III SA/Gl 483/23

III SA/Gl 483/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 7c ust. 1, art. 21 ust. 2d, art. 21 ust. 3, art. 24 ust. 1a
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2023 r. sprawy ze skargi N Spółka jawna w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr 2401-IOA.4823.8.2023.JK w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 20 kwietnia 2023r. nr 2401-IOA.4823.8.2023.JK Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno- Skarbowego w K. z 25 stycznia 2023r. nr [...], [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę jawną, prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą "N" kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku podmiotu odbierającego polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia w rejestrze zgłoszeń o dane wymagane przepisami prawa, o których mowa w art. 7c ustawy SENT.
W uzasadnieniu organ II instancji przypomniał, że swą decyzją organ pierwszej instancji nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za niewykonanie przez skarżącą spółkę obowiązku polegającego na uzupełnieniu w zgłoszeniu do systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi o numerze [...] danych dotyczących: stanu licznika dystrybutora, z którego wydawany był towar, numeru fabrycznego dystrybutora.
Tą samą decyzją organ odstąpił od nałożenia kary z tytułu niewykonania takiego obowiązku w odniesieniu do zgłoszenia o numerze referencyjnym [...].
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, że przedmiotem przewozu w przypadku ww. zgłoszeń [...], [...] był towar w postaci LPG, przypisany do pozycji CN 2711, który podlega systemowi monitorowania przewozu i obrotu.
Przewóz towaru objęty ww. zgłoszeniami inicjowany był przez podmiot wysyłający: U S.A., który przesłał do rejestru zgłoszenia przewozu towaru objętego pozycją CN 2711 i uzupełnił je. Zgłoszeniom tym nadane zostały numery referencyjne; [...], [...] i otrzymały status "kompletne". Ww. zgłoszenia zostały zamknięte automatycznie przez system. Jednakże w obu przypadkach analiza zapisów w rejestrze zgłoszeń ujawniła, że strona nie wykazała stanu licznika oraz numeru fabrycznego dystrybutora, z którego wydawany jest towar objęty monitorowaniem, co stanowi naruszenia art. 7c ustawy SENT, a z tytułu takiego naruszenia strona podlega karze w kwocie 10 000 zł za każde z nich.
Organ I instancji zbadał też zasadność odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes strony i interes publiczny.
Odnośnie ważnego interesu strony stwierdził, że spełnienie tej przesłanki wiąże się z istnieniem po stronie podmiotu potencjalnie zagrożonego karą szczególnych powodów, w konsekwencji których żądanie pełnej i terminowej zapłaty może zachwiać podstawami egzystencji jego i osób od niego zależnych. Może to być znaczne pogorszenie sytuacji ekonomicznej, w szczególności na skutek zdarzenia losowego. Z drugiej strony nie może tu chodzić o naturalne dążenie do każdej działającej racjonalnie jednostki do zminimalizowania obciążenia finansowego.
Co do interesu publicznego organ I instancji stwierdził, że w tym pojęciu mieści się zaufanie obywatela do państwa, sprawiedliwość, bezpieczeństwo. Przy ocenie zaistnienia tej przesłanki należy również zbadać, czy podmiot prowadził działalność zgodną z prawem. Nie jest bowiem w interesie publicznym nakładanie kar na podmioty działające legalnie, które popełniły jedynie pomyłki w zgłoszeniu SENT.
Organ przeanalizował sytuację finansową spółki.
Jak wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z 16 września 2022 r. na dzień sporządzenia pisma strona nie posiadała zaległości w opłacaniu składek ZUS, nie było też prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Również Naczelnik II Urzędu Skarbowego w B. pismem z 8 września 2022 r. potwierdził, że na dzień sporządzenia pisma strona nie posiadała zaległości podatkowych, nie było też prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Organ przypomniał, ze strona osiąga z prowadzonej działalności znaczne przychody, a ryzyko związane jest z każdą działalnością gospodarczą.
W podsumowaniu organ stwierdził, że strona, działając jako podmiot odbierający, naruszyła przepis art. 7c ustawy SENT. Dlatego też, mając na względzie realizację prewencyjnego celu ustawy przy jednoczesnym uwzględnieniu zasady proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej zasadnym jest nałożenie jednej kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł i odstąpienie od jej nałożenia w przypadku zgłoszenia [...]. Odnośnie odstąpienia uznał, że nałożenie kary pieniężnej za każde przewinienie w łącznej kwocie 20 000 zł tj. 2 X 100.000 zł byłoby nieadekwatne do skali i charakteru niedopełnienia obowiązku, naruszałoby tym samym zasadę proporcjonalności.
Od tej decyzji strona wniosła odwołanie.
W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Powołując się na § 3b pkt 1 lit. a i b rozporządzenia Ministra Finansów z 14 sierpnia 2018 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz. U. 2018, poz. 1663 ze zm.) stwierdził, że w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy, w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, będące przedmiotem dostawy towarów, importu towarów albo wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostarczone do stacji paliw ciekłych, o której mowa w art. 3 pkt 10h ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 755, ze zm.), podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane te towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika oraz numery fabryczne dystrybutorów. Podmiotem odbierającym w myśl art. 2 pkt 6 ustawy SENT jest m. in. jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, dokonująca wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów lub nabycia towarów w przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685) albo zużywający podmiot olejowy nieprowadzący działalności gospodarczej. Art. 5 określa obowiązki uczestników przewozu tj. podmiotu wysyłającego, przewoźnika i podmiotu odbierającego w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju.
Zgodnie z art. 21 ust. 2d ustawy SENT, w przypadku gdy podmiot odbierający nie wykona obowiązku określonego w art. 7c, nakłada się na niego karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
Natomiast z zapisów w SENT pod numerami [...] i [...] (k. 4 i 48) z 2 listopada 2020 r. i 7 maja 2021 r. wynika, że podmiotem odbierającym była skarżąca, a w zgłoszeniach SENT nie podano stanów licznika dystrybutora i jego numeru fabrycznego, co zostało uzupełnione dopiero na skutek działań organu.
Dalej organ stwierdził, że nie można w stanie faktycznym sprawy mówić o pomyłce, bo braku wpisu nie można utożsamiać z wpisem błędnym. Natomiast sankcje pieniężne są przewidziane za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów i są one niezależne od winy zobowiązanych podmiotów. Stwierdzając zaś naruszenie obowiązku nałożonego na danego uczestnika obrotu towarami wrażliwymi /tu podmiotu odbierającego/ i wymierzając karę pieniężną organ nie ma możliwości miarkowania jej wysokości, lecz jest związany stawkami ustalonymi przez ustawodawcę. Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1. nie stanowi pomocy publicznej albo
2. stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3. stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Oceniając ważny interes podmiotu w kontekście podjęcia decyzji o odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej organ stwierdził, że należy mieć na uwadze, że nie może tu chodzić o naturalne dążenie każdej racjonalnie działającej jednostki do zminimalizowania wysokości obciążenia finansowego. Okolicznościami stanowiącymi ważny interes strony mogą być: znaczne pogorszenie jej sytuacji ekonomicznej, w szczególności na skutek zdarzenia losowego, czy też zagrożenie jej egzystencji. Jest to całokształt okoliczności dotyczących sytuacji podmiotu, w szczególności aktualnej, lecz nie bez pominięcia przyczyn, które tę sytuację spowodowały. Trudna sytuacja materialna sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem. W przeciwnym razie prowadziłoby to do absurdu, gdyż każdy znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi. Zarówno prowadzący działalność gospodarczą legalnie, jak i nielegalnie dążą do maksymalizacji zysku, zatem analiza relacji stałej wielkości kary (organ z mocy prawa nie dysponuje możliwością jej miarkowania) do zmiennego zysku z transakcji w obu przypadkach może nie być taka sama, mniej korzystna z uwagi na wielkość obciążeń dla działających legalnie.
Natomiast pojęcie "interesu publicznego" interpretować trzeba uwzględniając zasady konstytucyjne. Zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, tu wymierzonej kary. Należy także uwzględniać wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Organ odwoławczy podkreślił również, że stwierdzone niedopełnienie obowiązków dotyczących nadzoru nad wrażliwymi towarami godzi w bezpieczeństwo społeczeństwa, jako nadrzędnej wartości wspólnej. Nadto pobór podatków we właściwych wysokościach leży w interesie publicznym, a warunkiem tego jest, aby system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go.
Dalej organ oświadczył, że nie można stwierdzić, że nie doszło do realnego zagrożenia uszczuplenia należności budżetowych, bo w sprawie niniejszej takie realne zagrożenie wystąpiło, bowiem nie doszło do wymaganej przepisami rejestracji ruchu towaru. Zaniechania jakiego się dopuszczono uczyniło niemożliwym ustalenie, czy doszło do uszczupleń podatkowych, czy też ich nie było. Zatem dowody, z których wynika deklarowany i zapłacony podatek świadczą jedynie o deklaracji pewnego stanu i wywiązaniu się z niej. Sama deklaracja stwarza domniemanie prawidłowego działania, ale dopiero konfrontacja z właściwie dokonanym zgłoszeniem do SENT umożliwiłaby stwierdzenie, czy domniemanie jest prawidłowe, czy nie, czy doszło do uszczuplenia podatków, czy nie. Wobec czego twierdzenia strony o braku zaległości, wynikające z zapłaty deklarowanych podatków pozostają bez znaczenia dla sprawy.
Wreszcie organ nie stwierdził omyłki w zgłoszeniu, lecz brak wymaganego kompletu danych. Wprawdzie braki zostały uzupełnione przez spółkę w toku postępowania, ale nastąpiło to po ponad dwóch latach od pierwszego zgłoszenia i po niemal 19 miesiącach od drugiego zgłoszenia i to w sposób uniemożliwiający ich weryfikację. Nie zostały bowiem przekazane, a więc nie są znane dane liczbowe prowadzące do uzyskania wskazanych wartości. Nie zmienia to stwierdzonego faktu ich braku oraz uzupełnienia i to nie z własnej woli, lecz na skutek działań organu.
Utrudnienie nadzoru nad towarem wrażliwym i obarczonym ryzykiem nadużyć o średniej wartości 8.720 zł (4.000l x 2,18 zł - wg [...].pl) w przedmiotowym przypadku nie jest uchybieniem, mogącym być stawianym na równi np. z nieistotną omyłką, przeoczeniem lub błędem w zapisach zgłoszenia, co jest możliwym do weryfikacji w toku kontroli.
Skoro celem regulacji ustawowej jest zabezpieczenie sprawności i skuteczności monitorowania obrotu wrażliwymi towarami, w tym poprzez nadzór nad ich dystrybucją, to zawiniony jego brak, powinien prowadzić do ukarania.
W obu opisywanych przypadkach poprzez zaniechanie, jakiego się dopuszczono, uniemożliwiono nadzór (monitorowanie) nad obrotem (sprzedażą) 9.000 I specyficznego towaru (dotyczy dwóch zgłoszeń) o wartości rynkowej 20.870 zł (2,18 x 4.000 + 2,43 x 5.000 - wg [...].pl) w okresie sześciu miesięcy, a tym samym skuteczne monitorowanie obrotu nim.
Skoro nie jest to np. omyłka w zapisach zgłoszenia, którą można zweryfikować w kontroli poprzez konfrontację z rzeczywistością oraz uwzględniając opisane wyżej okoliczności organ II instancji stwierdził brak możliwości zupełnego odstąpienia od ukarania. Zgodził się jednak z organem I instancji, że zasada proporcjonalności wymaga odstąpienia od ukarania w przypadku jednego z naruszeń ustawy SENT.
W skardze na tę decyzję strona zarzuciła naruszenie:
1. art. 21 ust. 2d ustawy SENT poprzez nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy w sprawie nie zaistniały przesłanki do nałożenie kary pieniężnej;
2. art. 21 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego błędną wykładnię i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, w sytuacji gdy nie istniał interes publiczny uzasadniający takowe nałożenie kary, a zaistniał ważny interes podatnika uzasadniający takowe odstąpienie i jednocześnie nie doszło do uszczuplenia dochodów Skarbu Państwa, zaś strona popełniła jedynie pomyłkę.
Przy czym strona wyjaśniła, że decyzja organu I instancji została zaskarżona jedynie w części, tj. w zakresie, w jakim organ ten nałożył na stronę karę pieniężną.
Stawiając powyższe zarzuty strona wniosła alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonym zakresie albo o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nałożenie kary pieniężnej powinno mieć miejsce wyłącznie w sytuacji naruszeń, które narażają Skarb Państwa na szkodę w postaci utraty dochodu. Powołał się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GSK 195/21, gdzie Sąd wyraził pogląd, zgodnie z którym przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny należy uwzględnić, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie leży bowiem w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia. Wyraził pogląd, że oczywista pomyłka, nie skutkująca narażeniem Skarbu Państwa na straty, popełniona przez podmiot działający legalnie, odprowadzający podatki, dokonujący zakupów z legalnych źródeł, powinna skutkować odstąpieniem od nałożenia kary w obu przypadkach, a nie tylko w jednym. Nałożenie kary jest nieproporcjonalne do zakresu naruszenia, a także do braku uszczuplenia należności Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie lub oddalenie skargi.
Powodem odrzucenia miałby być fakt, że pełnomocnik strony dołączył do skargi pełnomocnictwo, które nie umocowywało go do działania przed sądem administracyjnym. Wiosek o oddalenie skargi był zaś uzasadniony tym, że organ nie podzielił zasadności zarzutów skargi i podtrzymał swe stanowisko co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Na wezwanie Sądu, pełnomocnik uzupełnił braki formalne skargi i przedłożył pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Badając zaskarżoną decyzję pod kątem wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa.
Zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, obowiązki podmiotów uczestniczących w tym przewozie oraz odpowiedzialność za ich naruszenie reguluje ustawa z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t.j. Dz. U. z 2023r., poz.104) – dalej powoływana jako ustawa SENT.
Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu argumentowano, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towarów. Dzięki danym z rejestru możliwe ma być dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Oceniono je jednakże jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe", należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).
I w świetle tych założeń ustawy SENT należy wykładać jej przepisy.
Zgodnie z art. 7c ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi ( t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 859) – dalej powoływana jako SENT:
W przypadku niektórych towarów odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający i przewoźnik są obowiązani do wskazania lub uzupełnienia w zgłoszeniu dodatkowych danych, jeżeli dane te ze względu na specyfikę towaru lub przewozu towaru, lub obrotu tym towarem są przekazywane do innych organów na podstawie przepisów odrębnych oraz jest to konieczne do zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów - w przypadkach określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2.
Ust. 2 zawiera delegację ustawową dla Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia, w drodze rozporządzenia, dodatkowych danych, o których mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów, specyfikę towaru, przewozu towarów lub obrotu tymi towarami.
W wykonaniu tej delegacji Minister Finansów wydał rozporządzenie z 14 sierpnia 2018 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz. U. z 2018r., poz. 1663), które obowiązywało od 30 października 2018r. do 24 lipca 2021r., a więc w okresie, w którym strona dwukrotnie nie uzupełniła zgłoszeń (2 listopada 2020r. i 7 maja 2021r.).
Stosownie do § 3b pkt 1 lit. a -c rozporządzenia:
W zgłoszeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy, w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, będących przedmiotem dostawy towarów, importu towarów albo wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostarczonych do:
1) stacji paliw ciekłych, o której mowa w art. 3 pkt 10h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 755, z późn. zm.), podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o:
a) stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane te towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika,
b) numery fabryczne dystrybutorów, o których mowa w lit. a,
c) objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną w litrach.
Natomiast stosownie do art. 21 ust. 2d SENT w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik nie wykona obowiązku określonego w art. 7c, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
Odnosząc treść cytowanych przepisów do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary określonej w art. 21 ust. 2d SENT.
Faktem bowiem jest, że w przypadku dwóch zgłoszeń dotyczących nabycia gazu płynnego LPG (CN 2711) skarżąca nie uzupełniła danych dot. numeru dystrybutora i stanu licznika w sytuacji, gdy wcyt. przepisy rozporządzenia obligowały ją do tego. Tych ustaleń faktycznych nie kwestionowała zresztą sama skarżąca.
Wobec powyższego konieczne stało się rozstrzygnięcie, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 21 ust. 2d ustawy.
Stosownie do art. 21 ust. 3 SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Z powyższego wynika, że organ może odstąpić od nałożenia kary w warunkach wyżej określonych. Przy czym użycie słowa "może" wskazuje, że nie ma takiego obowiązku, a ewentualne odstąpienie odbywa się według uznania organu. Jednak jego zastosowanie uzależnione jest od wystąpienia co najmniej jednej z dwóch przesłanek: ważnego interesu podmiotu lub interesu publicznego.
Zdaniem Sądu, za odstąpieniem od nałożenia kary nie przemawia ważny interes strony, która takiego interesu nie wykazała. Jak już wyżej wskazano, sytuacja majątkowa strony jest dobra i nie ma niebezpieczeństwa, że zapłacenie kary spowoduje konieczność sięgania po pomoc publiczną.
Co prawda pojęcia ważnego interesu strony nie można ograniczać tylko do interesu ekonomicznego, jednak w sprawie nie zachodziły jakieś sytuacje nadzwyczajne czy zdarzenia losowe, które takie odstąpienie by uzasadniały. Sąd orzekający podziela pogląd WSA w Kielcach, że kryterium "ważnego interesu podatnika" co do zasady wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa, które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów skarbowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 33/17).
W ocenie Sądu takich wyjątkowych okoliczności w sprawie nie było. To strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku zgłoszenia wymaganych przepisami danych.
Analizując zarzut strony, że niezgłoszenie danych było wynikiem błędu zauważyć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 1a ustawy SENT w przypadku, gdy towar był przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym i podatek akcyzowy oraz należny podatek od towarów i usług zostały wpłacone przez podmiot wysyłający, a ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu i dotyczą zgłoszonych przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika danych innych niż dotyczące towaru, z wyjątkiem numeru rejestracyjnego środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 2000 zł.
Z powyższego wynika, że dla zastosowania tego przepisu koniecznym jest, aby ujawnione nieprawidłowości były wynikiem oczywistego błędu. Błąd ma charakter oczywistego, gdy jest widoczny dla każdego, bez przeprowadzania jakiejkolwiek dodatkowej dogłębnej analizy. Natomiast naruszenie przepisów w niniejszej sprawie dotyczy nieuzupełnienia zgłoszeń w zakresie niektórych obowiązkowych danych, a zatem ich braku, a nie podania danych oczywiście niewłaściwych, która to nieprawidłowość nie może być zaliczona do kategorii błędów oczywistych.
Nadto popełnione uchybienia nie mogą być uznane za nieistotne; wręcz przeciwnie: prowadzą bowiem do zniweczenia celu ustawy. Wskazanie stanu liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika, stanowi istotny element systemu monitorowania przewozu i obrotu, gdyż umożliwia powiązanie przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. W sytuacji, gdy takich danych brak, śledzenie tego przepływu nie jest możliwe. Nie zmienia tego fakt, że strona w toku kontroli uzupełniła zgłoszenia SENT o brakujące dane, gdyż zostało to dokonane ex post i nie było już możliwe sprawdzenie prawdziwości zadeklarowanych danych.
Natomiast przy wykładni pojęcia "interes publiczny" na gruncie art. 21 ust. 3 SENT nie można stracić z pola widzenia celu, jaki przyświecał ustawodawcy we wprowadzeniu tej ustawy, a który wynika z cytowanego już uzasadnienia jej projektu.
Skoro zaś cel ten polega na uszczelnieniu obrotu towarami wrażliwymi, to odstępowanie od nałożenia kary winno mieć charakter wyjątkowy. W ocenie Sądu odstępowanie od kary nie może być stosowane zbyt często, gdyż może godzić w sens przyjętych w ustawie rozwiązań, a tym samym zniweczyć jej cel. Brak konsekwencji i nadmierny liberalizm w nakładaniu i egzekwowaniu kar mógłby prowadzić do wypaczenia sensu ustawy i spowodować lekceważenie nałożonych nią obowiązków. Wreszcie należy wziąć pod uwagę, że w interesie publicznym jest płacenie kar, a nie odstępowanie od nich.
Nie przemawia za odstąpieniem także interes publiczny analizowany w kontekście ewentualnego sięgania przez skarżącą po pomoc publiczną na skutek zapłacenia kary. Jak bowiem ustaliły organy, sytuacja majątkowa skarżącej jest dobra. Nie posiada ona zaległości w podatkach ani składkach na ubezpieczenia społeczne, osiąga też znaczne przychody z prowadzonej działalności.
Tym niemniej należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie NSA pojawia się pogląd o konieczności uwzględniania przy analizowaniu istnienia interesu publicznego w odstąpieniu od wymierzenia kary także zasady proporcjonalności.
Tytułem przykładu można przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2020 r. o sygn. akt II GSK 220/20. W ocenie tego Sądu, na pojęcie interesu publicznego, składać się powinny nie tylko zasady powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, lecz również proporcjonalność danej kary uzależniona od tego, czy doszło w konkretnej sprawie do uchybienia obowiązkowi uiszczenia podatku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy badaniu, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, należy również uwzględnić proporcjonalność nałożenia kary pieniężnej w odniesieniu do całokształtu okoliczności stanu faktycznego.
Z wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady proporcjonalności wynika nakaz użycia jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Oznacza to, że organy państwa mają osiągać cel, który służy społeczeństwu, jak najmniejszym jego oraz poszczególnych jednostek kosztem, a surowość kary wymierzonej przez organ administracyjny nie może być nieproporcjonalna do przewinienia, którego kara dotyczy. Z jednej strony niewątpliwie interes adresatów norm prawnych wymaga, aby reakcja Państwa na popełnione przez nich uchybienia była adekwatna do popełnionego uchybienia, innymi słowy aby była do niego proporcjonalna. Z drugiej jednak strony nie można wykładać przepisów ustawy w sposób, który prowadziłby do zniweczenia jej celu.
Podejmując bowiem decyzję, czy odstąpić od wymierzenia kary z uwagi na zasadę proporcjonalności organ musi wyważyć dwie wartości: z jednej strony nie może tej możliwości stosować nagminnie lub pochopnie, aby nie doprowadzić do wypaczenia sensu ustawy i nie spowodować u podmiotów zobowiązanych do stosowania ustawy SENT lekceważenia nałożonych nią obowiązków w nadziei na odstąpienie od kary. Z drugiej musi dokonać analizy czy nałożona kara jest w okolicznościach danego przypadku rzeczywiście niezbędna dla osiągnięcia celu w postaci ściślejszego przestrzegania przepisów ustawy.
Organ analizę taką przeprowadził i stwierdził, że zasada proporcjonalności wymaga, aby odstąpić od wymierzenia jednej z dwóch kar i w ocenie Sądu – jest to stanowisko prawidłowe.
Z uzasadnienia decyzji I instancji wynika, że podmiot prowadzi legalną działalność w zakresie obrotu paliwami i posiada na tę działalność koncesję. Również dostawca gazu LPG jest podmiotem legalnym i także posiadającym wymaganą koncesję. Przewóz towaru został prawidłowo zgłoszony, a nieprawidłowości będące przedmiotem niniejszej decyzji wystąpiły w 2 przypadkach na 1349 zgłoszeń dokonanych przez stronę jako podmiot odbierający w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 1 grudnia 2022 r., zatem była to ilość marginalna.
Z drugiej strony nieprawidłowość jednak miała miejsce, uniemożliwiła śledzenie losów towaru będącego przedmiotem dostawy, nie może być oceniana w kategoriach błędu, a sytuacja finansowa strony jest dobra i nie jest tak, że zapłacenie kary będzie skutkować koniecznością sięgania przez spółkę po pomoc publiczną dla utrzymania istnienia firmy.
Wyważając te dwa aspekty sprawy organ zasadnie doszedł do przekonania, że właściwe jest odstąpienie od jednej z kar i nałożenie drugiej z nich. Sąd podziela to przekonanie z tego powodu, że wymierzenie jednej kary będzie miało skutek wychowawczy na przyszłość i skłoni stronę do większej dbałości o przestrzeganie przepisów ustawy, z drugiej konsekwencje finansowe nie będą na tyle dotkliwe, aby zagroziły istotnym interesom firmy, w tym jej istnieniu.
Biorąc pod uwagę powyższe, jako niezasadne ocenił Sąd zarzuty zawarte w skardze, a podnoszące naruszenie art. 21 ust. 2d SENT dotyczącego nałożenia kary i art. 21 ust. 3 SENT wprowadzającego możliwość odstąpienia od niej.
Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organu, prezentowane w ślad za wyrokiem WSA w Warszawie o sygn. akt V SA/Wa 2059/19, że odstąpienie od wymierzenia kary nie stanowi pomocy publicznej, bo nie wydano ostatecznej decyzji administracyjnej o jej nałożeniu. Natomiast do momentu jej wydania na stronie nie ciąży żaden, nawet abstrakcyjny i ustawowy obowiązek zapłaty kary, co wynika z samej natury sankcji administracyjnej.
Wskazuje to, że odstąpienie od wymierzenia kary jest dopuszczalne na podstawie art. 26 ust. 3 pkt 1 SENT, zgodnie z którym organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.