III SA/Gl 494/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Okręgowego Inspektora Pracy, uznając, że stanowisko inspektora Straży Miejskiej nie spełnia kryteriów pracy o szczególnym charakterze, mimo sporadycznego kierowania pojazdem uprzywilejowanym.
Sprawa dotyczyła decyzji Okręgowego Inspektora Pracy nakazującej Straży Miejskiej w C. umieszczenie stanowiska "inspektor straży miejskiej" w wykazie prac o szczególnym charakterze, ze względu na sporadyczne kierowanie pojazdem uprzywilejowanym. Straż Miejska wniosła skargę, argumentując, że zadania te mają charakter marginalny i nie stanowią głównego elementu pracy. WSA w Gliwicach uchylił decyzję organu, stwierdzając, że pracownicy nie spełniają przesłanek do uznania ich pracy za pracę o szczególnym charakterze, w szczególności warunku wykonywania jej w pełnym wymiarze czasu pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Straży Miejskiej w C. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach, która utrzymała w mocy nakaz umieszczenia stanowiska "inspektor straży miejskiej" w wykazie stanowisk pracy o szczególnym charakterze. Organ Inspekcji Pracy uznał, że obowiązki związane z kierowaniem pojazdem uprzywilejowanym, mimo ich sporadycznego charakteru, kwalifikują stanowisko do takiego wykazu, powołując się na przepisy ustawy o emeryturach pomostowych. Straż Miejska zarzuciła organom naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, kwestionując kompetencje Inspekcji Pracy oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących prac o szczególnym charakterze. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Wskazał, że zgodnie z ustawą o emeryturach pomostowych, aby uznać pracownika za wykonującego pracę o szczególnym charakterze, muszą być spełnione łącznie przesłanki dotyczące rodzaju pracy, jej umieszczenia w załączniku nr 2 do ustawy oraz wykonywania jej w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd podkreślił, że w przypadku inspektorów Straży Miejskiej, kierowanie pojazdem uprzywilejowanym miało charakter marginalny (1 raz rocznie w ciągu dwóch lat), a zakres obowiązków był znacznie szerszy. Nie można zatem uznać, że praca ta jest wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu ustawy. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 9 marca 2022 r., Państwowa Inspekcja Pracy jest właściwa do kontroli wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że nowelizacja ustawy o emeryturach pomostowych oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy rozszerzyła kompetencje PIP o kontrolę wykazu stanowisk pracy i ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co czyni nieaktualnym wcześniejsze orzecznictwo.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 41 § ust. 4, ust. 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.p.i.p. art. 10 § ust. 1 pkt 9a
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
u.e.p. art. 3 § ust. 5
Ustawa o emeryturach pomostowych
Za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących te prace w pełnym wymiarze czasu pracy.
Pomocnicze
u.e.p. art. 3 § ust. 3
Ustawa o emeryturach pomostowych
u.e.p. art. 41 § ust. 4 pkt 1
Ustawa o emeryturach pomostowych
u.p.i.p. art. 11a
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
k.p.a. art. 138 § §1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7, 77, 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b, c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 11 i 12
Ustawa o strażach gminnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stanowisko inspektora straży miejskiej nie spełnia kryteriów pracy o szczególnym charakterze, ponieważ kierowanie pojazdem uprzywilejowanym ma charakter marginalny i nie jest wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy. Inspekcja Pracy posiada kompetencje do kontroli wykazu stanowisk pracy w kontekście prac o szczególnym charakterze.
Godne uwagi sformułowania
Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących prace... w pełnym wymiarze czasu pracy. Owe inne dodatkowe czynności – o ile w konkretnym przypadku w ogóle takowe są -winny mieć charakter dodatkowy i marginalny w stosunku do zadań wynikających z prac o szczególnym charakterze.
Skład orzekający
Magdalena Jankiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Barbara Brandys-Kmiecik
członek
Adam Gołuch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prac o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, zwłaszcza w kontekście stanowisk, gdzie czynności o szczególnym charakterze mają charakter marginalny."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji inspektorów Straży Miejskiej i kierowania pojazdami uprzywilejowanymi, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów o emeryturach pomostowych w kontekście prac o szczególnym charakterze, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców. Pokazuje, jak sąd podchodzi do oceny faktycznego charakteru pracy.
“Czy sporadyczne kierowanie karetką lub radiowozem uprawnia do wcześniejszej emerytury? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 494/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-01-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Adam Gołuch Barbara Brandys-Kmiecik Magdalena Jankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6198 Inspekcja pracy Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Inspektor Pracy Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118 art. 41 ust. 4, ust. 6 Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dz.U. 2007 nr 89 poz 589 art. 10 ust. 1 pkt 9a Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Starszy Referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Straży Miejskiej w C. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia 12 marca 2024 r. nr KT.PPR.B.55.23.2023.50 w przedmiocie nakazu umieszczenia stanowiska w wykazie stanowisk pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 12 marca 2024r. nr KT.PPR.B.55.23.2023.50, Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach utrzymał w mocy decyzję inspektora pracy z 26 stycznia 2024 r., nr [...] w sprawie nakazania skarżącemu - Straży Miejskiej w C. umieszczenia stanowiska "inspektor straży miejskiej" w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan sprawy. Wskazał, że pismami z 11 października 2023 r. czterej pracownicy Straży Miejskiej wnieśli do Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach skargi, zgodnie z art. 41 ust. 6 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Z ich treści wynikało, że pracodawca nie umieścił ich stanowiska w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Po przeprowadzeniu czynności kontrolnych u pracodawcy inspektor pracy wskazaną na wstępie decyzją z 26 stycznia 2024 r. nakazał umieszczenie stanowiska inspektora Straży Miejskiej w ww. wykazie. Inspektor ustalił bowiem, że do zadań pracowników zatrudnionych na tym stanowisku należy m.in. kierowanie pojazdem uprzywilejowanym, co uzasadnia – jego zdaniem – umieszczenie takiego stanowiska w wykazie. Powołał się na poz. 9 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, gdzie ustawodawca jako prace o szczególnym charakterze wskazał prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych. W związku z wniesieniem odwołania, OIP zaskarżoną decyzją utrzymał ją w mocy. Odnosząc się do zarzutu odwołania stwierdził, że PIP posiada kompetencje do nakazania pracodawcy umieszczenia stanowiska pracy w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Co do meritum sprawy podniósł, że czterej składający skargę pracownicy posiadają zezwolenia Starosty na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym lub pojazdem przewożącym wartości pieniężne. Z zakresów czynności wynika, że pracownicy na stanowisku służbowym inspektora realizują naprzemiennie obowiązki dyżurnego i obowiązki dowódcy patrolu w służbie patrolowo-interwencyjnej oraz kierowcy samochodu służbowego, operatora monitoringu oraz realizują inne obowiązki przypisane w/w funkcjom w zarządzeniu Komendanta. W toku kontroli analizie poddano również skierowania na badania profilaktyczne, w których w opisie stanowiska pracy wskazano takie czynności jak: patrolowanie miasta poruszając się pieszo lub samochodem, ochrona porządku publicznego w mieście, praca zmianowa, 8 i 12-godzinny czas pracy. Nadto jako czynniki fizyczne wskazano narażenie na zmienny mikroklimat środowiska, hałas, promieniowanie optyczne, czynniki biologiczne: wirusy, bakterie oraz jako inne czynniki niebezpieczne wskazano: praca ze zmianami w porze nocnej, stres, potencjalne zagrożenie życia lub zdrowia podczas podejmowanych interwencji, kierowanie pojazdami służbowymi. W wyniku przeprowadzonych badań okresowych pracownicy uzyskali stosowne orzeczenia potwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Dodatkowo pracownicy uzyskali także orzeczenia psychologiczne potwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym lub przewożącym wartości pieniężne. Z treści protokołu kontroli wynika, że pracodawca dokonał udokumentowanej oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach: pracownik administracyjno-biurowy, komendant / z-ca komendanta, dyżurny straży miejskiej, strażnik miejski. Wśród zidentyfikowanych zagrożeń występujących na stanowisku strażnika miejskiego wskazano również "zagrożenie wypadkowe w związku z prowadzonym samochodem", a w tym prowadzenie pojazdu jako uprzywilejowanego wskazując jako środek profilaktyczny - posiadanie odpowiedniego doświadczenia i kwalifikacji do prowadzenia pojazdu szczególnie jeżeli pojazd jest pojazdem uprzywilejowanym. Ustalono ponadto, że według stanu na dzień 14 grudnia 2023 r. w Straży Miejskiej użytkowane były się 3 pojazdy służbowe. Dwa z nich oznakowano napisem "STRAŻ MIEJSKA", wyposażono w sygnalizację optyczno-akustyczną jak dla pojazdów uprzywilejowanych w ruchu. Wymienione pojazdy mogły poruszać się jako pojazdy uprzywilejowane. Z zebranego materiału wynika, że do obowiązków inspektora straży miejskiej należy patrolowanie i podejmowanie interwencji z użyciem samochodów służbowych, które w każdej chwili po zgłoszeniu interwencji w sprawie ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego mogą poruszać się jako pojazdy uprzywilejowane. Na wniosek inspektora pracy w toku czynności kontrolnych sprawdzono liczbę podejmowanych przez strażników miejskich w latach 2022-2023 interwencji wymagających przejazdów pojazdem uprzywilejowanym w ruchu. Ustalono, że w latach 2022-2023 zarejestrowano po jednym przypadku użycia pojazdu jako uprzywilejowanego - w obu przypadkach kierującym pojazdem uprzywilejowanym był ten sam inspektor. OIP uznał, że osoby wykonujące te prace winna charakteryzować szczególna sprawność psychofizyczna, potwierdzana w ramach procesu uzyskiwania zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym lub pojazdem przewożącym wartości pieniężne, w tym weryfikowana w trakcie procedury związanej z wydawaniem orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym. Natomiast możliwość należytego wykonywania pracy na stanowisku pracy inspektor straży miejskiej w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. To z kolei kwalifikuje to stanowisko do ujęcia go w wykazie stanowisk pracy o szczególnym charakterze. Jednocześnie biorąc pod uwagę niewielką ilość interwencji podejmowanych z wykorzystaniem pojazdu jako uprzywilejowanego organ podkreślił, że ustawodawca nie uzależnił zaliczenia do wykazu danego stanowiska pracy od kryterium częstotliwości wykonywania czynności związanych z kierowaniem pojazdem uprzywilejowanym. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że za pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych można uznać także pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy, bez względu na to, czy oprócz pracy o szczególnym charakterze wykonują także inne czynności. W skardze na to rozstrzygnięcie skarżący zarzucił: 1. obrazę przepisów materialnych art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o Państwowej Inspekcji pracy poprzez uznanie, że Inspektor Pracy posiada kompetencje do kontroli wykazu pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze w odniesieniu do wykazu prac o szczególnym charakterze określonych w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, w sytuacji gdy punktem odniesienia kontroli może być jedynie wykaz stanowisk pracy prowadzony przez pracodawcę. 2. obrazę przepisów materialnych art. 11a pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez błędne jego zastosowanie i wydanie nakazu umieszczenia stanowiska "inspektora straży miejskiej" w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych w sytuacji gdy stanowisko to nie jest umieszczone w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych i nie można uznać, że zakwalifikowanie wskazanego stanowiska jako pracy o szczególnym charakterze jest prawidłowe. 3. obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych dokonując jego wadliwej wykładni i zastosowanie z pominięciem art. 3 ust. 5 cyt. ustawy poprzez przyjęcie, iż charakter pracy wykonywanej na stanowisku pracy inspektora straży miejskiej, do którego obowiązków należy kierowanie pojazdem uprzywilejowanym spełnia wymagania umieszczenia stanowiska w wykazie stanowisk pracy, o których mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych w sytuacji, gdy prawidłowe zastosowanie normy prawnej prowadzi do wniosku przeciwnego, albowiem za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących prace, o których mowa w art. 3 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych w pełnym wymiarze czasu. 4. obrazę przepisów postępowania z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie przez organ odwoławczy w sytuacji, gdy zarzuty dotyczące nieuprawnionej ingerencji inspektora pracy podparte orzecznictwem sądowym nadal zachowuje swoją aktualność. 5. obrazę przepisów postępowania z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a polegającą na: a) nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy oraz dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego z pominięciem art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych i uznanie, że ustawodawca nie uzależnił zaliczenia stanowiska do wykazu prac o szczególnym charakterze od kryterium częstotliwości wykonywania związanych z kierowaniem pojazdem uprzywilejowanym, w sytuacji gdy przepis ten został sformułowany wprost w art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach. b) dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego poprzez pominięcie przepisów materialnych zawartych w art. 11 i 12 ustawy o strażach gminnych określających zakres zadań straży gminnej oraz uprawnień i obowiązków strażników, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy uzasadniającego wydanie nakazu i uznaniu czynności kierowania pojazdem uprzywilejowanym przez skarżących strażników jako czynności dominującej, w sytuacji gdy kierowanie pojazdem uprzywilejowanym ma charakter marginalny i nie daje podstaw do umieszczenia stanowiska inspektora straży miejskiej w wykazie prac o szczególnym charakterze, c) dowolne uznanie, że kierowanie pojazdami samochodowymi, które w każdej chwili mogą poruszać się jako pojazdy uprzywilejowane uzasadnia wpisanie stanowiska inspektora straży miejskiej do wykazu stanowisk o szczególnym charakterze. W oparciu o te zarzuty wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją inspektora pracy z 26 stycznia 2024r. i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę OIP wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych w wersji obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji (t.j. Dz. U. z 2023r., poz.164 – dalej powoływana jako ustawa), płatnik składek jest obowiązany prowadzić: 1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze; 2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2. Stosownie zaś do art. 41 ust. 6 ustawy w przypadku nieumieszczenia stanowiska pracy, na którym pracownik wykonuje pracę, w wykazie, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, lub nieumieszczenia pracownika w ewidencji, o której mowa w ust. 4 pkt 2, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Wynika to z faktu, że ustawą z 9 marca 2022 r. o zmianie ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 755), która weszła w życie 1 stycznia 2023 r., rozszerzono katalog zadań Państwowej Inspekcji Pracy o kontrolę wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o którym mowa w art. 41 ust 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych. Z tego powodu straciło aktualność orzecznictwo pochodzące z okresu obowiązywania poprzedniego stanu prawnego. Zmiany zostały także wprowadzone do ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1712). Art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy otrzymał brzmienie: "Do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy: kontrola wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych". Nadto art. 11a ustawy o PIP nadano brzmienie: "Właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy: 1) umieszczenia stanowiska pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z wykazu oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tym wykazie; 2) umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tej ewidencji. Podsumowując, z powyższego wynika, że PIP jest właściwa zarówno w przypadku nieumieszczenia stanowiska pracy w wykazie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, jak i w sprawach ewidencji pracowników wykonujących takie prace. Wskazuje to, że nieuzasadnione są te spośród zarzutów skargi, które kwestionują kompetencję inspektora pracy i OIP do wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w szczególności wyrażone w pkt. II.1 skargi, jak również te, które wskazują, że punktem odniesienia może być jedynie wykaz stanowisk prowadzony przez pracodawcę, a nie wykaz nr 2 do ustawy. Ten ostatni pogląd jest nieuzasadniony w szczególności dlatego, że takie ograniczenie nie wynika z przepisów ustawy. Przechodząc do oceny zgodności z prawem decyzji organu przypomnieć należy, że art. 3 ustawy w ust. 1 definiuje prace w szczególnych warunkach, a ust. 3 prace o szczególnym charakterze. Przy czym czynniki ryzyka dot. prac w szczególnych warunkach, wymienione w ar. 3 ust. 2 ustawy są tego rodzaju, że nie zachodzą one w przypadku pracowników Straży Miejskiej. Zatem tych osób mógłby ewentualnie dotyczyć ust. 3 art. 3 ustawy, stosownie do którego prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Przy czym, należy powołać także art. 3 ust. 5 ustawy stanowiący, że za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 3. Z powyższego - zdaniem Sądu - wynika, że za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze mogą być uznani ci, którzy: - wykonują prace odpowiadające definicji z ust. 3, - wymienione w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy i - wykonują te prace w pełnym wymiarze czasu pracy. Przy czym dla uznania, że pracownik wykonuje prace w szczególnym charakterze wszystkie wyżej wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie. Analizując poszczególne przesłanki zauważyć należy, że z Oceny ryzyka zawodowego na stanowisku strażnik miejski z 26 lutego 2021r. wynika zakres zadań strażnika, obejmujący 9 punktów, wśród których nie ma kierowania pojazdem uprzywilejowanym (str. 6 decyzji II instancji), aczkolwiek wśród zagrożeń wymieniono "zagrożenie wypadkowe w związku z prowadzonym samochodem", w tym "prowadzenie pojazdu jako uprzywilejowanego". Tym niemniej, czterej pracownicy są zatrudnieni na stanowisku inspektora straży miejskiej, a nie ściśle kierowcy pojazdu uprzywilejowanego. Faktem jest, że w załączniku nr 2 do ustawy "Wykaz prac o szczególnym charakterze" w poz. 9 wymieniono "Prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych". W załączniku tym wykazano także prace m.in. prace pilotów statków powietrznych, prace kontrolerów ruchu lotniczego czy prace operatorów reaktorów jądrowych. Z powyższego - zdaniem Sądu – wynika, że w wykazie tym mieszczą się osoby, których przeważające i główne zadania służbowe polegają na wykonywaniu prac wymienionych w wykazie w pełnym wymiarze czasu pracy. Innymi słowy, że są to ich zadania główne i podstawowe. Sąd nie neguje, że oprócz takich prac, pracownicy ci mogą wykonywać także inne zadania, ale istotna jest proporcja między nimi: dla uznania, że pracownik wykonuje prace o szczególnym charakterze konieczne jest, aby był zatrudniony na stanowisku wymienionym w wykazie, a czynności odpowiadające definicji stanowiły główny wymiar jego czasu pracy. Owe inne dodatkowe czynności – o ile w konkretnym przypadku w ogóle takowe są -winny mieć charakter dodatkowy i marginalny w stosunku do zadań wynikających z prac o szczególnym charakterze. Prezentowane wyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w uchwale 7 sędziów NSA z 13 listopada 2012 r. o sygn. akt I OPS 4/12 wskazującej, że "W postępowaniu o umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych może być uznany pracownik, który wykonując prace o szczególnym charakterze, wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy." Oznacza to, że owe "inne czynności" winny mieć charakter dodatkowy w stosunku do prac o szczególnym charakterze, które są podstawowe i być wykonywane "także", a nie głównie. Nadto nie można przepisów o wykazie prac o szczególnym charakterze intepretować w oderwaniu od art. 3 ust. 5 ustawy, nakazującego uważać za wykonujących prace o szczególnym charakterze tylko takich pracowników, którzy wykonują te właśnie prace w pełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast w omawianej sprawie pracownicy zatrudnieni byli na stanowisku innym niż kierowca pojazdu uprzywilejowanego, zakres ich zadań był bardzo szeroki i nie obejmował jedynie kierowania pojazdem uprzywilejowanym, co uprawniałoby do wniosku, że mimo innej nazwy stanowiska pracy zatrudniona na nim osoba wykonuje w istocie pracę kierowcy pojazdu uprzywilejowanego, a więc odpowiadającą poz. 9 wykazu stanowiącego załącznik nr 2 do ustawy. Przez użyte w ust. 5 art. 3 ustawy sformułowanie "wykonujących...w pełnym wymiarze czasu pracy prace ..." w ocenie Sądu należy rozumieć zgodnie z jego literalnym brzmieniem tzn. stan, w którym prace te faktycznie są w pełnym wymiarze wykonywane, a nie, że w pełnym wymiarze czasu pracy tzn. w każdej chwili potencjalnie może powstać sytuacja, że zajdzie konieczność ich wykonania. Czyni to uzasadnionymi zarzuty wyrażone w pkt. II.5.b oraz c. Odnosząc te spostrzeżenia do stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że w latach 2022 i 2023 użycie samochodu Straży Miejskiej jako pojazdu uprzywilejowanego miało miejsce po 1 razie w każdym z tych lat, a w obu przypadkach kierowcą był ten sam pracownik, co wskazuje, że obciążenie pracowników zadaniami kierowania pojazdem uprzywilejowanym w przypadku tej osoby jest marginalne (1 raz rocznie), a w przypadku pozostałych trzech pracowników nie występuje w ogóle; co najwyżej może ono potencjalnie wystąpić. Nie można zatem zrównywać sytuacji prawnej takich osób z sytuacją pracowników rzeczywiście wykonujących prace o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy. Przez wydanie zaskarżonej decyzji doszło zatem do naruszenia art. 11a ustawy o PIP poprzez nakazanie umieszczenia stanowiska inspektora straży miejskiej w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy w sytuacji, gdy pracownicy Straży Miejskiej zatrudnieni na stanowisku inspektora nie spełniają koniecznych ku temu przesłanek, w tym warunku zatrudnienia przy wykonywaniu tych prac w pełnym wymiarze czasu pracy, co zasadnie zarzucił skarżący w pkt. II. 2 i 3 skargi. Zasadny jest również zarzut z pkt II.5.a zawierający zarzuty procesowe dowolnej oceny materiału dowodowego, dokonania jej przy pominięciu art. 3 ust. 5 ustawy i uznania, że ustawodawca nie uzależnił zaliczenia stanowiska do wykazu prac o szczególnym charakterze od kryterium częstotliwości wykonywania tych czynności, podczas gdy – jak trafnie zarzucił skarżący – uczynił to w art. 3 ust. 5 ustawy odwołując się do pełnego wymiaru czasu pracy. Ponieważ zarzuty skargi okazały się w przeważającej mierze zasadne, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa. Na zasądzone koszty składa się 200 zł wpisu od skargi i 480 zł kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika będącego radcą prawnym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI