III SA/Gl 471/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Miasta Katowice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność części uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie zmian Statutu Dzielnicy nr 1 Śródmieście. Nieważnością obarczono § 1 pkt 2 uchwały, który dodawał ust. 9a do § 19 statutu, przewidujący zryczałtowaną dietę dla osób wchodzących w skład okręgowej i obwodowej komisji wyborczej, ustalaną odrębną uchwałą Rady Miasta. Wojewoda uznał to za istotne naruszenie art. 35 ust. 1 i 3 pkt 1-5 w związku z art. 37b ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.), powołując się na wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. (sygn. akt III OSK 1793/22), który stwierdził, że praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i nie przysługują za nią diety bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Miasto Katowice wniosło skargę, zarzucając Wojewodzie naruszenie Konstytucji RP i Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego poprzez niezastosowanie zasady samodzielności społeczności lokalnych i nadmierną ingerencję. Podnosiło również błędną wykładnię art. 35 ust. 3 u.s.g., twierdząc, że katalog spraw przekazywanych jednostkom pomocniczym jest otwarty, a Rada Gminy ma prawo do tworzenia jednostek pomocniczych i regulowania ich statutu, w tym kwestii wyborczych i diet, korzystając z daleko idącej swobody. Miasto wskazywało, że podobne rozwiązania stosowano w innych dzielnicach i nie budziły one zastrzeżeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając skargę, stwierdził, że kwestia przyznawania diet członkom komisji wyborczych do rad dzielnic była już przedmiotem rozstrzygnięcia NSA w sprawie o sygn. akt III OSK 1793/22. Sąd uznał, że jest związany tym prawomocnym orzeczeniem na podstawie art. 170 i 171 p.p.s.a. i nie może odstąpić od wyrażonej w nim oceny prawnej. W związku z tym, oddalił skargę Miasta Katowice, podzielając stanowisko organu nadzoru.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że przyznawanie diet członkom komisji wyborczych do organów jednostek pomocniczych (dzielnic) bez wyraźnego upoważnienia ustawowego jest niezgodne z prawem, nawet jeśli takie praktyki były stosowane wcześniej lub w innych jednostkach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania diet w ramach statutów jednostek pomocniczych. Interpretacja przepisów o samorządzie gminnym i kompetencjach organów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Rada Miasta ma uprawnienie do ustalenia w statucie jednostki pomocniczej (dzielnicy) zryczałtowanej diety dla członków okręgowej i obwodowej komisji wyborczej powołanej do przeprowadzenia wyborów do rad dzielnic?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Rada Miasta nie ma takiego uprawnienia, gdyż praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy z gminą, a ustawodawca nie upoważnił organu stanowiącego gminy do kreowania takiego uprawnienia w drodze uchwały.
Uzasadnienie
Sąd, związany prawomocnym wyrokiem NSA w analogicznej sprawie, uznał, że brak jest wyraźnej podstawy prawnej dla rady gminy do ustalenia diet dla członków komisji wyborczych działających w wyborach do organów jednostki pomocniczej. Praca w komisjach ma charakter społeczny, a kompetencje organów gminy istnieją wyłącznie w granicach ustanowionego prawa.
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały Rady Miasta w zakresie diet dla członków komisji wyborczych narusza zasadę samodzielności społeczności lokalnych i proporcjonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozstrzygnięcie nadzorcze jest zgodne z prawem, ponieważ ingerencja organu nadzoru jest dopuszczalna w zakresie przewidzianym prawem, a ustalenie diet bez podstawy ustawowej stanowi istotne naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę legalności aktów nadzoru. W tym przypadku, stwierdzenie nieważności uchwały przez Wojewodę było uzasadnione istotnym naruszeniem prawa, które wynikało z braku podstawy ustawowej do przyznawania diet, co jest zgodne z zasadą działania organów władzy na podstawie i w granicach prawa.
Przepisy (17)
Główne
u.s.g. art. 35 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Określa zasady tworzenia i zakres działania jednostek pomocniczych.
u.s.g. art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Wskazuje na przedmiot spraw, które mogą być regulowane w statucie jednostki pomocniczej.
u.s.g. art. 37b § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy zasad przeprowadzania wyborów do organów jednostek pomocniczych.
u.s.g. art. 37b § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy zasad przeprowadzania wyborów do organów jednostek pomocniczych.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy przez organ nadzoru.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia sądu wiąże sąd w ponownym rozpoznaniu sprawy.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
u.s.g. art. 91 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy stwierdzenia nieistotnego naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 165 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy samodzielności jednostek samorządu terytorialnego.
Konstytucja RP art. 169 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy kontroli nad działalnością samorządu terytorialnego.
EKSL art. 3 § ust. 1
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Zasada samodzielności społeczności lokalnych.
EKSL art. 4 § ust. 2
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Zakres kompetencji samorządu.
EKSL art. 4 § ust. 4
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Zasada proporcjonalności w ingerencji w kompetencje samorządu.
EKSL art. 8 § ust. 3
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Ograniczenia kompetencji samorządu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wyraźnej podstawy prawnej do przyznawania diet członkom komisji wyborczych do rad dzielnic. • Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny. • Związanie sądu prawomocnym orzeczeniem NSA w analogicznej sprawie.
Odrzucone argumenty
Rada Miasta ma prawo regulować diety w statucie jednostki pomocniczej ze względu na samodzielność samorządu. • Dotychczasowe praktyki i brak zastrzeżeń organu nadzoru do podobnych uchwał w innych dzielnicach. • Naruszenie zasady samodzielności społeczności lokalnych i proporcjonalności przez Wojewodę.
Godne uwagi sformułowania
W stosunkach publicznoprawnych stosuje się zasadę, że dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje. • Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a zatem samodzielność i swoboda organów gminy istnieje wyłącznie w granicach ustanowionego prawa. • Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny, a fakt wykonywania określonych czynności nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy z gminą. • Ustawodawca nie upoważnił organu stanowiącego gminy do kreowania takiego uprawnienia w drodze uchwały.
Skład orzekający
Krzysztof Wujek
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Fleszer
członek
Marzanna Sałuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że przyznawanie diet członkom komisji wyborczych do organów jednostek pomocniczych (dzielnic) bez wyraźnego upoważnienia ustawowego jest niezgodne z prawem, nawet jeśli takie praktyki były stosowane wcześniej lub w innych jednostkach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania diet w ramach statutów jednostek pomocniczych. Interpretacja przepisów o samorządzie gminnym i kompetencjach organów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansowania pracy społecznej w wyborach lokalnych i interpretacji granic samodzielności samorządu. Pokazuje, jak orzecznictwo NSA kształtuje praktykę gmin.
“Czy radni mogą przyznawać sobie diety za pracę w komisjach wyborczych do dzielnic? Sąd administracyjny odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.