III SA/Lu 289/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2020-10-15
NSAinneWysokawsa
szkolnictwo wyższestypendiumniepełnosprawnośćstudia doktoranckieprawo o szkolnictwie wyższym i naucetermin studiówinterpretacja przepisów

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych, uznając błędną wykładnię przepisów o maksymalnym okresie studiów.

Skarżący, doktorant z orzeczeniem o niepełnosprawności, został pozbawiony stypendium dla osób niepełnosprawnych z powodu przekroczenia 6-letniego okresu studiów. Organy administracji uznały, że okres ten biegnie od momentu podjęcia studiów. WSA w Lublinie uchylił tę decyzję, stwierdzając, że okres 6 lat dotyczy faktycznego pobierania świadczenia, a nie samego posiadania statusu studenta.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych doktorantowi D. K. Organy administracji uznały, że skarżący przekroczył 6-letni okres studiów, który jest warunkiem przyznania stypendium, interpretując ten okres jako czas od momentu podjęcia studiów. Skarżący argumentował, że okres ten powinien być liczony od momentu faktycznego przyznania i pobierania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przychylił się do stanowiska skarżącego, uchylając decyzje organów obu instancji. Sąd uznał, że wykładnia przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce dokonana przez organy była błędna, ponieważ pojęcie 'przysługiwania świadczeń' należy odnosić do okresu faktycznego pobierania stypendium, a nie samego posiadania statusu studenta. Sąd podkreślił, że ustawa nie definiuje tego pojęcia, a jego potoczne rozumienie oraz cel ustawodawcy wskazują na okres faktycznego korzystania ze świadczenia.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Okres 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, należy odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej i był jej beneficjentem, a nie do momentu rozpoczęcia studiów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wykładnia organów administracji była błędna. Pojęcie 'przysługiwania świadczeń' należy rozumieć jako faktyczne pobieranie stypendium, a nie samo posiadanie statusu studenta. Cel ustawodawcy wskazuje na okres faktycznego korzystania ze świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.p.s.w.n. art. 93 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Świadczenia, w tym stypendium dla osób niepełnosprawnych, przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat. Sąd interpretuje ten okres jako czas faktycznego pobierania świadczenia.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

Pomocnicze

u.p.s.w.n. art. 86 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Przewiduje stypendium dla osób niepełnosprawnych jako jedno ze świadczeń dla studentów.

u.p.s.w.n. art. 93 § ust. 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

W przypadku niepełnosprawności powstałej w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu, świadczenie przysługuje na jednym kolejnym kierunku, nie dłużej niż przez 6 lat.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami skargi.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych do kontroli działalności administracji publicznej.

u.r.z.s.z.o.n. art. 5

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Wspomniana w kontekście orzeczeń o niepełnosprawności.

u.r.z.s.z.o.n. art. 62

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Wspomniana w kontekście orzeczeń o niepełnosprawności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez organy administracji. Okres 6 lat na pobieranie stypendium należy liczyć od momentu faktycznego przyznania i pobierania świadczenia, a nie od momentu rozpoczęcia studiów.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji o biegu 6-letniego terminu od momentu podjęcia studiów doktoranckich.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie 'przysługiwania świadczeń' jest tożsame z pojęciem 'przysługiwania statusu studenta' nie można podzielić poglądu organu odwoławczego, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występował o świadczenia oraz czy zostało mu ono przyznane Realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat.

Skład orzekający

Iwona Tchórzewska

sprawozdawca

Jerzy Drwal

członek

Robert Hałabis

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących okresu uprawniającego do pobierania stypendiów dla studentów i doktorantów, w szczególności osób niepełnosprawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji doktoranta, ale zasada interpretacji okresu studiów może mieć zastosowanie do innych świadczeń stypendialnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wsparcia dla studentów z niepełnosprawnościami i pokazuje, jak kluczowa może być precyzyjna interpretacja przepisów prawa, która wpływa na codzienne życie.

Czy 7. rok studiów oznacza koniec marzeń o stypendium? Sąd wyjaśnia, kiedy faktycznie kończy się prawo do wsparcia.

Sektor

edukacja

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Lu 289/20 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2020-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 4433/21 - Wyrok NSA z 2024-05-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 85
art. 86 ust. 1 pkt 2; art. 93 ust. 2 pkt 1; art. 93 ust. 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Joanna Kiełb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu [...] [...] [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu L. J. P. [...] z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...]; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu [...] [...] [...] na rzecz D. K. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu [...] [...] [...] utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej tego Uniwersytetu z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], uchylającą w całości decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] października 2019 r., nr [...], którą przyznano D. K. stypendium dla osób niepełnosprawnych w kwocie [...]zł miesięcznie w okresie od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. i odmawiającą przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2020 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
D. K. – doktorant na niestacjonarnych studiach doktoranckich na kierunku socjologia [...] Uniwersytetu L. J. P. [...] – złożył w dniu 4 lipca 2019 r. wniosek o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim [...]. Do wniosku dołączył orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 28 czerwca 2017 r. potwierdzające lekki stopień niepełnosprawności skarżącego i stwierdzające, że niepełnoprawność istnieje od 17 roku życia.
Decyzją z dnia [...] października 2019 r. Komisja Stypendialna [...] przyznała skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od 1 października 2019 do 30 czerwca 2020 r.
Natomiast postanowieniem z dnia 14 stycznia 2020 r. Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu L. wznowiła postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 24 października 2019 r. przyznającą D. K. stypendium dla osób niepełnosprawnych na okres od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2020 r.
Następnie decyzją z dnia 13 lutego 2020 r. Komisja Stypendialna [...] uchyliła w całości własną decyzję z dnia 24 października 2019 r. i odmówiła przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych w okresie od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzja przyznająca skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych została podjęta na podstawie niepełnego stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem rozstrzygnięcia, co uzasadniało zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. We wniosku o stypendium skarżący wpisał, że w roku akademickim [...] studiuje na VI roku studiów oraz oświadczył, że zapoznał się z zasadami przyznawania świadczeń określonymi w Regulaminie świadczeń [...] oraz z odpowiednimi zarządzeniami do Regulaminu, w tym z okolicznościami, które wykluczają uprawnienia do świadczeń. Natomiast w świetle zapisów w bazie S4A rok akademicki [...] jest faktycznie 7, a nie 6 rokiem studiów skarżącego. Niezawiniona sprzeczność w oświadczeniach skarżącego spowodowała, że organ błędnie ocenił stan faktyczny. Organ nie wziął pod uwagę, że skarżący podjął niestacjonarne doktoranckie studia na kierunku socjologia od 1 października 2013 r., w okresie od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. przebywał na urlopie dziekańskim, zaś od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. i w okresie od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. uzyskał zgodę na przedłużenie studiów doktoranckich. Zatem od 1 października 2013 r. do 30 września 2019 r. upłynęły 72 miesiące niestacjonarnych doktoranckich studiów skarżącego na kierunku socjologia. Jednocześnie z przedstawionego przez skarżącego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność istnieje od 17 roku życia. W konsekwencji skarżący nie spełnia wymogów przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych określonych w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 1 i art. 93 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz w § 9 ust. 2 pkt 1 i § 9 ust. 4 Regulaminu świadczeń [...], ponieważ rok akademicki [...] jest siódmym rokiem studiów skarżącego, a prawo do stypendium przysługuje nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Na poparcie swojego stanowiska Komisja Stypendialna powołała się na opinię Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wedle której okres 6 lat wskazany w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oznacza łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student lub doktorant występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Okres 6 lat przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta lub doktoranta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Komisja stypendialna podkreśliła, że termin ten biegnie również w okresie urlopu od zajęć, jeżeli dana osoba pozostaje na studiach.
Po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania D. K. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] zaskarżoną decyzją z dnia 17 marca 2020 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, że treść uzasadnienia decyzji Komisji Stypendialnej z dnia 24 października 2019 r. jednoznacznie wskazuje, iż organowi pierwszej instancji nie była znana okoliczność faktycznego okresu studiowania przez skarżącego. Organ pierwszej instancji oparł pozytywną decyzję na błędnym ustaleniu, że w momencie składania wniosku czas studiów skarżącego nie przekroczył 6 lat.
Podzielając ustalenia dokonane przez Komisję Stypendialną w decyzji z dnia 13 lutego 2020 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] zaakceptowała ocenę o nieprzysługiwaniu skarżącemu uprawnienia do uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim [...]. Organ odwoławczy wskazał, że art. 93 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nawiązuje wprost do treści art. 86 tej ustawy. Skoro stypendia wymienione w art. 86 przysługują studentowi, zaś studentem jest osoba, która posiada status studenta, to początkiem okresu nabycia wspomnianych uprawnień jest zdarzenie w postaci rozpoczęcia studiów, czego formalnym dopełnieniem jest akt ślubowania studenta. W ocenie organu odwoławczego nie ma zatem najmniejszej wątpliwości, że początkiem biegu terminu, o którym mowa w art. 93 jest data nabycia statusu studenta, zaś termin ten kończy się z upływem 6 roku od momentu rozpoczęcia studiów. Organ zaakcentował, że w przepisie art. 93 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce mowa o przysługiwaniu prawa do świadczeń. Zdaniem organu nie zasługuje na podzielenie prezentowana przez skarżącego wykładnia art. 93 polegająca na uznaniu, że przepis ten dotyczy faktycznego pobierania świadczenia przez wskazany w przepisie okres 6 lat. Organ odwoławczy uznał za właściwą wykładnię ścieśniającą zastosowaną przez organ pierwszej instancji oraz wynikającą z opinii Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Odwoławcza Komisja Stypendialna podkreśliła, że jednym z celów ustawodawcy była eliminacja zjawiska długotrwałego studiowania, połączona z pobieraniem świadczeń.
Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała, że skarżący rozpoczął niestacjonarne studia doktoranckie na kierunku socjologia od 1 października 2013 r., czyli w roku akademickim [...]. Zatem bezsprzecznie skarżący studiuje ponad 6 lat i rok akademicki [...] jest 7 rokiem studiów, w którym skarżącemu nie przysługuje prawo do ubiegania się o żadną z form pomocy wymienionych w § 2 ust. 1 Regulaminu świadczeń [...] Uniwersytetu L. J. P. [...]. Okres 6 lat wskazany w art. 93 ust. 2 pkt. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oznacza łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student lub doktorant występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Okres 6 lat przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta lub doktoranta po raz pierwszy, to jest na pierwszym kierunku studiów, co następuje z chwilą złożenia ślubowania.
Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie spełnia również przesłanek przewidzianych w art. 93 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. K. zaskarżył decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej i wniósł o jej uchylenie.
Skarżący zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 § 1 pkt 2 w zw. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, które nie były znane uczelni, dające podstawę dla organu do wydania decyzji o uchyleniu decyzji z dnia 24 października 2019 r.;
2) art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, w szczególności zaniechanie przesłuchania członków Komisji Stypendialnej, którzy przyznali skarżącemu stypendium, na okoliczność wiedzy członków Komisji o roku rozpoczęcia studiów przez skarżącego oraz na okoliczność znajomości przez członków Komisji Stypendialnej w dniu 24 października 2019 r. interpretacji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 7 października 2019 r. w sytuacji, gdy ustalenie tych okoliczności było niezbędne do stwierdzenia czy w sprawie uzasadnione było wznowienie postępowania, tj. wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody;
II. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85).
W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Socjalna [...] wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu [...] Jana [...] utrzymująca w mocy decyzję, którą Komisja Stypendialna po wznowieniu postępowania uchyliła własną decyzję z dnia [...] października 2019 r. przyznającą D. K. stypendium dla osób niepełnosprawnych w okresie od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. i odmówiła przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych w tym okresie.
Zgodnie z ustalonym w sprawie i niekwestionowanym stanem faktycznym skarżący D. K. podjął niestacjonarne studia doktoranckie na kierunku socjologia od 1 października 2013 r. W okresie od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. przebywał na urlopie dziekańskim, zaś od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. i w okresie od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. uzyskał zgodę na przedłużenie studiów doktoranckich. Z przedstawionego przez skarżącego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność istnieje od 17 roku życia.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 z późn. zm.) oraz postanowienia Regulaminu świadczeń [...] Uniwersytetu L. J. P. II, stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia 3 czerwca 2019 r., nr [...] (Monitor [...] poz. [...]).
Przepis art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jako jedno ze świadczeń, o których przyznanie może ubiegać się student, przewiduje stypendium dla osób niepełnosprawnych.
Zgodnie zaś z art. 93 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, a zatem także stypendium dla osób niepełnosprawnych wymienione art. 86 ust. 1 pkt 2, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Stosownie do art. 93 ust. 4 ustawy w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Analogiczne unormowania zawierają § 9 ust. 2 pkt 1 i § 9 ust. 4 Regulaminu świadczeń [...]. Zgodnie z wymienionymi postanowieniami Regulaminu świadczenia, o których mowa w § 2 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia, jednolitych studiach magisterskich i studiach doktoranckich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. W przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego albo naukowego, student może otrzymać świadczenie, o którym mowa w § 2 ust. 1 lit. b, to jest stypendium dla osób niepełnosprawnych, tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że upłynął okres przewidziany w powołanych przepisach ustawy oraz postanowieniach Regulaminu świadczeń [...], gdyż skarżący studiuje na studiach doktoranckich przez czas dłuższy niż 6 lat. W przypadku skarżącego rok akademicki [...] był 7 rokiem studiów doktoranckich. Natomiast prawo do stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługuje studentowi, który spełnia przesłanki do jego uzyskania, a przy tym studiuje nie dłużej niż 6 lat.
W ocenie Sądu wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce dokonana w niniejszej sprawie przez organy stypendialne [...] jest błędna. Organy przyjęły bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczeń" jest tożsame z pojęciem "przysługiwania statusu studenta". Natomiast takie rozumienie omawianego pojęcia nie wynika z treści art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Wymieniona ustawa nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczenia". Wobec braku definicji ustawowej pojęcie to należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi (doktorantowi) po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu organu odwoławczego, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występował o świadczenia oraz czy zostało mu ono przyznane przez właściwy organ uczelni, to jest czy pobierał świadczenie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20 i przytoczony w tych orzeczeniach pogląd doktryny).
Wykładnia językowa wyklucza możliwość zrównania znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczeń", o którym mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenia" (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 460/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 107/20 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., II SA/Sz 222/20).
Zwrócić należy uwagę, że w świetle art. 86 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium. Brzmienie przywołanego przepisu wyłącza możliwość uznania, że samo posiadanie statusu studenta jest równoznaczne z przysługiwaniem prawa do stypendium. Przepis art. 87 ustawy określa przesłanki prawa do ubiegania się o stypendium socjalne, w art. 89 ustawy wskazano warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, w art. 91 ustalono warunki stypendium rektora, a w art. 359 warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione co najmniej trzy warunki. Mianowicie ubiegający się musi mieć status studenta, we wniosku o przyznanie stypendium musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc oraz musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. W przypadku stypendium dla niepełnosprawnych art. 89 ustawy wiąże możliwość uzyskania takiego stypendium z posiadaniem przez studenta orzeczenia o niepełnosprawności, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia, o którym mowa w art. 5 oraz art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172, 1495, 1696 i 1818). Analogiczne wymogi oraz konieczność złożenia wniosku przewidziane są w § 22 ust. 1 i ust. 2 Regulaminu świadczeń [...].
Ponadto przedstawione przez Sąd rozumienie użytego w art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy pojęcia "przysługiwania świadczeń", jako odnoszącego się do pobierania stypendiów, czyli do stypendiów przyznanych, wynika z uzasadnienia projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Jak wskazano bowiem w tym uzasadnieniu "Realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat".
Mając powyższe na uwadze, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także w § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...], należy zatem odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni. Nie można zaś, jak błędnie przyjęły w niniejszej sprawie organy stypendialne, wiązać początku tego okresu z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa (Regulamin) nie wiąże przysługiwania, to jest otrzymywania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec termin 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...]. Termin ten należy odnosić do okresu, kiedy świadczenie rzeczywiście studentowi przysługiwało, w następstwie złożenia przez niego wniosku oraz spełnienia przesłanek, na czas określony w decyzji przyznającej stypendium. To właśnie ten czas zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie może przekroczyć łącznie 6 lat.
W związku ze stanowiskiem organów trzeba też wskazać, że przepisy art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ustawy określają, w jakich sytuacjach studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żaden z wymienionych przepisów nie wiąże jednak prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, co może być spowodowane nie tylko nieprzykładaniem się do nauki, lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 222/20).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie dokonały wadliwej interpretacji przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W następstwie organy błędnie uznały, że istotną dla rozstrzygnięcia sprawy przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych była okoliczność odbywania przez skarżącego studiów doktoranckich przez okres ponad 6 lat.
W konsekwencji decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Rozstrzygając ponownie w sprawie organ winien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną.
Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę