III SA/GL 467/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-03-18
NSAAdministracyjneŚredniawsa
oświataopieka nad dziećmiżłobekdofinansowanieprogram MALUCH+postępowanie karnewykluczenie z programuczynność organukontrola sądowoadministracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki E. sp. z o.o. na czynność Wojewody Śląskiego odstępującą od zawarcia umowy o dofinansowanie w ramach programu MALUCH+, uznając, że przesłanka wykluczenia z programu (postępowanie karne wobec członka zarządu) została prawidłowo zastosowana.

Spółka E. sp. z o.o. zaskarżyła czynność Wojewody Śląskiego polegającą na odstąpieniu od zawarcia umowy o dofinansowanie w ramach programu MALUCH+. Wojewoda uzasadnił swoją decyzję prowadzeniem postępowania karnego wobec prezesa zarządu spółki, B. W., dotyczącego wcześniejszych edycji programu. Spółka argumentowała, że postępowanie karne nie dotyczyło jej jako osoby prawnej i że organ nie uzasadnił należycie swojej decyzji. Sąd uznał, że postępowanie karne wobec B. W., jako osoby wchodzącej w skład zarządu spółki, stanowiło uzasadnioną przesłankę do odstąpienia od umowy zgodnie z regulaminem programu, a czynność organu była prawidłowo umotywowana.

Spółka E. sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na czynność Wojewody Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2024 r., w której organ odstąpił od zawarcia umowy o dofinansowanie w ramach programu MALUCH+ 2022-2029. Spółka ubiegała się o środki na utworzenie 50 miejsc opieki w niepublicznym żłobku. Wojewoda uzasadnił swoją decyzję prowadzeniem postępowania karnego przeciwko B. W., prezesowi zarządu spółki, dotyczącego zarzutów z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w związku z wcześniejszymi edycjami programu MALUCH+. Spółka zarzuciła organowi naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak uzasadnienia oraz niewłaściwe zastosowanie punktu 8.1.8.6 Programu, twierdząc, że postępowanie karne nie dotyczyło jej jako osoby prawnej. Sąd administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że czynność Wojewody o odstąpieniu od zawarcia umowy mieści się w zakresie kontroli sądów administracyjnych. Sąd uznał, że postępowanie karne wobec B. W., jako osoby wchodzącej w skład zarządu spółki będącej wnioskodawcą, stanowiło uzasadnioną przesłankę do odstąpienia od umowy zgodnie z punktem 8.1.8.6 Programu i przypisem nr 16. Sąd podkreślił, że przepis ten odnosi się również do sytuacji, gdy postępowanie karne dotyczy osoby wchodzącej w skład podmiotu będącego wnioskodawcą. Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 7 k.p.a. ani art. 107 k.p.a., uznając, że pismo organu z 4 kwietnia 2024 r. zawierało wystarczające uzasadnienie i wskazywało na podstawę prawną odstąpienia od umowy. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia uznania administracyjnego, wskazując, że przepis programu stanowił jedynie możliwość odstąpienia od umowy, a organ skorzystał z tej możliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, czynność ta, jako akt niebędący decyzją ani postanowieniem, ale dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa i mający charakter władczy, mieści się w zakresie kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że czynność organu, mimo że nie jest decyzją, ma charakter władczy i dotyczy uprawnień strony wynikających z przepisów prawa, co kwalifikuje ją jako czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.d. art. 62

Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 2 zd. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 54 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.d. art. 8 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.k. art. 270

Kodeks karny

k.k. art. 271

Kodeks karny

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 297 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prowadzenie postępowania karnego wobec osoby wchodzącej w skład zarządu spółki (prezesa) stanowi przesłankę do odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z regulaminem programu MALUCH+. Czynność Wojewody o odstąpieniu od zawarcia umowy jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Pismo organu z 4 kwietnia 2024 r. zawierało wystarczające uzasadnienie odstąpienia od umowy.

Odrzucone argumenty

Czynność Wojewody o odstąpieniu od zawarcia umowy nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Postępowanie karne wobec B. W. nie dotyczyło spółki E. sp. z o.o. jako osoby prawnej. Organ nie uzasadnił należycie swojej decyzji o odstąpieniu od umowy. Organ zastosował uznanie administracyjne w sposób naruszający prawo.

Godne uwagi sformułowania

„W dacie dokonania pozytywnej oceny wniosku o dofinansowanie i nie podjęcia czynności, co do odstąpienia oraz wykluczenia na podstawie Programu, kończy się etap »administracyjny« postępowania z wnioskiem o dofinansowanie" „organ odmawiając podpisania umowy lub podjęcia decyzji o dofinansowaniu wydaje w istocie określone rozstrzygnięcie" „przesłanka taka jest wymieniona w Programie rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Maluch+ 2022 - 2029 w punkcie 8.1.8.6 wraz z przypisem do tego punktu" „Wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorca wsparcia umowę w ramach Programu, gdy prowadzone jest w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia postępowanie karne w sprawie z art. 270, 271, 286 lub 297 Kodeksu karnego dotyczące poprzednich edycji Programu lub Programu "MALUCH+" 2022-2029"

Skład orzekający

Małgorzata Herman

przewodniczący sprawozdawca

Beata Machcińska

sędzia

Marzanna Sałuda

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wykluczenia z programów dofinansowania w przypadku postępowań karnych dotyczących osób powiązanych z wnioskodawcą; zakres kontroli sądów administracyjnych nad czynnościami organów administracji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych zapisów programu MALUCH+ i jego interpretacji przez sąd administracyjny. Konkretne okoliczności faktyczne sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego programu wsparcia dla instytucji opieki nad dziećmi i pokazuje, jak postępowania karne mogą wpływać na możliwość uzyskania dofinansowania, nawet jeśli dotyczą osób powiązanych z wnioskodawcą, a nie samej osoby prawnej.

Postępowanie karne wobec prezesa spółki uniemożliwiło jej uzyskanie dofinansowania na żłobek. WSA potwierdza zasadność decyzji.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 467/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. sp.z o. o. w K. na czynność Wojewody Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy w sprawie przekazania dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi do lat 3 w ramach programu MALUCH+ 2022-2029 oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 23 kwietnia 2024 r. E. Sp. z o.o. w K. (dalej: strona skarżąca, spółka) działając na podstawie art. 50 § 1 w zw. z art. 52 § 1 w zw. z art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) zaskarżyła w całości czynność Wojewody Śląskiego (dalej: organ, Wojewoda) z dnia 4 kwietnia 2024 r., nr [...], o odstąpieniu od zawarcia umowy w sprawie przekazania dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 z E sp. z o.o.
Z akt sprawy wynika, że 28 grudnia 2023 r. wpłynął do systemu [...] wniosek skarżącej o przyznanie dofinansowania na utworzenie 50 miejsc opieki w Niepublicznym Żłobku przy ul. [...] w K., w ramach Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 "MALUCH+" 2022-2029 w województwie [...] (dalej również jako: Program). Przedmiotowy wniosek w dniu 8 stycznia 2024 r. został skorygowany, a następnie 12 stycznia 2024 r. został rozpatrzony pozytywnie (zakwalifikowany do wsparcia w przeznaczonym do tego celu systemie elektronicznym "Rejestr żłobków").
Pismem z 12 stycznia 2024 r., nr [...], Dyrektor Wydziału Rozwoju i Współpracy Terytorialnej Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. wystąpił do Prokuratora Rejonowego Prokuratury Rejonowej K. w K. o informację, czy w stosunku do B. W., działającej jako pełnomocnik G. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą G. prowadzone jest postępowanie karne w sprawie z art. 270, art. 271, art. 286 lub art. 297 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. z 7 grudnia 2023 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 17 ze zm.; dalej: k.k.), ewentualnie na jakim jest etapie oraz czy postawione B. W. zarzuty mają wpływ na niekorzystne rozporządzenie środkami pochodzącymi z programu Maluch+.
W uzasadnieniu ww. pisma z 12 stycznia 2024 r. wskazano, że przedmiotowe wystąpienie dotyczy podmiotu, który m.in. nie wywiązał się z warunków umowy zawartej 24 września 2021 r. z Wojewodą Śląskim (umowa o dofinansowanie nr [...] z w ramach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 "Maluch+" 2021), czyli G. z siedzibą w K. przy ul. [...]. Z kolei, B. W. została ustanowiona pełnomocnikiem G. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą G. z siedzibą w K., ul. [...], [...] K.. Końcowo zaznaczono w uzasadnieniu ww. pisma, że przekazanie informacji umożliwi ustalenie czy zachodzi przesłanka z punktu 8.1.8.6 Programu skutkująca odstąpieniem przez Wojewodę Śląskiego od zawarcia umów ws. Przekazania dofinansowania.
W dniu 31 stycznia 2024 r. Minister właściwy do spraw rodziny ogłosił publicznie wyniki II tury naboru ciągłego w ramach Programu i przyznał spółce środki na utworzenie 50 miejsc opieki w Niepublicznym Żłobku z lokalizacją przy ul. [...], [...] K..
W dniu 14 lutego 2024 r., zgodnie z punktem 8.1.1. Programu, spółka złożyła w systemie [...] oświadczenie o przyjęciu dofinansowania.
Pismem z 4 marca 2024 r., nr [...], zastępca naczelnika Wydziału do walki z Przestępczością Gospodarczą Komendy Miejskiej Policji w K. przekazał do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego informację o prowadzonym postępowaniu przygotowawczym przeciwko G.J. i B.W. podejrzanym o czyny z art. 297 §1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. Zgodnie z informacją zawartą w piśmie z 4 marca 2024 r. G.J. oraz B.W. zostały przedstawione zarzuty dotyczące wypłacenia środków finansowych w ramach wcześniejszych edycji programu "MALUCH+" 2020 - 2021.
Zgodnie z wpisem w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem KRS [...] B. W. jest od 20 października 2023 r. prezesem zarządu E. spółka z o.o. w K..
W związku z powziętą przez organ informacją o prowadzonym postępowaniu karnym przeciwko osobie wchodzącej w skład podmiotu wnioskującego o dofinansowanie z Programu "MALUCH+" 2022-2029, a dotyczącym zarzutów w zakresie wcześniejszych edycji Programu, Wojewoda umieścił skarżącą Spółkę na liście podmiotów wykluczonych z dofinansowania w ramach Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 "MALUCH+" 2022-2029 w województwie .. Wojewoda przekazał listę podmiotów wykluczonych ministrowi właściwemu ds. rodziny pismem z 19 marca 2024 r., nr .. Natomiast w dniu 21 marca 2024 r. informacja o wykluczeniu została przekazana przez ministra właściwego ds. rodziny pozostałym wojewodom.
W dniu 4 kwietnia 2024 r., wobec zaistnienia przesłanki wymienionej w punkcie 8.1.8.6 Programu, Wojewoda Śląski odstąpił od podpisania umowy z E. spółka z o.o. w K., z uwagi na prowadzenie w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia postępowania karnego w sprawie z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k., które dotyczyło poprzednich edycji Programu Maluch+.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu przedstawionym w piśmie z 4 kwietnia 2024 r., nr [...], strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a mianowicie:
1. art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j., Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) w związku z art. 107 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia aktu, a w szczególności brak ustalenia stanu faktycznego, co uniemożliwia poznanie motywów, którymi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie o odstąpieniu od zawarcia umowy,
2. art. 62 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j., Dz.U. z 2024 r. poz. 338 ze zm.; dalej: u.o.d.) w związku z punktem 8.1.8.6. Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 "MALUCH+" 2022-2029 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż wobec wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy tj. skarżącej Spółki - będącej osobą prawną - prowadzone jest postępowanie karne.
W związku z powyższym strona wniosła o uznanie przez Sąd za bezskuteczną czynność odstąpienia od zawarcia umowy w sprawie przekazania dofinansowania na zadania polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 w całości, jak również o zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w zaskarżonym akcie organ nie zawarł żadnego uzasadnienia ograniczając się do zacytowania punktu 8.1.8.6. Programu. Zdaniem spółki tak sformułowane uzasadnienie zaskarżonego aktu uniemożliwia zarówno skarżącemu jak i sądowi poznanie motywów, którymi kierował się organ przy ocenie oferty skarżącego. Ponadto strona wskazywała, że wobec E. sp. z o.o. nie jest prowadzone postępowanie karne, gdyż skarżąca jest osobą prawną.
W piśmie z 24 maja 2024 r. zatytułowanym jako "przekazanie skargi" organ wnosił o oddalenie skargi w całości, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma wskazano, że Pogram jest realizowany na podstawie przepisów art. 62 u.o.d. Natomiast treść Programu została udostępniona publicznie przez ministra właściwego do spraw rodziny 19 stycznia 2023 r. na stronie internetowej pod wskazanym przez organ adresem.
W treści Programu określone zostały, między innymi, procedury postępowania, których obowiązek stosowania nałożono na poszczególnych jego uczestników. I tak, w punkcie 8.1.8, wymieniono katalog zamknięty przesłanek do odstąpienia przez wojewodów od podpisania lub rozwiązania umowy z wnioskodawcą, natomiast w punkcie 8.1.9. określone zostały zasady postępowania wojewodów, w przypadku gdy odstąpił od podpisania umowy na podstawie podpunktów 8.1.8.2 - 8.1.8.7 Programu.
W piśmie z 2 lipca 2024 r. zatytułowanym jako "replika na odpowiedź na skargę" strona dodatkowo argumentowała, że organ odstąpił od podpisania umowy w dacie, gdy nie istniała przesłanka z punktu 8.1.8.6. Programu, albowiem w dniu 14 marca 2024 r. postępowanie wobec B. W. zostało umorzone. W ocenie strony świadczy to, że organ nienależycie przeprowadził postępowanie administracyjne, gdyż organ "nie zweryfikował stanu postępowania karnego". Niezależnie od powyższego wskazano, że punkt 8.1.8. Programu stanowi, że Wojewoda może odstąpić od podpisania umowy, a zatem działanie organu – w ocenie strony – oparte jest na zasadzie uznania administracyjnego. W takim przypadku, jak dalej zaznaczono, organ administracji, działa na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. Do ww. pisma dołączono postanowienie o umorzeniu śledztwa z 14 marca 2024 r. wydane w sprawie o sygn. [...] (przeciwko G. J. i B. W. – podejrzanych o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.) przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. w K..
W piśmie organu z 1sierpnia 2024 r. wskazano, że czynności Wojewody były podejmowane m. in. w oparciu o informacje przekazywane przez organy prowadzące postępowanie. Do Wojewody, jak dalej zaznaczono, nie wpłynęły postanowienia o umorzeniu postępowań (karnych) prowadzonych wobec B. W. i G. J.. Organ zaznaczył, że w przypadku skutecznego powiadomienia o umorzeniu postępowań skorzysta z przysługującego mu prawa do wniesienia do sądu zażalenia na takie postanowienia.
Odnosząc się natomiast do zarzutu, że Wojewoda nie wykazał aby zachodziły przesłanki odstąpienia od podpisania umowy ws. przekazania dofinansowania wyjaśniono, że w piśmie z 24 maja 2024 r. zostały opisane przyczyny odstąpienia od zawarcia takiej umowy: w stosunku do B.W., wchodzącej w skład podmiotu będącego wnioskodawcą (prezesa zarządu E. sp. z o.o.) prowadzone jest postępowanie o czyn z art. 297 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. Dalej organ zaznaczył, że "przesłanka taka jest wymieniona w Programie rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Maluch+ 2022 - 2029 w punkcie 8.1.8.6 wraz z przypisem do tego punktu i została podniesiona w piśmie z 24 maja 2024 r.".
Następnie, w piśmie z 18 października 2024 r. organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Argumentowano przy tym, że udzielenie dofinansowania w ramach Programu można podzielić na dwa odrębne etapy. Pierwszy z nich, jak zaznaczono, rozpoczynany jest przez wnioskodawcę i polega na złożeniu przez niego wniosku, a kończy się wraz z zakwalifikowaniem go do wsparcia poprzez umieszczenie go na liście podmiotów zakwalifikowanych do wsparcia/dofinansowania. Czynności te, zdaniem organu, mają charakter administracyjno-prawny i jako takie podlegają kontroli sądu administracyjnego. Natomiast drugi etap to zawarcie umowy i jej należyte wykonanie. Zdaniem organu czynności z nim związane wykraczają poza zagadnienie o charakterze administracyjnym (organ powołał pogląd zawarty w wyroku WSA w Bydgoszczy – w sprawie I SA/Bd 473/23).
Pismem z 3 marca 2025 r. organ przesłał ponadto kopię postanowienia o umorzeniu śledztwa z 14 marca 2024 r. sygn. akt [...] oraz kopię zażalenia z 15 listopada 2024 r. złożonego przez Wojewodę Śląskiego od. ww. postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi Sąd zobligowany jest ustalić czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego, zbadać terminowość wniesienia skargi i ustalić, czy zachowany został tryb jej wniesienia.
Odnosząc się do kwestii właściwości sądu administracyjnego w zakresie oceny zgodności z prawem zaskarżonej czynności przypomnieć należy, że zakres tej właściwości reguluje art. 3 § 1, 2, 2a i 3 p.p.s.a.
W świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przedmiotem skargi do WSA na podstawie wyżej cytowanego przepisu mogą być akty niebędące decyzjami ani postanowieniami, o charakterze indywidualnym. Fakt, że zaskarżona czynność (zatem akt niebędący decyzją ani postanowieniem) dotyczyła jedynie skarżącej przesądza o takim indywidualnym jej charakterze.
Trzecim warunkiem jest, aby czynność dotyczyła uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Skarżąca ubiegała się o przyznanie dofinansowania do realizacji zadań z zakresu określonego w art. 62 u.o.d., który wprowadza i reguluje rządowe programy rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, których adresatami są m.in. osoby prawne, o czym stanowi art. 8 ust. 1 pkt 3 u.o.d.
Z powyższego wynika, że czynność organu dotyczyła uprawnień strony, wynikających z ww. ustawy do ubiegania się o udzielenie dofinansowania do tworzenia miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 (miejsc opieki żłobkowej). Czynność taka charakteryzuje się jednostronnością i władczością działania i została podjęta przez podmiot wykonujący zadania publiczne, co prowadzi do wniosku, że wchodzi w zakres administracji publicznej.
Oznacza to, że zaskarżona czynność spełnia przesłanki do uznania jej za czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. także: wyrok WSA w Gliwicach z 13 września 2023 r., III SA/Gl 500/23, Legalis nr 2981802).
Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem organu prezentowanym w piśmie z 18 października 2024 r., w którym wnoszono o odrzucenie skargi jako niepodlegającej w ogóle kognicji sądów administracyjnych.
W tym zakresie trzeba dostrzec, że oświadczenie organu z 4 kwietnia 2024 r. o odstąpieniu od zawarcia umowy wskazuje przyczyny/motywy, z powodu których odstąpiono od zawarcia umowy odwołuje się wprost do punktu 8.1.8.6. Programu (tj. prowadzenie w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia postępowania karnego w sprawie z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. i dotyczącego poprzednich edycji Programu Maluch+). Zdaniem Sądu, który w tym zakresie odwołuje się również do stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu postanowienia NSA z 17 kwietnia 2024 r., I GSK 440/24 (LEX nr 3717050): organ odmawiając podpisania umowy lub podjęcia decyzji o dofinansowaniu wydaje w istocie określone rozstrzygnięcie. Niewątpliwie jednak w tym działaniu (rozstrzygnięciu), poprzedzającym zawarcie umowy lub podjęcie decyzji o dofinansowaniu, należy dopatrywać się władczości administracyjnoprawnej, a rozstrzyganie o tym, że dany podmiot nie spełnia przesłanek, aby zawrzeć z nim umowę lub wydać decyzję o dofinansowaniu, na podstawie której otrzyma wsparcie, należy uznać za akt, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stwierdzenie przez organ, że w konkretnym przypadku nie zawrze umowy lub nie wyda decyzji o dofinansowaniu stanowi rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej, które ponadto odnosi się do sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego o zawarcie takiej umowy. W konsekwencji NSA w ww. postanowieniu z 17 kwietnia 2024 r. uznał za błędne stanowisko sądu pierwszej instancji, aby informacja o odmowie zawarcia umowy o dofinansowanie projektu, nie mieściła się w katalogu zagadnień należących do właściwości sądu administracyjnego. Sąd w niniejszym składzie w pełni przychyla się również do stanowiska jakie zaprezentował NSA w uzasadnieniu postanowienia z 11 kwietnia 2019 r., I GSK 452/19 (Legalis nr 1894342), że "W dacie dokonania pozytywnej oceny wniosku o dofinansowanie i nie podjęcia czynności, co do odstąpienia oraz wykluczenia na podstawie Programu, kończy się etap »administracyjny« postępowania z wnioskiem o dofinansowanie" (podkreślenie własne WSA w Gliwicach; por. także: postanowienie WSA w Bydgoszczy z 20 listopada 2018 r., I SA/Bd 749/18, Legalis nr 1862938).
Poza tym, w kwestii zachowania trybu do wniesienia skargi Sąd zauważa, że z zapisów Programu, w szczególności jego pkt. 7.9 wynika, że odrzucenie wniosku w wyniku oceny nie podlega procedurom odwoławczym.
Powyższe wskazuje, że strona była uprawniona do wywiedzenia od razu skargi do sądu administracyjnego, gdyż nie służyły jej żadne środki odwoławcze.
Odnośnie zaś zachowania terminu do złożenia skargi wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 53 § 2 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.
Zaskarżona czynność została podjęta w dniu 4 kwietnia 2024 r. co wynika z treści tego pisma, natomiast skarga została nadana listem poleconym w dniu 24 kwietnia 2024 r. (koperta – karta nr 10 akt sprawy). Termin do wniesienia skargi został zatem dochowany.
Przechodząc do meritum sprawy przypomnieć należy, że zarzuty strony koncentrują się na trzech kwestiach, a mianowicie:
a) naruszeniu pkt. 8.1.8.6 Programu, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wobec wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy tj. skarżącej spółki - będącej osobą prawną - prowadzone jest postępowanie karne;
b) braku sporządzenia przez organ uzasadnienia (faktycznego i prawnego) oświadczenia z 4 kwietnia 2024 r. o odstąpieniu od zawarcia umowy;
c) podejmowaniu ww. czynności o odstąpieniu od zawarcia umowy w oparciu o uznanie administracyjne ("organ może") i zaniechaniu przedstawienia stosownej argumentacji uzasadniającej dokonany wybór – art. 7 k.p.a. (por. pismo strony – replika na odpowiedź na skargę z 2 lipca 2024 r.).
Odnosząc się do zarzutu pierwszego Sąd zauważa, że zgodnie z pkt. 8.1.8.6 Programu jak i przypisu nr 16: "Wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorca wsparcia umowę w ramach Programu, gdy prowadzone jest w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia postępowanie karne w sprawie z art. 270, 271, 286 lub 297 Kodeksu karnego dotyczące poprzednich edycji Programu lub Programu "MALUCH+" 2022-2029, niezależnie od województwa, również jeśli w Programie "MALUCH+" 2022-2029 występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu (zgodnie z przypisem nr 16: Dotyczy to sytuacji, w których w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia np. będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą albo w stosunku do osoby wchodzącej w skład podmiotu będącego wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia, prowadzone jest postępowanie karne w sprawie z art. 270, 271 286 lub 297 Kodeksu karnego dotyczące wcześniejszych edycji Programu, a w Programie "MALUCHA" 2022-2029 występuje jako inny podmiot np. wspólnik spółki handlowej) albo jeśli zachodzi sukcesja lub wspólny członek zarządu miedzy beneficjentem/ ostatecznym odbiorcą wsparcia, w stosunku do którego prowadzone jest postępowanie karne w sprawie z art. 270, 271, 286 lub 297 Kodeksu karnego dotyczące poprzednich edycji Programu lub Programu "MALUCH+" 2022-2029 a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia".
Tymczasem jak wynika z okoliczności faktycznych sprawy, prawidłowo rozważonych przez organ: B. W. jest od 20 października 2023 r. prezesem zarządu E. spółka z o.o. Oznacza to, że jest osobą wchodzącą w skład podmiotu będącego wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia, czyli E. spółka z o.o. Organ prawidłowo również ustalił, że wobec B. W. pełniącej funkcję prezesa zarządu ww. osoby prawnej jest prowadzone postępowanie karne, które na dzień wydania oświadczenia z 4 kwietnia 2024 r. nie zostało prawomocnie zakończone (postanowienie o umorzeniu zostało bowiem zaskarżone do sądu karnego). Zauważyć również trzeba, że postanowienia pkt 8.1.8.6 Programu jak i pozostającego w związku z nim przypisu nr 16 odnoszą się również do pojęcia "sukcesji" lub sytuacji, gdy jest "wspólny członek zarządu między beneficjentem/ostatecznym odbiorcą wsparcia, w stosunku do którego prowadzone jest postępowanie karne w sprawie z art. 270, 271, 286 lub 297 Kodeksu karnego dotyczące poprzednich edycji Programu lub Programu "MALUCH+" 2022-2029 a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia". Jest to zatem szerokie określenie przyczyn odstąpienia, które zaktualizowały się w niniejszej sprawie – także pod względem następstwa podmiotowego. Sąd przy tym nie zgadza się ze stanowiskiem strony skarżącej prezentowanym w uzasadnieniu skargi oraz w piśmie z 2 lipca
2024 r., aby odstąpienie od umowy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy było spowodowane faktem, iż "wobec E. Sp. z o.o. było prowadzone postępowanie karne". Analiza akt sprawy nie wskazuje, aby Wojewoda dokonał takiej kwalifikacji spornego zagadnienia. Wręcz przeciwnie, prowadzone postępowanie administracyjne opierało się m.in. na ustaleniu, czy wobec B. W. pełniącej funkcję członka zarządu E. Sp. z o.o. (prezesa zarządu) jest prowadzone postępowanie karne o czyny kwalifikowane z art. 297 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k.
Z powyższego wynika, że Wojewoda zgodnie z zasadami ustalonymi przez organ zastosował pkt. 8.1.8.6 Programu jak i przypis nr 16, a zatem Sąd nie stwierdził, aby doszło do naruszenia ww. regulacji w zw. z art. 62 u.o.d., co podnosi strona w skardze. Podkreślić przy tym trzeba, że pkt 8.1.8.6 w zw. z przypisem nr 16 stanowi o "osobie wchodzącej w skład podmiotu będącego wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia".
Wojewoda zgodnie z zasadami ustalonymi przez organ dotujący był uprawniony do weryfikacji wniosku, w tym także poprzez możliwość odstąpienia od zawarcia umowy ws. Przekazania dofinansowania. Okoliczność ta została powołana w piśmie z 4 kwietnia 2024 r. wraz z uzasadnieniem, że do odbiorcy wsparcia toczy się postępowanie karne, w rozumieniu ww. pkt. 8.1.8.6 Programu. Nie zaszły zatem okoliczności, jak argumentowała strona w skardze, do wydania aktu bez jakiegokolwiek uzasadnienia (bez podania motywów), które uniemożliwia zrozumienie przyjętego przez organ stanowiska. Dlatego też Sąd nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., ani też art. 107 k.p.a. Niewątpliwie pismo organu z 4 kwietnia 2024 r. stanowiące informację o odstąpieniu od zawarcia umowy, nie stanowi decyzji administracyjnej. Organ nie musiał zatem uzasadniać swojego stanowisko w sposób przyjęty dla tego typu form działania administracji publicznej. Nie oznacza to jednak, że był w ogóle zwolniony od przedstawienia podstawy swojego stanowiska, co wynika z prawa strony do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, która mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, ww. standard został zachowany, a pismo z 4 kwietnia 2024 r. odwołuje się do rzeczywiście istniejącej podstawy prawnej odstąpienia od zawarcia umowy. Został zatem przedstawiony motyw jakim kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie, które jest weryfikowalne również na etapie aktualnie podejmowanej kontroli sądowoadministracyjnej.
Zdaniem Sądu, nie można również uznać za trafny zarzut naruszenia uznania administracyjnego. Jak stanowi pkt 8.1.8 "Wojewoda może odstąpić od zawarcia umowy z wnioskodawcą" m.in. w sytuacji, o której mowa w pkt 8.1.8.6. To, że w tej sytuacji organ zastosował wobec strony ww. przesłankę, nie może stanowić przedmiotu zarzutu obrazy prawa materialnego. Taka sytuacja zachodzi bowiem tylko wtedy, gdy organ stosuje określony przepis prawa, mimo że ustawa/Program nie pozwala na jego zastosowanie, lub nie stosuje określonego przepisu prawa, gdy ustawa/Program nakazuje jego zastosowanie. Jeżeli ustawa/Program stwarza tylko możliwość zastosowania określonego przepisu prawa materialnego – tak, jak ma to miejsce w przypadku pkt 8.1.8.6. – jego zastosowanie nie stanowi naruszenia przepisu prawa materialnego, gdyż organ tylko skorzystał z jednej z (dwóch) możliwości działania przewidzianych przez prawo.
W takim zaś wypadku, skoro zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione, a czynność organu nie naruszała prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI