III SA/Gl 508/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Z. w sprawie programu współpracy z organizacjami pozarządowymi, uznając ją za akt prawa miejscowego, który nie został prawidłowo ogłoszony i wszedł w życie z naruszeniem przepisów.
Wojewoda Śląski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Z. dotyczącą programu współpracy z organizacjami pozarządowymi, zarzucając jej sprzeczność z prawem ze względu na brak prawidłowego ogłoszenia jako aktu prawa miejscowego oraz nieprawidłowe określenie terminu wejścia w życie. Sąd uznał uchwałę za akt prawa miejscowego, który powinien być ogłoszony w wojewódzkim dzienniku urzędowym i wejść w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Ponieważ uchwała weszła w życie z dniem podjęcia, Sąd stwierdził jej nieważność w całości.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Gminy Z. z dnia 5 grudnia 2023 r. w sprawie przyjęcia programu współpracy z organizacjami pozarządowymi na rok 2024. Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, argumentując, że stanowi ona akt prawa miejscowego, który nie został prawidłowo ogłoszony w wojewódzkim dzienniku urzędowym, a ponadto wszedł w życie z dniem podjęcia, co jest sprzeczne z przepisami ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Dodatkowo, Wojewoda wskazał na inne wady uchwały, takie jak ograniczenie zakresu współpracy tylko do organizacji pozarządowych, pomijając inne podmioty wskazane w ustawie, oraz nieuprawnioną modyfikację definicji dotacji. Rada Gminy Z. poinformowała, że uchyliła zaskarżoną uchwałę i podjęła nową, uwzględniającą zarzuty Wojewody, w związku z czym wniosła o umorzenie postępowania. Sąd uznał jednak, że uchwała jest aktem prawa miejscowego i jej wadliwe ogłoszenie oraz określenie terminu wejścia w życie stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności w całości. Sąd podkreślił, że uchwała weszła w życie z dniem podjęcia, co jest sprzeczne z wymogiem publikacji w dzienniku urzędowym i vacatio legis dla aktów prawa miejscowego. Sąd odrzucił argument Rady o umorzeniu postępowania, wskazując, że przedmiot skargi istniał do momentu wejścia w życie nowej uchwały. Dodatkowo, Sąd zwrócił uwagę na fakt, że uchwała została podjęta po terminie ustawowym (30 listopada roku poprzedzającego okres obowiązywania programu), choć nie uznał tego naruszenia za istotne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała w sprawie rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie jest aktem prawa miejscowego.
Uzasadnienie
Program współpracy zawiera normy o charakterze generalno-abstrakcyjnym, dotyczące współpracy jednostki samorządu terytorialnego z organizacjami spełniającymi określone kryteria, a nie konkretnego adresata.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (18)
Główne
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.o.a.n. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
u.o.a.n. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
u.o.a.n. art. 13 § pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
ustawa art. 5a § ust. 1
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
ustawa art. 5a § ust. 4
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
ustawa art. 2 § pkt 1
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Konstytucja RP art. 88 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 147 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa art. 5a § ust. 1
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Pomocnicze
u.s.g. art. 42
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 161
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 94 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 93 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 90 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała stanowi akt prawa miejscowego i powinna być ogłoszona w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia, co narusza przepisy o vacatio legis. Zakres uchwały został nieprawidłowo ograniczony do organizacji pozarządowych, pomijając inne podmioty. Definicja dotacji w uchwale została nieuprawnienie zmodyfikowana.
Odrzucone argumenty
Uchwała nie jest aktem prawa miejscowego. Brak ogłoszenia uchwały nie stanowi istotnego naruszenia prawa. Podjęcie uchwały po terminie ustawowym nie wpływa na jej ważność.
Godne uwagi sformułowania
uchwały podejmowane na podstawie art. 5a ust. 1 ustawy mają charakter aktu prawa miejscowego nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego warunkiem wejścia w życie aktu prawa miejscowego, podobnie jak wszystkich aktów prawa powszechnie obowiązującego, jest jego ogłoszenie niewykonanie ww. obowiązku jest równoznaczne z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g., skoro 'skutkuje nieuzyskaniem mocy obowiązującej przez przedmiotową uchwałę' Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia nieuzyskaniem mocy obowiązującej przez przedmiotową uchwałę nie zasługiwało na uwzględnienie stanowisko Rady przedstawione w odpowiedzi na skargę, że wobec wydania w dniu 27 maja 2024 r. uchwały Nr [...] Rady Gminy Z. zaskarżona uchwała Nr [...] z 5 grudnia 2023 r. została 'wyłączona z obrotu prawnego a tym samym przestał istnieć przedmiot skargi'.
Skład orzekający
Adam Pawlyta
sprawozdawca
Magdalena Jankiewicz
członek
Marzanna Sałuda
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących aktu prawa miejscowego, wymogów jego ogłoszenia, vacatio legis oraz konsekwencji naruszenia tych przepisów dla ważności uchwał organów samorządu terytorialnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały w sprawie programu współpracy z organizacjami pozarządowymi, ale zasady są ogólne dla aktów prawa miejscowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z aktami prawa miejscowego i ich wejściem w życie, co jest istotne dla samorządów i organizacji pozarządowych.
“Uchwała rady gminy nieważna, bo nie została prawidłowo opublikowana – kluczowe zasady dla samorządów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 508/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-11-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Adam Pawlyta /sprawozdawca/ Magdalena Jankiewicz Marzanna Sałuda /przewodniczący/ Symbol z opisem 6260 Statut 6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Stwierdzono nieważność uchwały w całości Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 609 art. 42 u.s.g.; art. 91 ust. 1 u.s.g. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.) Dz.U. 2019 poz 1461 art. 4 ust. 1 u.o.a.n.; art. 13 u.o.a.n. Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 147 par. 1 p.p.s.a. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Gminy Z. z dnia 5 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia programu współpracy z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Uzasadnienie Skargą z 15 maja 2024 r. Wojewoda Śląski (dalej: organ nadzoru; Wojewoda; skarżący) wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Nr [...] Rady Gminy Z. z 5 grudnia 2023 r. w sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Z. z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2024 (dalej również: uchwała), w całości, jako sprzecznej z art. 4 ust. 1 w związku z art. 13 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn. z 19 lipca 2019 r., Dz.U. z 2019 r. poz. 1461; dalej: u.o.a.n.) i w z art. 5"a" ust. 1 w związku z ust. 4 pkt 3, 4 i 11, art. 2 pkt 1, art. 5 ust. 3 i art. 17 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (aktualny tekst jedn. z 26 września 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1491; dalej: ustawa), oraz w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483; dalej: Konstytucja RP). W uzasadnieniu organ nadzoru stwierdził, że zaskarżona uchwała jest sprzeczna z prawem, gdyż w świetle aktualnej linii orzeczniczej, uchwały podejmowane na podstawie art. 5a ust. 1 ustawy mają charakter aktu prawa miejscowego. Tymczasem uchwała, której dotyczy skarga, stanowi program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy. Wojewoda następnie wskazał, że biorąc pod uwagę materię programu, skierowaną do nieokreślonego kręgu odbiorców w postaci szeroko zakreślonych organizacji pozarządowych i podmiotów pożytku publicznego, jak również powszechność obowiązywania przedmiotowego programu, to nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Organ nadzoru argumentował przy tym, że warunkiem wejścia w życie aktu prawa miejscowego, podobnie jak wszystkich aktów prawa powszechnie obowiązującego, jest jego ogłoszenie, co wynika wprost z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP. Jeżeli zatem uchwała zawiera przepisy powszechnie obowiązujące, to powinna być zdaniem Wojewody, zgodnie z art. 42 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (aktualny tekst jedn. z 18 września 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.; dalej: u.s.g.), ogłoszona na zasadach i w trybie określonym w ustawie z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Przepisy przywołanej wyżej ustawy stanowią, jak argumentowano w uzasadnieniu skargi, że ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe (art. 2 ust. 1 u.o.a.n.), zaś akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych, wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że akt normatywny określi termin dłuższy (art. 4 ust. 1 u.o.a.n.). Tymczasem, w ocenie Wojewody, niewykonanie ww. obowiązku jest równoznaczne z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g., skoro "skutkuje nieuzyskaniem mocy obowiązującej przez przedmiotową uchwałę". W takiej sytuacji, zdaniem organu nadzoru, uchwała w całości jest nieważna. Wojewoda wskazał następnie, że kwestionowana uchwała w sposób istotny narusza prawo ze względu na treść § 3 w brzmieniu: "Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia". Jak dalej argumentowano w uzasadnieniu skargi: "Stanowiąc powyższą regulację, Rada Gminy Z. nadała przedmiotowej uchwale charakter aktu wewnętrznego. Nie został również złożony wniosek o ogłoszenie uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], w związku z czym nie została ona ogłoszona w tym publikatorze". Zdaniem organu nadzoru kwestionowana uchwała dotknięta jest również innymi wadami o charakterze istotnym. Wskazano, że delegacja zawarta w art. 5a ust. 1 ustawy obliguje organ stanowiący gminy do uchwalenia programu współpracy z: (1) organizacjami pozarządowymi, oraz (2) podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy. Natomiast podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy to: osoby prawne i jednostki organizacyjne działające ną podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności Sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego (pkt 1); stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego (pkt 2); spółdzielnie socjalne (pkt 3); spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe będące spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1599 i 2185), które nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich udziałowców, akcjonariuszy i pracowników (pkt 4). Następnie wskazano, że Rada w § 4 Programu, zawartym w rozdziale IV "Zakres przedmiotowy", postanowiła: "Przedmiotem współpracy władz samorządowych z organizacjami pozarządowymi jest: a) realizacja zadań publicznych Gminy określonych w ustawach, w zakresie odpowiadającym jej zadaniom własnym, b) konsultowanie projektów aktów prawa miejscowego na etapie ich tworzenia, c) podwyższanie efektywności działań kierowanych do mieszkańców Gminy. Organ nadzoru w konsekwencji uznał, że Rada przyjmując powyższy przepis ograniczyła zakres przedmiotowy współpracy do współpracy z organizacjami pozarządowymi, podczas gdy, postanowienia Programu powinny obejmować również podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy. Poza tym, w ocenie Wojewody, Rada przyjmując przepisy § 4, 6 i 7 uchwały ograniczyła zakres przedmiotowy i formy współpracy do współpracy z organizacjami pozarządowymi, podczas gdy postanowienia Programu powinny obejmować również podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy. Tym samym, w ocenie skarżącego, Rada nie wypełniła prawidłowo delegacji zawartej w art. 5a ust. 1 w związku z ust. 4 pkt 3 i 4 ustawy oraz w związku z art. 7 Konstytucji RP, co stanowi istotne naruszenie prawa i kolejny powód dla stwierdzenia nieważności aktu w całości. Następnie wskazano, że w § 11 pkt 1-4 uchwały zawarte są przepisy odnoszące się do sposobu realizacji programu w odniesieniu do Rady Gminy Z., Wójta Gminy Z., komisji konkursowych i jednostek/komórek organizacyjnych Urzędu Gminy Z., jednak zapisy te odnoszą się wyłącznie lub w znacznej mierze do współpracy z organizacjami pozarządowymi (w przypadku Rady Gminy Z. i komisji konkursowych - wyłącznie z nimi), brak zatem zdaniem Wojewody, uregulowań odnoszących się w powyższym zakresie do współpracy z podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy. W ocenie Wojewody "za nieuprawnioną modyfikację ustawy" należy wskazać również przepis zawarty w § 1 ust. 1 pkt 8 Programu, który stanowi, że ilekroć w Programie mówi się o: dotacjach - należy przez to rozumieć środki finansowe z budżetu Gminy przekazywane na podstawie przepisów. Tymczasem art. 2 pkt 1 ustawy zawiera definicję pojęcia dotacja, zgodnie z którą ilekroć w ustawie jest mowa o: dotacji - rozumie się przez to dotację w rozumieniu art. 127 ust. 1 pkt 1 lit. e oraz art. 221 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. póz. 1634, ze zm.). Tym samym Rada, przyjmując odmienne znaczenie pojęcia dotacji, w ocenie skarżącego dokonała nieuprawnionej modyfikacji ustawy, wykraczając tym samym poza zakres przyznanego jej upoważnienia, co stanowi istotne naruszenie prawa, to jest art. 5a ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 ustawy oraz w związku z art. 7 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Z. (dalej: Rada) poinformowała, że na nadzwyczajnej sesji w dniu 27 maja 2024 roku uchyliła zaskarżoną uchwałę i podjęła nową regulacje dotyczącą przyjęcia Programu współpracy Gminy Z. z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2024 uwzględniającą w całości zarzuty zgłaszane przez organ nadzoru. W związku z powyższym, jak poinformowano w odpowiedzi na skargę, do organu nadzoru skierowany został wniosek o cofnięcie skargi. Dlatego też Rada sformułowała wniosek o: umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.). W przypadku, gdy organ nadzoru odmówi cofnięcia skargi wnoszono o oddalenie skargi. Zaznaczono przy tym, że: "Wniosek taki jest w pełni uzasadniony zważywszy, że wskutek uchylenia uchwały Nr [...] z 5 grudnia 2023 r. została ona wyłączona z obrotu prawnego a tym samym przestał istnieć przedmiot skargi". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny tekst jedn. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jst i terenowych organów administracji rządowej. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Z art. 91 ust. 4 u.s.g. wynika bowiem, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz tylko wskazuje się, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Nie stwierdza się również nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (art. 94 ust. 1 u.s.g.). Skargę w sprawie wywiódł Wojewoda, jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 u.s.g, w stosunku do gminy. Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 u.s.g.). Organ nadzoru w terminie zakreślonym przez przepis art. 91 ust. 1 u.s.g. nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Tym samym Wojewoda prawidłowo przyjął, jako podstawę skargi w niniejszej sprawie, przepis art. 93 ust. 1 u.s.g. Organ nadzoru, realizując swoje kompetencje na podstawie powyższej regulacji, nie jest przy tym krępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (por. postanowienie NSA z 23 czerwca 2005 r., II OSK 513/05, Legalis nr 609205). Wojewoda nie był również obowiązany do uprzedniego wezwania organu gminy do usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do zaskarżonej uchwały (por. postanowienie NSA z 11 kwietnia 2006 r., I OSK 152/06; Legalis nr 83317). Wyjaśnić również należy, że uchwała w sprawie rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy jest aktem prawa miejscowego. Program ten konkretyzuje sposoby działania jednostki samorządu terytorialnego w celu należytego wypełnienia jej ustawowych obowiązków. Do istotnych cech przedmiotowego programu trzeba zaliczyć to, że – obok postanowień indywidualno-konkretnych - zawiera także normy o charakterze generalno-abstrakcyjnym, dotyczące współpracy jednostki samorządu terytorialnego z organizacjami spełniającymi kryteria określone w ustawie. Nie stanowi tym samym o sytuacji prawnej konkretnie oznaczonego adresata, ale o sytuacji wszystkich podmiotów spełniających określone ustawowo kryteria, pozostających nadto poza strukturą administracji (por. wyrok WSA w Łodzi z 9 marca 2023 r., III SA/Łd 62/23, LEX nr 3514031; wyrok WSA w Poznaniu z 20 kwietnia 2023 r., IV SA/Po 155/23; wyrok WSA w Poznaniu z 29 czerwca 2023 r., IV SA/Po 294/23; wyrok WSA w Olsztynie z 5 maja 2021 r., II SA/Ol 165/21, LEX nr 3171361). Tym samym biorąc pod uwagę materię rzeczonego programu, skierowaną do nieokreślonego kręgu odbiorców w postaci szeroko zakreślonych organizacji pozarządowych i podmiotów pożytku publicznego, jak również powszechność obowiązywania przedmiotowego programu, nie ulega wątpliwości, że uchwała podejmowana na podstawie art. 5a ust. 1 i ust. 4 ustawy, jest aktem prawa miejscowego. Powinna być zatem, stosownie do art. 42 u.s.g., ogłoszona na zasadach i w trybie określonym w ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1461), to jest opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 13 pkt 2 u.o.a.n.), z mocą obowiązującą po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia (art. 4 ust. 1 u.o.a.n.). Niewykonanie tego obowiązku jest równoznaczne z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g., skutkującym nieważnością uchwały w całości (por. wyroki NSA z 23 października 2008 r., I OSK 701/08, Legalis nr 825474; z 9 stycznia 2013 r., I OSK 1608/12, Legalis nr 759463). Zgodnie z art. 88 Konstytucji RP warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie, a zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa ustawa z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. W myśl art. 2 ust. 1 u.o.a.n. ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe. Art. 4 ust. 1 u.o.a.n. stanowi, że akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. W uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym (art. 4 ust. 2 u.o.a.n.). Jednocześnie ustawodawca w art. 13 u.o.a.n. zawarł katalog aktów prawnych podlegających publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym, wymieniając w pkt 2 akty prawa miejscowego stanowione przez sejmik województwa, organ powiatu oraz organ gminy, w tym statuty województwa, powiatu i gminy. W konsekwencji przedmiotowa uchwała, jako akt prawa miejscowego, co do zasady, powinna wejść w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym, chyba że akt ten będzie określał termin dłuższy. Tymczasem w § 3 uchwały Rada Gminy Z. postanowiła, że "Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia", tym samym istotnie naruszając ww. normy prawne. Rada nie uzależniła bowiem wejścia w życie uchwały od jej ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym, a ponadto nie wprowadziła odpowiedniego, wymaganego dla aktów prawa miejscowego, vacatio legis (tj. okresu, jaki musi upłynąć od momentu ogłoszenia aktu w dzienniku urzędowym do dnia jego wejścia w życie). Zaniechania w tym zakresie przesądzają o istotnym naruszeniu art. 2 ust. 1 u.o.a.n., art. 4 u.o.a.n. i art. 13 pkt 2 u.o.a.n. i stanowią samoistną podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały w całości (por. wyrok WSA w Krakowie z 23 marca 2018 r., II SA/Kr 131/18, Legalis nr 1749356). Brak określenia lub określenie w sposób sprzeczny z prawem wejścia w życie uchwały zawierającej przepisy powszechnie obowiązujące, przekłada się bezpośrednio na ważność całego aktu prawnego, nie zaś tylko wadliwego zapisu (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2022 r., III OSK 7598/21, Legalis nr 2863752). W takiej sytuacji konieczne okazało się stwierdzenie nieważności aktu, czyli jego wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą ex tunc, co powoduje, że dany akt, czy jego część nie wywołuje skutków prawnych od daty jego podjęcia (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 marca 2017 r., II SA/Wa 2197/16, wyrok WSA w Opolu z 24 stycznia 2019 r., II SA/Ol 859/18, wyrok WSA w Gdańsku z 9 stycznia 2019 r., II SA/Gd 693/18; CBOSA). Z wyżej wymienionego powodu nie zasługiwało na uwzględnienie stanowisko Rady przedstawione w odpowiedzi na skargę, że wobec wydania w dniu 27 maja 2024 r. uchwały Nr [...] Rady Gminy Z. zaskarżona uchwała Nr [...] z 5 grudnia 2023 r. została "wyłączona z obrotu prawnego a tym samym przestał istnieć przedmiot skargi". Trzeba zauważyć, że uchwała Rady Gminy Z. Nr [...] z 27 maja 2024 r. dotyczącą przyjęcia Programu współpracy Gminy Z. z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2024 (jak wskazano w odpowiedzi na skargę - uwzględniająca w całości zarzuty zgłaszane przez organ nadzoru) w § 2 stanowiła o utracie mocy uchwały Nr [...], a w § 4 stwierdzała, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...]. Oznacza to, że utrata mocy ww. uchwały z 5 grudnia 2023 r., o której wspominała Rada w odpowiedzi na skargę, w niniejszej sprawie wywiera skutek prawny ex nunc, to znaczy dopiero od chwili wejścia w życie uchwały Rady Gminy Z. Nr [...] z 27 maja 2024 r. Istniał zatem przedmiot skargi, jak również nie zachodziły – wbrew odmiennej argumentacji prezentowanej w odpowiedzi na skargę – przesłanki do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie Sądu, niezależnie od zarzutów skargi, wskazania wymaga, że w art. 5a ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie prawodawca określił termin, w jakim organ stanowiący gminy zobowiązany jest do podjęcia programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, a mianowicie – do dnia 30 listopada roku poprzedzającego okres obowiązywania programu. Tymczasem, Rada Gminy Z. zaskarżoną uchwałę w sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Z. z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na 2024 rok podjęła w dniu 5 grudnia 2024 r., a zatem z przekroczeniem terminu określonego w przywołanym unormowaniu. Naruszenia tego, zdaniem Sądu, nie można uznać za istotne naruszenie prawa, jednakże niezbędne jest wskazanie, że skoro z przepisu ustawowego wynika wprost, że program taki podejmowany jest w określonym terminie, organ stanowiący gminy powinien zapewnić realizację tego obowiązku zgodnie z wolą ustawodawcy. Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości określonej w sentencji uznając, że doszło w tym przypadku do istotnego naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie wskazanego aktu z obrotu prawnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI