III SA/Gl 436/22

III SA/Gl 436/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
602  ceny
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 45 ust. 2,  art. 82,  art. 83,  art. 88
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2022 r. sprawy ze skargi Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 4 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomością oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 4 marca 2022 r., znak NWXIV.7581.5.14.2021, Wojewoda Śląski (dalej jako organ), po rozpatrzeniu odwołania Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (dalej jako GIOŚ) oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach (dalej jako WIOŚ) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. (dalej jako Prezydent Miasta) wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej w 3 września 2021 r. o ustanowieniu z dniem 1 stycznia 2019 r. na czas nieoznaczony wspólnego trwałego zarządu nieruchomością zabudowaną położoną w C. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0,4486 ha, obręb [...], stanowiącą własność Skarbu Państwa, zapisaną w księdze wieczystej [...], na rzecz GIOŚ w udziale wynoszącym 64/100 części oraz WIOŚ w udziale wynoszącym 36/100 oraz ustaleniu począwszy od 1 stycznia 2019 r., opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu, płatnej do 31 marca każdego roku, z góry za dany rok w wysokości 3.454,47 zł, proporcjonalnie do udziałów w trwałym zarządzie.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej jako kpa), art. 9a, art. 18, art. 43 ust. 1-5, art. 44, art. 49a, art. 50, art. 82, art. 83 ust. 1 i ust 2 pkt 2, art. 88 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 – dalej jako ugn), w zw. z art. 18 ust. 4 i 5 ustawy z 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz1479 – dalej jako ustawa o zmianie IOŚ).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z 24 stycznia 2019 r. WIOŚ i GIOŚ wystąpiły, na podstawie art. 18 ustawy o zmianie ustawy o lOŚ o potwierdzenie, iż z dniem 1 stycznia 2019 r. opisana wyżej nieruchomość przeszła w nieodpłatny wspólny trwały zarząd na ich rzecz w procentowych udziałach odpowiednio 36% i 64% wraz z budynkami opisanymi szczegółowo we wniosku.
Chronologicznie pierwszą decyzją z 17 października 2019 r. Prezydent Miasta uwzględnił wniosek. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość gruntowa, stanowiąca własność Skarbu Państwa, została na podstawie aktu notarialnego z 21 lipca 1994 r. Repertorium A nr [...] przekazana w zarząd Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska w C.. Ponadto Prezydent podał, że dotychczasowa opłata roczna z tytułu trwałego zarządu wyżej określonej nieruchomości ustalona oświadczeniem Zarządu Miasta C. z 19 lutego 1993 r., wynosząca 62 zł została proporcjonalnie naliczona w stosunku do udziałów WIOŚ i GIOŚ.
Po rozpatrzeniu odwołań WIOŚ i GIOŚ od tej decyzji Wojewoda Śląski uchylił ją stwierdzając brak władczego rozstrzygnięcia o wysokości opłaty rocznej. Stanowisko Prezydenta Miasta co do opłaty zostało zawarte jedynie w uzasadnieniu decyzji.
Kolejną decyzją z 22 lipca 2020 r. Prezydent Miasta ponownie uwzględnił wniosek o potwierdzenie przejścia nieruchomości w trwały zarząd i określił opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu na kwotę 62 zł.
Decyzja ta została ponownie uchylona przez Wojewodę Śląskiego decyzją z 25 września 2020 r. i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta. Wojewoda wskazał na konieczność ustalenia opłaty rocznej zgodnie z art. 88 ugn. Nadto organ wskazał na konieczność należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia co do sposobu ustalenia opłaty rocznej, ponieważ dokument, na jaki powołał się Prezydent Miasta – oświadczenie Zarządu Miasta C. z 19 lutego 1993 r., nie mógł stanowić podstawy rozstrzygnięcia w sprawie. Decyzja Wojewody nie została zaskarżona skargą do sądu administracyjnego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta decyzją z 3 września 2021 r. orzekł o ustanowieniu z dniem 1 stycznia 2019 r. na czas nieoznaczony wspólnego trwałego zarządu opisaną wyżej nieruchomością oraz o opłacie rocznej z tytułu trwałego zarządu w wysokości 3.454,47 zł, płatnej proporcjonalnie do udziałów w trwałym zarządzie.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta stwierdził wystąpienie przesłanek z art. 18 ust. 4 i 5 ustawy o zmianie IOŚ pozwalające na ustanowienie nieodpłatnego trwałego zarządu. Odnosząc się zaś do wysokości opłaty rocznej stwierdził, że na podstawie art. 83 ust. 2 pkt 2 ugn przyjął stawkę procentową opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu, wynoszącą 0,3% ceny nieruchomości, przy przyjęciu wartości nieruchomości, zgodnie z art. 67 ust. 3 ugn, w kwocie 1 151 490,00 zł, ustalonej w oparciu o operat szacunkowy z 13 listopada 2020 r. sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Wysokość opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu wyliczono zatem na kwotę 3 454,47 zł (1 151 490,00 zł x 0,3% = 3 454,27 zł) i następnie została ona podzielona stosownie do wielkości udziałów, w jakich orzeczono o trwałym zarządzie.
Od tej decyzji odwołanie wniósł zarówno WIOŚ jak i GIOŚ podnosząc zbliżone do siebie zarzuty. Skarżący zarzucili naruszenie:
- art. 18 ust. 2-5 ustawy o zmianie ustawy o IOŚ, poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i błędne przyjęcie, że należy ustalić dla GIOŚ i WIOŚ opłatę roczną z tytułu oddania nieruchomości we wspólny trwały zarząd, w sytuacji gdy art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy o IOŚ wyraźnie wskazuje, że powstały z mocy ustawy wspólny trwały zarząd jest nieodpłatny;
- art. 45 ust. 2 pkt 7 ugn w zw. z art. 49a ugn w zw. z art. 82 ust. 1 i art. 87 ugn. w zw. z art. 18 ust. 2-4 ustawy o zmianie ustawy o IOS, poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i błędne przyjęcie, że w przypadku ustanowienia na rzecz GIOŚ i WIOŚ wspólnego trwałego zarządu z mocy ustawy, należy ustalić opłatę roczną, w sytuacji gdy zgodnie z literalnym brzmieniem art. 45 ust. 2 pkt 7 uugn opłata roczna z tytułu trwałego zarządu jest ustalana tylko wówczas, gdy zarząd ten ustanawiany jest odpłatnie;
- art. 89 ugn w zw. z art. 18 ust. 5 ustawy o zmianie IOŚ poprzez ich niezastosowanie i ustalenie opłaty rocznej z tytułu wspólnego trwałego zarządu, w sytuacji gdy nabycie trwałego zarządu nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r., stąd co najmniej za pierwszy rok, w którym nastąpiło nabycie opłata nie powinna być pobierana.
Zarzutów tych nie podzielił Wojewoda Śląski wydając decyzję zaskarżoną do tutejszego Sądu. Organ przede wszystkim zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego sporządzającego operat w toku postępowania przed Prezydentem Miasta o potwierdzenie jego aktualności, co uzyskał 20 stycznia 2022 r.
Na wstępie, sięgając do źródła powstania na nieruchomości objętej wnioskiem trwałego zarządu, organ stwierdził, że zarząd ten nie powstał na rzecz WIOŚ w trybie powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 17 ugn. Jak wynika z treści umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z 21 lipca 1994 r. nieruchomość zabudowana budynkami i innymi urządzeniami została nabyta na rzecz Skarbu Państwa przez WIOŚ pod rządami obowiązującej wówczas ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu. Zgodnie z brzmieniem obowiązującego wówczas art. 38 ust. 2 tej ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Następnie nowa ustawa (ugn, która uchyliła omawianą ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu) wprowadziła instytucję trwałego zarządu. Artykuł 199 ust. 2 ugn stanowi, że zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, sprawowany w dniu 1 stycznia 1998 r., tj. dniu wejścia w życie nowej regulacji prawnej, przez państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej, przekształcił się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości.
Obecnie instytucja trwałego zarządu została uregulowana w art. 43 ugn.
Zdaniem organu, w art. 18 ust. 4 ww. ustawy o zmianie IOŚ ustawodawca stwierdził jedynie, że nieruchomości oddane w trwały zarząd wojewódzkim inspektoratom ochrony środowiska (...) przechodzą nieodpłatnie we wspólny trwały zarząd. W ocenie Wojewody Śląskiego sformułowanie "przechodzą nieodpłatnie" nie jest równoznaczne ze sformułowaniem "przechodzą w nieodpłatny zarząd", ponieważ określenie użyte w ustawie "nieodpłatnie" dotyczy nieodpłatnego przejścia trwałego zarządu. Art. 18 ustawy o zmianie ustawy o lOŚ w ogóle nie rozstrzyga w przedmiocie odpłatności za trwały zarząd - gdyż dotyczy on wyłącznie przejścia i trybu tego przejścia w trwały wspólny zarząd GIOŚ i WIOŚ z trwałego zarządu wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska na warunkach określonych w tym przepisie. Tym samym, do opłat należy stosować regulacje ogólne - tj. przepisy ugn. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 3 września 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 464/19 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 8 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 481/20.
Organ nie podzielił również pozostałych zarzutów odwołań.
Stwierdził, że nie znajdzie zastosowania art. 89 ugn, który stanowi, że w razie nabycia trwałego zarządu z mocy prawa, opłaty roczne ustala właściwy organ w drodze decyzji i opłaty tej nie pobiera się za rok, w którym nastąpiło nabycie trwałego zarządu. W niniejszej sprawie ale w niniejszej sprawie nieruchomość została już w 1994 r. nabyta w zarząd przez WIOŚ pod rządami obowiązującej wówczas ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.
Omawiając podstawę ustalenia opłaty rocznej organ powołał się na przepisy art. 83 ust. 1 i art. 67 ust. 3 ugn, w myśl których cenę nieruchomości dla potrzeb ustalenia opłaty ustała się więc w sposób analogiczny jak w przypadku sprzedaży w drodze bezprzetargowej, co oznacza iż decydujące znaczenie ma wartość nieruchomości ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego, który w konkretnym przypadku decyduje o wyborze właściwego podejścia, metody oraz techniki szacowania nieruchomości, zastosowanej przy danej wycenie. Opłaty z tytułu trwałego zarządu ustała się więc jako iloczyn stawki procentowej i ceny nieruchomości ustalonej zgodnie z ww. art. 67 ust. 3 ugn, tj. w wysokości nie niższej niż wartość nieruchomości.
W związku z tym, że WIOŚ nabył nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa uzyskując trwały zarząd z mocy prawa w cenie nieruchomości, będącej podstawą do ustalenia opłaty z tytułu trwałego zarządu, nie uwzględniono wartości składników budowlanych i wartości budowli, co odpowiada art. 88 ust. 1 ugn. Mając na względzie powyższe, jako cenę nieruchomości (w istocie wartość nieruchomości) przyjęto kwotę w wysokości 1 151 490,00 zł (2 344 490,00 zł - 724 000 zł - 328 000 zł - 141 000 zł = 1 151 490,00 zł, będącej podstawą do ustalenia opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu. Natomiast stosownie do brzmienia art. 83 ust. 2 pkt 2 ugn ustalono stawkę procentową wynoszącą 0,3%, bowiem nieruchomość została oddana na cele badawczo-rozwojowe i siedziby organów władz i administracji publicznej.
Opinia rzeczoznawcy majątkowego ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa i podlega ocenie organu administracji jak każdy dowód w sprawie. W konsekwencji to rzeczoznawca decyduje o wyborze podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości (art. 153 ust. 1 ugn). Podejmuje decyzję o doborze nieruchomości, które uznaje za podobne do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny oraz je porównuje (§ 4 ust. 1 rozporządzenia z 21 września 2004 r.). Po dokonaniu analizy ww. operatu organ odwoławczy stwierdził, iż dopuszczenie go przez organ I instancji jako dowodu w niniejszej sprawie uznać należało za właściwe, ponieważ spełniał on wszystkie wymogi formalne określone w przepisach prawa, nie zawierał błędów rachunkowych oraz opierał się na prawidłowych danych wyjściowych dotyczących szacowanej nieruchomości.
W skardze do tutejszego Sądu GIOŚ zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 2-5 ustawy o zmianie IOŚ poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i:
- błędne przyjęcie, że należy ustalić dla GIOŚ opłatę roczną z tytułu oddania części nieruchomości w trwały zarząd, podczas gdy art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ wyraźnie wskazuje, że powstały z mocy ustawy wspólny trwały zarząd jest nieodpłatny,
- błędne przyjęcie, że art. 18 ust. 4 ustaw o zmianie IOŚ reguluje kwestie rozliczeń pomiędzy jednostkami, nie stanowi zaś o ustanowieniu nieodpłatnego zarządu w sytuacji, gdy samo ustanowienie zarządu trwałego następuje z mocy ustawy i jest nieodpłatne i nie ma żadnych rozliczeń pomiędzy jednostkami z tego tytułu, stąd brak podstaw, albo dokonywać regulacji w tym zakresie, a przepis ten stanowi o nieodpłatności wspólnego trwałego zarządu,
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 49a ugn w zw. z art. 18 ust,. 2-4 ustawy o zmianie IOŚ poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i błędne przyjęcie, że w przypadku ustanowienia na rzecz GIOŚ i WIOŚ wspólnego trwałego zarządu należy ustalić opłatę roczną, w sytuacji gdy zgodnie z brzmieniem art. 45 ust. 2 pkt 7 ugn, opłata roczna jest ustalana tylko wówczas, gdy zarząd jest ustanawiany odpłatnie, a w przedmiotowej sprawie, wskutek regulacji wskazanej w art. 18 ust. 2-4 ustawy o IOŚ, wspólny trwały zarząd powstaje z mocy ustawy i jest nieodpłatny.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części ustalającej opłatę roczną oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę skarżący podkreślił, że ustanowienie trwałego zarządu na podstawie art. 18 ust. 2 i 4 ustawy o zmianie IOŚ jest nieodpłatne. Z kolei art. 45 ugn przewiduje ustalenie opłaty rocznej tylko w przypadku odpłatnego ustanowienia trwałego zarządu. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 510/20, w którym Sąd zajął odmienne stanowisko od tego wyrażonego przez WSA w Olsztynie w wyroku, na który powołał się organ.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
W sporach analogicznych jak ten zaistniały między stronami orzekały już Wojewódzkie Sądy Administracyjne zajmując przeciwstawne stanowiska. Według pierwszego poglądu, wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 510/20, odpłatność w przypadku oddania nieruchomości w trwały zarząd polega na uiszczaniu opłat rocznych, w tym pierwszej opłaty rocznej, natomiast oddanie nieodpłatnie oznacza zwolnienie z obowiązku ponoszenia wszelkich opłat. Zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy nowelizującej wskazane przepisem nieruchomości "przechodzą nieodpłatnie we wspólny trwały zarząd". Na uwagę w kontekście brzmienia art. 18 ust. 4 ustawy nowelizującej zasługuje fakt, że owo "przejście" dotyczy nie trwałego zarządu, ale nieruchomości. "Przejście nieruchomości w trwały zarząd" oznacza zaś to samo co "oddanie nieruchomości w trwały zarząd". Przemawia za tym również fakt, że trwały zarząd pierwszego podmiotu wygasa, a następnie zostaje ustanowiony zarząd wspólny na rzecz kilku jednostek. Uprawnione i racjonalne jest zatem przyjęcie, że konsekwencje "oddania nieodpłatnie w trwały zarząd" i "przejścia nieodpłatnie w trwały zarząd" są takie same, tzn. brak obowiązku uiszczania opłat rocznych. Reasumując, na gruncie art. 18 ust. 4 ustawy nowelizującej mamy do czynienia z oddaniem nieodpłatnie nieruchomości we wspólny trwały zarząd dwóch jednostek z których żadna nie ponosi opłat rocznych.
Z kolei w wyroku z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 481/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyjął, że zasady ustalania i aktualizacji opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomością zostały określone w art. 82-90 ugn. Zastosowania tej regulacji nie wyłącza dyspozycja art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ. Zdaniem Sądu cytowana norma prawna nie oznacza, że opłata roczna od powstałego prawa nie powinna zostać w ogóle ustalona. Z treści tego przepisu wynika jedynie, że między podmiotami wspólnego zarządu nie dochodzi do żadnych wzajemnych roszczeń z tytułu ustanowienia trwałego zarządu nad przedmiotową nieruchomością. Innymi słowy, art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ nie jest przepisem szczególnym, wyłączającym zastosowanie art. 82-90 ugn w kwestii opłat z tytułu trwałego zarządu (podobne stanowisko zajął WSA w Olsztynie w wyroku II SA/Ol 464/19).
Tutejszy Sąd zajął w sprawie następujące stanowisko:
Na wstępie należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 18 ust. 4 i 5 ustawy o zmianie IOŚ. Zgodnie z tym przepisem, z dniem wejścia w życie ustawy nieruchomości oddane w trwały zarząd wojewódzkim inspektoratom ochrony środowiska przeznaczone dotychczas częściowo na realizację państwowego monitoringu środowiska i działalność laboratoriów przechodzą nieodpłatnie we wspólny trwały zarząd Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska. Ustanowienie wspólnego trwałego zarządu, o którym mowa w ust. 4 potwierdza, w drodze decyzji, na wniosek Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i wojewódzkiego inspektoratu właściwy starosta.
Istota sporu koncentruje się na słowach "przechodzą nieodpłatnie we wspólny trwały zarząd". Z jednej strony można przyjąć, że nieodpłatność przejścia oznacza zwolnienie z opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu. Z drugiej zaś, że nieodpłatność przejścia nie oznacza przejścia w nieodpłatny zarząd, czyli wolny od opłaty rocznej.
Wątpliwości dodaje również i to, że w ust. 4 ustawodawca mówi o przejściu w trwały zarząd, a w ust. 5 stanowi, że ustanowienie wspólnego trwałego zarządu potwierdza w decyzji starosta. Nie jest zatem jasne, czy wspólny trwały zarząd stanowi kontynuację uprzedniego trwałego zarządu WIOŚ, który ulega przekształceniu we wspólny trwały zarząd, czy też jest to zupełnie nowy wspólny trwały zarząd ustanowiony z mocy prawa, a jedynie potwierdzany decyzją starosty.
Inaczej sytuacja wygląda na gruncie art. 18 ust. 2 i 3 ustawy o zmianie IOŚ. Zgodnie z tymi przepisami, z dniem wejścia w życie ustawy nieruchomości oddane w trwały zarząd wojewódzkim inspektoratom ochrony środowiska przeznaczone dotychczas w całości na realizację państwowego monitoringu środowiska i działalność laboratoriów przechodzą nieodpłatnie w trwały zarząd GIOŚ. Trwały zarząd nieruchomości ustanowiony na rzecz wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska, o którym mowa w ust. 2, wygasa z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
W przepisach tych ustawodawca również postanowił o przejściu w trwały zarząd GIOŚ zaznaczając, że dotychczasowy trwały zarząd inspektoratów wojewódzkich wygasa z dniem wejścia w życie ustawy.
Dalszych wątpliwości interpretacyjnych dostarcza również art. 45 ust. 2 pkt 7 ugn, w myśl którego decyzja o ustanowieniu trwałego zarządu powinna zawierać m.in. cenę nieruchomości i opłatę z tytułu trwałego zarządu, jeżeli trwały zarząd ustanawiany jest odpłatnie.
Czy zatem przejście we wspólny trwały zarząd z mocy art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ, którego ustanowienie z mocy prawa potwierdza starosta (ust. 5) jest tym samym ustanowieniem trwałego zarządu, o którym mowa w art. 45 ust. 2 pkt 7 ugn.
W ocenie Sądu, z art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ wynika, że dotychczasowy trwały zarząd WIOŚ nie wygasł z dniem wejścia w życie ustawy, lecz przeszedł we wspólny trwały zarząd. Nie jest to zatem ustanowienie nowego wspólnego trwałego zarządu w trybie decyzji administracyjnej, lecz przejście dotychczas istniejącego trwałego zarządu. Wspólny trwały zarząd w niniejszej sprawie stanowi kontynuację trwałego zarządu WIOŚ. Wojewódzkiemu Inspektoratowi w niniejszej sprawie taki zarząd przysługiwał z mocy art. 199 ust. 2 ugn. Zgodnie z tym przepisem, zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy przez jednostki organizacyjne, przekształca się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości. Oznacza to, że z dniem wejścia w życie ugn dotychczasowy zarząd nieruchomością przez WIOŚ przekształcił się w trwały zarząd w rozumieniu przepisów ugn. W konsekwencji z dniem wejścia w życie ustawy o zmianie IOŚ, nie powstał nowy trwały zarząd WIOŚ, lecz nastąpiło przekształcenie zarządu WIOŚ we wspólny trwały zarząd z GIOŚ. Owszem, ustanowienie wspólnego zarządu potwierdza starosta, jednak jego decyzja ma charakter deklaratoryjny wobec przejścia z mocy ustawy zarządu wykonywanego przez jedną jednostkę we wspólny trwały zarząd WIOŚ i GIOŚ.
Owo przejście w trwały zarząd z mocy art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ następuje nieodpłatnie. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym sprawę, nieodpłatność przejścia nie wyłącza jednak konieczności ponoszenia opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu, a dotyczy jedynie samego momentu przejścia w trwały zarząd dwóch jednostek. Wniosek taki płynie stąd, że ustawodawca nie wyłączył przepisów o opłacie rocznej zawartych w ugn. Ustawodawca stwierdził w art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie GIOŚ, że nieruchomości oddane w trwały zarząd wojewódzkim inspektoratom ochrony środowiska (...) przechodzą nieodpłatnie we wspólny trwały zarząd Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska. Określenie "przechodzą nieodpłatnie" nie jest równoznaczne z określeniem "przechodzą w nieodpłatny zarząd". W ocenie Sądu, gdyby zamiarem ustawodawcy było wyłączenie przepisów o opłacie rocznej, to winien stosowne wyłączenie zawrzeć w ustawie o zmianie IOŚ lub w ustawie o gospodarce nieruchomościami dodając: "przepisów o opłacie rocznej nie stosuje się", "opłaty rocznej nie pobiera się", bądź też postanowić, że "nieruchomość przechodzi w nieodpłatny trwały zarząd". Skoro takiego wyłączenia brak, to nie ma podstaw do rozszerzającej wykładni zwrotu "przechodzą nieodpłatnie" prowadzącej do wyłączenia opłaty rocznej.
Chociaż decyzja z art. 18 ust. 5 ustawy o zmianie IOŚ ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, to nie ma przeszkód, by stosować do niej art. 45 ust. 2 pkt 7 ugn. Skoro wspólny trwały zarząd nie jest nieodpłatny, to słusznie organ I instancji orzekł o opłacie rocznej z tytułu wspólnego trwałego zarządu.
Podstawą wymiaru opłaty rocznej i jej aktualizacji jest, w myśl art. 83 ust. 1 ugn cena nieruchomości oddanej w trwały zarząd, ustalona zgodnie z art. 67 ust. 3 ugn tj. w wysokości nie niższej niż wartość nieruchomości, która z kolei powinna zostać określona przez rzeczoznawcę majątkowego.
W myśl art. 89 ugn, opłaty z tytułu trwałego zarządu nie pobiera się za rok, w którym nastąpiło nabycie trwałego zarządu, jednak w niniejszej sprawie przed przejściem z mocy prawa wspólnego trwałego zarządu nad przedmiotową nieruchomością na rzecz wskazanych państwowych jednostek organizacyjnych nie wygasło uprzednio prawo trwałego zarządu ustanowionego na tej nieruchomości na rzecz WIOŚ. Oznacza to, że prawo wspólnego zarządu stanowi kontynuację wcześniejszego prawa, z tym że przysługuje ono obecnie dwóm podmiotom, stosownie do przypadających im udziałów w nieruchomości. W takiej sytuacji nie ma zastosowania art. 89 ugn, bowiem nie jest to "pierwotne" nabycie z mocy prawa trwałego zarządu przedmiotową nieruchomością. Zasadnie zatem w zaskarżonej decyzji przyjęto istnienie podstaw do ustalenia opłaty za każdy, w tym również za pierwszy, rok istnienia prawa trwałego zarządu. Podniesione w skardze zarzuty w tym zakresie są bezzasadne.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.