2011 r. Sprawy sądowe tych, którym najtrudniej).
Przyjęty desygnat w postaci posiadania aplikacji był uzasadniony, proporcjonalny do celu jakiemu ma służyć, co przejawiało się w powszechności korzystania z aplikacji mobilnych, oraz nie naruszało konstytucyjnych zasad i wolności
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Organ stwierdzając nieważność uchwały w części wykazał w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, że w jego ocenie, w sposób istotny, został naruszony art. 32 Konstytucji RP. Rozstrzygnięcie nadzorcze zawierało wyczerpujące wyjaśnienie na czym polegała istotność naruszenia, a także pozostałe obligatoryjne elementy, zatem zarzuty skargi w tym zakresie były nieuzasadnione.
Na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze w tym o zasądzenie od Wojewody kosztów zastępstwa procesowego. Dodawał, że wszystkie na rynku dostępne aplikacje mogą mieć na życzenie ich operatorów dostęp do obsługi systemu parkowania na preferencyjnych warunkach w przypadku posiadania Karty Krakowskiej.
Pełnomocniczka Wojewody wnosiła jak w odpowiedzi na skargę. Na pytanie Sądu, pełnomocniczka wyjaśniła, że nie były prowadzone żadne badania mające ustalić ile osób chce korzystać z preferencyjnych stawek, osoby te nie posiadają smartfonów ze względu na nieumiejętność ich obsługiwania spowodowanej wiekiem. Wskazała, że tego typu założenie zostało przyjęte z uwagi na doświadczenie życiowe. Pełnomocniczka organu nadzoru podtrzymała twierdzenia odpowiedzi na skargę domagając się jej oddalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga była zasadna ponieważ uchwalenie niższych stawek opłat za parkowanie z uwagi na uiszczanie ich przy pomocy aplikacji mobilnych, zdaniem Sądu, nie naruszało art. 32 Konstytucji. Wojewoda nie wykazał również, że wprowadzony system premiowania używania aplikacji w aparatach mobilnych doprowadził do dyskryminacji osób starszych.
Bezsprzecznie wskazana na wstępie uchwała ustalała dwa typy stawek za parkowanie: podstawową w pkt 2.1. Załącznika nr 2 do uchwały (z podziałem na konkretne strefy i długość czasu parkowania) oraz obniżoną wprowadzoną §1 pkt 20 Załącznika nr 2 do uchwały poprzez wprowadzenie w punkcie 2.1a niższych stawek za parkowanie dla posiadaczy statusu Karty Krakowskiej (z zachowaniem takich samych podziałów na strefy i długość czasu parkowania), ale poprzez dodanie w podpunkcie 2.1a.1. warunku, że opłaty określone dla posiadaczy Karty Krakowskiej można było wnieść jedynie w dedykowanych aplikacjach mobilnych – stawki te faktycznie mogły być więc stosowane przez posiadaczy smartfonów z zainstalowaną odpowiednią aplikacją.
Sąd uznał, że zasadniczo Wojewoda nie wykazał, aby zastosowane preferencje w opłatach parkingowych (dla posiadaczy Karty Krakowskiej poprzez połączenie możliwości ich zastosowania tylko wyłącznie przy wykorzystaniu aplikacji mobilnych) było dyskryminujące, w szczególności wykluczało osoby starsze, a więc było niezgodne z art. 32 Konstytucji RP.
Na wstępie Sąd zauważa, że ani w materiałach dotyczących postępowania wyjaśniającego, ani w wyjaśnieniach pełnomocniczki organu nadzoru – nie wskazano na jakiekolwiek, aktualne badania statystyczne osób kierujących pojazdami, które potwierdzałyby tezę, że kierujący pojazdami – seniorzy nie posiadają smartfonów ponieważ nie używają ich z racji wieku lub nie potrafią używać aplikacji mobilnych. Pełnomocniczka Wojewody wskazywała na doświadczenie życiowe jako źródło informacji o znacznie rzadszym używaniu aplikacji przez kierowców-seniorów.
W ocenie Sądu dostępne badania statystyczne nie potwierdzają faktu znikomego korzystania przez seniorów (rozumianych jako osoby powyżej 60-tego roku życia) z aplikacji mobilnych. W literaturze przedmiotu zauważa się, że kontrast międzypokoleniowy jest zdecydowanie mniej zauważalny, jeśli chodzi o używanie smartfonu, w porównaniu do korzystania przez konkretne grupy wiekowe z Internetu. Badacze wskazują, że aż 77,4% osób w grupie wiekowej 60-69 lat oraz 60,4% osób powyżej 70. roku życia deklaruje posiadanie smartfonu (w grupie wiekowej 18-29 lat i 30-39 lat odsetek ten sięga odpowiednio: 97,1% i 98,3%). Dysproporcje pomiędzy korzystaniem z komputera (internetu) i smartfonu są zatem znaczne i sytuują urządzenia mobilne w gronie znacznie częściej wykorzystywanych przez seniorów urządzeń. Wskazuje się również, że seniorzy deklarujący korzystanie ze smartfonu w znakomitej większości obsługują również zainstalowane na nich aplikacje mobilne. (por. Jakub Nyziak, Tomasz Wiśliński, Fundacja Przyszłość Pokoleń; Seniorzy w świecie aplikacji mobilnych; opracowanie na podstawie badań IBRIS dla Fundacji Przyszłość Pokoleń, str. 2; dostęp: https://przyszloscpokolen.pl/Seniorzy-w-swiecie-aplikacji-mobilnych.pdf ).
Podobnie inne badania statystyki korzystania przez seniorów z Internetu czy też aplikacji mobilnych potwierdzają wzrastającą popularność korzystania ze smartfonów wśród osób w wieku powyżej 60 lat (por. https://api.polskabezgotowkowa.pl/uploads/Raport_Pokolenie_Silvers_w_ecommerce_2023_last_1b01b8d3a0.pdf ). Sąd zdaje sobie sprawę, że przywołane wyniki badań mają charakter głównie komercyjnych badań rynku, ale to nie niweczy wynikającego z nich obrazu statystycznego seniora coraz częściej korzystającego z udogodnień technologicznych typu aplikacja mobilna w swoim smartfonie.
Dodatkowo należałoby zauważyć, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczy kierujących pojazdami – tylko oni bowiem są zobowiązani do uiszczania opłat za postój kierowanego samochodu w obszarze płatnego parkowania. W ocenie Sądu, grupa osób w wieku 60 lat i więcej (Sąd przyjął podobne założenie co do wieku "seniora", jak w prowadzonych i cytowanych powyżej badaniach statystycznych) wydaje się, że będzie znacznie mniej narażona na braki wiedzy i umiejętności w obsłudze aplikacji mobilnych w porównaniu do wszystkich seniorów, a to z tego powodu, że kierowanie pojazdami z reguły wymusza na kierowcach przystosowywanie się do nowych rozwiązań technicznych stosowanych przez producentów pojazdów.
Sąd jednak nie rozważał szerzej tej kwestii ponieważ po pierwsze organ nadzoru nie przedstawił jakichkolwiek przekonywujących dowodów, że preferencyjne opłacanie kosztów parkowania za pomocą aplikacji mobilnych doprowadziło realnie do dyskryminacji osób w starszym wieku, a ponadto z uzasadnienia rozstrzygnięcia nadzorczego wynika, że podstawowym zarzutem organu nadzoru była nierówność traktowania posiadaczy Karty Krakowskiej, którzy nie posiadają aparatów z zainstalowanymi aplikacjami mobilnymi, lub też takich aplikacji nie używają – w porównaniu do pozostałych posiadaczy Karty Krakowskiej.
W tym miejscu należałoby zauważyć, że art. 32 Konstytucji RP stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1). Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust.2).
Zasadą korzystania z aplikacji mobilnych przy dokonywaniu płatności jest jej dobrowolność wyboru przez użytkownika. Z treści uchwały i zapewnień pełnomocnika strony skarżącej wynika, że Rada Miasta Krakowa w żaden sposób nie ograniczyła rodzajów aplikacji, które mogły być instalowane i wykorzystywane przy dokonywaniu płatności. Te same stawki (obniżone w stosunku do podstawowych stawek) obowiązywały przy dokonywaniu płatności przy użyciu którejkolwiek aplikacji.
W wyroku z 22 marca 2017 r., P 121/15 Trybunał podkreślił, że zasada równości nie ma charakteru absolutnego i niekiedy odmienność potraktowania sytuacji podobnych może być usprawiedliwiona. Wskazał przy tym odwołując się do swojego orzecznictwa, że argumenty uzasadniające odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą mieć: 1) charakter relewantny (racjonalnie uzasadniony), a więc pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma, oraz służyć realizacji tego celu i treści; 2) charakter proporcjonalny, a więc waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych; 3) pozostawać w związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne potraktowanie podmiotów podobnych (por. wyroki TK z: 4 stycznia 2000 r., K 18/99; z 18 grudnia 2000 r., K 10/00; z 22 lutego 2005 r., K 10/04; z 31 marca 2008 r., P 20/07, OTK ZU nr 2/A/2008, poz. 31 i z 16 listopada 2010 r., K 2/10, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 102). Ponadto zakres odstępstw od zasady równości zależny jest od kategorii praw i wolności, w obszarze których następuje różnicowanie poszczególnych grup podmiotów. Jak zwracał uwagę Trybunał, "ograniczenia ustawodawcy odnośnie do dyferencjacji sytuacji prawnej jednostek w wypadku praw i wolności ekonomicznych, socjalnych oraz kulturalnych są zdecydowanie mniejsze niż w wypadku praw i wolności politycznych czy tym bardziej osobistych" (wyrok TK z 12 lipca 2012 r., P 24/10).
Przyjmując, że cechą relewantną jest posiadanie Karty Krakowskiej to możliwość zapłaty niższej opłaty za postój samochodu w obszarze płatnego parkowania za pomocą powszechnie dostępnych i nie limitowanych rodzajowo (jak zapewniał pełnomocnik strony skarżącej) aplikacji mobilnych jest zdaniem Sądu racjonalnie uzasadnione kosztami utrzymania systemu elektronicznych opłat w stosunku do kosztów utrzymania parkometrów. Strona skarżąca wykazywała, że utrzymanie i ewentualne wprowadzanie zmian w zainstalowanych parkometrach jest znacznie droższe niż elektroniczna obsługa systemu przy wykorzystaniu aplikacji mobilnych. W ocenie Sądu, racjonalnie uzasadnionym celem przepisów dotyczących ponoszenia opłat za postój samochodów jest m.in. takie ich ukształtowanie, aby z jednej strony wprowadzić maksymalnie prosty i tani w obsłudze system, z drugiej strony, aby był to system efektywny i skuteczny (łatwy w obsłudze; powszechnie wykorzystywany, mało awaryjny). Nie wydaje się przy tym, aby obsługa aplikacji mobilnych szczególnie się różniła od obsługi parkometrów. W obu przypadkach należy wpisać numer pojazdu i szacowany czas parkowania. W konsekwencji, wobec braku osób obsługujących strefy parkowania (co Sądowi z urzędu jest wiadomym z uwagi na znajdowanie się budynku sądowego w jednej ze stref płatnego parkowania) to sami kierujący pojazdami muszą obsłużyć parkometry lub też zapłacić należną opłatę za pomocą aplikacji mobilnej.
Z tych to powodów Sąd uznał, że Rada Miasta Krakowa nie naruszyła art. 32 Konstytucji wprowadzając korzystniejsze opłaty za parkowanie dla posiadaczy Karty Krakowskiej, ale pod warunkiem, że opłaty te będą uiszczane za pomocą aplikacji mobilnych.
Tym samym, zdaniem Sądu, Wojewoda nie dostrzegając uzasadnionych okoliczności odstąpienia w wymienionej na wstępie uchwale Rady Miasta Krakowa od równego traktowania wszystkich posiadaczy Karty Krakowskiej, dokonał błędnej wykładni art. 32 Konstytucji RP i tym samym błędnie zastosował art. 91 u.s.g. przyjmując niezasadnie, że wskazane w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym części uchwały Nr CV/2851/23 Rady Miasta Krakowa z dnia 22 lutego 2023 r są sprzeczne z prawem.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a." orzekł, jak w sentencji wyroku (pkt I ). Sąd zarządził zwrot nienależnie uiszczonego wpisu w wysokości 300 zł na rzecz strony skarżącej ponieważ zgodnie z art. 100 u.s.g postępowanie sądowe, dotyczące aktów nadzoru jest wolne od opłat sądowych. Opłatami tymi są - w myśl art. 212 § 1 p.p.s.a. - wpis i opłata kancelaryjna.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Do kosztów zaliczono wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (480 zł).