III SA/GL 49/21

III SA/Gl 49/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-05-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6266 Jednostki pomocnicze
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III OSK 6865/21 - Wyrok NSA z 2023-02-21
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 713
art. 35
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Gminy Kłomnice z dnia 4 grudnia 2013 r., nr 233/XXVIII/2013 w przedmiocie statutu sołectwa oddala skargę.
Uzasadnienie
W skardze z 18 grudnia 2020 r., Wojewoda Śląski (dalej również jako organ, organ nadzoru), działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm. – dalej jako uosg) oraz art. 54 § 1 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r.,
poz. 2325 ze zm. – dalej jako ppsa), wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Nr 233/XXVIII/2013 Rady Gminy Kłomnice z 4 grudnia 2013 r. w sprawie uchwalenia Statutów Sołectw Gminy Kłomnice, w części, określonej w § 13 ust. 1 pkt 1 każdego z załączników do uchwały o numerach od 1-23, jako sprzecznej z art. 36 ust. 1 uosg, w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.
(Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 ze zm. – dalej jako Konstytucja).
W uzasadnieniu skargi wskazał, że na sesji 4 grudnia 2013 r. Rada Gminy Kłomnice przyjęła uchwałę Nr 233/XXVIII/2013 w sprawie uchwalenia Statutów Sołectw Gminy Kłomnice (dalej jako uchwała). Załączniki o nr 1-23 do uchwały stanowią Statuty poszczególnych Sołectw Gminy. W podstawie prawnej uchwały powołano przepis art. 35 ust. 1, art. 48 ust. 1 w związku z art. 40 ust. 2 pkt 1 uosg. Wskazana uchwała została doręczona skarżącemu 12 grudnia 2013 r. oraz została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z 12 grudnia 2013 r. pod poz. 7596.
Skarżący wskazał, że zgodnie z przepisem art. 35 ust. 1 - ust. 3 uosg organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Z kolei przepis art. 36 ust. 1 - ust. 3 uosg określa m.in., że organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Tymczasem w § 13 ust. 1 pkt 1 Statutów Sołectw stanowiących załączniki nr 1 - 23 do uchwały wskazano, że do wyłącznej właściwości Zebrania Wiejskiego należy wybór i odwołanie Sołtysa oraz Rady Sołeckiej lub poszczególnych jej członków. Rada tym samym naruszyła ustawową kompetencję powierzając organowi sołectwa, który posiada zadania uchwałodawcze, kompetencje wyboru Sołtysa oraz Rady Sołeckiej lub poszczególnych jej członków. Rada Gminy zaś jest zobligowana do działania w granicach i na podstawie prawa. Z konstytucyjnej zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP) wynika, że zadania i kompetencje, sposób ich wykonania oraz więzi między podmiotami administracji publicznej są uregulowane prawnie. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, realizując przysługujące mu kompetencje powinien ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu kompetencyjnym. Przekroczenie kompetencji lub jej niewypełnienie przez Radę przy podejmowaniu ww. uchwały powinno być traktowane jako istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały odpowiednio: w zakresie, w którym przekroczono przyznane kompetencje albo w całości. Potwierdzeniem powyższego – w ocenie skarżącego – jest uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. we Wrocławiu z 14 kwietnia 2000 r. (sygn. akt I SA/Wr 1798/99), w którym stwierdzono, iż: opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 uosg zebranie wiejskie jest organem uchwałodawczym w sołectwie, natomiast sołtys - organem wykonawczym, którego działalność wspomaga rada sołecka. Zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Z powołanych przepisów nie można wywieść uprawnienia zebrania wiejskiego do dokonywania wyboru oraz do odwoływania sołtysa czy też rady sołeckiej lub poszczególnych jej członków.
Dalej w skardze skarżący wywiódł, że z treści art. 36 ust. 2 ustawy wynika, że prawo wybierania tych organów przysługuje osobom fizycznym mającym status stałego mieszkańca sołectwa i uprawnionym do głosowania w wyborach powszechnych. Zebranie wiejskie jest zaś bytem odrębnym od ogółu uprawnionych do głosowania mieszkańców danej jednostki pomocniczej, mimo iż skład obu tych gremiów pokrywa się. Przyznanie zebraniu wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostaje w sprzeczności z regulacją art. 36 ust. 1 uosg, w którym ustawodawca nadał zebraniu wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze. Gdyby bowiem ustawodawca zechciał, aby wyboru sołtys i członków rady sołeckiej dokonywało zebranie wiejskie to stosowny przepis znalazłby się w art. 36 ust. 2 ustawy, poszerzając uprawnienia organu uchwałodawczego o kompetencje elekcyjne.
W dalszej części uzasadnienia skargi Wojewoda powołał szereg orzeczeń sądów administracyjnych potwierdzających jego stanowisko.
W dniu 5 marca 2021 r. Wojewoda Śląski złożył pismo rozszerzające zakres żądania wnosząc o stwierdzenie nieważności uchwały w całości.
Skarżący wskazał, że w § 34 ust. 1 - ust. 3 Statutów Sołectw stanowiących załączniki nr 1 - 23 do uchwały Rada Gminy Kłomnice wskazała:
1. nadzór i kontrolę nad działalnością sołectwa sprawuje Rada Gminy i Wójt;
2. Rada Gminy przy pomocy Komisji Rewizyjnej wykonuje kontrolę działalności Sołectwa w zakresie legalności, celowości, rzetelności i gospodarności działalności Sołectwa, a w szczególności w zakresie:
1). wywiązywania się z zadań ustawowych i statutowych,
2). realizacji uchwał Rady Gminy i zarządzeń Wójta,
3). działalności finansowej i gospodarczej,
4). rozpatrywania skarg na działalność organów Sołectwa oraz protestów wyborczych.
3. Bieżący nadzór nad działalnością Sołectwa prowadzi Wójt poprzez:
1). czuwanie, aby mienie przekazane Sołectwu nie było narażone na szkody
i uszczuplenie,
2). analizę informacji i dokumentów, które na żądanie Wójta przedkłada Sołtys w wyznaczonym terminie i zakresie,
3). uczestniczenie w Zebraniach Wiejskich,
4). dokonywanie kontroli budynków, lokali i obiektów zarządzanych przez Sołectwo przez wyznaczone przez Wójta osoby,
5). badanie zgodności z prawem uchwał podejmowanych przez Zebranie Wiejskie.
Zdaniem skarżącego, regulacje ww. § 34 ust. 1 - ust. 3 Statutów Sołectw stanowiących załączniki nr 1 - 23 do uchwały nie wypełniają delegacji ustawowej
w zakresie dotyczącym nadzoru organów gminy nad działalnością organów sołectw.
Po pierwsze, z treści § 34 ust. 3 pkt 5 Statutów Sołectw wynika, że: Bieżący nadzór nad działalnością Sołectwa prowadzi Wójt poprzez badanie zgodności
z prawem uchwał podejmowanych przez Zebranie Wiejskie. Z powyższego wynika, że nadzór obejmuje wyłącznie działalność Zebrania Wiejskiego, czyli organu uchwałodawczego sołectwa. Natomiast, w przedmiotowych Statutach Sołectw pominięto uregulowanie nadzoru nad działalnością organu wykonawczego sołectwa, tj. sołtysa oraz rady sołeckiej, jako organu wspomagającego sołtysa. Wymaga podkreślenia, że Rada Gminy Kłomnice w celu prawidłowego wypełnienia delegacji ustawowej wynikającej z przepisu art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy była obwiązana określić nadzór organów gminy nad działalnością wszystkich organów jednostki pomocniczej. Jak wskazano wyżej, określono wyłącznie nadzór organu wykonawczego gminy (wójta) nad Zebraniem Wiejskim (organem uchwałodawczym sołectwa), pomijając określenie nadzoru nad sołtysem i radą sołecką.
Po drugie, z regulacji Statutów Sołectw nie wynika, jakie działania (tryb postępowania) podejmuje Wójt w przypadku stwierdzenia, że uchwała Zebrania Wiejskiego jest niezgodna z prawem. Wymaga zaznaczenia, że omawiany nadzór nad działalnością organów sołectwa powinien być kompleksowo uregulowany
w Statutach Sołectw. Przedmiotowa uchwała ma walor aktu powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Z jego normatywnego charakteru wynika zatem konieczność formułowania zawartych w nim postanowień na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, precyzyjnie
i kompleksowo realizujących delegację ustawową, a regulacje w nim zawarte powinny być jasne, czytelne i przejrzyste. Natomiast nieuregulowanie ww. trybu działania, stwarza możliwość samodzielnego decydowania przez Wójta o sposobie
i trybie rozstrzygnięcia niezgodności z prawem uchwały Zebrania Wiejskiego, co
w ocenie skarżącego, nie stanowi prawidłowego wypełniania upoważnienia ustawowego z przepisu art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy.
W ocenie skarżącego, przedmiotowa uchwała zawiera również inne nieprawidłowości, które stanowią istotne naruszenie prawa.
Skarżący zaznaczył, że Rada Gminy Kłomnice w § 31 - § 33 Statutów Sołectw stanowiących załączniki nr 1 - 23 do uchwały uregulowała gospodarkę finansową sołectw. Wskazać jednakże należy, że zgodnie z art. 51 ust. 3 ustawy Statut gminy określa uprawnienia jednostki pomocniczej do prowadzenia gospodarki finansowej
w ramach budżetu gminy. Wobec powyższego, zdaniem skarżącego, organ stanowiący gminy regulując w Statutach sołectw zasady gospodarki finansowej sołectw istotnie naruszył prawo, albowiem z delegacji ustawowej art. 51 ust. 3 ustawy bezsprzecznie wynika, że kwestie dotyczące gospodarki finansowej sołectwa powinny być uregulowane w Statucie Gminy Kłomnice, nie zaś w Statutach sołectw.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Kłomnice wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Kontrola działalności organów administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny odbywa się według kryterium legalności (art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Powyższej kontroli ustawowo poddane zostały m.in. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako ppsa).
W tym przypadku Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U.z 2020 r., poz. 713 – dalej jako usg), organ nadzoru może orzec o nieważności uchwały organu gminy w całości lub w części, w razie stwierdzenia że jest ona sprzeczna z prawem. W przypadku zaś nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się wyłącznie do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 usg). W myśl z kolei art. 93 uosg, po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Z powyższego wynika, że istnieją dwie kategorie wad uchwał organów gminy (istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa). W niniejszej sprawie Wojewoda stwierdził, iż doszło do istotnego naruszenia prawa i w tym zakresie ocenie Sądu podlega zasadność podjęcia aktu nadzoru.
Za istotne naruszenie prawa (będące podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy) uznaje się wydanie aktu bez podstawy prawnej lub
z naruszeniem podstawy do podjęcia uchwały. Wskazuje się, że akt prawa miejscowego nie może naruszać nie tylko przepisów ustawy zawierających delegacje do jego ustanowienia, ale również przepisów Konstytucji RP oraz innych ustaw pozostających w pośrednim lub bezpośrednim związku z regulowaną materią. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się zatem naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide
Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny 2001/1-2, s. 102). Za istotne naruszenie prawa uznać należy uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane
w demokratycznym państwie prawnym (z uzasadnienia wyroku TK z 9.12.2003 r.,
P 9/02).
W wyroku z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 845/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności
z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Z kolei w wyroku z 18 października 2016 r., sygn. akt
II GSK 1650/16, NSA wskazał, że w świetle art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy jest istotne naruszenie prawa, czyli takie, którego skutki nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawa (wszystkie powołane tu wyroki sądów administracyjnych są dostępne w Bazie Orzeczeń na www.nsa.gov.pl). Tak ukształtowane orzecznictwo sądów administracyjnych zmierza do ochrony zasady samodzielności gminy jako jednej
z podstawowych zasad ustroju samorządu terytorialnego w Polsce. Zgodnie
z art. 16 ust. 2 Konstytucji Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zgodnie zaś
z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. W odniesieniu do samorządu gminnego zasada ta znalazła wyraz w art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 29 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 125/18). Samodzielność gminy jest zatem zasadą konstytucyjną, podlegającą sądowej ochronie i ten fakt powinien wytyczać kierunek wykładni
i stosowania przepisów prawa mających zastosowanie w postępowaniu nadzorczym.
Mając na uwadze powyższe reguły kontroli aktów prawa miejscowego,
w ocenie Sądu, zaskarżona uchwała nie zawiera uchybień powodujących konieczność stwierdzenia jej nieważności.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do kwestii przyznania kompetencji elekcyjnych Zebraniu Wiejskiemu, a zatem regulacji zawartej w § 13 ust. 1 pkt 1 każdego ze Statutów. Rzeczywiście przepis ten stanowi, że do wyłącznej właściwości Zebrania Wiejskiego należy wybór i odwołanie Sołtysa oraz Rady Sołeckiej lub poszczególnych jej członków. W myśl art. 36 ust. 1 zd.1 uosg, zebranie wiejskie jest organem uchwałodawczym. Zgodnie zaś z art. 36 ust. 2 uosg, sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że jakkolwiek ustawodawca przyznał Zebraniu Wiejskiemu kompetencje wyłącznie uchwałodawcze, to jednak co do wyboru sołtysa i rady sołeckiej określił wyłącznie tryb ich wybierania w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów. Czynne prawo wyborcze przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do głosowania. Wyboru, zgodnie z zamysłem ustawodawcy, dokonuje się spośród nieograniczonej liczby kandydatów.
Ocena zgodności z prawem regulacji Statutów poszczególnych Sołectw Gminy Kłomnice nie może się odbyć w oderwaniu od § 12 Statutów, zgodnie z którym do udziału w Zebraniu Wiejskim uprawnieniu są wszyscy mieszkańcy zamieszkali na terenie Sołectwa, natomiast do udziału w głosowaniu, uprawnieni są pełnoletni mieszkańcy Sołectwa. Prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) przysługuje każdej osobie posiadającej czynne prawo wyborcze, która zamieszkuje na obszarze Sołectwa (§23 ust. 1 Statutów). Niezwykle istotnym jest przepis § 26 Statutów stanowiący, iż Sołtys oraz członkowie Rady Sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców Sołectwa.
W ocenie Sądu takie ukształtowanie regulacji statutowej nie uchybia normie ustawowej. Regulacja zaskarżonej uchwały nie modyfikuje bowiem określonych
w ustawie o samorządzie gminnym zasad ani trybu wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej. Owszem, ograniczenie lektury uchwały wyłącznie do § 13 ust. 1 pkt 1 mogłoby sugerować, że oto Gmina powierzyła wybór Sołtysa i członków Rady Sołeckiej organowi uchwałodawczemu. Niemniej jednak, na co słusznie wskazał Wójt w odpowiedzi na skargę, wybór Sołtysa i członków Rady Sołeckiej powierzony został ogółowi mieszkańców Sołectwa. Przepis ten, interpretowany w powiązaniu
ze wskazanymi wyżej regulacjami Statutów, nie jest takim przepisem, który nie może być tolerowany w demokratycznym państwie prawnym. Prawidłowa wykładnia postanowień Statutów prowadzi do wniosku, że wybór Sołtysa i członków Rady Sołeckiej odbywa się raczej podczas Zebrania Wiejskiego, a nie przez Zebranie Wiejskie. Z tego względu Sąd nie dopatrzył się konieczności wyeliminowania tego przepisu, ani całej uchwały w porządku prawnego. Nie doszło bowiem do naruszenia regulacji ustawowej, ani do ograniczenia, czy nieuprawnionego przyznania praw wyborczych mieszkańców Sołectw Gminy Kłomnice.
Odnosząc się do drugiego zarzutu dotyczącego nieokreślenia zasad nadzoru nad wszystkimi organami Sołectwa wskazać należy przede wszystkim na brzmienie przepisu art. 35 ust. 3 pkt 5 uosg. Zgodnie z tym przepisem statut jednostki pomocniczej określa w szczególności zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Nie ulega wątpliwości,
że kwestie nadzoru nad działalnością sołectwa uregulował już ustawodawca
w art. 18a uosg. W poszczególnych Statutach Sołectw Gminy Kłomnice w § 34 ust. 2 postanowiono, że Rada Gminy przy pomocy Komisji Rewizyjnej wykonuje kontrolę działalności Sołectwa w zakresie legalności, celowości, rzetelności i gospodarności działalności Sołectwa. Oznacza to poddanie kontroli Rady Gminy i Komisji Rewizyjnej wszystkich istotnych sfer działalności poszczególnych Sołectw oraz poddanie kontroli działalności wszystkich organów Sołectw.
W zaskarżonej uchwale bowiem określając zakres kompetencji kontrolnych zdecydowano na przedmiotowe jego określenie. Oznacza to, że Rada Gminy
i Komisja Rewizyjna kontrolują działalność Sołectw w każdym jej aspekcie. Dodatkowo posłużenie się przez uchwałodawcę stwierdzeniem "w szczególności" oznacza, że zakres kontroli wskazany w § 34ust. 2 pkt 1-4 ma charakter przykładowy. W konsekwencji nie sposób podzielić zapatrywania Wojewody, że tylko jeden organ Sołectwa jest poddany kontroli, a pozostałe są z niej wyłączone. Obojętne zatem który organ podejmuje działania dotyczące np. kwestii finansowych
i gospodarczych podlega kontroli Rady Gminy i Sołectwa. Nie jest zatem tak, jak twierdzi organ nadzoru, że pominięto uregulowanie nadzoru nad działalnością Sołtysa oraz Rady Sołeckiej.
Brak określenia działań wójta, jakie ten winien podjąć w przypadku stwierdzenia niezgodności z prawem uchwały Zebrania Wiejskiego nie jest brakiem powodującym nieważność uchwały. Pamiętać bowiem należy, że kwestionowany przepis § 34 ust. 3 pkt 5 Statutów dotyczy wyłącznie bieżącego nadzoru nad działalnością Sołectw. Przepis ten nie wyłącza kompetencji Rady Gminy i Komisji Rewizyjnej przewidzianych w omówionym wyżej § 34 ust. 2 Statutów. A skoro tak,
to w ramach swojej działalności również Komisja Rewizyjna wraz z Radą Gminy
są uprawnione i zobowiązane jednocześnie do kontroli legalności działania Sołectwa, w tym również w zakresie zgodności z prawem uchwał Zebrania Wiejskiego. Skoro zaś wójt w ramach bieżącej działalności uczestniczy w Zebraniach Wiejskich (§ 34 ust. 3 pkt 3 Statutów), to stwierdzając niezgodność z prawem uchwały może tą kwestię poruszyć podczas tego Zebrania. Nadto ma prawo zasygnalizowania wystąpienia nieprawidłowości Radzie Gminy i Komisji Rewizyjnej. Ustawodawca nie przyznał jednak wójtowi kompetencji do uchylania sprzecznych z prawem uchwał Zebrania Wiejskiego. Skoro w zamyśle ustawodawcy Zebranie posiada kompetencje uchwałodawcze, to przyznanie wójtowi w statucie sołectwa kompetencji do władczego ingerowania w proces prawotwórczy w Sołectwie jest niedopuszczalne. Ingerowałoby w sferę samodzielności Sołectwa. To Rada Gminy i Komisja Rewizyjna są z mocy ustawy władne do kontroli pod względem legalności działania Sołectw,
a działanie wójta ogranicza się wyłącznie do bieżącego nadzoru nad procesem uchwałodawczym w Sołectwie poprzez udział w Zebraniach Wiejskich.
Sąd nie podzielił również zastrzeżenia Wojewody, co do naruszenia art. 51 ust. 3 uosg. Zgodnie z tym przepisem statut gminy określa uprawnienia jednostki pomocniczej do prowadzenia gospodarki finansowej w ramach budżetu gminy.
W ocenie Wojewody zaś nieprawidłowo w Statutach Sołectw uregulowano gospodarkę finansową sołectw, podczas gdy taka regulacja winna się znaleźć
w Statucie Gminy, a nie Sołectwa. Po pierwsze podnieść należy, że Sąd nie badał statutu gminy pod kątem kompletności jej regulacji, zatem nie sposób stwierdzić, czy stosowna regulacja rzeczywiście w tym statucie się znajduje. Po drugie zaś analizując zaś § 31-§ 33 Statutów Sołectw (bo to te przepisy podważa organ nadzoru) wskazać należy, że zgodnie z ich treścią sołectwo nie tworzy własnego budżetu, a gospodarka finansowa Sołectwa prowadzona jest w ramach budżetu Gminy Kłomnice; środki finansowe Sołectwa pochodzące z budżetu Gminy mogą być przeznaczone na realizację przedsięwzięć na obszarze Sołectwa w ramach funduszu sołeckiego lub innych zadań Sołectwa określonych w uchwale budżetowej Gminy. Trudno zgodzić się z organem nadzoru, że te postanowienia Statutów naruszają prawo. Regulacje te są na tyle ogólne, że nie sposób uznać, iż określono w ich treści uprawnienia jednostki pomocniczej do prowadzenia gospodarki finansowej. Uchwałodawca bowiem wprost odwołuje się do budżetu Gminy, wyłącza tworzenie budżetu Sołectwa, wskazuje, że środki z tego budżetu pochodzące mogą być przeznaczane albo na realizację przedsięwzięć w ramach funduszu sołeckiego, albo innych zadań określonych w uchwale budżetowej Gminy. Jeżeli zatem Gmina pozwala na utworzenie funduszu sołeckiego, to Sołectwo w tym zakresie będzie mogło przeznaczyć przekazane mu środki na realizację przedsięwzięć służących polepszeniu jakości życia mieszkańców Sołectwa, utrzymanie przekazanemu Sołectwu mienia komunalnego, działalność organów Sołectwa i realizację projektów służących pozyskaniu dla Sołectwa dodatkowych środków spoza budżetu Gminy.
Nadto to Rada Gminy przy pomocy Komisji Rewizyjnej wykonuje kontrolę działalności Sołectwa w zakresie legalności, celowości, rzetelności i gospodarności działalności finansowej i gospodarczej. Nie ulega zatem wątpliwości, że nawet mienie przekazane celem jego zagospodarowania w ramach funduszu sołeckiego poddane jest kontroli samej Rady Gminy i Komisji Rewizyjnej. Nie można zatem zgodzić się ze stwierdzeniem, iż wskazane § 31 – 33 Statutów Sołectw regulują materię zastrzeżoną do uregulowania w statucie gminy i tą regulację modyfikują, naruszają, bądź w nieuprawniony sposób uzupełniają.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd oddalił skargę organu nadzoru na podstawie art. 151 ppsa.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie
art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z poźn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy
za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu
i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie z uwagi na zagrożenie epidemiczne Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, a odpisy zarządzenia zostały doręczone stronom.