III SA/GL 445/25

III SA/Gl 445/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /sprawozdawca/
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 44
art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2025 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 marca 2025 r. nr SKO.OG/41.12/43/2025/4047 w przedmiocie odmowy dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 marca 2025r., nr SKO.OG/41.12/43/2025/4047 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach – po rozpatrzeniu odwołania I.K. (dalej: Skarżąca, Strona) - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 4 marca 2025 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowanie w ramach zadania likwidacja barier architektonicznych.
Jako podstawę prawną wskazało m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej k.p.a.), art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 44 ze zm.) oraz § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 926 ze zm.).
W uzasadnieniu SKO wskazało, że Dyrektor MOPS w K. - działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K. - decyzją z 4 marca 2025r. odmówił przyznania Stronie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) do likwidacji barier architektonicznych tj. przystosowania łazienki do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Ustalił bowiem, że tytuł prawny do mieszkania, w którym obecnie zamieszkuje Strona, poza nią ma jeszcze dwóch innych współwłaścicieli. Natomiast Strona wraz z wnioskiem o dofinansowanie nie przedłożyła zgody córki (współwłaścicielki mieszkania) na przeprowadzenie prac remontowych, w zakresie objętym wnioskiem. Zdaniem strony uzyskanie takiej zgody od córki jest niemożliwe, z uwagi na konflikt rodzinny. Zatem organ uznał, że strona nie spełniała wymogu określonego w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2022r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, wskazującego na bezwzględny wymóg posiadania zgody właściciela (współwłaścicieli) lokalu mieszkalnego na przeprowadzenie prac remontowych związanych z likwidacją barier architektonicznych, we wspólnej substancji mieszkaniowej.
Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie i wskazała, że w piśmie z 4 marca 2025r. informowała organ pierwszej instancji o swojej trudnej sytuacji zdrowotnej oraz złożonej sytuacji rodzinnej związanej z konfliktem istniejącym pomiędzy nią a córką. Strona wskazała, że gdyby córka "się dowiedziała, że musi podpisać zgodę na remont łazienki to by się do mnie wprowadziła".
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym SKO nie znalazło podstaw do uwzględnienia zarzutów i podzieliło stanowisko pierwszoinstancyjne. Wyjaśniło, że 2 stycznia 2025r. został złożony wniosek o przyznanie Stronie dofinansowania ze środków PFRON do likwidacji barier architektonicznych tj. dostosowanie łazienki do potrzeb osoby niepełnosprawnej, poprzez: wymianę wanny na kabinę prysznicową, wymianę instalacji kanalizacyjnej, montaż nowej umywalki i muszli klozetowej, poszerzenie otworu drzwiowego i montaż nowych drzwi, ułożenie płytek podłogowych antypoślizgowych. Koszt wskazanej przebudowy wyceniono na kwotę 30.000 zł, z czego kwota dofinansowania PFRON (według strony) miałaby wynieść 100% kosztów.
We wniosku Strona wskazała, że jest osobą niepełnosprawną, z dysfunkcją narządów ruchu; obecnie zamieszkuje z wnuczką N., która również jest niepełnosprawna (autyzm, upośledzenie umysłowe). Dochód miesięczny rodziny wynosi 3.900 zł. Występowanie u Strony dysfunkcji narządów ruchu, potwierdzono także zaświadczeniem lekarskim z 11 grudnia 2024r. (w którym wskazano na problemy związane z korzystaniem z wanny z uwagi na zwyrodnienie stawów). Z udostępnionych organowi przez Stronę dokumentów i oświadczeń wynika, że po śmierci jej męża, mieszkanie w którym zamieszkuje stało się jej współwłasnością z synem oraz córką. Strona ubiegając się o dofinansowanie ze środków PFRON nie przedłożyła zgody wszystkich współwłaścicieli użytkowanego przez nią lokalu mieszkalnego na przeprowadzenia w nim prac remontowych w zakresie objętym jej wnioskiem, wskazując przy tym na istniejący konflikt rodzinny.
Mając zatem na uwadze § 6 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej SKO wyjaśniło, że nie jest możliwe finansowanie ze środków publicznych (PFRON) prac remontowych w mieszkaniach, których właściciele lub wszyscy współwłaściciele nie wyrazili na piśmie zgody na takie prace. W sytuacji, gdy dofinansowanie ze środków PFRON do usunięcia barier architektonicznych nie jest świadczeniem bezwzględnie należnym każdej osobie niepełnosprawnej dotkniętej dysfunkcją narządów ruchu (trudnościami w poruszaniu się), a przy wnioskowaniu o to świadczenie potrzebne jest spełnienie dodatkowych wymogów - jak np. uzyskanie zgody pozostałych współwłaścicieli na prace remontowe i przebudowę łazienki, to przy braku spełnienia takiego wymogu wnioskowane świadczenie nie mogło zostać przyznane. Dodatkowo Kolegium wskazało, że pozyskanie przez organ orzekający informacji o współwłasności mieszkania poza samą zgodą wszystkich współwłaścicieli na prace remontowe może także mieć znaczenie przy ustalaniu kwoty dofinansowania, służącego także pośrednio podniesieniu (poprzez remont) ogólnej wartość całości mieszkania. Zatem przyznając określone dofinasowanie, zasadnym byłoby także ustalenie czy pozostali współwłaściciele (poza Stroną) mogliby uczestniczyć (choćby częściowo) w kosztach przebudowy/remontu mieszkania.
Kwestionując zasadność tego rozstrzygnięcia Strona wniosła skargę zarzucając:
1. Błędną wykładnię § 6 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej poprzez przyjęcie, że współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości, w udziale 4/6 całości, jest obowiązany do przedstawienia zgody pozostałych współwłaścicieli na przeprowadzenie prac remontowych lokalu;
2. Naruszenie art. 201 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że remont łazienki jest czynnością faktyczną przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością, a co za tym idzie do takiego remontu jest wymaga zgoda wszystkich współwłaścicieli lokalu.
W konsekwencji zawnioskowała o uchylenie decyzji obu instancji w całości oraz zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu podkreśliła, że realizacja remontu umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, dlatego mogą ubiegać się o dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości (skarżąca jest udziałowcem w/w lokalu mieszkalnego w 4/6 całości wobec tego posiada zdecydowaną większość udziałów), w którym stale zamieszkują. Powołała się na orzecznictwo na poparcie zarzutów i podkreśliła, że remont łazienki nie jest jakimś nadzwyczajnym przedsięwzięciem w efekcie którego dojdzie do znacznych zmian w stanie lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując w całości prezentowane dotąd stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie skarżącej, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu.
Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach kontrola sprawy wykazała, w ocenie Sądu, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organy Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem dokonane zostały z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia więc ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.
Przechodząc zatem do analizy zastosowanych w sprawie przepisów materialnych zauważyć przede wszystkim należy, że § 6 rozporządzenia stanowi, że o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się – pkt. 1 - na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują.
Analizując cytowaną normę należy zatem wskazać, że § 6 ust. 1 rozporządzenia jednoznacznie przewiduje wymóg wykazania przez wnioskodawcę posiadania tytułu prawnego do lokalu. Tym samym jeżeli wnioskodawca nie jest jedynym właścicielem konieczna jest pisemna zgoda współwłaścicieli na prace przekraczające zwykły zarząd lokalem – tu: związane z likwidacją barier architektonicznych.​ W praktyce powiaty i PCPR/MOPS wprost w regulaminach i formularzach wymagają załączenia oświadczenia właściciela/współwłaścicieli o zgodzie na likwidację barier w danym lokalu; brak takiego oświadczenia skutkuje negatywnym rozpatrzeniem wniosku.
Skarżąca podniosła, że ma dominujący udział (4/6) w mieszkaniu; remont łazienki ma charakter funkcjonalny i służy likwidacji barier dla osoby z dysfunkcją narządów ruchu (wanna zamieniona na prysznic bezpieczniejszy, poszerzenie drzwi itd.) - tego rodzaju prace, w jej ocenie, nie stanowią tak daleko idącej ingerencji, by kwalifikować je jako czynności przekraczające zwykły zarząd.
Jednak zauważyć należy, że prace przekraczające zwykły zarząd czyli wymagające zgody wszystkich współwłaścicieli to przede wszystkim wymiana lub przebudowa instalacji kanalizacyjnej, wodnej lub elektrycznej; poszerzanie otworów drzwiowych i ingerencja w strukturę ścian lokalu; nakłady na wyposażenie lokalu mające wpływ na jego wartość.
Zgody takiej nie będą wymagały wyłącznie prace uznawane za czynności zwykłego zarządu czyli te, które dotyczą bieżącej konserwacji i utrzymania lokalu w stanie niepogorszonym, takie jak: wymiana zużytej glazury, płytek czy armatury łazienkowej, jeśli nie ingerują w instalacje; drobne naprawy instalacji wodno-kanalizacyjnej lub elektrycznej, które nie zmieniają istotnie konstrukcji; malowanie, usuwanie drobnych usterek, bieżąca konserwacja urządzeń sanitarnych. Są to bowiem typowe działania obejmujące wymianę czy naprawę związaną z normalnym zużyciem się danego lokalu, będącego w nim urządzenia czy armatury łazienkowej. Za takie czynności uznane mogą być też prace wynikłe z konieczności nagłej naprawy związanej z awarią i koniecznością zapobieżenia szkodom itp.
Przełamanie zatem barier architektonicznych w mieszkaniu – tak jak opisała to Skarżąca we wniosku o dofinansowanie - wykracza poza czynności zwykłego zarządu. W takim więc przypadku wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli – czyli także syna i córki.
Natomiast wobec braku takiej zgody współwłaściciel, którego udziały wynoszą co najmniej połowę, może – w oparciu o art. 199 zd. 2 k.c. - żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli (np. likwidacja barier). Tym samym żaden z organów orzekających w tej sprawie nie posiadał uprawnienia do rozstrzygnięcia sporu rodzinnego, a w konsekwencji przyznania wnioskowanego świadczenia względem braku zgody pozostałych współwłaścicieli. Wobec bowiem jednoznacznych ww. norm z Kodeksu cywilnego orzekanie w sprawach sporów rodzinnych i rozstrzyganie konfliktów w zakresie gospodarowania nieruchomością będącą przedmiotem współwłasności należy do wyłącznej kognicji sądów powszechnych.
Poza tym zauważyć należy, że w sytuacji współwłasności mieszkania, poza zgodą wszystkich współwłaścicieli na prace remontowe, znaczenie ma także przy ustalaniu kwoty dofinansowania, ustalenie czy pozostali współwłaściciele mogliby uczestniczyć (choćby częściowo) w kosztach przebudowy lub remontu mieszkania – jak zasadnie zauważyło to SKO. Wysokość bowiem dofinansowania zależy od sytuacji materialnej wnioskodawców.
Podsumowując stwierdzić należy, że organ prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną Strony oraz podjął decyzję, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę dofinansowania. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Brak jest więc przesłanek do uznania zarzutów skargi skoro zgromadzony i przeanalizowany materiał dowodowy został omówiony w decyzji, a wnioski organu odpowiadają ustalonym faktom.
Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, by decyzja była dotknięta wadą skutkującą jej uchyleniem w trybie kontroli sądowoadministracyjnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.