I SA/Kr 615/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-06-28
NSAinneWysokawsa
Tarcza COVIDZUSskładkizwolnieniePKDpomoc publicznaprzedsiębiorcaCOVID-19ustawa o COVID-19REGON

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia ze składek, uznając, że organ zbyt wąsko zinterpretował przepisy Tarczy COVID-19, opierając się wyłącznie na wpisie w rejestrze REGON.

Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. przez ZUS, który powołał się na niezgodność przeważającego kodu PKD przedsiębiorcy w rejestrze REGON z listą kodów uprawniających do ulgi. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organ zbyt wąsko zinterpretował przepisy Tarczy COVID-19, opierając się wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze REGON, zamiast zbadać faktycznie prowadzoną działalność. Sąd podkreślił, że wpis w rejestrze REGON ma charakter domniemania wzruszalnego i przedsiębiorca powinien mieć możliwość udowodnienia faktycznego prowadzenia działalności zgodnej z przepisami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która odmówiła W. .. w N. T. zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za listopad 2020 r. Podstawą odmowy był fakt, że przeważająca działalność gospodarcza spółki, ujawniona w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r. kodem 15.20.Z (produkcja obuwia), nie znajdowała się na liście kodów PKD wskazanych w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, które uprawniały do skorzystania z ulgi. ZUS argumentował, że ocena warunku w zakresie PKD powinna opierać się na danych z rejestru REGON, który ma charakter wiążący i podlega domniemaniu prawdziwości. Skarżący zarzucił organowi błędne zastosowanie przepisów, pominięcie definicji 'przeważającej działalności gospodarczej' oraz niezastosowanie przepisów KPA. Sąd uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu podkreślono, że interpretacja organu była zbyt wąska i pomijała 'ratio legis' ustawy COVID-19, która miała na celu realne wsparcie przedsiębiorców dotkniętych skutkami pandemii. Sąd wskazał, że wpis w rejestrze REGON ma charakter statystyczny i jest oparty na oświadczeniach, a jego domniemanie prawdziwości jest wzruszalne. Przedsiębiorca powinien mieć możliwość wykazania faktycznie prowadzonej działalności innymi środkami dowodowymi, zgodnie z art. 76 § 3 KPA. Sąd stwierdził, że ścisłe powiązanie prawa do ulgi wyłącznie z formalnym wpisem w rejestrze REGON narusza zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i proporcjonalności, prowadząc do nierównego dostępu do pomocy. W związku z tym, organ zobowiązany jest ponownie rozpatrzyć sprawę, uwzględniając możliwość wykazania przez stronę faktycznego prowadzenia działalności zgodnej z przepisami, nawet jeśli wpis w rejestrze jest inny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Decydujące jest faktycznie prowadzenie działalności gospodarczej, a wpis w rejestrze REGON stanowi jedynie domniemanie wzruszalne, które można obalić innymi dowodami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ścisłe powiązanie prawa do ulgi z formalnym wpisem w rejestrze REGON jest zbyt wąskie i narusza cel ustawy oraz zasadę równości. Przedsiębiorca powinien mieć możliwość udowodnienia faktycznego prowadzenia działalności zgodnej z przepisami, nawet jeśli wpis w rejestrze jest inny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

ustawa o COVID-19 art. 31zo § 10

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Określa warunki przyznania zwolnienia z opłacania składek, w tym wymóg prowadzenia działalności oznaczonej konkretnymi kodami PKD.

ustawa o COVID-19 art. 31zo § 11

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Określa, że ocena warunku w zakresie PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON.

Pomocnicze

ustawa o COVID-19 art. 31zp § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.

k.p.a. art. 79a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nakłada na organ obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

ustawa o KRS art. 40 § 1

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

ustawa o statystyce art. 42 § 3

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

ustawa o statystyce art. 43

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

ustawa o statystyce art. 3

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rozporządzenie PKD

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)

u.s.u.s. art. 18

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ zbyt wąsko zinterpretował przepisy Tarczy COVID-19, opierając się wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze REGON. Wpis w rejestrze REGON jest domniemaniem wzruszalnym i można go obalić innymi dowodami. Ścisłe powiązanie prawa do ulgi z wpisem w REGON narusza zasadę równości i proporcjonalności. Przedsiębiorca powinien mieć możliwość wykazania faktycznie prowadzonej działalności zgodnej z przepisami.

Odrzucone argumenty

ZUS argumentował, że ocena warunku w zakresie PKD powinna opierać się wyłącznie na danych z rejestru REGON, który ma charakter wiążący.

Godne uwagi sformułowania

nieprawidłowa, jako zbyt zawężająca rozumienie przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 pozostając w sprzeczności z ratio legis ustawy COVID-19 statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej domniemanie prawne zakładające, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. wpis w rejestrze, w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności, nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności naruszenie zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP.

Skład orzekający

Piotr Głowacki

sprawozdawca

Stanisław Grzeszek

członek

Urszula Zięba

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Tarczy COVID-19 dotyczących zwolnień ze składek, znaczenie wpisu w rejestrze REGON w kontekście przepisów prawa, możliwość obalania domniemań prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o COVID-19 i specyfiki interpretacji kodów PKD w kontekście pomocy publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych przepisów Tarczy COVID-19 i pokazuje, jak sądy interpretują formalne wymogi w kontekście faktycznego celu pomocy państwa. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców.

ZUS odmówił zwolnienia ze składek przez wpis w REGON? Sąd: Formalności nie mogą przesłonić celu pomocy!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 615/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Piotr Głowacki /sprawozdawca/
Stanisław Grzeszek
Urszula Zięba /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
I GSK 1788/21 - Wyrok NSA z 2022-09-29
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 76 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2021r. sprawy ze skargi W. .. w N. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 marca 2021 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 r.; uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 9 marca 2021 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 21 stycznia 2021r. znak: [...], odmawiającą W. .. w N. T. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020r. do 30 listopada 2020r.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm., dalej: "ustawa"), płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020r. do 30 listopada 2020r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony, jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020r. był niższy, co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019r.
ZUS podał, że zgodnie z art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 oceny warunku w zakresie PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Ustawodawca powiązał prawo do zwolnienia z opłacania składek z prowadzeniem ściśle określonej działalności gospodarczej oznaczonej konkretnym nr PKD. W obowiązującym obecnie stanie prawnym nie można udzielić takiego zwolnienia przedsiębiorcy, którego przeważająca działalność ujawniona w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r. nie mieściła się w wykazie PKD, zamieszczonym w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. Ustawodawca nie przewiduje sprawdzania rodzaju prowadzonej działalności w inny sposób, np. na podstawie dokumentacji księgowej.
O ile zatem we wniosku RDZ-B6 w bloku l pkt 2A złożono oświadczenie, że prowadzona przeważająca działalność gospodarczą oznaczona jest kodem PKD 47.72.Z uprawniającą do zwolnienia z opłacania składek, to w rejestrze REGON zostało ujawnione, że na dzień 30 września 2020 r. przeważająca działalność gospodarcza spółki była oznaczona kodem 15.20.Z – produkcja obuwia, który nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek.
Zatem PKD zamieszczony w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r., nie jest jednym z wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. Tym samym nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. Zgodnie z art. 42 ust. 3 pkt 1-4 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U z 2020 r. póz. 443, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o statystyce, wpisowi do rejestru REGON podlegają m.in. informacje:
• nazwa i adres siedziby, nazwisko i imiona, miejsce zamieszkania i nr PESEL osoby
fizycznej,
• nr NIP,
• dane wspólników spółki cywilnej,
• forma prawna i forma własności,
• wykonywana działalność i rodzaj prowadzonej działalności.
Przedsiębiorca, zgodnie z art. 42 ust. 5 i 6 ustawy o statystyce, ma obowiązek uaktualniania ww. danych w terminie 7 dni od daty zaistnienia ewentualnych zmian.
W myśl art. 40 pkt l ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2021 r., póz. 112), zwanej dalej ustawą o KRS, w dziale 3 Rejestru zamieszcza się oznaczenie przedmiotu działalności, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności. Spółka, zgodnie z art. 47 ust. l ustawy o KRS jest zobowiązana zgłaszać m.in. dane opisane w art. 40, a więc dane dotyczące PKD, oraz ich zmiany. Z art. 17 ustawy o KRS wynika z kolei domniemanie, że dane ujawnione w KRS są prawdziwe.
Dbałość o zgodność kodu przeważającej działalności gospodarczej ujawnionego w KRS z charakterem rzeczywiście prowadzonej działalności jest obowiązkiem przedsiębiorcy. Błędy i sprzeczności zapisów bazy KRS/REGON są wynikiem działań lub zaniechań przedsiębiorcy i tylko on jest nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do dbałości o poprawność danych zamieszczonych w rejestrach publicznych.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 24.12.2017 r. w sprawie PKD (DZ.U. Nr 251, póz. 1885) wraz z załącznikiem regulują zasady, według których przedsiębiorca powinien ustalić, która z jego działalności ma charakter przeważający. Także ustalenie powinno skutkować złożeniem odpowiednich wniosków do właściwych rejestrów. Dlatego Ustawodawca chcąc, aby pomoc trafiła do podmiotów jej potrzebujących, powiązał pomoc w ramach Tarczy z kodami PKD, ujawnionymi w KRS.
Ponieważ oświadczenie z wniosku RDZ-B6 (blok l pkt 2A) jest niezgodne z zapisami KRS i bazy REGON, przesłanki dopuszczalności zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r. oceniane jest w oparciu o zapisy bazy REGON i KRS, objęte domniemaniem, że są prawdziwe.
Wnioskodawca złożył skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie:
- art. 31zo ust. 10 i art. 31zp ust. 3 ustawy z dnia 02.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - poprzez jego błędne zastosowanie, z pominięciem definicji "przeważającej działalności gospodarczej" opisanej w punkcie 7 "Definicji" załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.12.2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD),
- punktu 7 "Definicji" załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.12.2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) w zw. z §1 tego Rozporządzenia – poprzez jego niezastosowanie, podczas, na organie ciążył taki obowiązek,
- art. 6, art. 7, art. 7a i art. 9 kpa - poprzez ich niezastosowanie, podczas, na organie ciążył taki obowiązek, oraz
- art. 40 pkt 1 ustawy z dnia 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - poprzez jego bezpodstawne zastosowanie.
W uzasadnieniu podkreślono, iż przedsiębiorca ma wykazać, że PKD, które znajduję się na liście tych "wspomaganych Tarczą" jest lego przeważającą działalnością – na podstawie złożonego oświadczenia (a istnienie samego PKD weryfikuje się w rejestrze REGON) - a nie musi ono być na pierwszym miejscu w REGON, jako statystycznie działalność przeważająca. Gdyby działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych było słuszne i odrzucano takie wnioski, jak W. .., to faktycznie nie wypełniano by celu pomocy z ustawy COVID, a winno się w pierwszej kolejności patrzeć na cel regulacji – szczególnie pomocowych w czasie COVID - wprowadzanych przez ustawodawcę, a tym celem jest niewątpliwie pomoc przedsiębiorcom. Bardzo istotnym założeniem ustawodawcy było to, że pomoc udzielana jest na podstawie oświadczeń, co ma wyraz w zakresie kontroli ZUS określonej w pkt 2.16 uzasadnienia Projektu Ustawy, który mówi, że: "Analogicznie jak w przypadku dodatkowego postojowego, proponuje się nadanie ZUS uprawnień do przeprowadzania kontroli prawidłowości i rzetelności danych przekazanych przez płatnika składek we wniosku, a w konsekwencji zasadności zwolnienia ze składek. W związku z tym, że na podstawie oświadczenia powinna odbywać się również w toku przeprowadzanych kontroli przez ZUS. Na mocy tego założenia ustawy ZUS nie może odrzucić prawidłowego wniosku na podstawie oświadczeń, ale może kontrolować prawidłowości i rzetelności danych przekazanych przez płatnika składek we wniosku, a w konsekwencji zasadności zwolnienia ze składek.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materia.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Skarga okazała się zasadna.
Ocena organu, zmierzająca do oparcia rozstrzygnięcia jedynie na ustaleniu w przypadku skarżącego kodu PKD przeważającej działalności w rejestrze REGON, jako nieuprawniającego do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, jest w realiach kontrolowanej sprawy nieprawidłowa, jako zbyt zawężająca rozumienie przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, pomijając dane wskazujące na uprawnienie do zwolnienia z opłacania składek, a nadto pozostając w sprzeczności z ratio legis ustawy COVID-19.
Istotne w sprawie jest rozumienie pojęcia "przeważającej działalności" na gruncie przywołanego art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, a następnie dokonanie prawidłowej wykładni tej regulacji. Klasyfikacja PKD unormowana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r., Nr 251 poz. 1885 ze zm.). Rozporządzenie wydane jest na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 443, ze zm., dalej: u.o.s.p.). W ww. akcie odnośnie przeważającej działalności, w załączniku Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji pkt 7, wyjaśniono jedynie, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana. Jednocześnie, wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON przedsiębiorcy, o ile taki posiada (art. 5 ust. 1 pkt 3). W ustawie o statystyce publicznej, ustawodawca, w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4, wskazał, że wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. W samej ustawie o statystyce nie ma definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej", ale w art. 46 u.o.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze. Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, określa § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm., dalej: rozporządzenie o metodologii). Przepis § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy.
W świetle przywołanych przepisów - jedynym możliwym sposobem odkodowania pojęcia "przeważającej działalności" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z ww. przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot musi obowiązkowo podać rejestrując firmę. Z uwagi na to podmiot uprawiony do otrzymania ulgi, to płatnik składek prowadzący na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Błędny jest pogląd organu, iż decydujące i niewzruszalne w świetle art. 31zo ustawy COVID-19 ma sformułowanie "prowadzona działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), jako rodzaj przeważającej działalności" i nie odnosi się w ogóle do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Takie rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w art. 31zo ustawy COVID – 19 (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek z art. 31zo ustawy COVID -19), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.
Nadto rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej (por. wyrok SN z dnia 7 stycznia 2013 r. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r. II UK 402/15) a oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, stan nimi stwierdzony, jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Z uwagi na to dokonując wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 nie można pominąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON.
Przepisy ustawy COVID- 19 mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. i 30 września 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. z 2021 r. poz. 423). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.- Dz. U. poz. 1758 ze zm.). Dlatego też w ocenie Sądu, rozwiązania prawnego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. O ile wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, to nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym.
Zatem, skoro w zaistniałym stanie faktycznym, zaistniał spór w zakresie kodu PKD podanym przez skarżącego w złożonym wniosku, a kodem PKD ustalonym przez ZUS na dzień 30 września 2020 r., organ winien przed wydaniem decyzji, zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń na podstawie art. 79a k.p.a., tj. dać stronie w tym względzie możliwość wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Jak wyżej wskazano, z brzmienia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wynika, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 ustawodawca zdecydował o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.
Rozporządzenie PKD mówi, że aby uniknąć zbyt częstych zmian, stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca. - czyli wręcz wymaga się od przedsiębiorcy, by odczekał dwa lata zanim dokona zmiany w zakresie działalności przeważającej. Powyższe powinno być uwzględnione przy złagodzeniu ścisłej zależności pomiędzy wpisem do PKD w zakresie przeważającej działalności i sposobu weryfikacji spełnienia wymogu do przyznania ulgi na gruncie ustawy COVID- 19. Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą mieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia. W ocenie Sądu, przy takim rozumieniu "przeważającej działalności" na gruncie analizowanego przepisu dochodzi do naruszenia zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP. Oceny w zakresie równego prawa do wsparcia (bo o takie prawo chodzi), należy dokonać pomiędzy podmiotami, które faktycznie spełniają wymóg prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności gospodarczej według podanych kodów PKD. Wprowadzenie, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia przedmiotowego kryterium - wymogu wpisu w danym rejestrze, w rubryce przeważającej działalności gospodarczej – doprowadziło więc do sytuacji, że podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. faktycznie/rzeczywiście prowadzą na dzień złożenia wniosku jako przeważającą działalność gospodarczą według PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 – zostały pozbawione dostępu do ulgi. Dokonany więc przez organ sposób wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, sprowadzający się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce KRS, prowadzi w skutkach do nierównego dostępu do pomocy. A tym samym, nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej, naruszając zasadę proporcjonalności. Zatem i z tego punktu widzenia wpis w rejestrze, w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności, nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności skoro istnieje możliwość wykazania spełnienia warunku do przyznania ulgi w inny sposób, na podstawie innych dowodów/dokumentów, wskazywanych w kontrolowanej sprawie przez skarżącego tj. w zakresie prowadzenia działalności w postaci sprzedaży detalicznej obuwia i wyrobów skórzanych w wyspecjalizowanych sklepach, o ile oczywiście, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, strona kwestionuje zasadność rozstrzygnięcia na podstawie kodu PKD. Takie rozumienie analizowanej regulacji jest wadliwe, w sposób nieuzasadniony pomija kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy COVID- 19.
Zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić zatem należy, jako wadliwe bowiem przedwcześnie przyjęto, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez umożliwienia wykazania, że spełnia kryterium prowadzenia na dzień złożenia wniosku przeważającej działalności według PKD wskazanych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19.
Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzając naruszenie wskazanych powyżej przepisów proceduralnych oraz art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, Sąd uchylił decyzje obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI