III SA/Gl 446/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Miasta Katowice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego, które stwierdziło nieważność § 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie zmian Statutu Dzielnicy nr 3 Zawodzie. Wojewoda uznał, że wprowadzenie przez Radę Miasta zapisu o zryczałtowanej diecie dla osób wchodzących w skład okręgowej i obwodowej komisji wyborczych, powołanych do przeprowadzenia wyborów do Rad Dzielnic, stanowi przekroczenie upoważnienia ustawowego i jest sprzeczne z przepisami ustawy o samorządzie gminnym. W uzasadnieniu powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2023 r. (sygn. akt III OSK 1793/22), który stwierdził, że praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i ustawodawca nie upoważnił organu stanowiącego gminy do kreowania prawa do diet w drodze uchwały. Miasto Katowice wniosło skargę, zarzucając naruszenie Konstytucji RP i Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego poprzez niezastosowanie zasady samodzielności społeczności lokalnych oraz błędną wykładnię przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Miasto argumentowało, że ma prawo do regulowania takich kwestii w statucie jednostki pomocniczej, powołując się na otwarty charakter katalogu spraw, które mogą zostać uregulowane, oraz na dotychczasową, niekwestionowaną praktykę w innych dzielnicach i miastach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd podkreślił, że jest związany treścią prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2023 r. (sygn. akt III OSK 1794/22), który uchylił wcześniejszy wyrok WSA i oddalił skargę Miasta w podobnej sprawie dotyczącej statutu innej dzielnicy. Sąd administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 170 i 171 p.p.s.a., nie ma uprawnienia do odmiennego rozstrzygnięcia kwestii, która została już prawomocnie przesądzona przez NSA. Wobec braku wyraźnej podstawy prawnej dla rady gminy do ustalenia diet dla członków komisji wyborczych, zapis ten został uznany za niezgodny z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady związania sądu administracyjnego prawomocnymi orzeczeniami NSA w analogicznych sprawach oraz interpretacji przepisów dotyczących kompetencji rad gmin w zakresie ustalania diet dla członków komisji wyborczych w jednostkach pomocniczych.
Orzeczenie dotyczy konkretnej sytuacji prawnej i stanu faktycznego, a jego zastosowanie może być ograniczone do spraw o podobnym charakterze, zwłaszcza w kontekście interpretacji przepisów ustawy o samorządzie gminnym i zasady związania orzeczeniami.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rada gminy ma uprawnienie do ustalenia w statucie jednostki pomocniczej (dzielnicy) zryczałtowanej diety dla członków okręgowej i obwodowej komisji wyborczej powołanej do przeprowadzenia wyborów do rad dzielnic?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie ma takiego uprawnienia, gdyż ustawodawca nie przewidział takiej możliwości, a praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny, związany wyrokiem NSA, uznał, że brak jest wyraźnej podstawy prawnej w ustawie o samorządzie gminnym, która upoważniałaby radę gminy do ustalania diet dla członków komisji wyborczych w wyborach do rad dzielnic. Wnioskowanie o takim uprawnieniu na podstawie ogólnego prawa do regulowania zasad wyborów jest nieuprawnione w stosunkach publicznoprawnych, gdzie obowiązuje zasada, że dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje.
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały rady gminy w części dotyczącej diet dla członków komisji wyborczych jest zgodne z zasadą samodzielności samorządu terytorialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozstrzygnięcie nadzorcze jest zgodne z prawem, ponieważ ingerencja organu nadzoru nastąpiła w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu sprzecznego z prawem, co mieści się w jego kompetencjach.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że samodzielność samorządu terytorialnego istnieje tylko w granicach prawa. Wojewoda działał w ramach swoich kompetencji, stwierdzając nieważność uchwały, która naruszała przepisy ustawowe, co jest zgodne z zasadą praworządności.
Przepisy (11)
Główne
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Organ nadzoru może orzec o nieważności uchwały organu gminy w całości lub w części, w razie stwierdzenia, że jest ona sprzeczna z prawem.
u.s.g. art. 35 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa zasady tworzenia i funkcjonowania jednostek pomocniczych, w tym zakres spraw przekazywanych do ich kompetencji.
u.s.g. art. 35 § 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Wskazuje, że statut jednostki pomocniczej określa jej ustrój i zakres zadań.
u.s.g. art. 37b § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Dotyczy zasad przeprowadzania wyborów do rad jednostek pomocniczych.
u.s.g. art. 37b § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Dotyczy zasad przeprowadzania wyborów do rad jednostek pomocniczych.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 170
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zakres związania prawomocnym orzeczeniem sądu.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje powagę rzeczy osądzonej.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
u.s.g. art. 40 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa kompetencje rady gminy.
u.s.g. art. 42
Ustawa o samorządzie gminnym
Dotyczy kompetencji rady gminy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wyraźnej podstawy prawnej w ustawie o samorządzie gminnym do ustalania przez radę gminy diet dla członków komisji wyborczych w wyborach do rad dzielnic. • Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy z gminą. • Związanie sądu administracyjnego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w analogicznej sprawie.
Odrzucone argumenty
Miasto Katowice argumentowało, że ma prawo do regulowania kwestii diet w statucie jednostki pomocniczej, powołując się na samodzielność samorządową, otwarty katalog spraw i dotychczasową praktykę. • Zarzuty naruszenia Konstytucji RP i Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego poprzez nadmierną ingerencję Wojewody.
Godne uwagi sformułowania
W stosunkach publicznoprawnych stosuje się zasadę, że dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje. • Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zatem samodzielność i swoboda organów gminy istnieje wyłącznie w granicach ustanowionego prawa. • Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny, a fakt wykonywania określonych czynności nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy z gminą.
Skład orzekający
Barbara Brandys-Kmiecik
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Herman
członek
Marzanna Sałuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady związania sądu administracyjnego prawomocnymi orzeczeniami NSA w analogicznych sprawach oraz interpretacji przepisów dotyczących kompetencji rad gmin w zakresie ustalania diet dla członków komisji wyborczych w jednostkach pomocniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej sytuacji prawnej i stanu faktycznego, a jego zastosowanie może być ograniczone do spraw o podobnym charakterze, zwłaszcza w kontekście interpretacji przepisów ustawy o samorządzie gminnym i zasady związania orzeczeniami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii kompetencji samorządowych i interpretacji przepisów dotyczących finansowania działań związanych z wyborami lokalnymi. Pokazuje, jak sądy administracyjne stosują zasadę związania orzeczeniami i jak interpretują granice samodzielności gmin.
“Czy gmina może sama decydować o dietach dla komisji wyborczych? Sąd administracyjny rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.