III SA/GL 479/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-12-01
NSAtransportoweŚredniawsa
kara pieniężnaustawa SENTsystem monitorowaniaprzewóz towarówkontrolaobowiązektransport drogowyWSA Gliwicenieprawomocne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę przewoźnika z Litwy na karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli w ramach systemu SENT.

Spółka z Litwy została ukarana karą 20.000 zł za niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli w ramach ustawy SENT. Spółka zarejestrowała przewóz towarów, otrzymała wezwanie do kontroli, ale nie stawiła się, twierdząc, że nie wykonała przewozu. Organ administracji uznał, że wezwanie zostało skutecznie doręczone, a brak kontroli uniemożliwił weryfikację przewozu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że przepis o przedawnieniu nie miał zastosowania, a kara była proporcjonalna i uzasadniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę spółki z Litwy na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy karę pieniężną w wysokości 20.000 zł. Kara została nałożona za niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli w ramach systemu monitorowania drogowego przewozu towarów (ustawa SENT). Spółka zarejestrowała przewóz towarów, otrzymała systemowe wezwanie do kontroli, jednak nie stawiła się, argumentując, że przewóz nie został wykonany. Organ administracji uznał, że wezwanie zostało skutecznie doręczone poprzez system, a niestawienie się do kontroli stanowi naruszenie przepisów ustawy SENT. Sąd oddalił skargę, odrzucając zarzut przedawnienia, ponieważ pismo organu pierwszej instancji nie było protokołem z kontroli, a jedynie wezwaniem do wyjaśnień. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a kary są nakładane za obiektywne stwierdzenie naruszenia, niezależnie od winy. Stwierdzono również, że nie zaistniał ważny interes przewoźnika ani interes publiczny uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary, a kara była proporcjonalna do naruszenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo to nie jest protokołem z kontroli, lecz wezwaniem do złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pismo organu nie zawierało ustaleń faktycznych ani oceny prawnej, a jedynie wezwanie do złożenia wyjaśnień, co odróżnia je od protokołu kontroli.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa SENT art. 12a § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Pomocnicze

ustawa SENT art. 12a § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 22 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 22 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 3 § ust. 1 pkt 1 lit. f

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 13 § ust. 7

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 26 § ust. 5

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 3 § ust. 7

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 13 § ust. 2

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 8 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 2 § pkt 8

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 2 § pkt 11 lit. a

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

p.r.d.

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Ordynacja podatkowa art. 165b § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 290

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo organu pierwszej instancji nie było protokołem z kontroli, lecz wezwaniem do wyjaśnień. Brak stawienia się do kontroli stanowi naruszenie przepisów ustawy SENT. Nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Kara pieniężna jest proporcjonalna do naruszenia.

Odrzucone argumenty

Zaskarżonej decyzji nastąpiło przedawnienie ścigania na podstawie art. 165b Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, wobec sporządzenia protokołu kontroli 23 października 2019 r.

Godne uwagi sformułowania

Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów. Sankcje pieniężne są przewidziane za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów i są one niezależne od winy tych podmiotów. Niestawienie się do kontroli w związku z wezwaniem na podstawie art. 12a ust. 1- 3 ustawy SENT następuje bez przeprowadzenia kontroli poprzez stwierdzenie faktu, a art. 13 ust. 7 ustawy nie wymaga na tę okoliczność sporządzania protokołu. Nieprzedstawienie środka transportu do kontroli godzi w bezpieczeństwo społeczeństwa, jako nadrzędnej wartości wspólnej.

Skład orzekający

Krzysztof Wujek

przewodniczący

Piotr Pyszny

sprawozdawca

Dorota Fleszer

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy SENT dotyczących obowiązku stawienia się do kontroli, skutków braku stawienia się oraz stosowania przepisów o przedawnieniu w kontekście kontroli SENT."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku stawienia się do kontroli w ramach systemu SENT. Interpretacja przepisów o przedawnieniu może być odmienna w innych stanach faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania systemu SENT i kar administracyjnych, co jest istotne dla firm transportowych i prawników zajmujących się tym obszarem.

Kara 20 000 zł za zignorowanie wezwania do kontroli w systemie SENT – sąd wyjaśnia, kiedy przedawnienie nie działa.

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 479/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-12-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 12a ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi U z siedzibą w T. (Litwa) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr 2401-IOA.48.22.2022.JK w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 14 kwietnia 2022 r., znak 2401-IOA.48.22.2022.JK, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej jako organ, DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej jako organ I instancji) z 4 lutego 2022 r. nakładającą na U z siedzibą w T., Litwa (dalej jako strona, skarżąca, Spółka) karę pieniężną w kwocie 20.000 zł za niewykonanie obowiązku wynikającego z art. 12a ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1857 – dalej zwanej ustawą SENT).
Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, 7 maja 2019 r. Spółka jako przewoźnik zarejestrowała w systemie monitorowania przewozu towarów pod numerem określonym referencyjnym transport olejów, pozostałych produktów destylacji wysokotemperaturowej smoły węglowej w ilości 23.883.03 kg, sklasyfikowanych pod pozycją 2707 CN. Podmiotem wysyłającym była L z Litwy, a odbierającym A GmbH z Austrii. Wjazd na teren Polski miał mieć miejsce w B. 7 maja, a opuszczenie kraju w G. 9 maja 2019 r.
Na przedmiotowe zgłoszenie została nałożona dyrektywa kontrolna. Komunikat o jej nałożeniu przesłano systemowo wraz z numerem referencyjnym. W komunikacie tym organ I instancji wezwał stronę do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem w Oddziale Celnym w G. celem przeprowadzenia czynności kontrolnych. Strona miała również możliwość poddania się kontroli w S. W treści dokumentu Spółka została pouczona o sankcjach przewidzianych w przypadku niewykonania obowiązków wynikających z art. 12a ustawy SENT. Spółka nie zgłosiła się do czynności kontrolnych, w związku z czym pismem z 23 października 2019 r. została wezwana do przekazania stosownych wyjaśnień i dokumentów, które można uznać za dowody wykonania obowiązku przewoźnika. W odpowiedzi strona podała, że nie wykonała przewozu, zatem nie stawiła się do kontroli. Nie przedstawiła również dowodu anulowania przewozu. Wyjaśniła natomiast, że z uwagi na upływ czasu nie jest w stanie przedłożyć żadnych dokumentów. Usługa przewozu nie była wykonana, zatem nie została też wystawiona faktura.
Postanowieniem z 10 grudnia 2020 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymiaru kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT, a decyzją z 4 lutego 2020 r. wymierzył skarżącej Spółce karę pieniężną w kwocie 20.000 zł z tytułu niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 ustawy SENT poprzez nieprzedstawienie środka transportu w celu przeprowadzenia kontroli.
Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, w wyniku którego DIAS wydał zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzję.
W jej uzasadnieniu organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 165 b § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończonej kontroli. Ten przepis ma zastosowanie wyłącznie do kontroli podatkowej, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości. Czynności kontrolne przewozu wykonane na drodze nie stanowią czynności w ramach kontroli podatkowej.
Niestawienie się do kontroli w związku z wezwaniem na podstawie art. 12a ust. 1- 3 ustawy SENT następuje bez przeprowadzenia kontroli poprzez stwierdzenie faktu, a art. 13 ust. 7 ustawy nie wymaga na tę okoliczność sporządzania protokołu.
Zdaniem organu założenie, jakie uczynił pełnomocnik, że pismo organu I instancji z 23 października 2019 r. jest protokołem z kontroli nie wytrzymuje krytyki. Organ pierwszej instancji zwrócił się do spółki o: "przedstawienie wyjaśnień oraz dokumentów odnoszących się" do opisanego przebiegu zdarzeń, "przekazanie stosownych wyjaśnień oraz dokumentów, które można by uznać za dowody wykonania obowiązku nałożonego na stronę". Zatem treść pisma wskazuje na wezwanie do złożenia wyjaśnień, przedłożenia dokumentów lub dokonania określonej czynności (na tle opisanego stanu faktycznego), a nie na opis dokonanych ustaleń faktycznych, opis dokumentacji dotyczącej przeprowadzonych dowodów, ocenę prawną sprawy będącej przedmiotem kontroli.
Organ następnie omówił przepisy ustawy SENT znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy SENT, przewóz towaru objętego pozycją CN 3403 podlegał systemowi monitorowania drogowego, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg. Stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy SENT, przewoźnikiem jest m. in. osoba prawna, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.
Z mocy art. 7 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa, przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.
Na zasadzie art. 12a ust. 1, 3 i 5 ustawy SENT, jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem m. in. przewoźnik otrzymuje przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze wezwanie do przedstawienia środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy (pojazd samochodowy lub zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym), w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. Art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT przewiduje, że w przypadku gdy przewoźnik nie wywiąże się z obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3, to nakłada się na niego karę pieniężną w wysokości 20.000 zł.
Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów. Natomiast sankcje pieniężne są przewidziane za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów i są one niezależne od winy tych podmiotów. Powyższe oznacza, że odpowiedzialność przewoźnika nie jest wyłączona nawet za uchybienia, które zostały popełnione wskutek nieświadomego działania lub błędu. Przepisy ustawy SENT nie uzależniają bowiem wymiaru kary od tego, czy niedopełnienie obowiązków wynikało z celowego działania, zaniechania czy niedbalstwa.
Organ podkreślił, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy SENT, uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy uzależniają nałożenie kary jedynie od stwierdzenia samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków.
Organ wskazał również, że z art. 12a ust. 1 ustawy SENT wynika, że wezwanie jest "przesłane wraz z numerem referencyjnym". Zatem osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesyłane jest wezwanie, to również i do odebrania tego wezwania. Twierdzenie, że uprawnienie do dokonania zgłoszenia nie jest równoznaczne z uprawnieniem do odebrania wezwania oznaczałoby również, że nie jest także jednoznaczne z uprawnieniem do otrzymania numeru referencyjnego zgłoszenia.
Wobec treści art. 12a ust. 1 ustawy i konstrukcji formularza zgłoszenia nie ma potrzeby poszukiwania odrębnych podstaw prawnych do legitymizowania osoby dokonującej zgłoszenia, a także do odebrania wezwania do kontroli.
Automatyzm rejestracji zgłoszenia, nadawania numeru referencyjnego i informowania o tym numerze wraz z wezwaniem, przesądza o tym, że pracownik uprawniony do zgłoszenia jest uprawniony do odebrania numeru referencyjnego i wezwania.
Dalej organ przypomniał, że skoro nie wymaga się otrzymania potwierdzenia numeru referencyjnego zgłoszenia, a wezwanie jest przesyłane wraz z tym numerem, to i nie jest niezbędne potwierdzenie otrzymania wezwania i wykonywanie odrębnych czynności wskazujących na świadomość przewoźnika co do otrzymania wezwania. Dlatego zarzuty w tym zakresie organ uznał za bezzasadne.
Organ nie dopatrzył się również ważnego interesu przewoźnika ani interesu publicznego, o których mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Ocena, czy ukaranie karą pieniężną jest w konkretnym przypadku celowe, czy też nie, jest niewątpliwie kwestią uznania administracyjnego. O niecelowości ukarania sprawcy, a zatem - o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, mogą przesądzać różne okoliczności, w tym przyczyny, z jakich doszło do naruszenia prawa.
Zarówno ustawa SENT jak i Ordynacja podatkowa, której przepisy, w zakresie nieuregulowanym w ww. ustawie, stosuje się odpowiednio do kar pieniężnych nie definiują omawianych pojęć. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Jako "ważny interes podatnika" organ rozumie sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań podatkowych. Oznacza to utratę możliwości zarobkowania lub też utratę majątku. Jednakże pojęcia "ważnego interesu podatnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych. Winno się uwzględniać również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków.
W sprawie niniejszej mimo pouczenia w postanowieniu o wszczęciu postępowania (k. 38), skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek przesłanek oraz jakiejkolwiek dokumentacji, czy okoliczności wskazujących na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej uniemożliwiającej uiszczenie kary, czy choć ogólnie charakteryzujących jej sytuację finansową. Mimo braku współdziałania skarżącej w tym zakresie, organ z urzędu uzyskał informacje o sytuacji ekonomicznej spółki na podstawie dostępnych danych z systemu Rekvizitai It., z którego wynika, że zysk netto za 2020 r. wyniósł [...] euro, wobec przychodów w wysokości [...] euro oraz aktywów w wysokości [...] euro. Uproszczona analiza sytuacji ekonomicznej spółki nie dowodzi braku płynności, a zapłata kary nie zagraża dalszemu funkcjonowaniu. Strona w odwołaniu faktom powyższym nie zaprzeczyła. Pojęcie "interesu publicznego" organ interpretuje uwzględniając zasady konstytucyjne. Zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, tu wymierzonej kary. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od jej wymierzenia w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. Przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. "Publiczny" to bowiem dotyczący ogółu ludzi i służący ogółowi, dostępny dla wszystkich; związany z jakimś urzędem, z jakąś instytucją; ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny (Słownik języka..., red. M. Szymczak, t. 2, s. 1074).
Sankcja za tego rodzaju naruszenia jak w niniejszej sprawie ma zapobiegać sytuacji, w której nie można byłoby ustalić, czy towar załadowany w jednej miejscowości na określony środek transportu, a dostarczony do miejscowości przeznaczenia jest tym samym towarem, który został nadany, a więc czy na trasie jego przewozu nie został zamieniony na inny towar, przykładowo niewiadomego pochodzenia.
Celem regulacji ustawowej jest zabezpieczenie sprawności i skuteczności monitorowania obrotu wrażliwymi towarami, w tym poprzez ich kontrolę. Pozwala to bowiem zwiększyć jej skuteczność w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszania obowiązujących przepisów, zwłaszcza podatkowych. Z uwagi na charakter działalności transportowej ustawodawca uczynił odpowiedzialnym za przedstawienie przewozu do kontroli przewoźników. Do celów ustawy z pewnością nie należy szkodzenie przedsiębiorcom legalnie i rzetelnie prowadzącym działalność gospodarczą, lecz skuteczne monitorowanie rynku towarów wrażliwych.
Przewoźnik nie przedstawiając do kontroli transportowanego towaru, udaremnił wymaganą weryfikację. Dopiero przeprowadzenie czynności, polegających na: konfrontacji zgodności danych wynikających z posiadanych dokumentów i zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, oględzinach towaru, w tym pobraniu jego próbki pozwoliłoby na realizację nałożonego obowiązku.
Organ odwoławczy podkreślił również, że nieprzedstawienie środka transportu objętego zgłoszeniem SENT do kontroli godzi w bezpieczeństwo społeczeństwa, jako nadrzędnej wartości wspólnej. Badanie zgodności stanu deklarowanego z rzeczywistym transportem wrażliwych towarów umożliwia organom KAS sprawowanie właściwego monitoringu drogowego przewozu towarów i zapewnienie bezpieczeństwa całego przewozu.
Organ rozważył również zasadę proporcjonalności wywodzoną z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Powinna ona - mimo że jest przede wszystkim adresowana do ustawodawcy - stanowić dla organów pewną wskazówkę stosowania prawa. Zastosowanie tej zasady do sankcji bezwzględnie oznaczonej wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary będzie przydatne do osiągnięcia celów regulacji prawnej oraz czy zostanie zachowana proporcja między efektem sankcji, a jej dolegliwością. Skoro celem regulacji ustawowej jest zabezpieczenie sprawności i skuteczności monitorowania obrotu wrażliwymi towarami, w tym poprzez kontrolę ich przewozu, to zawinione (nawet w postaci nieumyślnej) doprowadzenie do jej zaniechania, powinno prowadzić do ukarania. Odnosząc natomiast wysokość kary - abstrahując od możliwości orzeczniczych organu - do rodzaju uchybienia (nie jest to np. oczywista omyłka w zapisach zgłoszenia, którą można zweryfikować w kontroli poprzez konfrontację z rzeczywistością) oraz opisanych wyżej towarzyszących mu okoliczności, należy stwierdzić jej adekwatność. Wprawdzie spółka nie wskazała działań mających w przyszłości zapobiegać stwierdzonym uchybieniom, co mogłoby wskazywać na chęć ich uniknięcia lub zminimalizowania, to kara powinna spełnić swój cel.
Trudno bowiem, biorąc pod uwagę opisane realia sprawy, odstąpić od ukarania. Zatem zważywszy poczynione wyżej wywody organ stwierdza, że kara jest proporcjonalna do popełnionego uchybienia.
W skardze do tutejszego Sądu skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji przedawnienie ścigania na podstawie art. 165b Ordynacji podatkowej w zw, z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, wobec sporządzenia protokołu kontroli 23 października 2019 r, i doręczenia go stronie. Zdaniem Spółki z tą datą organ powziął wiedzę o zaistniałym naruszeniu. Dokument ten spełnia wszystkie wymagania z art. 290 Ordynacji podatkowej. W związku z tym wszczęcie postępowania 10 grudnia 2020 r. było spóźnione.
W oparciu o to stanowisko skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca przytoczyła orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt II GSK 1957/21 oraz II GSK 1123/21 co do przedawnienia ścigania naruszeń prawa na gruncie ustawy SENT.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Jedyny zarzut skargi opiera się na art. 165b Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Sąd w analogicznych stanach faktycznych zajmował już stanowisko w wyrokach z 20 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 286/22 i 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 121/22, a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę to stanowisko podziela.
Zarzut ten jest chybiony. Nawet przy przyjęciu, że przepis art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej znajduje z mocy art. 26 ust. 5 ustawy SENT odpowiednie zastosowanie do "kar pieniężnych", to i tak nie ma podstaw do stosowania go w tej sprawie, ponieważ nie było w niej kontroli, od zakończenia której rozpoczynałby się bieg sześciomiesięcznego terminu z art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej. Kontrola, o której stanowią przepisy ustawy SENT, art. 13 i następne, z której sporządza się protokół, dotyczy kontroli przewozu towarów prowadzonej "w terenie" przez sprawdzenie, czy przewóz wykonywany jest zgodnie ze zgłoszeniem i dlatego dotyczy: uzupełnienia i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy SENT, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. (art. 13 ust.1 i ust. 2). Takiej kontroli w sprawie nie było. Pismo skierowane do strony, o którym mówi skarżąca w skardze, nie jest protokołem kontroli, jest wezwaniem do złożenia wyjaśnień.
Sąd nie będąc związany zarzutami skargi zbadał wszystkie okoliczności sprawy. Zgłoszenie SENT zostało dokonane z konta Spółki, przez jej pracownika. Zgłoszenie SENT z konta przewoźnika wymagało znajomości loginu i hasła. Słusznie zatem przyjęły organy, że zgłoszenie zostało dokonane w imieniu skarżącej. W odpowiedzi organ przesłał jej numer referencyjny z wezwaniem do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym miejscu. Tryb doręczania tego zobowiązania wynika z przepisów ustawy SENT. Art. 12a ust. 1 stanowi w tym zakresie, że wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesyłane jest wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Przesłanie tej informacji następuje z wykorzystaniem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych. Tak też zachował się organ pierwszej instancji. Kwestia, jak obsługiwane jest konto indywidualnego przedsiębiorcy jest jego wewnętrzną sprawą.
W takiej sytuacji, skoro strona zgłosiła, że dokona przewozu konkretnego towaru, wskazanym środkiem transportu, wskazała miejsce i datę rozpoczęcia i zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju, ciężar wykazania, że przewóz nie miał miejsca spoczywa na przewoźniku. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy SENT w przypadku gdy przewóz towaru nie zostanie rozpoczęty, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik dokonuje aktualizacji zgłoszenia, podając informację o odstąpieniu od przewozu towaru. Dopóki zgłaszający nie poinformuje organu o odstąpieniu od przewozu, dopóty organ ma prawo traktować zgłoszenie jako aktualne.
Słuszne jest również stanowisko organu co do tego, że w sprawie nie zaistniał ważny interes przewoźnika ani interes publiczny skutkujące odstąpieniem od nałożenia kary. Przede wszystkim podnieść należy, że strona nie przedstawiła środka transportu do kontroli. Organ zaś ustalił, że geolokalizator przypisany do zgłoszenia SENT 7 maja 2019 r. rozpoczął przekazywanie danych geolokalizacyjnych po przekroczeniu granicy RP. Zakończył przekazywanie tych danych 9 maja 2019 r. w okolicach przejścia granicznego w G. Dnia 8 maja 2019 r. stwierdzono ponad godzinną przerwę w transmisji danych pomiędzy lokalizacjami oddalonymi od siebie drogą ok 50 km.
Przedstawienie środka transportu do kontroli jest jednym z elementów monitorowania przewozu towarów. Niewypełnienie obowiązku nałożonego na przewoźnika godzi w cel ustawy SENT. Uniemożliwia bowiem prawidłowy nadzór nad transportem tych towarów, który musi być monitorowany.
Nie jest w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT. Jeżeli natomiast przewoźnik nie realizuje obowiązku godząc w istotę regulacji prawnej, nie może być mowy o odstąpieniu od nałożenia kary. Kara administracyjna winna spełniać cel nie tylko represyjny, ale również prewencyjny. Dla skarżącego niewątpliwie stanowi dolegliwość spełniającą oba te cele. Dla innych zaś świadomość nieuchronności kary i jej wysokości przy tak istotnym naruszeniu obowiązków ustawy spełni cel prewencyjny.
Nie budzi obecnie w doktrynie i orzecznictwie wątpliwości, że zasada proporcjonalności wywodzona z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mimo że adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa. Bezsprzecznie zasada ta musi być odnoszona również – a nawet w szczególności – do wymierzania sankcji administracyjnych jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego w procesie stosowania prawa (por. M. Śliwa-Wajda, Zasada proporcjonalności przy wymierzaniu administracyjnych kar pieniężnych [w:] Standardy współczesnej administracji i prawa administracyjnego, pod red. Z. Duniewskiej, A. Rabiej-Przyłęckiej i M. Stahl, 2019, s. 112-127). Zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Jeżeli odpowiedzi na te pytania nie będą pozytywne, należy uznać, że nałożenie kary nie jest niezbędne dla ochrony interesu publicznego i organ powinien odstąpić od jej nałożenia jako niezgodnej z konstytucyjnymi standardami płynącymi z zasady proporcjonalności.
Te okoliczności organ należycie wyjaśnił. Wymierzona kara służy realizacji celów ustawy, jakimi są konieczność monitorowania przewozu, zapobieganie działaniom mogącym prowadzić do nadużyć w obrocie towarami wrażliwymi, wreszcie prewencja indywidualna i generalna.
Nie zachodził również ważny interes przewoźnika w odstąpieniu od nałożenia kary. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy.
Sąd podzielił stanowisko organu, że zaistniały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków rejestracyjnych nałożonych ustawą o SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI