III SA/Gl 513/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2018-07-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dofinansowanie unijnezwrot środkówodpowiedzialność członków zarządufundacjaRegionalny Program OperacyjnyOrdynacja podatkowaKodeks postępowania administracyjnegofinanse publiczne

WSA w Gliwicach oddalił skargę członków zarządu fundacji na decyzję o ich solidarnej odpowiedzialności za zwrot nienależnie wykorzystanego dofinansowania unijnego, uznając, że zaległość powstała w czasie ich kadencji, a wniosek o upadłość złożono po terminie.

Skarżący, członkowie zarządu fundacji, domagali się uchylenia decyzji o ich solidarnej odpowiedzialności za zwrot nienależnie wykorzystanego dofinansowania unijnego. Kwestionowali termin powstania zaległości, moment złożenia wniosku o upadłość oraz prawidłowość procedury. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że odpowiedzialność za zwrot środków powstała w czasie pełnienia przez skarżących funkcji w zarządzie, a wniosek o upadłość został złożony po terminie, co uniemożliwiło im uwolnienie się od odpowiedzialności.

Sprawa dotyczyła skargi członków zarządu fundacji na decyzję o ich solidarnej odpowiedzialności za zwrot nienależnie wykorzystanego dofinansowania unijnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego. Fundacja otrzymała dofinansowanie na remont hotelu, jednak umowa dzierżawy hotelu została wypowiedziana, a następnie złożono wniosek o upadłość fundacji. Instytucja Pośrednicząca rozwiązała umowę o dofinansowanie i wszczęła postępowanie o zwrot środków. Po bezskutecznej egzekucji wobec fundacji, wszczęto postępowanie w sprawie odpowiedzialności osób trzecich, w tym skarżących jako członków zarządu. Skarżący zarzucali m.in. błędne zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, naruszenie KPA oraz niezastosowanie zasady proporcjonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że odpowiedzialność za zwrot środków powstała w czasie, gdy skarżący pełnili funkcje w zarządzie, a wniosek o upadłość został złożony po terminie, co uniemożliwiło im uwolnienie się od odpowiedzialności. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności osób trzecich jest odrębne od postępowania dotyczącego zwrotu środków przez beneficjenta, a zarzuty dotyczące zasadności wypowiedzenia umowy czy legalności decyzji o zwrocie środków były poza zakresem rozpoznania sądu w tej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność, jeśli zaległość powstała w czasie ich kadencji, a wniosek o upadłość został złożony po terminie, co uniemożliwia im uwolnienie się od odpowiedzialności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odpowiedzialność za zwrot środków powstała w czasie pełnienia przez skarżących funkcji w zarządzie, a wniosek o upadłość złożono po terminie, co było kluczową przesłanką do oddalenia skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.f.p. art. 207 § 1 i 9

Ustawa o finansach publicznych

W przypadku wydatkowania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich niezgodnie z prawem, podlegają one zwrotowi wraz z odsetkami.

o.p. art. 116a § 1

Ordynacja podatkowa

Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych do odpowiedzialności członków organów zarządzających innych osób prawnych.

o.p. art. 116 § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

Określa przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych oraz okoliczności zwalniające od tej odpowiedzialności.

Pomocnicze

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek ustalenia okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wydania decyzji.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

u.f.p. art. 60 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Klasyfikacja środków jako niepodatkowe należności budżetowe.

u.f.p. art. 67 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej w sprawach dotyczących należności budżetowych.

o.p. art. 118 § 1

Ordynacja podatkowa

Termin przedawnienia dla wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

o.p. art. 108 § 4

Ordynacja podatkowa

Warunek nieskutecznej próby wymuszenia zapłaty na dłużniku głównym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaległość powstała w czasie pełnienia funkcji członków zarządu. Wniosek o upadłość złożono po terminie. Egzekucja wobec fundacji okazała się bezskuteczna. Brak wykazania okoliczności egzoneracyjnych przez skarżących. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności osób trzecich jest odrębne od postępowania o zwrot środków.

Odrzucone argumenty

Błędne zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej i KPA. Naruszenie zasady proporcjonalności. Niewłaściwe ustalenie terminu powstania zaległości. Złożenie wniosku o upadłość we właściwym czasie. Nieważność decyzji o zwrocie środków. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o zwrocie środków miała charakter deklaratoryjny. Odpowiedzialność za zwrot środków powstała jeszcze w czasie, gdy obydwie Skarżące zasiadały w zarządzie Fundacji. Nie sposób było zgodzić się z twierdzeniem podnoszonym przez te osoby jako pierwszy i jedenasty zarzut skargi. W badanej sprawie zaistniała pozytywna przesłanka odpowiedzialności Skarżących za zobowiązanie Fundacji. Wbrew twierdzeniu podniesionemu w skardze, nie zostały przekroczone czasowe granice orzekania o odpowiedzialności obydwu Skarżących.

Skład orzekający

Barbara Brandys-Kmiecik

przewodniczący

Adam Nita

sprawozdawca

Barbara Orzepowska-Kyć

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności członków zarządu za zwrot środków unijnych w przypadku niewypłacalności beneficjenta i złożenia wniosku o upadłość po terminie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji fundacji i zasad odpowiedzialności członków zarządu na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o finansach publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności członków zarządu za długi fundacji związane z dofinansowaniem unijnym, co jest ważnym zagadnieniem dla organizacji pozarządowych i przedsiębiorców korzystających ze środków publicznych.

Członkowie zarządu fundacji odpowiedzialni za zwrot milionowych dotacji unijnych – sąd wyjaśnia, kiedy można uniknąć długu.

Dane finansowe

WPS: 933 711,46 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 513/18 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2018-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Nita /sprawozdawca/
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Barbara Orzepowska-Kyć
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 875/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-30
I GSK 3386/18 - Wyrok NSA z 2019-11-27
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2077
art. 207 ust. 1 i  9
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 201
art. 116a par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Adam Nita (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi D. S. M. K. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członków organu zarządzającego w przedmiocie zwrotu dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...] Zarząd Województwa Śląskiego (zwany dalej Organem odwoławczym, Organem II instancji, Instytucją Zarządzającą lub Zarządem Województwa) utrzymał w mocy decyzję [...] Centrum Przedsiębiorczości (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Organu I instancji, Instytucji Pośredniczącej lub Centrum Przedsiębiorczości) z [...] r., nr [...]. W tym nieostatecznym rozstrzygnięciu Organu I instancji orzeczono o solidarnej odpowiedzialności członków organu zarządzającego Fundacji "A" (zwanej dalej Fundacją lub Beneficjentem) i zobowiązano D.S. oraz M.K. (określane również mianem Skarżących) do solidarnego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji kwoty [...] zł., z tytułu zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania związanego z realizacją projektu "B", w oparciu o umowę nr [...] z późniejszymi aneksami.
Decyzja Organu odwoławczego zapadła w następującym, stanie faktycznym. Fundacja złożyła wniosek o dofinasowanie projektu. W dokumencie tym wskazano, że celem projektu jest remont hotelu C w U. (w dalszej części uzasadnienia będzie on nazywany hotelem lub obiektem), dostosowanie go do potrzeb niepełnosprawnych oraz poprawa efektywności energetycznej budynku. We swoim wniosku Fundacja wskazała, że jest dzierżawcą hotelu i ma zapewnioną jego 20-letnią dzierżawę. Projekt został oceniony pozytywnie.
W konsekwencji, na podstawie umowy z [...] r., nr [...] wraz z późniejszymi aneksami, Centrum Przedsiębiorczości przyznało Beneficjentowi - dofinasowanie projektu pod nazwą "B". Kwota udzielonego i wypłaconego dofinansowania wyniosła [...] zł., a pochodziło ono ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu państwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 (zwanego dalej RPO WSL 2007- 2013).
Na mocy oświadczenia z 29 listopada 2011 r. właściciel hotelu wypowiedział Fundacji umowę dzierżawy tego obiektu. Nastąpiło to ze skutkiem na dzień 30 listopada 2011 r. Wspomniana deklaracja właściciela (i – jak można w konsekwencji przyjmować – ustanie stosunku dzierżawy) nie było kwestionowane przez Fundację.
Z kolei, w piśmie z 5 grudnia 2011 r. (wpłynęło ono do Centrum Przedsiębiorczości 7 grudnia 2011 r.), M.K. (członek zarządu) i B.O. (pełnomocnik), działające w imieniu Fundacji, złożyły wyjaśnienia do wniosku o płatność. Dotyczyły one wątpliwości Instytucji Pośredniczącej co do przedmiarów robót budowlanych i warunków przetargowych stosowanych przez Beneficjenta W piśmie zawierającym wyjaśnienia wskazano, że wszelkie prace inwestycyjne zostały wykonane i zażądano wypłaty ostatniej części dofinasowania. We wspomnianym dokumencie datowanym na 5 grudnia 2011 r. Fundacja nie wspomniała natomiast o utracie przez nią posiadania przedmiotu projektu, a co za tym idzie, o niemożności zrealizowania tego zamierzenia i utrzymania jego efektów w czasie (trwałość).
Dalszym istotnym zdarzeniem zaistniałym w sprawie było skierowanie do Sądu Rejonowego przez członkinie organu zarządzającego Fundacji, tj. przez M.K. i D.S. (Skarżące w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym) wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji. Jest on datowany na 6 grudnia 2011 r., a wpłynął do Sądu 9 grudnia 2011 r. Wbrew powinności wynikającej z umowy o dofinasowanie (§ 8 ust. 2 pkt. 5 umowy), Beneficjent nie poinformował Centrum Przedsiębiorczości o złożeniu wniosku o upadłość. Z kolei, 7 grudnia 2011 r. Skarżące złożyły rezygnację ze swoich funkcji pełnionych w zarządzie Fundacji. Oświadczenia te przyjęła Rada Fundacji. Także o tym fakcie Beneficjent nie poinformował Organu I instancji, a zaistniałe zmiany te nie zostały ujawnione w KRS. W tym dniu, tj. 7 grudnia 2011 r. Beneficjent złożył do Centrum Przedsiębiorczości wniosek o płatność dofinasowania (pozostałej jego części).
Akceptując pisemne wyjaśnienia Fundacji, 23 grudnia 2011 r. Instytucja Pośrednicząca zrealizowała wniosek o płatność - wypłaciła wspomnianemu podmiotowi pozostałą część dofinasowania. Jej kwota wyniosła 100 014,06 zł (środki z EFRR) i 17 649,54 zł (środki z dotacji celowej z budżetu państwa).
W dniu 5 kwietnia 2012 r. Instytucja Pośrednicząca dowiedziała się o wystąpieniu przez Beneficjenta o ogłoszenie jego upadłości, a także o oddaleniu przez Sąd wniosku złożonego w tym przedmiocie. Nastąpiło to podczas rutynowego sprawdzenia danych w rejestrze KRS. Z przedstawionych względów, zgodnie z § 18 ust. 2 pkt. 8 umowy o dofinasowanie, oświadczeniem z 12 kwietnia 2012 r. Instytucja Pośrednicząca rozwiązała umowę o dofinasowanie, bez zachowania okresu wypowiedzenia. Tym samym, odpadła podstawa prawna udzielenia Beneficjentowi dofinasowania. Wszczęte zostało również postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu wypłaconego dofinasowania.
W trakcie tej procedury ustalono, że [...] r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości Fundacji. Stało się tak z uwagi na fakt, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania. W przekonaniu Instytucji Pośredniczącej, Beneficjent dopuścił się naruszenia szeregu przepisów prawa powszechnie obowiązującego jak i postanowień umownych. Stało się tak, ponieważ nie poinformował on o istotnych okolicznościach mających wpływ na realizację projektu. Zdaniem Zarządu Województwa, składając wniosek o upadłość Fundacja jednoznacznie pokazała zaś, że nie zamierza zrealizować projektu i utrzymywać jego trwałości. Dodatkowo, Beneficjent stał się podmiotem klasyfikowanym przez prawodawstwo unijne jako "przedsiębiorstwo zagrożone", co automatycznie, z mocy prawa oznacza wykluczenie z możliwości korzystania z pomocy ze środków europejskich.
Zdaniem Instytucji Pośredniczącej, w zaistniałym stanie faktycznym stwierdzone zostały nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, a środki europejskie Fundacja wykorzystała z naruszeniem procedur w rozumieniu art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Dlatego, na mocy decyzji z [...] r., nr [...], Instytucja Pośrednicząca zobowiązała Beneficjenta do zwrotu całości wypłaconego dofinasowania w wysokości [...] zł., wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone na adres wskazany przez Fundację i odebrane przez osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa. Istotną okolicznością jest też to, że Beneficjent nie złożył odwołania od tej decyzji. W konsekwencji, stała się ona ostateczna i weszła do obrotu prawnego. Zgodnie z danymi ujawnionymi w KRS, w tym czasie Fundacja była reprezentowana przez zarząd w osobach Skarżących w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Decyzja z [...] r., zobowiązująca Beneficjenta do zwrotu całości wypłaconego dofinasowania wraz z odsetkami za zwłokę nie została wykonana przez ten podmiot. Z kolei, wszczęte postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. W jego trakcie, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego ustalił m. in. że już w 2010 r. Fundacja wykazywała zobowiązania przekraczające posiadane aktywa (aktywa 7 227 691,85 zł, zobowiązania 7 373 949,81 zł) oraz stratę w wysokości 804 232,85 zł. Nie udało się też zająć ruchomości należących do Fundacji, stanowiących wyposażenie hotelu. Poborca skarbowy został bowiem poinformowany, że rzeczy wskazane w spisie, a należące do Beneficjenta, zostały przejęte przez właściciela hotelu w ramach ogólnych rozliczeń po okresie dzierżawy.
Z przedstawionych powodów, Instytucja Pośrednicząca wszczęła w odniesieniu do Skarżących postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania Beneficjenta. Jego uwieńczeniem było wydanie wskazywanej już wcześniej decyzji z dnia [...] r., nr [...]. Na mocy tego orzeczenia Centrum Przedsiębiorczości orzekło o solidarnej odpowiedzialności Skarżących z Fundacją, zobowiązując je solidarnie do zwrotu kwoty 933 711,46 zł. Obejmuje ona zobowiązania Beneficjenta wraz z należnymi odsetkami oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
Uzasadniając swoją decyzję, Organ I instancji wskazał, że Skarżące pełniły funkcje członków zarządu Fundacji w okresie od 16 czerwca 2010 r. do 7 grudnia 2011 r. (dzień rezygnacji z zasiadania w zarządzie), tymczasem co najmniej już 29 listopada 2011 r. (dzień wypowiedzenia przez właściciela umowy dzierżawy obiektu) zaistniały okoliczności uniemożliwiające zrealizowanie projektu i utrzymanie jego efektów przez następne 3 lata. O zdarzeniu tym Instytucja Pośrednicząca nie została zaś poinformowana. Nadto, to same Skarżące złożyły w imieniu Beneficjenta wniosek o ogłoszenie upadłości, uznając się za uprawione do reprezentowania Fundacji w dacie powstania nieprawidłowości. Wreszcie, egzekucja z majątku Beneficjenta okazała się bezskuteczna, co znalazło swoje potwierdzenie w postanowieniu Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...] r. Prowadzenie tej procedury sprawiło, że Organ I instancji poniósł koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 7 873,89 zł.
Jednocześnie wyartykułowano, że Skarżące nie wykazały istnienia okoliczności egzoneracyjnych, uwalniających je od odpowiedzialności za zobowiązania (zaległości) Fundacji.
Od decyzji nieostatecznej odwołały się obydwie Skarżące. W swoich pismach procesowych, skutkujących przeniesieniem sprawy do Organu II instancji wniosły one o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania. Równocześnie, Skarżące zarzuciły Orzeczeniu Centrum Przedsiębiorczości:
1) błędne zastosowanie art. 116a w zw. z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej - poprzez przypisanie członkom zarządu odpowiedzialności za zaległości, których termin upływał w czasie, kiedy nie byli już członkami zarządu;
2) błędne zastosowanie art. 116a w zw. z art. 116 § 1 ust. 1) lit. a) Ordynacji podatkowej pomimo spełnienia przesłanek egzoneracyjnych – złożenia przez członków zarządu, we właściwym czasie wniosku o upadłość;
3) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2) Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez wydanie skarżonej decyzji, mimo iż organ wiedział, że w okresie wystawiania i doręczanie Fundacji decyzji z [...] r., nr [...] podmiot ten, od pół roku nie posiadał już organu do reprezentacji - zarządu. W ten sposób, w przekonaniu Skarżących, także decyzje o ich odpowiedzialności zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa – poprzez oparcie ich o nieważna decyzję nr [...], wydaną z rażącym naruszeniem prawa;
4) niezastosowanie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na wybiórczym, nierzetelnym i pobieżnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego poprzez oparcie przez organ swojej decyzji bez jakiegokolwiek odwoływania się do stanu faktycznego wynikającego z dowodów zaoferowanych przez Skarżące, uzasadniających ich stanowisko;
5) błędne zastosowanie art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na tym, że organ nie ustalił okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości organ ani razu nie wskazał na datę, w jakiej to jego zdaniem, winien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, a jednocześnie stwierdził, że w takowym czasie ów wniosek nie został zgłoszony;
6) błędne zastosowanie art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że organ nie ustalił okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Jak podkreślono, organ w ogóle nie badał, czy środki z dotacji zostały wydane niezgodnie z przeznaczeniem;
7) błędne zastosowanie art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na tym, że organ uznał za udowodnioną okoliczność, że po 7 grudnia 2011 r. D.S. i M.K. pozostawały członkami zarządu Fundacji, pomimo iż z postanowienia sądu z [...] r. oraz uchwał o przyjęciu rezygnacji z 7 grudnia 2011 r. wprost wynika, że od tego dnia nie były one już członkami zarządu;
8) błędne zastosowanie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji, polegające na tym, że organ nie wskazał przyczyn dla których twierdzi, iż wniosku o upadłość nie złożono w terminie ani przyczyn z których wywodzi, że Skarżące były członkami zarządu po 7 grudnia 2011 r. oraz nie wyliczył i nie wskazał skąd biorą się kwoty – jak to ujęto - domagane się do zwrotu;
9) niezastosowanie przepisu art. 8 § 2 ustawy kodeks postępowania administracyjnego Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;
10) błędne zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych – polegające na uznaniu przez organ, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych. W ocenie Skarżących stało się tak bez wskazania, które z procedur wspomnianych w tym przepisie miały zostać naruszone. To zaś uniemożliwia polemikę z organem;
11) niezastosowanie art. 169 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym zwrotowi podlega jedynie nadwyżka dotacji, która przekracza kwotę dotacji wynikającą z przepisów, z treści umowy czy przekraczająca kwotę niezbędną na dofinansowanie lub sfinansowanie dotowanego zadania, a nie cała kwota przyznanej dotacji mimo zrealizowania jej celu w całości czy też w znacznej części;
12) błędne zastosowanie art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju bez wcześniejszego ustalenia, w drodze odrębnej decyzji, ewentualnej kwoty jaka winna podlegać zwrotowi - brak decyzji ustalającej korektę finansową;
13) błędne zastosowanie art. 98 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, polegające na tym, że organ rozstrzygając sprawę nie wskazał i nie ocenił wagi ani charakteru ewentualnych naruszeń, jakie jego zdaniem miały miejsce w niniejszej sprawie w celu dokonania ewentualnej korekty finansowej oraz nie udowodnił, że występujące jego zdaniem nieprawidłowości mają lub mogłyby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej;
14) niezastosowanie art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej prowadzące do tego, że organ wydający zaskarżoną decyzję, działający jako instytucja unijna, tj. Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa - Instytucja Pośrednicząca II stopnia, nie zastosował zasady proporcjonalności, do której stosowania jest zobowiązany na podstawie przytoczonego przepisu, a co za tym idzie organ wydał decyzję nakazującą zwrot całości dofinansowania, która to kwota zwrotu jest rażąco niewspółmierna w stosunku do ewentualnych nieprawidłowości, które i tak nie zostały wskazane.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów i nie uwzględnił żądań Skarżących. W związku z tym, utrzymał on zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje racje Zarząd Województwa wskazał w szczególności na to, że zgodnie z art. 60 w zw. art. 67 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących należności m.in. z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich znajdują zastosowanie przepisy działu III ustawy Ordynacji podatkowej, w tym art. 116 i następne tej ustawy. Wyartykułował on też skuteczne złożenie oświadczenia o rozwiązaniu umowy, a także deklaratoryjny charakter decyzji nr [...], z [...] r. W jego przekonaniu, od momentu wypowiedzenia umowy najmu hotelu, tj. 29 listopada 2011 r., członkowie zarządu zobligowani byli w imieniu Fundacji do podjęcia niezbędnych czynności, celem realizacji postanowień umowy o dofinansowanie. Przede wszystkim, mieli oni obowiązek poinformowania Instytucji Pośredniczącej o zaistniałej sytuacji. Ponieważ zaś pomiędzy 29 listopada 2011 r., a 7 grudnia 2011 r. jedna ze Skarżących pozostawała prezesem, a druga - członkiem zarządu Fundacji, niedopełnienie ciążących na nich obowiązków miało bezpośredni związek z powstaniem nieprawidłowości, skutkujących rozwiązaniem umowy na realizację projektu.
W ocenie Organu odwoławczego, nie można łączyć okresu pełnienia funkcji członka zarządu z terminem płatności określonym w decyzji o zwrocie środków pozyskanych z budżetu UE. Wspomniane rozstrzygnięcie ma bowiem charakter deklaratoryjny, a zobowiązanie do zwrotu środków powstało z mocy prawa w dacie wystąpienia nieprawidłowości.
Zarząd Województwa wyartykułował ponadto bezskuteczność egzekucji skierowanej do Fundacji oraz brak okoliczności uwalniających członkinie jej zarządu od odpowiedzialności. Wskazano m.in. na wartość nieuregulowanych zobowiązań tego podmiotu na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (prawie 2 000 000 zł.), kwotę jej należności (300 000 zł.) oraz wartość aktywów (8 000 zł.). Tym samym, w przekonaniu Organu odwoławczego stan niewypłacalności powstał znacznie wcześniej niż we wskazanej dacie (29 listopada 2011 r.). Członkinie zarządu nie uwolniły się zaś od odpowiedzialności, wskazując na okoliczności egzoneracyjme, wymienione w art. 116 Ordynacji podatkowej.
Organ II instancji nawiązał też do zarzutów Skarżących, opartych na analizie przepisów ustawy o finansach publicznych – odstąpienia od zbadania, czy otrzymana dotacja została przez Fundację wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. W tym zakresie zarząd Województwa podkreślił przede wszystkim odrębność decyzji z [...] r., nr [...], skierowanej do Beneficjenta (decyzji o zwrocie dofinansowania) od zaskarżonej decyzji o odpowiedzialności członkiń zarządu. W jego przekonaniu, w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich (członków zarządu) nie można analizować okoliczności dotyczących "pierwotnej" decyzji (decyzji o zwrocie dofinansowania, skierowanej do Fundacji).
Również zarzut nieprawidłowej formy nakładającego obowiązek zwrotu dofinansowania, w przekonaniu Zarządu Województwa nie mógł być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Stało się tak z uwagi na artykułowana już odrębność decyzji o odpowiedzialności członków zarządu Fundacji od poprzedzającego ją orzeczenia nakładającego na Beneficjenta powinność zwrotu nienależnego dofinansowania.
W przekonaniu Organu II instancji, dla odpowiedzialności Skarżących nie ma znaczenia fakt, że część środków wpłynęła na konto Fundacji już po złożeniu przez nie rezygnacji z zasiadania w zarządzie tej osoby prawnej. Ich wypłata była bowiem konsekwencją złożenia przez zarząd w imieniu Fundacji wniosku o płatność. Nastąpiło to 7 grudnia 2011 r. Jednocześnie, ukrywano złą kondycję finansową tego podmiotu i przygotowanie wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji. Zdaniem Zarządu Województwa, żądanie zwrotu środków skierowane do Beneficjenta dotyczy okresu kiedy Skarżące pełniły funkcje członków zarządu Fundacji. Dlatego właśnie, Organ I instancji, w decyzji nr [...] z [...] r. zobowiązał do zwrotu środków pieniężnych, jako środków otrzymanych przez Fundację w dniu 22 grudnia 2011 r., w oparciu o złożony wniosek o płatność z dnia 7 grudnia 2011 r. W ocenie Organu II instancji oznacza to, że brak jest racjonalnych podstaw dla dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, na okoliczność celu przeznaczenia środków związanych z realizacją projektu. Brak jest bowiem związku pomiędzy dowodem z opinii biegłego, a przydatnością tej czynności do rozstrzygnięcia sprawy odpowiedzialności Skarżących.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżące wniosły o wyznaczenie i przeprowadzenie rozprawy oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania, a także o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym według norm przepisanych. Jednocześnie, Skarżące sformułowały zarzuty, które w znacznej części stanowią powtórzenie argumentów wyartykułowanych w odwołaniu od nieostatecznej decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięciu Organu odwoławczego wytknięto bowiem:
1) błędne zastosowanie art. 116a § 1 w zw. z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej - poprzez przypisanie członkom zarządu odpowiedzialności za zaległości, których termin upływał w czasie, w którym nie byli już członkami tego organu;
2) błędne zastosowanie art. 116a § 1 w zw. z art. 116 § 1 ust. 1) lit. a) Ordynacji podatkowej w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, pomimo spełnienia przesłanek egzogeneracyjnych - złożenia przez członków zarządu we właściwym czasie wniosku o upadłość;
3) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2) Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, mimo iż organ wiedział, że w okresie wystawiania i doręczania decyzji nr [...] z [...] r., Fundacja od pół roku nie posiadała już organu do reprezentacji - zarządu. W przekonaniu Skarżących, ten sposób przedmiotowa decyzja również została wydana z rażącym naruszeniem prawa - poprzez oparcie jej o nieważną decyzję nr [...], wydaną z rażącym naruszeniem prawa;
4) niezastosowanie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego - polegające na wybiórczym, nierzetelnym i pobieżnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego poprzez oparcie przez organ swojej decyzji bez jakiegokolwiek odwoływania się do stanu faktycznego wynikającego z dowodów zaoferowanych przez Skarżące, uzasadniających ich stanowisko;
5) błędne zastosowanie art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego - polegające na tym, że organ nie ustalił okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżących, w odniesieniu do "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości organ ani razu nie wskazał na datę, w jakiej jego zdaniem, winien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, a jednocześnie stwierdził, że w takim czasie ów wniosek nie został zgłoszony;
6) błędne zastosowanie art. 80 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze - poprzez jego naruszenie i przyjęcie, że przyczyną wypowiedzenia umowy o dofinansowanie może być § 18 ust. 2 pkt 8 umowy o dofinansowanie, który wprost narusza wskazany przepis Prawa upadłościowego i naprawczego. Zdaniem Skarżących dochodzi do tego poprzez – jak to ujęto - zastrzeżenie na wypadek ogłoszenia upadłości zmianę lub rozwiązanie stosunku prawnego, którego stroną jest upadły;
7) błędne zastosowanie art. 108 § 2 pkt 2) lit. a) Ordynacji podatkowej - polegające na wszczęciu i prowadzeniu postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich przed doręczeniem decyzji wymiarowej podmiotowi pierwotnie zobowiązanemu - Fundacji, któremu to decyzji, z uwag na brak organów, nigdy w sposób skuteczny nie doręczono;
8) naruszenie art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez wydanie decyzji po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania, zdaniem organu, rzekomych nieprawidłowości (7 grudnia 2011 r.);
9) niezastosowanie 180 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej - polegające na niewystąpieniu do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. o przesłanie akt dotyczących prowadzenia egzekucji i jej zakończenia, przez co organ nie wiedział, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające pociąganie do odpowiedzialności Skarżących;
10) błędne zastosowanie art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego – jak to ujęto, przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że organ nie ustalił okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżących organ w ogóle nie badał, czy środki z dotacji zostały wydane niezgodnie z przeznaczeniem;
11) błędne zastosowanie art. 80 w zw. z art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego - polegające na tym, że organ uznał za udowodnioną okoliczność, że po 7 grudnia 2011 r. Skarżące pozostawały członkami zarządu Fundacji pomimo, iż z postanowienia Sądu z [...] r. oraz z uchwał o przyjęciu rezygnacji z dnia 7 grudnia 2011 r. wprost wynika, iż od tego dnia nie były już członkami tego gremium;
12) błędne zastosowanie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego - polegające na niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji, wyrażające się tym, że organ nie wskazał przyczyn, dla których twierdzi, iż wniosku o upadłość nie złożono w terminie ani przyczyn z których wywodzi, że Skarżące były członkami zarządu po 7 grudnia 2011 r. oraz nie wyliczył i nie wskazał skąd biorą się kwoty – jak to ujęto - domagane się do zwrotu;
13) niezastosowanie art. 8 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;
14) niewskazanie przez Organ II instancji w sentencji decyzji jakiejkolwiek podstawy prawnej z ustawy o finansach publicznych, z której wynikałaby konieczność zwrotu środków. Zdaniem Skarżących, powoduje to, że decyzja ta jest nieważna w świetle art. 156 § 1 pkt 2) Kodeksu postępowania administracyjnego. Co prawda Organ I instancji wskazał w sentencji swojej decyzji art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, było to jednak wskazanie w innej decyzji, a nie obecnej skarżonej do sądu. Nadto, w ocenie Skarżących, Organ I instancji i tak błędnie zastosował art. 207 ust. 1 pkt 2 wspomnianej ustawy, gdyż uznał, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych, bez jakiegokolwiek wskazania, które z procedur wskazanych w tym przepisie miały zostać naruszone. Zdaniem Skarżących, taka postawa uniemożliwia jej polemikę z organem;
15) niezastosowanie art. 169 ust. 2 ustawy o finansach publicznych zgodnie z którym zwrotowi podlega jedynie nadwyżka dotacji, która przekracza kwotę dotacji wynikającą z przepisów, z treści umowy czy przekraczająca kwotę niezbędną na dofinansowanie lub sfinansowanie dotowanego zadania, a nie cała kwota przyznanej dotacji mimo zrealizowania jej celu w całości czy też w znacznej części;
16) błędne zastosowanie art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju bez wcześniejszego ustalenia, w drodze odrębnej decyzji, ewentualnej kwoty jaka winna podlegać zwrotowi - brak decyzji ustalającej korektę finansową;
17) błędne zastosowanie art. 98 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 - polegające na tym, że organ rozstrzygając przedmiotową sprawę nie wskazał i nie ocenił wagi ani charakteru ewentualnych naruszeń, jakie jego zdaniem miały miejsce w sprawie, w celu dokonania ewentualnej korekty finansowej oraz nie udowodnił, że występujące jego zdaniem nieprawidłowości mają lub mogłyby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej;
18) niezastosowanie art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej prowadzące do tego, że organ wydający zaskarżoną decyzję - działający jako instytucja unijna tj. Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa - Instytucja Pośrednicząca II stopnia, nie zastosował w przedmiotowej sprawie zasady proporcjonalności, do której stosowania jest zobowiązany na podstawie przytoczonego przepisu, a co za tym idzie, organ wydał decyzję nakazującą zwrot całości dofinansowania, która to kwota zwrotu jest rażąco niewspółmierna w stosunku do ewentualnych nieprawidłowości, które i tak nie zostały wskazane.
Odpowiadając na te zarzuty, Organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe zapatrywanie i wniósł o oddalenie skargi. Z kolei, nie godząc się z tym stanowiskiem, Skarżące wniosły jeszcze do Sądu pismo datowane na [...] r. – ustosunkowanie się do odpowiedzi na skargę. Dokument ten zawiera polemikę z poglądem, że Fundacja wyłudziła dotację oraz z zasadnością i skutecznością wypowiedzenia umowy z Beneficjentem. W dalszej jego części odniesiono się zaś do tych stwierdzeń Organu odwoławczego, zawartych w Odpowiedzi na skargę, które nie znalazły akceptacji Skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie jest kontrola legalności ostatecznej decyzji administracyjnej, mocą której doszło do obciążenia obydwu Skarżących subsydiarną i solidarną odpowiedzialnością za nieprawidłowo wykorzystane przez Fundację i niezwrócone dofinansowania realizacji projektu remontu hotelu. Z mocy art. 60 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2077 – zwanej dalej u.f.p.) tego rodzaju środki (dotacja) są klasyfikowane jako niepodatkowe należności budżetowe. Przez wzgląd na treść art. 67 ust. 1 tego samego aktu prawnego, do spraw dotyczących wspomnianych należności, nieuregulowanych w u.f.p. stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – zwana dalej k.p.a.), a ponadto odpowiednie zastosowanie mają przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. – zwanej dalej o.p.). Tym samym, zagadnienia proceduralne oraz kwestie materialnoprawne zaistniałe w przedmiotowej sprawie regulowane są w dwóch odrębnych aktach normatywnych, przynależnych do różnych dziedzin prawa.
Jednocześnie, odesłanie przez ustawodawcę (w aspekcie materialnoprawnym) do odpowiedniego stosowania przepisów regulujących zobowiązania podatkowe, a ujętych w Dziale III Ordynacji podatkowej i – będąca tego konsekwencją – taka, a nie inna treść zaskarżonej decyzji wyznaczają zakres rozpoznania sprawy przez Sąd. Skoro bowiem, przez wzgląd na powołaną regulację normatywną, organy administracyjne orzekały w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich, co zakończyło się wydaniem ostatecznej, konstytutywnej decyzji w tym przedmiocie, następnie zaskarżonej do Sądu, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może uczynić obiektem swojego rozpoznania innego rozstrzygnięcia Organu II instancji, tj. decyzji skierowanej do Fundacji, mocą której nakazano jej zwrot niesłusznie pobranych kwot dotacji (dofinansowania).
Tym samym, poza zakresem rozpoznania Sądu muszą znaleźć się wszystkie te zarzuty Skarżących, które dotyczą zasadności wypowiedzenia umowy o dofinansowanie, a także legalności decyzji nakazującej Beneficjentowi zwrot otrzymanych środków (por. zarzut skargi nr 3, 6, 7, 10, 14, 15, 16, 17, 18). W przedmiotowej sprawie sądowoadministracyjnej, na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nie mogą mieć wpływu argumenty, w których akcentuje się wykorzystanie środków finansowych otrzymanych przez Beneficjenta, zgodnie z ich przeznaczeniem Wszystko to było bowiem przedmiotem innej, w sensie chronologicznym, pierwotnej decyzji administracyjnej, w której Fundacji nakazano zwrot otrzymanego dofinansowania. Ta zaś nie jest przedmiotem tego postępowania sądowoadministracyjnego i dlatego nie sposób oceniać w nim jej legalności.
Jak wiadomo, regulacja prawna odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (do której – o czym już była mowa - odsyła się w art. 67 ust. 1 u.f.p.) została ukształtowana w ten sposób, że poza swoistą "częścią ogólną" regulacji prawnej (przepisami wspólnymi dla wszystkich przypadków odpowiedzialności podatkowej osób trzecich), ustawodawca ukształtował szczegółowy katalog osób trzecich ponoszących posiłkową odpowiedzialność podatkową oraz uregulował przesłanki ich odpowiedzialności, w wielu przypadkach jej ograniczenia, a niekiedy także okoliczności uwalniające od odpowiedzialności podatkowej.
W przypadku Skarżących ta swoista "część szczególna" regulacji prawnej została ujęta w art. 116a § 1 w zw. z art. 116 o.p. W tych właśnie przepisach ustawodawca nakazał odpowiednie stosowanie do kształtowania odpowiedzialności członków organów zarządzających innych osób prawnych niż spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, regulacji prawnej dotyczącej odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółek kapitałowych. Tym samym, oceniając legalność zaskarżonego aktu administracyjnego należy brać pod uwagę zarówno pozytywne, jak i negatywne przesłanki odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczona odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej. Na to nakładają się zaś ogólne regulacje prawne dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (w szczególności, problem przedawnienia) oraz kwestia odpowiedniego stosowania przepisów o zobowiązaniu podatkowym.
Nie ulega wątpliwości, że warunkiem ponoszenia odpowiedzialności przez członka zarządu spółki kapitałowej jest to, aby zaległość podatkowa tego podmiotu wynikała z zobowiązania podatkowego, które swój termin płatności miało w czasie, kiedy dana osoba zasiadała w zarządzie (por. art. 116 § 2 o.p.). Przez wzgląd na treść 116a § 1 o.p. dyrektywę tę należy odpowiednio zastosować do przypadku odpowiedzialności członkiń zarządu innej osoby prawnej – Fundacji. Jak już wcześniej wskazano, obydwie Skarżące były zasiadały w zarządzie kierowanej przez nie osoby prawnej do 7 grudnia 2011 r. Tymczasem, 29 listopada 2011 r. właściciel hotelu wypowiedział Fundacji umowę dzierżawy tego obiektu. Nastąpiło to ze skutkiem na dzień 30 listopada 2011 r. Z kolei, na 6 grudnia 2011 r. jest datowany wniosek obydwu Skarżących, jako członkiń zarządu o ogłoszenie upadłości Beneficjenta (jak widomo, trafił on do Sądu Rejonowego 9 grudnia 2011 r.). Wspomniane okoliczności, z mocy samego prawa spowodowały utratę dofinansowania i konieczność zwrotu uzyskanych środków, ponieważ skutkowały niemożnością zrealizowania planowanego zamierzenia (remontu hotelu) i utrzymania jego efektów w czasie (trwałość).
Tym samym, jeszcze w czasie zasiadania przez Skarżące w zarządzie Fundacji zaistniało zdarzenie będące odpowiednikiem podatkowego stanu faktycznego, determinującego powstanie obowiązku i zobowiązania podatkowego. Decyzja z [...] r., mocą której nakazano Beneficjentowi zwrot dofinansowania miała charakter deklaratoryjny. Podstawą prawną dla jej wydania był bowiem m.in. art. 207 ust. 1 i 9 u.f.p. Z art. 207 ust. 1 tej ustawy wynika, że w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wydatkowano w sposób niezgodny z prawem, wskazany w tym przepisie, podlegają one zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej. Właśnie okoliczność, że odsetki za zwłokę rozpoczynają swój bieg od dnia przekazania środków, a nie od 15 dnia po doręczeniu decyzji ostatecznej świadczy o deklaratoryjnej, a nie konstytutywnej naturze decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p. Potwierdzeniem tego jest treść art. 207 ust. 9 in fine tej samej ustawy, w którym wyraźnie jest mowa o decyzji określającej (a nie ustalającej) kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.
Z przedstawionych względów, Sąd nie miał wątpliwości co do tego, że w badanej sprawie zaistniała pozytywna przesłanka odpowiedzialności Skarżących za zobowiązanie Fundacji. Jej powinność (administracyjnoprawny odpowiednik podatkowoprawnego zobowiązania podatkowego) będąca "źródłem" odpowiedzialności podatkowej zaistniała bowiem jeszcze w czasie, gdy obydwie Skarżące zasiadały w zarządzie Fundacji. Dlatego też, nie sposób było zgodzić się z twierdzeniem podnoszonym przez te osoby jako pierwszy i jedenasty zarzut skargi.
Z materią tą wiąże się inna istotna kwestia, podnoszona w piśmie procesowym inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne, tj. problem przedawnienia. Dzieje się tak, ponieważ jako punkt 8 zarzutów skargi zostało wskazane naruszenie art. 118 § 1 o.p. – poprzez, jak to ujęto, wydanie decyzji po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania, zdaniem organu, rzekomych nieprawidłowości (7 grudnia 2011 r.). Odnosząc się do tego zagadnienia, warto przede wszystkim odwołać się do brzmienia powoływanego przepisu. Stanowi on, że co do zasady nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Zaległością podatkową w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej jest zaś podatek niezapłacony w terminie płatności (por. art. 51 § 1 o.p.).
Odpowiednio stosując te konstrukcje normatywne do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie (zgodnie z dyrektywą zawarta w art. 67 ust. 1 u.f.p.) należy stwierdzić, że termin zwrotu niesłusznie pobranych środków przypadał na 14 dzień po doręczeniu Fundacji decyzji ostatecznej. Zaległość powstała więc piętnastego dnia, liczonego od tego zdarzenia. Skoro decyzja kierowana do Fundacji ("praźródło" odpowiedzialności Skarżących) jest datowana na [...] r., to i w tym samym roku nastąpiło jej doręczenie, a jak wyartykułował Organ II instancji, wobec braku odwołania zyskała ona walor ostateczności. Tym samym, wydanie i doręczenie rozstrzygnięć o odpowiedzialności Skarżących, dokonane przez Zarząd Województwa w 2017 r. ponad wszelką wątpliwość miało miejsce przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia. Ten bowiem kończył swój bieg 31 grudnia 2017 r. Dlatego, wbrew twierdzeniu podniesionemu w skardze, nie zostały przekroczone czasowe granice orzekania o odpowiedzialności obydwu Skarżących.
Kolejną, pozytywną przesłanką odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej jest uprzednie podjęcie nieskutecznej próby wymuszenia zapłaty na "dłużniku głównym" – podatniku. Ustawodawca sformułował ten warunek w art. 108 § 4 o.p., a w odniesieniu do odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółek kapitałowych, powtórzył go w art. 116 § 1 o.p. W pkt. 9 zarzutów skargi wytknięto zaś Organowi II instancji, że nie zbadał tej okoliczności. Nawiasem mówiąc, Skarżące błędnie powołały podstawę prawną tego zarzutu, ponieważ wskazały na art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 o.p. Tymczasem te przepisy są usytuowane nie w Dziale III (znajdującym zastosowanie w sprawie), ale w Dziale IV Ordynacji podatkowej. Dodatkowo, wspomniane twierdzenie Skarżącego nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji postępowania administracyjnego. Organ I instancji, w swoim rozstrzygnięciu wyraźnie wskazał bowiem na prowadzenie postepowania egzekucyjnego w stosunku do Fundacji oraz na bezskuteczność tej procedury, stwierdzoną postanowieniem organu egzekucyjnego (por. s. 5 decyzji z [...] r.).
W tej sytuacji, należało rozważyć kwestię okoliczności egzoneracyjnych, uwalniających członka zarządu spółki kapitałowej (i odpowiednio – członka organu zarządzającego innej osoby prawnej) od posiłkowej odpowiedzialności podatkowej. Organy administracyjne obydwu instancji badały kwestię wypłacalności Fundacji i momentu złożenia wniosku o jej upadłość. Jak można się domyślić, czyniły to w imię honorowania zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. Aktywność ta zasługuje na uznanie. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów w tym względzie, sformułowanych w skardze należy zauważyć, że z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 116 § 1 o.p., inicjatywa w zakresie wykazywania okoliczności egzoneracyjnych powinna być udziałem Skarżących.
Czyniąc ustalenia w zakresie okoliczności stanu majątkowego Fundacji w relacji do jej zobowiązań, organy administracyjne obydwu instancji odwołały się do ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy orzekający w przedmiocie upadłości Beneficjenta. Zagadnienia te były już wcześniej referowane. Warto tylko przypomnieć, że na dzień złożenia wniosku o upadłość zobowiązania Fundacji wyniosły prawie 2 000 000 zł., nie posiadała ona majątku, a kwota jej należności (w większości nieściągalnych lub przedawnionych) wynosiła 300 000 zł. Stan pozostałych środków pieniężnych na dzień 30 listopada 2011 r. kształtował się zaś na poziomie 432,95 zł. Są to dane przedstawione przez samego Beneficjenta, jako załączniki do jego wniosku o ogłoszenie upadłości. Taka kondycja finansowa Fundacji sprawiła zaś, że Sąd Rejonowy oddalił jej wniosek o ogłoszenie upadłości (por. s. 18 decyzji Organu I instancji). Jednocześnie, jak już wcześniej sygnalizowano, w 2010 r. Fundacja wykazywała zobowiązania przekraczające posiadane aktywa
W przekonaniu Sądu orzekającego w przedmiotowym postępowaniu, przedstawione okoliczności, a zwłaszcza treść postanowienia Sądu Rejonowego są najlepszym dowodem na to, że badano czy we właściwym czasie Skarżące wystąpiły o upadłość Fundacji oraz to, kiedy zaistniały okoliczności uzasadniające wspomniane działanie. Orzeczenie Sądu Rejonowego w sposób nie budzący wątpliwości świadczy zaś o tym, że złożony wniosek o upadłość był spóźniony. Jednocześnie, stosując się do dyspozycji art. 116 § 1 o.p. Skarżące nie wykazały istnienia żadnej z trzech okoliczności uwalniających je od odpowiedzialności. W tej sytuacji, nie mógł znaleźć uznania Sądu zarzut skargi nr 2, nr 5 oraz nr 12. Ponadto, analizując drobiazgowe czynności organów administracyjnych obydwu instancji utrwalone w dokumentacji prowadzonego postępowania, nie sposób było podzielić zarzutu sformułowanego w pkt. 4 - obrazy art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., polegającego na wybiórczym, nierzetelnym i pobieżnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego.
Na koniec podkreślić trzeba, że nie znalazł uznania Sądu zarzut nr 13 skargi - niezastosowanie art. 8 § 2 k.p.a., poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Nie sposób się bowiem dopatrzyć, czym takie zachowanie organów miałoby się wyrażać (a i Skarżące nie wskazują tego), zaś sygnalizowane w uzasadnieniu tego zarzutu (por. s. 14 skargi), naruszenie zasady przekonywania (ujętej w art. 11 k.p.a.) nie znalazło potwierdzenia w dokumentacji postępowania administracyjnego.
Jednocześnie, podnoszona w uzasadnieniu skargi różnica pomiędzy wartością środków finansowych uzyskanych przez Fundację (podlegających zwrotowi), a wartością zobowiązania Skarżących, wynikająca z decyzji o ich odpowiedzialności jest łatwa do wytłumaczenia (i czyni to Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, także w decyzji Organu I instancji kwoty te zostały szczegółowo wyspecyfikowane). Poza należnością główną (wartością zaległego zobowiązania), osoby trzecie ponoszą bowiem odpowiedzialność także m.in. za odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego (por. art. 107 § 2 o.p.). Z tego właśnie względu odpowiedzialność Skarżących obejmuje wyższa kwotę niż określona w deklaratoryjnej decyzji w przedmiocie zwrotu dofinansowania, skierowanej do Fundacji.
Ze wszystkich przedstawionych względów należało oddalić skargę. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI