III SA/Gl 50/25

III SA/Gl 50/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1571
art. 86 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 4 p.s.w.; art. 23 ust. 4 p.s.w.
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7 k.p.a.; art. 80 k.p.a.; art. 107 par. 1 pkt 7 i pkt 9 k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w K. z dnia 14 listopada 2024 r. nr DRS/0724/356/2024/KB w przedmiocie odmowy przyznania stypendium oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia stanowi decyzja Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w K. (dalej: organ; Rektor) z 14 listopada 2024 r. znak: DRS/0724/356/2024/KB na podstawie której utrzymano w mocy rozstrzygnięcie Komisji ds. rozstrzygania wniosków o przyznanie stypendium w ramach Systemu Zachęt KPO o odmowie przyznania stypendium na rzecz P.S. (dalej: strona; skarżący; student).
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach;
Skarżący jest w roku akademickim 2024/2025 studentem III (trzeciego) roku [...] Uniwersytetu Medycznego w K. ([...]UM). Datą rozpoczęcia studiów strony na kierunku lekarskim jednolitych magisterskich studiów na Wydziale Nauk Medycznych [...]UM w K. jest 1 października 2022 r., a planowany termin zakończenia studiów stanowi 30 września 2028 r.
W dniu 10 października 2024 r. skarżący na urzędowym/uczelnianym formularzu złożył wniosek o przyznanie stypendium stanowiące wsparcie ze środków planu rozwojowego Przedsięwzięcia w postaci stypendiów dla studentów kierunku lekarskiego, lekarsko-dentystycznego, analityka medyczna, fizjoterapia oraz Farmacja, realizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności-komponentu D "Efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia" będącego elementem Inwestycji D2.1.1 pn. "Inwestycje związane z modernizacją i doposażeniem obiektów dydaktycznych w związku ze zwiększeniem limitów przyjęć na studia medyczne" (dalej: stypendium). Do ww. wniosku strona dołączyła zaświadczenie z 10 października 2024 r. wydane przez Dziekanat Wydziału Nauk Medycznych [...]UM w K. zawierającą m.in. informację, że za I (pierwszy) rok studiów w roku akademickim 2022/2023 skarżący uzyskał średnią ocen: 3,88; oraz za II (drugi) rok studiów w roku akademickim 2023/2024 uzyskał średnią ocen:4,22.
We wniosku o przyznanie stypendium strona wskazała adres do korespondencji oraz adres uczelnianej skrzynki e-mail ([...]).
W dniu 29 października 2024 r. Komisja ds. rozstrzygania wniosków o przyznanie stypendium w ramach Systemu Zachęt KPO poinformowała skarżącego na wskazany przez niego uczelniany adres email w wiadomości zatytułowanej jako "Rozstrzygnięcie Projektu w ramach Systemu zachęt KPO", że nie został zakwalifikowany do otrzymania stypendium. Jak wskazano w jej uzasadnieniu: warunkiem otrzymania stypendium jest m.in. uzyskanie średniej ocen wyższej lub równej 4,0 za rok akademicki 2022/2023 oraz 2023/2024. Jednak ze względu na niespełnienie ww. warunku strona nie została zakwalifikowana do otrzymania tegoż stypendium.
Pismem z 30 października 2024 r. (data złożenia w organie: 31 października 2024 r.) zatytułowanym jako "odwołanie od rozstrzygnięcia w sprawie przyznania stypendium w ramach Systemu zachęt" skarżący wniósł o zmianę rozstrzygnięcia i zakwalifikowanie go do otrzymywania stypendium lub uchylenie rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Komisję ds. rozstrzygania wniosków o przyznanie stypendium w ramach Systemu Zachęt KPO. W jego uzasadnieniu skarżący przekonywał, że zgodnie z § 2 ust. 14 pkt d Regulaminu przyznawania stypendiów stanowiących wsparcie ze środków planu rozwojowego Przedsięwzięcia w postaci stypendiów dla studentów kierunku pielęgniarstwo, położnictwo oraz ratownictwo medyczne (dalej: Regulamin) stypendium może być przyznane osobie, która spełnia między innymi warunek uzyskania średniej ocen za poprzedni rok studiów wyższej lub równej 4.0. Następnie strona argumentowała, że: "Wskazane postanowienie – posługując się liczbą pojedynczą – wyraźnie wskazuje na średnią ocen za poprzedni rok studiów (a nie za lata poprzednie)".
Opisaną na wstępie decyzją Rektora z 14 listopada 2024 r. znak: DRS/0724/356/2024/KB utrzymano w mocy rozstrzygnięcie o nieprzyznaniu stronie stypendium. W jej uzasadnieniu wskazano, że w myśl § 2 ust. 3-4 Regulaminu, stypendia w ramach Systemu zachęt przyznaje się studentom, którzy zostali przyjęci na studia w [...]UM w drodze prowadzonej przez Uczelnię rekrutacji, i rozpoczęli naukę na pierwszym roku studiów w roku akademickim 2022/2023, na kierunkach objętych wsparciem. Stypendia przyznawane są na łączny okres 3 lat studiów, począwszy od roku akademickiego 2022/2023. Następnie organ powołał § 2 ust. 14 Stypendium zgodnie z którym stypendium może być przyznane osobie, która spełnia łącznie następujące warunki, a mianowicie:
1. złoży we wskazanym w terminie wniosek, wraz z kompletem dokumentów;
2. posiada status studenta na kierunkach objętych wsparciem w całym okresie realizacji Przedsięwzięcia;
3. nie przebywa na urlopie od zajęć oraz nie korzysta z warunkowego wpisu na następny rok studiów lub powtarza rok studiów, w całym okresie realizacji Przedsięwzięcia;
4. uzyska średnia ocen za poprzedni rok studiów wyższa lub równa 4.0;
5. nie otrzymuje jednocześnie, w całym okresie realizacji Przedsięwzięcia, stypendium rektora, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;
6. nie otrzymuje jednocześnie wsparcia na innym kierunku objętym wsparciem w ramach Działania 1 Systemu zachęt;
7. nie otrzymuje wsparcia w ramach Działania 2 lub Działania 3 Systemu zachęt (podkreślenie własne organu).
Dalej organ wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 15-16 Regulaminu wymagania, o których mowa powyżej student musi spełniać przez cały okres otrzymywania stypendium, a [...]UM zobowiązany jest do ich weryfikacji po zakończeniu roku akademickiego (po I i II roku studiów).
W konsekwencji organ uznał, że skoro "Regulamin zakłada przyznanie stypendium Studentom na łączny okres 3 lat studiów, oczywistym jest, że średnia ocen Studenta powinna być wyższa lub równa 4.0 za każdy rok studiów objęty realizacją Przedsięwzięcia" to student ubiegający się o stypendium w ramach Systemu zachęt zobligowany jest spełnić łącznie wszystkie kryteria określone w Regulaminie, w tym warunek najwyższej punktacji w procesie rekrutacji na studia w [...]UM oraz uzyskać średnią ocen w wysokości co najmniej 4,0 w latach akademickich 2022/2023 oraz 2023/2024.
Nie zgadzając się z decyzją Rektora z 14 listopada 2024 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach). W skardze zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego w postaci:
1. art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - w związku z § 29 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt. 1, 2, 10 i 14 Statutu [...] Uniwersytetu Medycznego w K. ([...]UM) uchwalonego przez Senat uchwałą Nr 31/2019 z 29 maja 2019 r. ze zmianami – w związku z § 2 ust. 4 pkt d) Regulaminu przyznawania stypendiów stanowiących wsparcie ze środków planu rozwojowego Przedsięwzięcia w postaci stypendiów dla studentów kierunku lekarskiego, lekarsko — dentystycznego, analityka medyczna, fizjoterapia oraz farmacja, realizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności - komponentu D "Efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia" będącego elementem Inwestycji D2.1.1 pn. "Inwestycje związane z modernizacją i doposażeniem obiektów dydaktycznych w związku ze zwiększeniem limitów przyjęć na studia medyczne" wprowadzonego w życie zarządzeniem nr [...] z 18 września 2024 r. Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w K., zwanego w dalszej części skargi Regulaminem - poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jednym z warunków przyznania stypendium jest uzyskanie średniej ocen za poprzednie lata studiów wyższej lub równej 4.0, podczas gdy według treści wskazanego postanowienia Regulaminu stypendium może być przyznane osobie, która uzyskała średnią ocen za poprzedni rok studiów wyższą lub równą 4.0;
2. art. 86 ust. 1 pkt. 4 oraz ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z § 2 ust. 1 pkt. 3 i ust. 2 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów [...] Uniwersytetu Medycznego w K. stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 104/24 z 28 czerwca 2024r. Rektora [...] Uniwersytetu Medycznego w K. — poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący nie spełnił przesłanek do przyznania stypendium Rektora;
3. art. 7 i 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu aktu niezgodnego z wnioskiem - z powołaniem się przez organ na wykładnię, która jest sprzeczna z treścią Regulaminu - przy istnieniu bezspornego faktu uzyskania przez skarżącego średniej ocen wyższej lub równej 4.0 za poprzedni rok studiów;
4. art. 107 § 1 pkt. 7 i 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na braku pouczenia o trybie odwoławczym lub skargowym.
Podnosząc wyżej wskazane zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego aktu w całości lub stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa, jak również przyznania od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nieprawidłowo przyjął, że prawo do stypendium przysługuje osobie, która uzyskała wskazaną średnią ocen za wszystkie lata studiów. W ocenie pełnomocnika strony tymczasem nie istnieje podstawa, w oparciu o którą przy ustalaniu prawa do stypendium należy kierować się uzyskaniem średniej ocen wyższej lub równej 4.0 za lata akademickie: 2022/2023 oraz 2023/2024, gdyż "podstawa taka nie wynika z Regulaminu lub ewentualnie z innego aktu normatywnego". W szczególności, jak dalej zaznaczono w uzasadnieniu skargi, podstawy takiej nie stanowi odwołanie się do kwestii czasu, na jaki stypendium może zostać przyznane. Postanowienie § 2 ust. 14 pkt d Regulaminu, zdaniem strony, w jednoznaczny sposób posługuje się liczbą pojedynczą, wskazując na średnią ocen za poprzedni rok studiów, a nie za lata poprzednie. W przypadku skarżącego poprzednim rokiem studiów jest rok drugi (a nie pierwszy i drugi). W jego trakcie, jak dalej przekonywano, uzyskał on średnią ocen 4.2. W związku z tym, zdaniem pełnomocnika strony, należy uznać, że skarżący spełnił wszystkie warunki przyznania stypendium.
W odpowiedzi na skargę organ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wnosił o jej oddalenie. Podkreślano, że zgodnie z § 2 ust. 14 Regulaminu stypendium może być przyznane osobie, która spełnia również warunek w postaci średniej ocen za poprzedni rok studiów wyższą lub równą 4.0, natomiast w myśl § 2 ust. 15 — 16 Regulaminu wzmagania, o których mowa w ust.14 student musi spełniać przez cały okres otrzymywania stypendium, a uczelnia zobowiązana jest do ich weryfikacji po zakończeniu roku akademickiego (po I i Il roku studiów). Dalej wskazano, że skarżącemu umyka, iż § 2 ust. 15 i ust.16 Regulaminu wyraźnie stanowi, iż wskazane w ust. 14 warunki stypendysta musi spełniać przez cały okres otrzymywania stypendium. W przypadku zaprzestania spełniania przez stypendystę któregokolwiek ze wskazanych powyżej warunków – wstrzymuje się wypłatę stypendium. Następnie wskazano, że dokonane przez Rektora rozstrzygnięcie nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i nie mają do niego zastosowania wprost przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dlatego też, zdaniem pełnomocnika organu, za niezasadny uznać należy zarzut dot. braku pouczenia o trybie odwoławczym lub skargowym. Zaznaczono przy tym, że zasady dot. trybu odwoławczego od rozstrzygnięcia w sprawie przyznania stypendium, określone zostały w ramach przysługującej uczelni autonomii (art. 70 ust.5 Konstytucji RP w zw. z art. 3 ust. 1 i art.9 ust.2 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
Na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko prezentowane w skardze równocześnie prostując omyłkę pisarską na drugiej stronie skargi poprzez wskazanie, że dla skarżącego pierwszym rokiem studiów jest rok akademicki 2022/2023. Natomiast pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi przekonując, że przedmiotowe stypendium było działaniem jednorazowym, rozpoczętym w roku akademickim 2022/2023. Natomiast studenci rozpoczynający naukę w latach późniejszych nie mają prawa ubiegania się o to stypendium (karta nr 29 akt sądowych).
Sąd dodatkowo stwierdza, że dokumenty związane z procedurą przyznawania stypendium są opublikowane na stronie internetowej [...] Uniwersytetu Medycznego w K. w zakładce zatytułowanej jako "Akty prawne" [vide: [...], dostęp: 22 lipca 2025 r.; także: odpowiedź na skargę – karta nr 11 verte akt sądowych], tj. (1) zarządzenia Rektora z 18 września 2024 r. nr [...] w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania stypendiów stanowiących wsparcie ze środków planu rozwojowego Przedsięwzięcia w postaci stypendiów dla studentów kierunku lekarskiego, lekarsko-dentystycznego, analityka medyczna, fizjoterapia oraz farmacja, realizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności-komponentu D "Efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia" będącego elementem Inwestycji D2.1.1 pn. "Inwestycje związane z modernizacją i doposażeniem obiektów dydaktycznych w związku ze zwiększeniem limitów przyjęć na studia medyczne"; (2) Regulamin przyznawania stypendium – stanowiący załącznik nr 1 do zarządzenia nr [...] z 18 września 2024 r. Rektora [...]UM; (3) Wniosek o przyznawanie stypendium – stanowiący załącznik nr 1 do Regulamin przyznawania stypendium; (4) Umowa o objęcie wsparciem ze środków planu rozwojowego Przedsięwzięcia w postaci stypendiów dla studentów – stanowiąca załącznik nr 2 do Regulamin przyznawania stypendium (dalej: Umowa).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie strony skarżącej, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje ocena legalności rozstrzygnięć organów [...]UM (tj. Komisji ds. rozstrzygania wniosków o przyznanie stypendium w ramach Systemu Zachęt KPO; Rektora) o odmowie przyznania skarżącemu stypendium stanowiącego wsparcie ze środków planu rozwojowego Przedsięwzięcia w postaci stypendiów dla studentów kierunku lekarskiego lekarsko-dentystycznego, analityka medyczna, fizjoterapia oraz farmacja, realizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności-komponentu. W ocenie skarżącego: (1) bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia okresu, na który jest przyznawane stypendium (łącznie 3 lata), gdyż określa ona jedynie długość okresu przysługiwania uprawnienia; (2) natomiast odrębną kwestię stanowią przesłanki przyznania prawa do stypendium - uregulowane w § 2 ust. 14 Regulaminu. Zgodnie z § 2 ust. 14 pkt d Regulaminu stypendium może być przyznane osobie, która spełnia między innymi warunek uzyskania średniej ocen za poprzedni rok studiów wyższej lub równej 4.0. Ponieważ skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium 10 października 2024 r., a w poprzednim roku akademickim (tj. 2023/2024) uzyskał średnią ocen 4,22 to – w jego opinii – kwalifikuje się do uzyskania spornego świadczenia. Natomiast w ocenie organu podawane przez skarżącego przesłanki co do średniej ocen należy interpretować – łącznie – gdyż wymóg uzyskania średniej ocen równej lub wyższej niż 4,00 student powinien spełniać przez cały okres otrzymywania stypendium (3 lata) tj. odrębnie w każdym roku akademickim. Dlatego też, zdaniem organu, skarżący w ogóle nie kwalifikuje się do uzyskania stypendium, skoro za pierwszy rok jego studiów obejmujący rok akademicki 2022/2023 uzyskał średnią ocen 3,88, a przedmiotowe świadczenie wypłacane jest z uwzględnieniem również tego roku akademickiego, a to oznaczałoby, że skarżący byłby beneficjentem świadczenia również w okresie, w którym bezspornie legitymował się średnią ocen poniżej 4,00.
Regulacje oraz zasady przyznawania wsparcia w ramach Systemu zachęt określa dokument stanowiący politykę publiczną: "System zachęt dla podejmowania i kontynuowania studiów na wybranych kierunkach medycznych oraz podjęcia zatrudnienia w zawodzie na lata 2022-2026" stanowiący załącznik nr 1 do uchwały Nr 251 Rady Ministrów z 16 grudnia 2022 r.
Zgodnie z ww. dokumentem organ uchwala regulamin stypendiów w ramach Systemu zachęt, w którym określone są m.in. zasady wyłaniania stypendystów z uwzględnieniem listy rankingowej przyjęć na studia w szczególności mając na uwadze wyniki osiągnięte przez studentów z egzaminów maturalnych oraz punktację osiągniętą w procesie rekrutacji.
Regulamin przyznawania stypendiów stanowiących wsparcie ze środków planu rozwojowego Przedsięwzięcia w postaci stypendiów dla studentów kierunku lekarskiego lekarsko-dentystycznego, analityka medyczna, fizjoterapia oraz farmacja, realizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności-komponentu D "Efektywność, dostępność i Jakość systemu ochrony zdrowia" będącego elementem inwestycji D2.1.1 pn. "Inwestycje związane z modernizacją i doposażeniem obiektów dydaktycznych w związku ze zwiększeniem limitów przyjęć na studia medyczne" (Regulamin), przygotowany przez [...]UM, został zaopiniowany przez Ministra Zdrowia pozytywnie, a następnie ww. Regulamin został uchwalony przez Uczelnię, stanowiąc załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr [...] z 18 września 2024 r. Rektora [...]UM.
Wyżej wskazane dokumenty (wraz z załącznikami) określają właściwą podstawę materialną do przyznania stypendium w ramach Programu, jak również wyznaczają sposób rozpoznania wniosku o wypłatę stypendium, tryb przyznawania oraz wypłacania środków ewentualnie jego wstrzymania, czy zwrotu. Natomiast jej proceduralnym uzupełnieniem stanowią przepisy prawa o szkolnictwie wyższym, a w szczególności art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. z 11 września 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1571 ze zm.; dalej: p.s.w.n.) w myśl którego studentowi przysługuje m.in. stypendium rektora; oraz art. 86 ust. 3 p.s.w.n. zgodnie z którym przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej.
Rozważając stanowisko stron sporu prezentowane w skardze oraz odpowiedzi na nią, jak również przedstawione na rozprawie 9 lipca 2025 r. – zdaniem Sądu – trzeba odnieść się w pierwszej kolejności do postanowień Regulaminu, a którego integralną częścią stanowią: wniosek o przyznawanie stypendium (załącznik nr 1 do Regulaminu) oraz Umowa (załącznik nr 2 do Regulaminu). Zwrócić przy tym należy uwagę, że zgodnie z § 1 ust. 2 Regulaminu: "Wszelkie pojęcia nie zdefiniowane w niniejszym Regulaminie, a pisane wielką literą mają znaczenie zgodne z Umową o objęcie przedsięwzięcia wsparciem". Oznacza to, że dla zrozumienia znaczenia stosowanych w ramach procedury rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium pojęć oraz ich wykładni należy uwzględniać nie tylko ich znaczenie wprost w przepisie zawarte (wykładnia literalna/językowa), ale niejednokrotnie również uwzględniać kontekst stosowanego terminu wynikający z usytuowania go w danym akcie normatywnym, jak również uwzględnić cel/sens związany z wprowadzeniem takiej a nie innej regulacji (wykładnia systemowa/celowościowa). Uważa się przy tym, że wykładnia systemowa służy do rozstrzygania wątpliwości, które nasuwa wykładnia językowa, a w szczególności pozwala uzasadnić wybór między różnymi możliwymi interpretacjami językowymi przepisu, zwłaszcza że normy systemu prawa są powiązane ze sobą relacjami funkcjonalnymi.
W niniejszej sprawie podstawowym źródłem wątpliwości pozostaje interpretacja postanowień Regulaminu, a dokładnie jej § 2 ust. 14, które egzemplifikuje warunki konieczne do uzyskania tego świadczenia, w tym m.in. wymóg uzyskania "średniej ocen za poprzedni rok studiów wyższą lub równą 4.0". Jest to zresztą argument konsekwentnie podnoszony przez stronę w toku postępowania administracyjnego zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt daty złożenia wniosku o przyznanie stypendium (co nastąpiło 10 października 2024 r. czyli w roku akademickim 2024/2025 – będący dla skarżącego III rokiem kształcenia), oraz wykazania przez studenta uzyskania średniej ocen za poprzedni rok akademicki (czyli 2023/2024 – będący dla skarżącego II rokiem kształcenia) w wysokości 4,22.
Trzeba jednak zauważyć, że stypendium przyznaje się studentom, którzy zostali przyjęci w drodze rekrutacji, prowadzonej w [...]UM, i rozpoczęli naukę na pierwszym roku studiów w roku akademickim 2022/2023 (§ 2 ust. 3 Regulaminu), a przy tym tego typu świadczenie będzie przyznawane "na łączny okres 3 lat studiów, począwszy od roku akademickiego 2022/2023"; oraz obejmować będzie okres kolejno 9 miesięcy każdego roku akademickiego (tj. od października do czerwca włącznie - § 2 ust. 5 Regulaminu).
Zgodnie z § 2 ust. 15 Regulaminu: "Wskazane w ust. 14 warunki Stypendysta musi spełniać przez cały okres otrzymywania". Wyżej wskazaną regulację należy interpretować, zdaniem Sądu, zgodnie z § 2 ust. 1 Umowy określającym warunki realizacji umowy zgodnie z którym: "Umowa zostaje zawarta na okres 3 lat nieprzerwanego kształcenia Stypendysty w [...]UM, począwszy od roku akademickiego 2022/2023", oraz zgodnie z § 2 ust. 3 Umowy zgodnie z którym: "Przez cały okres otrzymywania stypendium, Stypendysta musi spełniać warunki wskazane w § 2 ust. 14 pkt. b) – g) Regulaminu", a zatem również i wymóg uzyskania średniej ocen równej lub wyżej niż 4,00 (argument z § 1 ust. 2 Regulaminu).
Niezależnie od powyższego trzeba dostrzec również, że zgodnie z § 3 ("wypłata stypendium") ust. 3 Umowy: wypłata stypendium nastąpi: za okres od 01 października 2022 r. do 30 września 2024 r. (dwa lata akademickie) do końca III kwartału 2024 r. Poza tym zwrócić należy uwagę, że weryfikacja przez organ spełnienia przez studenta wymagań potrzebnych do wypłaty świadczenia następuje "po zakończeniu roku akademickiego (po I i II roku studiów) [...]UM weryfikuje warunki, o których mowa w ust. 14" (por. § 2 ust. 16 Regulaminu). Do analogicznych regulacji odwołuje się zresztą § 2 ust. 5 Umowy.
W okolicznościach badanej sprawy bardzo ważne znaczenie ma również § 2 ust. 17 Regulaminu zgodnie z którym: Stypendium nie będzie wypłacane w kolejnym roku studiów jeśli Stypendysta:
a) zrezygnował ze studiów,
b) został skreślony z listy studentów,
c) przebywa na urlopie od zajęć oraz korzysta z warunkowego wpisu na kolejny rok studiów
lub powtarza rok studiów,
d) uzyska średnią ocen za poprzedni rok studiów poniżej 4.0".
Z analiza ww. przepisów Regulaminu oraz pozostającego w związku z nimi postanowień Umowy wynika, że wymóg uzyskania średniej ocen za dany rok akademicki równej lub wyższej niż 4,00 jest kluczowy dla wypłaty stypendium, a ponieważ stypendium obejmuje okres 3 lat nieprzerwanego kształcenia, to organ [...]UM ma obowiązek weryfikacji tego faktu każdorazowo po zakończeniu roku akademickiego (argument z § 2 ust. 16 w zw. z ust. 14 Regulaminu).
Przepisy Regulaminu wielokrotnie odwołują się przy tym do przesłanki "łącznego" okresu przyznania stypendium, czyli 3 lat (§ 2 ust. 4 Regulaminu), bądź do "spełnia łącznie warunków" stypendium, a fakt ten jest weryfikowany w toku okresu przyznanego świadczenia (§ 2 ust. 16 Regulaminu) przez organy [...]UM. Z powyższymi zapisami koresponduje również § 2 ust. 3 Umowy, zgodnie z którym: "Przez cały okres otrzymywania stypendium, Stypendysta musi spełniać warunki wskazane w § 2 ust. 14 pkt. b) – g) Regulaminu".
Zdaniem Sądu stypendysta musi zatem kwalifikować się średnią ocen równą lub wyższą niż 4,00 przez cały okres otrzymywania stypendium, a brak spełnienia tej przesłanki eliminuje skarżącego z możliwości uzyskania świadczenia. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której skarżący pomimo uzyskania średniej ocen za rok akademicki 2022/2023 – 3,88 a zatem poniżej wymaganej Regulaminem i Umową (tj. 4,00) uzyskałby jednak stypendium obejmujący również ten okres czasu/rok akademicki (argument z § 3 ust. 3 Umowy). Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z § 2 ust. 2 Regulaminu "Stypendia przeznaczone są dla najlepszych studentów". Natomiast wykładnia Regulaminu przedstawiona przez stronę i jej pełnomocnika w skardze oraz prezentowana w toku postępowania administracyjnego zmierza w istocie do takiej interpretacji jej postanowień, które stwarzałaby możliwość uzyskania stypendium również za rok akademicki, w którym student uzyskiwałby średnią ocen poniżej wymaganej 4,00, a i tak za ten okres otrzymywałby stypendium. Byłoby to sprzeczne zatem z wykładnią literalną § 2 ust. 2 Regulaminu (rozumienie pojęcia "najlepszy student"), jak również z celem/sensem wprowadzanej regulacji jakim jest premiowanie poprzez system stypendialny najlepszych studentów, a nie studentów, którzy jedynie w poprzednim roku akademickim uzyskali średnią ocen równą lub wyższą niż 4,00.
Dlatego też z wyżej przedstawionych powodów Sąd nie uznał zasadności zarzutu objętego pkt 1 i pkt 2 petitum skargi. Wskazany w ich treści m.in. przepis art. 23 ust. 1 i ust. 2 p.s.w. oraz art. 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w. ma charakter kompetencyjny, bądź procesowy (art. 86 p.s.w.), gdyż określa w sposób zbiorczy uprawnienia i obowiązki Rektora, a także wskazuje na decyzyjną formę rozstrzygnięć w sprawach stypendialnych, dlatego też nie sposób uznać, aby w niniejszej sprawie doszło do ich naruszenia. Zresztą redakcja tych zarzutów, oraz ich rozwinięcie prezentowane w uzasadnieniu skargi wskazują, że właściwym zamiarem strony stanowiła kontestacja przepisów Regulaminu na podstawie których ostatecznie odmówiono stronie przyznania stypendium, a nie podważania uprawnień organu do wydawania tego typu aktu normatywnego.
Brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu zastosowana przez organ wykładnia prawa, w szczególności odnosząca się do obowiązku utrzymania przez stronę średniej ocen równej lub wyższej niż 4,00 odnosi się do całego okresu otrzymywania stypendium, a nie wyłącznie do ostatniego roku studiów, co zostało już obszernie wyjaśnione.
Sąd natomiast przyznał rację stronie w zakresie w jakim argumentowała, że nie została pouczona o trybie skargowym lub odwoławczym (art. 107 § 1 pkt 7 i pkt 9 k.p.a.). Pouczenie co do możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczne rozstrzygnięcie co do odmowy przyznania stypendium jest obligatoryjnym elementem każdej decyzji, zwłaszcza, że z przepisów prawa o szkolnictwie wyższym (argument z art. 86 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 2 p.s.w.; art. 23 ust. 4 p.s.w.) wynika domniemanie, że tego typu świadczenia są rozstrzygane przez rektora właśnie w tej formie działania administracji publicznej. Z tych też powodów Sąd nie uznał argumentacji pełnomocnika organu, aby Rektor nie wydawał w tej sprawie decyzji, a jedynie bliżej niesprecyzowany "akt administracyjny", "rozstrzygnięcie", jak też "informacji w sprawie stypendium". Dodać można, że do tej właśnie terminologii (tj. decyzji) odwołują się zresztą § 6 ust. 3 in fine Regulaminu, zgodnie z którym: "Decyzja Rektora jest ostateczna". Natomiast zgodnie z § 1 ust. 3 Umowy "Wypłata przyznanego stypendium następuje na podstawie decyzji Komisji powołanej przez Rektora [...]UM do rozstrzygania w ramach Systemu zachęt". Sąd zwraca uwagę, że jakkolwiek decyzje organów uczelni w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkól wyższych nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, muszą spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli. Dlatego też, jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stosowanie k.p.a. również w sprawach związanych z przyznaniem stypendium lub jej odmowy polega na zachowaniu przez organ procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. m.in.: wyrok NSA z 7 lipca 2023 r., III OSK 531/22, Legalis nr 3019961; wyrok NSA z 14 grudnia 2022 r., III OSK 1698/21, Legalis nr 2917897). Wyżej wymienione uchybienie organu ostatecznie jednak nie uniemożliwiły skarżącemu reprezentowanemu przez profesjonalnego pełnomocnika złożenie skargi do sądu administracyjnego, która podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.
W tym stanie sprawy, mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.